Expressions

Idioms

• aç açıwu burununa çabarğa — cross with hunger
• aç qaraŋı — on an empty stomach
• açı jarasına tuz quyarğa — rub salt in
• açıq jürekli — open-hearted
• açıq maŋılaylı — open-hearted
• açıq qollu — generous
• açıwdan jarırğa — provoke, needle
• açıwdan küerge — seethe with anger
• açıwu başına çabarğa — fly into a rage
• açıwun alırğa — vent anger unfairly
• adam aşawçu — vile person
• adam ayağı basmağan — uninhabited place
• adam ayağı tınarğa — midnight falls
• adam bolurğa — make something of oneself
• adam jarlısı — person without kin
• adam ortası bolğan — in one's prime
• adam öltürmey, qan berirge — suffer for loose talk
• adam qandan toymağan — bloodthirsty brute
• adam qanı bolurğa — become extremely expensive
• adam qanŋa boyalırğa — commit murder
• adam qatında ösmegen — ill-mannered
• adam quranına qoşulurğa — become a good person
• adam suw orununa içerça — strikingly beautiful
• adam suwutur qanı joqdu — kindly, well-liked
• adam tanımazça eterge — beat beyond recognition
• adam temir aşaydı dese, iynandırlıq — utterly truthful
• adam ulu — humankind
• adamdan ayırılırğa — be worn out
• adamğa körürge — treat with respect
• adamğa qoşarğa — fit into society; raise well
• adamlanı awuzlarına tüşerge — become gossip fodder
• adamnı eki közünden sora bolmağan joqdu — stocked with everything
• aday güttü — mallow flowers
• adej at kibik — tagging along
• ağaç atha mindirirge — disgrace publicly; carry on a bier; provoke someone
• ağaç jarğan ayıw — powerfully built man
• ağaçdan tüyme tüygen — highly skilled craftsman
• ağaçnı kesinden çüy etib jaradıla — betrayed from within
• ağı bla qızılı teŋ tögülürge — be strikingly beautiful
• ağırıq atha mindirirge — praise highly
• ah demegen oh demez — no hardship, no appreciation; no work, no pleasure
• ah, anası ua — oh no!
• ahı keterge — be terrified
• ahır da — utterly, completely
• ahır jolğa atlandırırğa — kill someone
• ahır kün — hour of need
• ahırat süek kibik — skin and bones
• ahırat üy — grave
• ahıratda da tıhtenle qazsın — no peace hereafter
• ahıratda tüber edile — perfectly matched couple
• ahıratı keŋ bolsun — rest in peace
• ahırına jeterge — be at wit's end
• ahşı at kesine qamiçi qoymağança — beyond reproach
• ahşığa-amanŋa jeterge — come to blows
• ajalı qolundadı — hold someone's life
• ajir ülüş izlerge — seek loose living
• akkasın-bokkasın körgüztürge — give a dressing-down
• al berirge — yield precedence
• al bermezge — vie with each other; not yield
• al burğan — setting to work
• al bururğa — turn one's attention
• al körgeni — first-child celebration; first wedding celebration
• ala beri kelginçi, biz arı barmayıq — long life to us
• ala-qula körürge — see blurrily
• ala-qula oqurğa — read badly
• alay bolğun derça — utterly disgraceful
• alay haji bol — come off it
• alda kelirge — be highly regarded
• alğa urğan — prime, heyday
• alham aldırmazğa — give no chance
• alibek bla tekeley — at loggerheads
• Allah berdi bişgen aş — unexpected windfall
• Allah bla qonaqma — I beg you
• Allah bolmasa, adam bilmez — beyond belief
• Allah körgenden — to tell the truth
• Allah qızğanmasın — may no harm come
• Allah saŋa bergendi — you'll regret it
• Allah unuthan — godforsaken
• Allah urğan — ill-bred wretch
• Allah, sen jarat dep — not a single one
• Allahha sözüm awur barmasın — God forgive me
• Allahha, adamğa uşamağan — unseemly, improper
• Allahın-adamın tanımazğa — get above oneself
• Allahnı arağa salıb ant eterge — swear by God; to tell the truth
• Allahnı birligin bilgença — know thoroughly
• Allahnı janı awrub — by God's mercy
• Allahnı kölü külmesin — God forbid
• Allahnı kününden — every single day
• Allahnı qarasın tanığan — literate in Arabic
• Allahnı qolundabız — fate is not ours
• Allahnı süygen qulu — upright person
• allı aylanırğa — feel resolved; not let up
• allı aylanŋan — in the mood
• allı bla çıpçıq ötmegen — utterly chaste
• allına çabarğa — preempt someone; get in the way
• allına ötmezge — be unsurpassed
• allına qararğa — await someone; meet a traveler
