sabır
/sabɯr/ · plural sabırla
1. patience, forbearance, self-restraint — With eterge it means be patient or wait. one source
- sabır etigiz — be patient, wait
- sabırı köb adamdı — he is a person of great patience
- sabır bla işni boşadı — he finished the work with patience
- sabır tübü sarı altın — the bottom of patience is pure gold
2. calm, unhurried, even-tempered, composed, restrained (of a person, voice or look) — With bolurğa it means wait, or calm down: bılayçıqda sabır bol 'wait here'.
- sabır awaz bla söleşdi — he spoke in a calm voice
- sabır qaram — a calm look
- sabır söz jürekni jumuşatadı — a calm word softens the heart
- sabır jaş qartlanı sözüne tıŋılaydı — a calm young man listens to the word of his elders
- bir kesek sabır boluğuz — calm down a little, everyone
3. patient, meek, mild, modest
- sabır adam — a modest person
- sabır qılıq — a meek nature
4. still, quiet, gentle, smooth (of water, weather or movement)
- sabır suw — still water
- sabır teŋiz — a calm sea
- jel sabır boldu — the wind became calm
- taw suw endi sabır bolğandı — the mountain river has now become calm
- keçe şoşdu, sabırdı — the night is quiet, it is still
5. peaceful, peaceable one source
- sabır uşaqların bardıradıla — they are carrying on their peaceful conversation
- sabır jaşaw — a peaceful life
6. calmly, composedly, without worry
- sabır söleş — speak calmly
- sabır juwab etdi — he answered calmly
- sabır olturdula — they sat calmly
- sabır juqla — sleep peacefully
7. slowly, unhurriedly, softly
- sabır atla — walk slowly
- sabır işle — work slowly
- Çerek sabır baradı — the Cherek flows slowly
8. aloe, aloe plant — Its dried sap is used as a medicine. no dictionary source
- sabır ot — the aloe plant
- sabır otdan darman etdile — they made medicine from aloe
- sabır otnu ösdürdüle — they grew the aloe plant
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | sabırthe patience | sabırımmy patience | sabırıŋyour patience | sabırıhis patience | sabırıbızour patience | sabırığızyou all's patience | sabırlarıtheir patiences |
| Genitive | sabırnıthe patience's | sabırımımy patience's | sabırıŋıyour patience's | sabırınıhis patience's | sabırıbıznıour patience's | sabırığıznıyou all's patience's | sabırlarınıtheir patiences' |
| Accusative | sabırnıthe patience (as the object) | sabırımımy patience (as the object) | sabırıŋıyour patience (as the object) | sabırınhis patience (as the object) | sabırıbıznıour patience (as the object) | sabırığıznıyou all's patience (as the object) | sabırlarıntheir patiences (as the object) |
| Dative | sabırğato the patience | sabırımato my patience | sabırıŋato your patience | sabırınato his patience | sabırıbızğato our patience | sabırığızğato you all's patience | sabırlarınato their patiences |
| Locative | sabırdain / at the patience | sabırımdain / at my patience | sabırıŋdain / at your patience | sabırındain / at his patience | sabırıbızdain / at our patience | sabırığızdain / at you all's patience | sabırlarındain / at their patiences |
| Ablative | sabırdanfrom the patience | sabırımdanfrom my patience | sabırıŋdanfrom your patience | sabırındanfrom his patience | sabırıbızdanfrom our patience | sabırığızdanfrom you all's patience | sabırlarındanfrom their patiences |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | sabırlathe patiences | sabırlarımmy patiences | sabırlarıŋyour patiences | sabırlarıhis patiences | sabırlarıbızour patiences | sabırlarığızyou all's patiences | sabırlarıtheir patiences |
| Genitive | sabırlanıthe patiences' | sabırlarımımy patiences' | sabırlarıŋıyour patiences' | sabırlarınıhis patiences' | sabırlarıbıznıour patiences' | sabırlarığıznıyou all's patiences' | sabırlarınıtheir patiences' |
| Accusative | sabırlanıthe patiences (as the object) | sabırlarımımy patiences (as the object) | sabırlarıŋıyour patiences (as the object) | sabırlarınhis patiences (as the object) | sabırlarıbıznıour patiences (as the object) | sabırlarığıznıyou all's patiences (as the object) | sabırlarıntheir patiences (as the object) |
