qayğı
/qajʁɯ/ · plural qayğıla
1. worry, concern, anxiety
- anı qayğısın etme — don't worry about that
- başımı qayğı bashandı — anxiety has overwhelmed me
- qayğı soruqdu — the worry subsided
- menŋe qayğı salma — don't make me anxious
- ullu qayğı jüregimi basdı — great anxiety pressed on my heart
- qayğı biraz şoş boldu — the worry eased a little
2. care, practical concerns
- üy qayğıla — household cares
- anı qayğısın men tındırğanma — I have already taken care of that
- biçenni qayğısın körürge — to see to the hay
- anı qayğısında aylanama — I am busy seeing to that
- anı qayğısı köbdü — he has many cares
- balasını qayğısın etdi ana — the mother took care of her child
3. grief, sorrow
- ne qayğıŋ bardı? — what are you grieving about?
- qayğıdan jüregi awruydu — his heart aches from sorrow
- başıbızğa qayğı tüşdü — grief fell upon us
- ol qayğını unutmadı — he did not forget that grief
4. misfortune, calamity
- qayğı keldi — misfortune struck
- elge ullu qayğı keldi — a great calamity came to the village
- allay qayğı bizge jetmesin — may such a misfortune not reach us
- bu qayğıdan qutulduq — we escaped this calamity
5. quarrel, brawl, commotion
- boş zatdan qayğı başlandı — a quarrel began over nothing
- oramda qayğı çıqdı — a commotion broke out in the street
- qayğı çığarırğa izleydi — he wants to start a brawl
6. intrigue, gossip, scheming
- qayğıŋı qoy! — drop your intrigues!
- qayğı jürütgen adam — a schemer, a gossip
- ol qayğı jürütedi — he carries on intrigues
- qayğı jürütgen adamdı ol — he is a person who spreads gossip
7. intention, plan — In this meaning it follows a verb in the future participle and names what someone means to do.
- oqur qayğım bardı — I intend to study
- kişi jaqlar qayğı etmeydi — nobody intends to stand up for him
- juwunur qayğısı joq edi — he had no intention of washing himself
- işler qayğısı bardı anı — he intends to work
Expressions
- qarını – toq, qayğısı joq — well-off and carefree
- qayğı söz — condolences
- qayğı söz berirça eterge — kill
- qarın qayğı eterge — scrape a living
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | qayğıthe worry | qayğımmy worry | qayğıŋyour worry | qayğısıhis worry | qayğıbızour worry | qayğığızyou all's worry | qayğılarıtheir worries |
| Genitive | qayğınıthe worry's | qayğımımy worry's | qayğıŋıyour worry's | qayğısınıhis worry's | qayğıbıznıour worry's | qayğığıznıyou all's worry's | qayğılarınıtheir worries' |
| Accusative | qayğınıthe worry (as the object) | qayğımımy worry (as the object) | qayğıŋıyour worry (as the object) | qayğısınhis worry (as the object) | qayğıbıznıour worry (as the object) | qayğığıznıyou all's worry (as the object) | qayğılarıntheir worries (as the object) |
| Dative | qayğığato the worry | qayğımato my worry | qayğıŋato your worry | qayğısınato his worry | qayğıbızğato our worry | qayğığızğato you all's worry | qayğılarınato their worries |
| Locative | qayğıdain / at the worry | qayğımdain / at my worry | qayğıŋdain / at your worry | qayğısındain / at his worry | qayğıbızdain / at our worry | qayğığızdain / at you all's worry | qayğılarındain / at their worries |
| Ablative | qayğıdanfrom the worry | qayğımdanfrom my worry | qayğıŋdanfrom your worry | qayğısındanfrom his worry | qayğıbızdanfrom our worry | qayğığızdanfrom you all's worry | qayğılarındanfrom their worries |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | qayğılathe worries | qayğılarımmy worries | qayğılarıŋyour worries | qayğılarıhis worries | qayğılarıbızour worries | qayğılarığızyou all's worries | qayğılarıtheir worries |
| Genitive | qayğılanıthe worries' | qayğılarımımy worries' | qayğılarıŋıyour worries' | qayğılarınıhis worries' | qayğılarıbıznıour worries' | qayğılarığıznıyou all's worries' | qayğılarınıtheir worries' |
| Accusative | qayğılanıthe worries (as the object) | qayğılarımımy worries (as the object) | qayğılarıŋıyour worries (as the object) | qayğılarınhis worries (as the object) | qayğılarıbıznıour worries (as the object) | qayğılarığıznıyou all's worries (as the object) | qayğılarıntheir worries (as the object) |
| Dative | qayğılağato the worries | qayğılarımato my worries | qayğılarıŋato your worries | qayğılarınato his worries | qayğılarıbızğato our worries | qayğılarığızğato you all's worries | qayğılarınato their worries |
| Locative | qayğıladain / at the worries | qayğılarımdain / at my worries | qayğılarıŋdain / at your worries | qayğılarındain / at his worries | qayğılarıbızdain / at our worries | qayğılarığızdain / at you all's worries | qayğılarındain / at their worries |
| Ablative | qayğıladanfrom the worries | qayğılarımdanfrom my worries | qayğılarıŋdanfrom your worries | qayğılarındanfrom his worries | qayğılarıbızdanfrom our worries | qayğılarığızdanfrom you all's worries | qayğılarındanfrom their worries |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: qayğıları can mean "his / her worries", "their worry", or "their worries" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.