açılırğa
/atʃɯlɯrʁa/
1. open, be opened, come open
- eşik açıldı — the door opened
- tüymem açıldı — my button came undone
- kirit açılmaydı — the lock does not open
- keŋine açılırğa — to be flung wide open
- açılıb tururğa — to stand gaping open
2. begin, open, get under way — Used of events and institutions, such as a congress, a museum or a war.
- şaharda muzey açılğandı — a museum has opened in the city
- tüken tambla açıllıqdı — the shop will open tomorrow
- qazawat açılğandı — war has broken out
- jıyılıw açılğandı — the meeting has opened
- toy açıldı — the wedding feast began
3. come to light, be revealed, become apparent — Also used of something coming into view, as the ground does when the snow melts.
- kemlikle açılğandıla — the shortcomings have come to light
- iş açılğandı — the matter has come to light
- qar erib, jer açıldı — the snow melted and the ground came into view
- qardan açılğan jerlede — on the ground freed from snow
- sırtdan arı ariw bet açıladı — beyond the ridge a beautiful slope comes into view
4. clear up, brighten (of weather)
- kün açıldı — the weather cleared up
- kök açıldı — the sky cleared
- kök açıla başladı — the sky began to clear
- bügün kün açılır — the weather will clear today
- alay kün a açılmağandı — but the weather has not cleared up
5. open onto, open into one source
- eşik oramğa açıladı — the door opens onto the street
- terezesi ullu arbazğa açıladı — its window opens onto the large courtyard
- terezeleri jolğa açıladıla — its windows open onto the road
6. unfold or bloom (of leaves or flowers)
- gülle açıla başlağandıla — the flowers have begun to bloom
- tereklede çapıraqla açıla başlağandıla — leaves have begun to unfold on the trees
- jaŋı açılğan gokka hansha — to a newly opened flower
- çapıraqla jazda açıladıla — the leaves unfold in spring
- gokka hansla açılğandıla — the flowers have opened
7. gape open, part at the edges (of a wound)
- jara açıldı — the wound opened
- jarası açılğandı — his wound has opened up
- jara jaŋıdan açıldı — the wound parted again
- imbaşında jarası açıldı — the wound on his shoulder opened
- imbaşında jarası açılıb, qanı kirlenib — the wound on his shoulder opened and his blood became infected
8. have one's eyes opened, come to understand — Takes the word for 'eye' (köz) as its subject.
- közüm açıldı — my eyes were opened
- közübüz açılğandı — our eyes have been opened
- bıllay zatha közüm açılmağan edi — my eyes had not been opened to such a thing
9. recover from an illness, get well
- awruwdan açılırğa — to recover from an illness
- atam awruwdan açıldı — my father recovered from his illness
- qızı awruwdan açılğandı — his daughter has recovered from her illness
10. open up, become eager to speak or act
- sabiy aşha açılğandı — the child has become eager to eat
- söleşirge açılıbdı — he has opened up to speaking
- kesi da sözge açıldı — he too opened up to talk
- işge açıldı — he took to the work eagerly
11. be restored, return to its former state — Used of something coming back to how it was, such as a friendship or an appetite. one source
- arabız açılğandı — our relationship has been restored
- arağız açılıb qallıqdı — your relationship will be restored
- arağız terk açılır — your relationship will soon be restored
- iştahım açıldı — my appetite came back
- aşha açılırğa — to regain one's appetite
12. become excessively cheerful one source
- jaş açıldı — the young man became excessively cheerful
- qızla bek açıldıla — the girls became far too cheerful
- qonaqla açılğandıla — the guests have become too merry
13. become free of ice (of a river) one source
- suw açıladı — the river becomes free of ice
- suw jazda açıladı — the river becomes free of ice in spring
