rahat
/raxat/ · plural rahatla
1. calm, peaceful, tranquil, serene, restful
- rahat jaşaw — a peaceful life
- rahat adam — a calm person
- jüregim rahatdı — my heart is at peace
- rahat juqu — a peaceful sleep
- rahat keçede tawla uyudula — in the tranquil night the mountains slumbered
- rahat jürek bla işge başladı — with a calm heart he began work
2. calmly, peacefully, tranquilly, quietly
- rahat jaşarğa — to live peacefully
- rahat söleşdi — spoke calmly
- ol rahat juwab berdi — he answered calmly
- rahat-rahat söleşirge — to speak very calmly
- rahat tınçayıq mında suw boyunda — let us rest peacefully here by the water
- rahat olturub kitablanı oquduq — sitting quietly, we read the books
3. unhurriedly, without haste
- artda rahat söleşirbiz — later we will talk unhurriedly
- ol aşnı rahat aşadı — he ate the food unhurriedly
4. peace, rest, tranquility, comfort
- jüregime rahat keldi — peace came to my heart
- anı rahatı joqdu — he has no peace
- rahat körsün elibiz! — may our village see peace!
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | rahatmaI am calm | rahatsayou are calm | rahatdıhe is calm | rahatbızwe are calm | rahatsızyou all are calm | rahatdılathey are calm |
| comparative — more | rahatıraqmaI am calmer | rahatıraqsayou are calmer | rahatıraqdıhe is calmer | rahatıraqbızwe are calmer | rahatıraqsızyou all are calmer | rahatıraqdılathey are calmer |
| intensifier — very | bek rahatmaI am very calm | bek rahatsayou are very calm | bek rahatdıhe is very calm | bek rahatbızwe are very calm | bek rahatsızyou all are very calm | bek rahatdılathey are very calm |
| superlative — most | em rahatmaI am the calmest | em rahatsayou are the calmest | em rahatdıhe is the calmest | em rahatbızwe are the calmest | em rahatsızyou all are the calmest | em rahatdılathey are the calmest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden rahatdı — "compared to me, he is calm."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki rahatdımine is calm | seniki rahatdıyours is calm | anıqı rahatdıhis is calm | bizniki rahatdıours is calm | sizniki rahatdıyours (pl.) is calm | alanıqı rahatdıtheirs is calm |
| comparative — more | meniki rahatıraqdımine is calmer | seniki rahatıraqdıyours is calmer | anıqı rahatıraqdıhis is calmer | bizniki rahatıraqdıours is calmer | sizniki rahatıraqdıyours (pl.) is calmer | alanıqı rahatıraqdıtheirs is calmer |
| intensifier — very | meniki bek rahatdımine is very calm | seniki bek rahatdıyours is very calm | anıqı bek rahatdıhis is very calm | bizniki bek rahatdıours is very calm | sizniki bek rahatdıyours (pl.) is very calm | alanıqı bek rahatdıtheirs is very calm |
| superlative — most | meniki em rahatdımine is the calmest | seniki em rahatdıyours is the calmest | anıqı em rahatdıhis is the calmest | bizniki em rahatdıours is the calmest | sizniki em rahatdıyours (pl.) is the calmest | alanıqı em rahatdıtheirs is the calmest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile rahatdılamine are calm | senikile rahatdılayours are calm | anıqıla rahatdılahis are calm | biznikile rahatdılaours are calm | siznikile rahatdılayours (pl.) are calm | alanıqıla rahatdılatheirs are calm |
| comparative — more | menikile rahatıraqdılamine are calmer | senikile rahatıraqdılayours are calmer | anıqıla rahatıraqdılahis are calmer | biznikile rahatıraqdılaours are calmer | siznikile rahatıraqdılayours (pl.) are calmer | alanıqıla rahatıraqdılatheirs are calmer |
| intensifier — very | menikile bek rahatdılamine are very calm | senikile bek rahatdılayours are very calm | anıqıla bek rahatdılahis are very calm | biznikile bek rahatdılaours are very calm | siznikile bek rahatdılayours (pl.) are very calm | alanıqıla bek rahatdılatheirs are very calm |
| superlative — most | menikile em rahatdılamine are the calmest | senikile em rahatdılayours are the calmest | anıqıla em rahatdılahis are the calmest | biznikile em rahatdılaours are the calmest | siznikile em rahatdılayours (pl.) are the calmest | alanıqıla em rahatdılatheirs are the calmest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu rahatdı, bıla rahatdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | rahatthe peace | rahatımmy peace | rahatıŋyour peace | rahatıhis peace | rahatıbızour peace | rahatığızyou all's peace | rahatlarıtheir peaces |
| Genitive | rahatnıthe peace's | rahatımımy peace's | rahatıŋıyour peace's | rahatınıhis peace's | rahatıbıznıour peace's | rahatığıznıyou all's peace's | rahatlarınıtheir peaces' |
| Accusative | rahatnıthe peace (as the object) | rahatımımy peace (as the object) | rahatıŋıyour peace (as the object) | rahatınhis peace (as the object) | rahatıbıznıour peace (as the object) | rahatığıznıyou all's peace (as the object) | rahatlarıntheir peaces (as the object) |
| Dative | rahathato the peace | rahatımato my peace | rahatıŋato your peace | rahatınato his peace | rahatıbızğato our peace | rahatığızğato you all's peace | rahatlarınato their peaces |
| Locative | rahatdain / at the peace | rahatımdain / at my peace | rahatıŋdain / at your peace | rahatındain / at his peace | rahatıbızdain / at our peace | rahatığızdain / at you all's peace | rahatlarındain / at their peaces |
| Ablative | rahatdanfrom the peace | rahatımdanfrom my peace | rahatıŋdanfrom your peace | rahatındanfrom his peace | rahatıbızdanfrom our peace | rahatığızdanfrom you all's peace | rahatlarındanfrom their peaces |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | rahatlathe peaces | rahatlarımmy peaces | rahatlarıŋyour peaces | rahatlarıhis peaces | rahatlarıbızour peaces | rahatlarığızyou all's peaces | rahatlarıtheir peaces |
| Genitive | rahatlanıthe peaces' | rahatlarımımy peaces' | rahatlarıŋıyour peaces' | rahatlarınıhis peaces' | rahatlarıbıznıour peaces' | rahatlarığıznıyou all's peaces' | rahatlarınıtheir peaces' |
| Accusative | rahatlanıthe peaces (as the object) | rahatlarımımy peaces (as the object) | rahatlarıŋıyour peaces (as the object) | rahatlarınhis peaces (as the object) | rahatlarıbıznıour peaces (as the object) | rahatlarığıznıyou all's peaces (as the object) | rahatlarıntheir peaces (as the object) |
| Dative | rahatlağato the peaces | rahatlarımato my peaces | rahatlarıŋato your peaces | rahatlarınato his peaces | rahatlarıbızğato our peaces | rahatlarığızğato you all's peaces | rahatlarınato their peaces |
| Locative | rahatladain / at the peaces | rahatlarımdain / at my peaces | rahatlarıŋdain / at your peaces | rahatlarındain / at his peaces | rahatlarıbızdain / at our peaces | rahatlarığızdain / at you all's peaces | rahatlarındain / at their peaces |
| Ablative | rahatladanfrom the peaces | rahatlarımdanfrom my peaces | rahatlarıŋdanfrom your peaces | rahatlarındanfrom his peaces | rahatlarıbızdanfrom our peaces | rahatlarığızdanfrom you all's peaces | rahatlarındanfrom their peaces |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: rahatları can mean "his / her peaces", "their peace", or "their peaces" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.