| Dative | sabırlağato the patiences | sabırlarımato my patiences | sabırlarıŋato your patiences | sabırlarınato his patiences | sabırlarıbızğato our patiences | sabırlarığızğato you all's patiences | sabırlarınato their patiences |
| Locative | sabırladain / at the patiences | sabırlarımdain / at my patiences | sabırlarıŋdain / at your patiences | sabırlarındain / at his patiences | sabırlarıbızdain / at our patiences | sabırlarığızdain / at you all's patiences | sabırlarındain / at their patiences |
| Ablative | sabırladanfrom the patiences | sabırlarımdanfrom my patiences | sabırlarıŋdanfrom your patiences | sabırlarındanfrom his patiences | sabırlarıbızdanfrom our patiences | sabırlarığızdanfrom you all's patiences | sabırlarındanfrom their patiences |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: sabırları can mean "his / her patiences", "their patience", or "their patiences" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | sabırmaI am calm | sabırsayou are calm | sabırdıhe is calm | sabırbızwe are calm | sabırsızyou all are calm | sabırdılathey are calm |
| comparative — more | sabırıraqmaI am calmer | sabırıraqsayou are calmer | sabırıraqdıhe is calmer | sabırıraqbızwe are calmer | sabırıraqsızyou all are calmer | sabırıraqdılathey are calmer |
| intensifier — very | bek sabırmaI am very calm | bek sabırsayou are very calm | bek sabırdıhe is very calm | bek sabırbızwe are very calm | bek sabırsızyou all are very calm | bek sabırdılathey are very calm |
| superlative — most | em sabırmaI am the calmest | em sabırsayou are the calmest | em sabırdıhe is the calmest | em sabırbızwe are the calmest | em sabırsızyou all are the calmest | em sabırdılathey are the calmest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden sabırdı — "compared to me, he is calm."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki sabırdımine is calm | seniki sabırdıyours is calm | anıqı sabırdıhis is calm | bizniki sabırdıours is calm | sizniki sabırdıyours (pl.) is calm | alanıqı sabırdıtheirs is calm |
| comparative — more | meniki sabırıraqdımine is calmer | seniki sabırıraqdıyours is calmer | anıqı sabırıraqdıhis is calmer | bizniki sabırıraqdıours is calmer | sizniki sabırıraqdıyours (pl.) is calmer | alanıqı sabırıraqdıtheirs is calmer |
| intensifier — very | meniki bek sabırdımine is very calm | seniki bek sabırdıyours is very calm | anıqı bek sabırdıhis is very calm | bizniki bek sabırdıours is very calm | sizniki bek sabırdıyours (pl.) is very calm | alanıqı bek sabırdıtheirs is very calm |
| superlative — most | meniki em sabırdımine is the calmest | seniki em sabırdıyours is the calmest | anıqı em sabırdıhis is the calmest | bizniki em sabırdıours is the calmest | sizniki em sabırdıyours (pl.) is the calmest | alanıqı em sabırdıtheirs is the calmest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile sabırdılamine are calm | senikile sabırdılayours are calm | anıqıla sabırdılahis are calm | biznikile sabırdılaours are calm | siznikile sabırdılayours (pl.) are calm | alanıqıla sabırdılatheirs are calm |
| comparative — more | menikile sabırıraqdılamine are calmer | senikile sabırıraqdılayours are calmer | anıqıla sabırıraqdılahis are calmer | biznikile sabırıraqdılaours are calmer | siznikile sabırıraqdılayours (pl.) are calmer | alanıqıla sabırıraqdılatheirs are calmer |
| intensifier — very | menikile bek sabırdılamine are very calm | senikile bek sabırdılayours are very calm | anıqıla bek sabırdılahis are very calm | biznikile bek sabırdılaours are very calm | siznikile bek sabırdılayours (pl.) are very calm | alanıqıla bek sabırdılatheirs are very calm |
| superlative — most | menikile em sabırdılamine are the calmest | senikile em sabırdılayours are the calmest | anıqıla em sabırdılahis are the calmest | biznikile em sabırdılaours are the calmest | siznikile em sabırdılayours (pl.) are the calmest | alanıqıla em sabırdılatheirs are the calmest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu sabırdı, bıla sabırdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".