- suwla açılğandıla — the rivers have become free of ice
Expressions
- awuzu açılıb — struck speechless
- bağırı açılırğa — truth comes out
- beti açılırğa — be formally welcomed
- beti-uyatı açılıb — shamelessly
Conjugation
Common forms
- açıladıhe is opening
- açıldıhe opened
- açılğandıhe has opened
- açılırhe will open
- açıllıqdıhe is going to open
- açıla edihe was opening
- açılsaif he opens
- açıl!open!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous) | menaçılamaI am opening | senaçılasayou are opening | olaçıladıhe is opening | bizaçılabızwe are opening | sizaçılasızyou all are opening | alaaçıladılathey are opening |
| Present (simple & continuous) | menaçılmaymaI am not opening | senaçılmaysayou are not opening | olaçılmaydıhe is not opening | bizaçılmaybızwe are not opening | sizaçılmaysızyou all are not opening | alaaçılmaydılathey are not opening |
| Present (simple & continuous) | menaçılamamı? açılamıma?am I opening? | senaçılamısa?are you opening? | olaçılamıdı?is he opening? | bizaçılabızmı? açılamıbız?are we opening? | sizaçılamısız?are you all opening? | alaaçılamıdıla?are they opening? |
| Present (simple & continuous) | menaçılmaymamı? açılmaymıma?aren't I opening? | senaçılmaymısa?aren't you opening? | olaçılmaymıdı?isn't he opening? | bizaçılmaybızmı? açılmaymıbız?aren't we opening? | sizaçılmaymısız?aren't you all opening? | alaaçılmaymıdıla?aren't they opening? |
| Habitual (usually, tends to) | menaçılıwçanmaI usually open | senaçılıwçansayou usually open | olaçılıwçandıhe usually opens | bizaçılıwçanbızwe usually open | sizaçılıwçansızyou all usually open | alaaçılıwçandılathey usually open |
| Habitual (usually, tends to) | menaçılmawçanmaI usually don't open | senaçılmawçansayou usually don't open | olaçılmawçandıhe usually doesn't open | bizaçılmawçanbızwe usually don't open | sizaçılmawçansızyou all usually don't open | alaaçılmawçandılathey usually don't open |
| Habitual (usually, tends to) | menaçılıwçanmamı? açılıwçanmıma?do I usually open? | senaçılıwçanmısa?do you usually open? | olaçılıwçanmıdı?does he usually open? | bizaçılıwçanbızmı? açılıwçanmıbız?do we usually open? | sizaçılıwçanmısız?do you all usually open? | alaaçılıwçanmıdıla?do they usually open? |
| Habitual (usually, tends to) | menaçılmawçanmamı? açılmawçanmıma?do I usually not open? | senaçılmawçanmısa?do you usually not open? | olaçılmawçanmıdı?does he usually not open? | bizaçılmawçanbızmı? açılmawçanmıbız?do we usually not open? | sizaçılmawçanmısız?do you all usually not open? | alaaçılmawçanmıdıla?do they usually not open? |
| Resultative (has become and stays) | olaçılıbdıhe has opened and remains so | alaaçılıbdılathey have opened and remain so | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Resultative (has become and stays) | olaçılıbmıdı?has he opened? | alaaçılıbmıdıla?have they opened? | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Durative (keeps doing) | menaçılıb turamaI keep opening | senaçılıb turasayou keep opening | olaçılıb turadıhe keeps opening | bizaçılıb turabızwe keep opening | sizaçılıb turasızyou all keep opening | alaaçılıb turadılathey keep opening |
| Durative (keeps doing) | menaçılıb turmaymaI don't keep opening | senaçılıb turmaysayou don't keep opening | olaçılıb turmaydıhe doesn't keep opening | bizaçılıb turmaybızwe don't keep opening | sizaçılıb turmaysızyou all don't keep opening | alaaçılıb turmaydılathey don't keep opening |
| Durative (keeps doing) | menaçılıb turamamı? açılıb turamıma?do I keep opening? | senaçılıb turamısa?do you keep opening? | olaçılıb turamıdı?does he keep opening? | bizaçılıb turabızmı? açılıb turamıbız?do we keep opening? | sizaçılıb turamısız?do you all keep opening? | alaaçılıb turamıdıla?do they keep opening? |
