kök
/køk/ · plural kökle
1. sky
- kökge deri — up to the sky
- çuwaq kök — a clear sky
- kök bla jer kibik — like the sky and the earth
- kökdenmi tüşgense? — did you drop out of the sky?
2. early spring grass, the first greens
- malla kökge ketib, biçen aşamaydıla — the livestock go out to the spring grass and do not eat hay
- kök çıqdı — the first green came up
- kökge çığarğa — to go out to the spring grass
- mallanı kökde otlatıw — grazing livestock on spring grass
3. blue
- kök közle — blue eyes
- kök betli — of a blue colour
- kök türsün — a blue colour
4. green (of tea, of young grass)
- kök şay — green tea
- kök hans — green grass
- kök çapıraq — a green leaf
- kök kırdık — green grass
5. grey, ash-colored
- kök qoy — a grey sheep
- kök jün — grey wool
- kök börü — a grey wolf
6. blue-grey
- kök kögürçün — a blue-grey dove
- kök bulutla — blue-grey clouds
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe sky | —kök | menikögüm | senikögüng | anıkögü | biznikögübüz | siznikögügüz | alanıkökleri |
| Genitivethe sky's | —köknü | menikögümü | senikögüngü | anıkögünü | biznikögübüznü | siznikögügüznü | alanıköklerini |
| Accusativethe sky (as the object) | —köknü | menikögümü | senikögüngü | anıkögün | biznikögübüznü | siznikögügüznü | alanıköklerin |
| Dativeto the sky | —kökge | menikögüme | senikögünge | anıkögüne | biznikögübüzge | siznikögügüzge | alanıköklerine |
| Locativeat / in the sky | —kökde | menikögümde | senikögüngde | anıkögünde | biznikögübüzde | siznikögügüzde | alanıköklerinde |
| Ablativefrom the sky | —kökden | menikögümden | senikögüngden | anıkögünden | biznikögübüzden | siznikögügüzden | alanıköklerinden |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe skies | —kökle | meniköklerim | seniköklering | anıkökleri | biznikökleribiz | sizniköklerigiz | alanıkökleri |
| Genitivethe skies' | —kökleni | meniköklerimi | senikökleringi | anıköklerini | biznikökleribizni | sizniköklerigizni | alanıköklerini |
| Accusativethe skies (as the object) | —kökleni | meniköklerimi | senikökleringi | anıköklerin | biznikökleribizni | sizniköklerigizni | alanıköklerin |
| Dativeto the skies | —köklege | meniköklerime | senikökleringe | anıköklerine | biznikökleribizge | sizniköklerigizge | alanıköklerine |
| Locativeat / in the skies | —köklede | meniköklerimde | senikökleringde | anıköklerinde | biznikökleribizde | sizniköklerigizde | alanıköklerinde |
| Ablativefrom the skies | —kökleden | meniköklerimden | senikökleringden | anıköklerinden | biznikökleribizden | sizniköklerigizden | alanıköklerinden |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: kökleri can mean "his / her skies", "their sky", or "their skies" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.
As an adjective
Degrees
| Degree | —form |
|---|---|
| base formblue | —kök |
| comparative — morebluer | —kögürek |
| intensifier — veryvery blue | —bek kök |
| superlative — mostthe bluest | —em kök |
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are blue | menikimeniki kökdü | senikiseniki kökdü | anıqıanıqı kökdü | biznikibizniki kökdü | siznikisizniki kökdü | alanıqıalanıqı kökdü |
| comparative — moreis / are bluer | menikimeniki kögürekdi | senikiseniki kögürekdi | anıqıanıqı kögürekdi | biznikibizniki kögürekdi | siznikisizniki kögürekdi | alanıqıalanıqı kögürekdi |
| intensifier — veryis / are very blue | menikimeniki bek kökdü | senikiseniki bek kökdü | anıqıanıqı bek kökdü | biznikibizniki bek kökdü | siznikisizniki bek kökdü | alanıqıalanıqı bek kökdü |
| superlative — mostis / are the bluest | menikimeniki em kökdü | senikiseniki em kökdü | anıqıanıqı em kökdü | biznikibizniki em kökdü | siznikisizniki em kökdü | alanıqıalanıqı em kökdü |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are blue | menikilemenikile kökdüle | senikilesenikile kökdüle | anıqılaanıqıla kökdüle | biznikilebiznikile kökdüle | siznikilesiznikile kökdüle | alanıqılaalanıqıla kökdüle |
| comparative — moreis / are bluer | menikilemenikile kögürekdile | senikilesenikile kögürekdile | anıqılaanıqıla kögürekdile | biznikilebiznikile kögürekdile | siznikilesiznikile kögürekdile | alanıqılaalanıqıla kögürekdile |
| intensifier — veryis / are very blue | menikilemenikile bek kökdüle | senikilesenikile bek kökdüle | anıqılaanıqıla bek kökdüle | biznikilebiznikile bek kökdüle | siznikilesiznikile bek kökdüle | alanıqılaalanıqıla bek kökdüle |
| superlative — mostis / are the bluest | menikilemenikile em kökdüle | senikilesenikile em kökdüle | anıqılaanıqıla em kökdüle | biznikilebiznikile em kökdüle | siznikilesiznikile em kökdüle | alanıqılaalanıqıla em kökdüle |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu kökdü, bıla kökdüle. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".