• allına urğan zamanı — prime of youth
• allında ölüsü bolğannı küldürür — hilariously funny
• allında toqlusu bolmağan urub öltürür — said of clumsiness
• allından kiyik atlamazğa — be a crack shot
• altı ayaqlı bolsa da — no matter what
• altı hırlı — worthless thing
• altı qıŋır bolub — work oneself ragged
• altıayaq adam — restless wanderer
• altın adam — fine person
• altın ayaqdan aşatırğa — keep in luxury
• altın etegiŋe başım qonaqdı — I beg you
• altın qollu — skilled craftsman
• amalnı taqalğa jalğab — scrape by
• aman aqıl — deceit, cunning
• aman aqıllı — cunning, sly
• aman awuz açarğa — speak ill omen
• aman awuz açma — speak ill omens
• aman awuzlu — foul-mouthed, ill-wishing
• aman ayaqlı — bringer of misfortune
• aman bet bla qararğa — look askance
• aman betli bolurğa — be disgraced
• aman bla aytırğa — force a confession
• aman bla ızından bolurğa — wish someone ill
• aman duqum — unpleasant person
• aman itge jaraşadı — always the same scapegoat
• aman janlı — predatory beast
• aman jolğa çığarğa — go astray
• aman jolğa tüşerge — go astray
• aman jutun sürürge — take the edge off hunger
• aman jürek tutarğa — bear ill will
• aman körmezge — think well of
• aman köz tiymesin — may no evil eye
• aman közüne — I'm not afraid
• aman közüne joluğayım — I fear no one
• aman kün başın qısarğa — suffer terribly
• aman kün kelirge — meet great misfortune
• aman kün körürge — suffer hardship
• aman künü çığarğa — be worn out
• aman sağatlı bolurğa — suffer terribly
• aman tişli it kibik — vicious bully
• aman tüş a körmegense — looking out for yourself
• aman tüşnü igige joralarğa — put a good face on it
• amanladan tierge — catch a cold
• amannı kebinden — with great difficulty
• amanŋa bel baylarğa — give in to idleness
• amanŋa jeterge — be overcome; fall out; what nonsense
• amerikanı açarğa — state the obvious
• ana bawur — maternal relative; dear maternal uncle
• ana kölü – balada, bala kölü – talada — a mother's devotion is one-sided
• ana qarını — full sibling
• ana sütü awuzundan qurumağan — still a child
• anamdan da qımıja tuwğanma — care nothing for wealth
• anası bergenni qusarğa — suffer terribly
• anasın mahtarğa — curse someone out
• anasına jaŋıdan tuwarğa — be overjoyed
• anasını jırın aytdırırğa — torment someone
• anasını közünden körürge — keep as keepsake
• anasını sütü kibik halaldı — freely given
• anasını zırnayın tartırğa — weep bitterly
• andan qalğa edi başım — not afraid
• andız jamıçı kibik — shaggy-haired
• anı beti qara bolğa edi — swear it won't happen
• anı tübünde qalmazğa — repay a debt
• ant anı qurutsun — do as you like
• ant etsem, qarınım awrumaz — honest truth
• ant jetsin — curse someone
• antın bla hantın teŋ aşağan — untrustworthy liar
• antına ölmezge — keep one's word
• antsız bolsun bilgen — I have no idea
• appa şoşu, ınna şoşu bolurğa — live in peace
• appiy bilgen – tıbına — one-trick person
• apsatını jırımıdı — what I say counts
• aq altın — cotton; platinum
• aq atha mindirirge — exalt publicly
• aq da, qara da demezge — say nothing
• aq özden — impoverished noble
• aq saqalı bla — on one's grey beard
• aq söz — verse, poetry
• aq ururğa — turn grey
• aqdan qara bolmazğa — stand firm; not admit guilt
• aqdan qara tanırğa — become literate
• aqdan, qaradan juq qoşmazğa — say nothing
• aqğa – aq, qarağa qara derge — call a spade a spade
• aqğa qara derge — twist the truth
• aqğan çalqı — skilled craftsman
• aqıl alırğa — make up one's mind
• aqıl bölürge — pay attention
• aqıl tapdırırğa — teach a lesson
• aqıl töbe — very wise
• aqıldan çığarğa — go mad
• aqıldan jartı — half-witted
• aqıldan şaşarğa — go mad
• aqılğa kirirge — resolve to act
• aqılı jetmezge — fail to grasp
• aqılı joqdu — has no intention
• aqılı keterge — be captivated
• aqılın aşarğa — talk foolishly
• aqılın başına jıyarğa — collect one's thoughts
• aqılın içerge — become a drunkard
• aqılına sohan tuwrayım — what nonsense
• aqlı-köklü bolurğa — live well-dressed
• aqnı, qaranı ayıra bilirge — judge soundly; learn life's ways; tell good from bad
• aqsuw qaşıq — watered-down milk