| Durative (keeps doing) | menaçılıb turmaymamı? açılıb turmaymıma?don't I keep opening? | senaçılıb turmaymısa?don't you keep opening? | olaçılıb turmaymıdı?doesn't he keep opening? | bizaçılıb turmaybızmı? açılıb turmaymıbız?don't we keep opening? | sizaçılıb turmaymısız?don't you all keep opening? | alaaçılıb turmaymıdıla?don't they keep opening? |
| Progressive (in the middle of) | menaçıla turamaI am in the middle of opening | senaçıla turasayou are in the middle of opening | olaçıla turadıhe is in the middle of opening | bizaçıla turabızwe are in the middle of opening | sizaçıla turasızyou all are in the middle of opening | alaaçıla turadılathey are in the middle of opening |
| Progressive (in the middle of) | menaçıla turmaymaI am not in the middle of opening | senaçıla turmaysayou are not in the middle of opening | olaçıla turmaydıhe is not in the middle of opening | bizaçıla turmaybızwe are not in the middle of opening | sizaçıla turmaysızyou all are not in the middle of opening | alaaçıla turmaydılathey are not in the middle of opening |
| Progressive (in the middle of) | menaçıla turamamı? açıla turamıma?am I in the middle of opening? | senaçıla turamısa?are you in the middle of opening? | olaçıla turamıdı?is he in the middle of opening? | bizaçıla turabızmı? açıla turamıbız?are we in the middle of opening? | sizaçıla turamısız?are you all in the middle of opening? | alaaçıla turamıdıla?are they in the middle of opening? |
| Progressive (in the middle of) | menaçıla turmaymamı? açıla turmaymıma?aren't I in the middle of opening? | senaçıla turmaymısa?aren't you in the middle of opening? | olaçıla turmaymıdı?isn't he in the middle of opening? | bizaçıla turmaybızmı? açıla turmaymıbız?aren't we in the middle of opening? | sizaçıla turmaymısız?aren't you all in the middle of opening? | alaaçıla turmaymıdıla?aren't they in the middle of opening? |
| Simple past (definite) | menaçıldımI opened | senaçıldıŋyou opened | olaçıldıhe opened | bizaçıldıqwe opened | sizaçıldığızyou all opened | alaaçıldılathey opened |
| Simple past (definite) | menaçılmadımI didn't open | senaçılmadıŋyou didn't open | olaçılmadıhe didn't open | bizaçılmadıqwe didn't open | sizaçılmadığızyou all didn't open | alaaçılmadılathey didn't open |
| Simple past (definite) | menaçıldımmı?did I open? | senaçıldıŋmı?did you open? | olaçıldımı?did he open? | bizaçıldıqmı?did we open? | sizaçıldığızmı?did you all open? | alaaçıldılamı?did they open? |
| Simple past (definite) | menaçılmadımmı?didn't I open? | senaçılmadıŋmı?didn't you open? | olaçılmadımı?didn't he open? | bizaçılmadıqmı?didn't we open? | sizaçılmadığızmı?didn't you all open? | alaaçılmadılamı?didn't they open? |
| Perfect (past indefinite) | menaçılğanmaI have opened | senaçılğansayou have opened | olaçılğandıhe has opened | bizaçılğanbızwe have opened | sizaçılğansızyou all have opened | alaaçılğandılathey have opened |
| Perfect (past indefinite) | menaçılmağanmaI haven't opened | senaçılmağansayou haven't opened | olaçılmağandıhe hasn't opened | bizaçılmağanbızwe haven't opened | sizaçılmağansızyou all haven't opened | alaaçılmağandılathey haven't opened |
| Perfect (past indefinite) | menaçılğanmamı? açılğanmıma?have I opened? | senaçılğanmısa?have you opened? | olaçılğanmıdı?has he opened? | bizaçılğanbızmı? açılğanmıbız?have we opened? | sizaçılğanmısız?have you all opened? | alaaçılğanmıdıla?have they opened? |
| Perfect (past indefinite) | menaçılmağanmamı? açılmağanmıma?haven't I opened? | senaçılmağanmısa?haven't you opened? | olaçılmağanmıdı?hasn't he opened? | bizaçılmağanbızmı? açılmağanmıbız?haven't we opened? | sizaçılmağanmısız?haven't you all opened? | alaaçılmağanmıdıla?haven't they opened? |
| Durative, definite past (kept doing) | menaçılıb turdumI kept opening | senaçılıb turduŋyou kept opening | olaçılıb turduhe kept opening | bizaçılıb turduqwe kept opening | sizaçılıb turduğuzyou all kept opening | alaaçılıb turdulathey kept opening |
| Durative, definite past (kept doing) | menaçılıb turmadımI didn't keep opening | senaçılıb turmadıŋyou didn't keep opening | olaçılıb turmadıhe didn't keep opening | bizaçılıb turmadıqwe didn't keep opening | sizaçılıb turmadığızyou all didn't keep opening | alaaçılıb turmadılathey didn't keep opening |
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Indefinite future (future I) | menaçılırmaI will open | senaçılırsayou will open | olaçılırhe will open | bizaçılırbızwe will open | sizaçılırsızyou all will open | alaaçılırlathey will open |
| Indefinite future (future I) | menaçılmazmaI won't open | senaçılmazsayou won't open | olaçılmazhe won't open | bizaçılmazbızwe won't open | sizaçılmazsızyou all won't open | alaaçılmazlathey won't open |
| Indefinite future (future I) | menaçılırmamı? açılırmıma?will I open? | senaçılırmısa?will you open? | olaçılırmı?will he open? | bizaçılırbızmı? açılırmıbız?will we open? | sizaçılırmısız?will you all open? | alaaçılırlamı? açılırmıla?will they open? |
| Indefinite future (future I) | menaçılmazmamı? açılmazmıma?won't I open? | senaçılmazmısa?won't you open? | olaçılmazmı?won't he open? | bizaçılmazbızmı? açılmazmıbız?won't we open? | sizaçılmazmısız?won't you all open? | alaaçılmazlamı? açılmazmıla?won't they open? |
| Definite future (future II) | menaçıllıqmaI am going to open | senaçıllıqsayou are going to open | olaçıllıqdıhe is going to open | bizaçıllıqbızwe are going to open | sizaçıllıqsızyou all are going to open | alaaçıllıqdılathey are going to open |
| Definite future (future II) | menaçıllıq tülmeI am not going to open | senaçıllıq tülseyou are not going to open | olaçıllıq tüldühe is not going to open | bizaçıllıq tülbüzwe are not going to open | sizaçıllıq tülsüzyou all are not going to open | alaaçıllıq tüldülethey are not going to open |
| Definite future (future II) | menaçıllıqmamı? açıllıqmıma?am I going to open? | senaçıllıqmısa?are you going to open? | olaçıllıqmıdı?is he going to open? | bizaçıllıqbızmı? açıllıqmıbız?are we going to open? | sizaçıllıqmısız?are you all going to open? | alaaçıllıqmıdıla?are they going to open? |
| Definite future (future II) | menaçıllıq tülmüme?aren't I going to open? | senaçıllıq tülmüse?aren't you going to open? | olaçıllıq tülmüdü?isn't he going to open? | bizaçıllıq tülmübüz?aren't we going to open? | sizaçıllıq tülmüsüz?aren't you all going to open? | alaaçıllıq tülmüdüle?aren't they going to open? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect) | menaçılğan edimaçılğanemI had opened | senaçılğan ediŋaçılğaneŋyou had opened | olaçılğan ediaçılğanedhe had opened | bizaçılğan edikaçılğanekwe had opened | sizaçılğan edigizaçılğanegizyou all had opened | alaaçılğan edileaçılğanellethey had opened |
| Past perfect (pluperfect) | menaçılmağan edimaçılmağanemI hadn't opened | senaçılmağan ediŋaçılmağaneŋyou hadn't opened | olaçılmağan ediaçılmağanedhe hadn't opened | bizaçılmağan edikaçılmağanekwe hadn't opened | sizaçılmağan edigizaçılmağanegizyou all hadn't opened | alaaçılmağan edileaçılmağanellethey hadn't opened |
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | menaçıla edimaçılaemI was opening | senaçıla ediŋaçılaeŋyou were opening | olaçıla ediaçılaedhe was opening | bizaçıla edikaçılaekwe were opening | sizaçıla edigizaçılaegizyou all were opening | alaaçıla edileaçılaellethey were opening |
| Past continuous (imperfect) | menaçılmay edimaçılmayemI wasn't opening | senaçılmay ediŋaçılmayeŋyou weren't opening | olaçılmay ediaçılmayedhe wasn't opening | bizaçılmay edikaçılmayekwe weren't opening | sizaçılmay edigizaçılmayegizyou all weren't opening | alaaçılmay edileaçılmayellethey weren't opening |
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Habitual past (used to) | menaçılıwçan edimaçılıwçanemI used to open | senaçılıwçan ediŋaçılıwçaneŋyou used to open | olaçılıwçan ediaçılıwçanedhe used to open | bizaçılıwçan edikaçılıwçanekwe used to open | sizaçılıwçan edigizaçılıwçanegizyou all used to open | alaaçılıwçan edileaçılıwçanellethey used to open |
| Habitual past (used to) | menaçılmawçan edimaçılmawçanemI didn't use to open | senaçılmawçan ediŋaçılmawçaneŋyou didn't use to open | olaçılmawçan ediaçılmawçanedhe didn't use to open | bizaçılmawçan edikaçılmawçanekwe didn't use to open | sizaçılmawçan edigizaçılmawçanegizyou all didn't use to open | alaaçılmawçan edileaçılmawçanellethey didn't use to open |
| Habitual past (used to) | ||||||
| Habitual past (used to) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | olaçılıb edihe had opened and remained so | alaaçılıb edilethey had opened and remained so | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | olaçılıb tül edihe hadn't opened | alaaçılıb tül edilethey hadn't opened | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | menaçılıb tura edimaçılıb turaemI had kept opening | senaçılıb tura ediŋaçılıb turaeŋyou had kept opening | olaçılıb tura ediaçılıb turaedhe had kept opening | bizaçılıb tura edikaçılıb turaekwe had kept opening | sizaçılıb tura edigizaçılıb turaegizyou all had kept opening | alaaçılıb tura edileaçılıb turaellethey had kept opening |
| Past durative (had kept doing) | menaçılıb turmay edimaçılıb turmayemI hadn't kept opening | senaçılıb turmay ediŋaçılıb turmayeŋyou hadn't kept opening | olaçılıb turmay ediaçılıb turmayedhe hadn't kept opening | bizaçılıb turmay edikaçılıb turmayekwe hadn't kept opening | sizaçılıb turmay edigizaçılıb turmayegizyou all hadn't kept opening | alaaçılıb turmay edileaçılıb turmayellethey hadn't kept opening |
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | menaçıla tura edimaçıla turaemI was in the middle of opening | senaçıla tura ediŋaçıla turaeŋyou were in the middle of opening | olaçıla tura ediaçıla turaedhe was in the middle of opening | bizaçıla tura edikaçıla turaekwe were in the middle of opening | sizaçıla tura edigizaçıla turaegizyou all were in the middle of opening | alaaçıla tura edileaçıla turaellethey were in the middle of opening |
| Past progressive (was in the middle of) | menaçıla turmay edimaçıla turmayemI wasn't in the middle of opening | senaçıla turmay ediŋaçıla turmayeŋyou weren't in the middle of opening | olaçıla turmay ediaçıla turmayedhe wasn't in the middle of opening | bizaçıla turmay edikaçıla turmayekwe weren't in the middle of opening | sizaçıla turmay edigizaçıla turmayegizyou all weren't in the middle of opening | alaaçıla turmay edileaçıla turmayellethey weren't in the middle of opening |
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Conditional result (would) | menaçılır edimaçılır emI would open | senaçılır ediŋaçılır eŋyou would open | olaçılır ediaçılır edhe would open | bizaçılır edikaçılır ekwe would open | sizaçılır edigizaçılır egizyou all would open | alaaçılır edileaçılır ellethey would open |
| Conditional result (would) | menaçılmaz edimaçılmaz emI wouldn't open | senaçılmaz ediŋaçılmaz eŋyou wouldn't open | olaçılmaz ediaçılmaz edhe wouldn't open | bizaçılmaz edikaçılmaz ekwe wouldn't open | sizaçılmaz edigizaçılmaz egizyou all wouldn't open | alaaçılmaz edileaçılmaz ellethey wouldn't open |
| