Expressions

Idioms

• çıqmağan çabırlıq kibik — good for nothing
• çıqmağan janı içinde bolğan — barely alive
• çıraq bla izleseŋ da, tapmazğa — be extremely rare
• çıraq suw — kerosene
• çıraq tutdururğa — stand idle
• çırmawuq hans kibik — closely intertwined
• çibiji jağarğa — stir someone up
• çibiji qatdırırğa — vent anger on
• çibin çegisi eterge — spin very fine
• çibin qaphanŋa körmezge — pay no heed
• çibin qonmağan — chaste girl
• çibin sıthanŋa körmezge — think nothing of
• çibin uçhan eşitilirge — dead silent
• çibinine qatılırğa — to provoke someone
• çibinle balğa basınŋança — in swarms
• çibinmi qaphandı — why so angry?
• çirçigi qalırğa — descendants survive
• çirik bay — filthy rich
• çirimpis bolurğa — come to ruin
• çiş derigi qalmazğa — be wiped out
• çiy bermezge — conceal one's secret
• çiy çügündür eterge — curse bitterly
• çiy tabarğa — uncover a secret
• çiy telidi — utter fool
• çiyin bilirge — know one's secret
• çiyin çığarırğa — expose a secret
• çotdan çığarğa — become unusable
• çotu tap tüyüldü — things going badly; relations sour
• çoyun tübünde ösgen — living on scraps
• çöp atarğa — cast lots; vote in an election
• çöp bolub, közüne tüşse da, uwmazğa — love boundlessly
• çöp tübünde ınıçharğa — complain over nothing
• çöp üzüb ayırılırğa — break off friendship
• çöpden terek bolurğa — grow out of proportion
• çöpnü çöpge urmazğa — not lift a finger
• çuba bawu teşilmegen — chaste unmarried girl
• çuw deme — not a word
• çuwun çığarmazğa — not say a word
• çüyge ilindirirge — single out
• çüyre qararğa — look askance
• dam berirge — savor something
• darmanŋa tabılmazğa — extremely rare
• dawu joqdu — beyond reproach
• deberi barğan — capable, influential
• dığılına qatılırğa — provoke someone
• dıp dep da — not object at all
• dıp etdirmezge — not let budge
• dırın bolurğa — fall ill en masse; wipe out, massacre; destroy utterly
• dorba alaşa — draft horse
• dördenin turğuzurğa — swagger, boast
• duniya bağası — person of great worth
• duniya bla bir — very many; enormously
• duniya buzulurğa — times change
• duniya janneti — blissful life
• duniya jarığı — one's dearest; happy life
• duniya jarığın alğa körgen — firstborn
• duniya jarığın körürge — live happily
• duniya keziwdü — life has its turns
• duniya malına alışmazğa — to treasure above all
• duniya tanığan — widely known
• duniya tuturuğu — foundation of life
• duniya tübü başına bolurğa — turn upside down
• duniyada qalmazğa — die, pass away
• duniyadan awuşhan — deceased
• duniyadan ertte keterge — to die young
• duniyadan haparı bolmazğa — know nothing
• duniyadan keterge — pass away
• duniyadan ketginçi — until one's death
• duniyağa aytılğan — world-renowned
• duniyağa jaŋıdan tuwğan kibik bolurğa — be overjoyed
• duniyağa köz açarğa — find happiness in life
• duniyalıq kesiniki sunarğa — overjoyed
• duniyanı alındırırğa — liven everything up
• duniyanı artınmı körlükdü — live forever
• duniyanı başı tübüne bolurğa — life falls apart; raise an uproar
• duniyanı başına jıyğan — deeply learned
• duniyanı buzarğa — raise an uproar
• duniyanı qaratırğa — make a scene
• duniyanı qıl elek bla süzerge — gossip about everyone
• duniyanı quyarğa — scold harshly
• duniyanı uwatırğa — live it up
• duniyanı üsüne qaratırğa — give someone hell
• duniyasın alışhan — the deceased
• duniyasın qaraŋı eterge — ruin someone's life
• ebi kelib jaşarğa — live in harmony
• ebine tüşüw — get the knack
• eçki ant — empty promise
• eçki başlı, sıyır ayaqlı — one and all
• eçki japhaq kibik — scrawny good-for-nothing
• eçkiçi çurum — flimsy excuse
• eçkige tük çıqsa, qaltırawuq bolur — wealth breeds greed
• eçkilerin qozğarğa — rile someone up
• egeçden tuwğan — affectionate address
• ekewge üçew dep — joins any company
• eki – ayağım, bir – tayağım — free of ties
• eki aramı bitellikdi — nothing terrible will happen
• eki atıb, tütünün bir eterge — fire in quick succession
• eki atlar qarıwu joqdu — worn out, very weak
• eki ayağı jer tutmay — at full speed
• eki ayağın bir uyuqğa suğarğa — corner someone
• eki ayağın buzdaça bardırırğa — keep someone down
• eki ayağın jayıb — with all one's might
• eki ayağını tübünde çöp sınmazğa — be overjoyed
• eki ayaqlı — human being
• eki betli — two-faced
• eki butun at etib — on foot
• eki çarığı arı deri tutsun — won't be a long wait
• eki duniyasın qaraŋı eterge — torment someone
• eki egeçden tuwğanla tana tuluq alışmazla — maternal kin are generous
• eki elin tıyarğa — hold one's tongue
• eki erini bir birine jetmezge — beam with joy
• eki eşigi jabılğan — stricken by misfortune
• eki eşigi qururğa — meet with disaster
• eki etegin başına qayırırğa — brace oneself
• eki jan süekge qol salıb — go about idle
• eki janına kesgen qamalay — two-faced person
• eki jarılırğa — burst with anger
• eki juqlap esimde da joqdu — never crossed my mind
• eki juqudan qaytırğa — small hours
• eki kirpigi birge jetmezge — not sleep a wink
• eki közden birin qoymağan — notorious robber
• eki közden birin qoymazğa — steal everything in sight
• eki közü bla teŋ jilyarğa — weep bitterly
• eki közü bolurğa — eyes fixed on
• eki közün almazğa — stare fixedly
• eki közün buqdururğa — be ashamed
• eki közün jandırıb — empty-handed
• eki közünden qarmalırğa — go blind
• eki otnu arasına tüşerge — caught between two troubles
• eki ölürge — die in disgrace
• eki öpkesi birge sıyınmazğa — seethe with rage
• eki qabırğası bir birge tierge — become very thin
• eki qolu da çana jayaqları kibik — lanky and thin
• eki qolu qurusun — may he die
• eki qolun qoyununa salıb tururğa — loaf about
• eki qulağı bek bolsun — be discreet
• eki qulağı eşikde — all ears
• eki qulağın örge tutarğa — prick up ears
• eki qurman a körgense — old enough to know
• eki quş uruşsa, jiyaçığa tük tüşer — third party profits
• eki quyruqmu eterikse — rebuke for greed
• eki söznü birge qoşa bilmegen — slow-witted
• eki şağatlı bolurğa — prove true
• eki tirmeniŋ bla gugukga qalay aldatdıŋ — wasting your own means
• eki tişi bir birine tiymezge — to shiver
• eki tügün bir jerde qoymazğa — tear to pieces
• ekige aylanŋan — close relative
• ekige eki edi, birewge bir edi — match for anyone
• ekili bolurğa — to hesitate
• ekisi da bir itni quyruğudula — two of a kind
• el – guwurtha, gunay – juwurtha — shirking while others work
• el aşağan emegen — tyrant, oppressor
• el awuzu elek — live by your own mind; people will talk
• el awuzuna qarağan — respected figure; official
• el awuzuna tüşerge — become gossip
• el bağası — highly respected person; great wealth
• el basar jer — not the least bit
• el jatsa da, elemen jatmaz — no rest for me
• el külkülük bolurğa — become a laughingstock
• elden köçürürge — scold harshly
• elek eterge — riddle with holes; shoot someone
• elge qoyan kirgença — in amazement
• elge-jolğa kirirge — go to court
• elip degenni bilmezge — be illiterate
• eliya butağı kibik — tall and handsome; very long
• eliya çarçıq qobarmaz — rock-hard; extremely stingy
• elni betinden — for community's honor
• elni kir suwu bla jaşağan — living on alms
• elni sözün elek bla süzerge — gossip about people
• elni tuturuğu — respected community member
• elni tübün başına etgen — gossip, troublemaker
• elni üsüne qaratırğa — shame publicly
• emina quruğu kibik — very tall person
• er jürekli — brave and manly
• er kişini satarıq — cunning woman
• erge barırğa — get married
• erini-burunu bla eterge — fill to the brim
• erinin-burunun çüyürürge — sneer at
• erkek atha tay tuwdurğan — shameless liar
• ertte qobub kel — don't expect it
• ertte-keçden boşlanırğa — get out of hand
• es alırğa — to rest
• es jıyarğa — collect one's thoughts; take a rest
• es tabarğa — feel better; give help; counsel and encourage
• es taşlarğa — lose heart
• esde-busda bolmazğa — out of the blue
• esden çıqmazğa — be unforgettable
• esge almazğa — ignore, disregard; snub someone
• esge salırğa — remind
• esi awarğa — faint; captivate someone
• esi keterge — be absorbed
• esin azdırırğa — scare witless
• esin jıydırırğa — bring to senses; revive, bring round
• esirgenin tögerge — run riot
• eski tırnaq arqa qaşırğa jarar — respect your elders
• eski tilin çaynarğa — put a child off
• eski tonun qağarğa — dress down
• eski tonun quwururğa — scold harshly
• eslep esinde, juqlap tüşünde bolmazğa — never cross one's mind
• eşegi ölgen tawluça — downcast, crestfallen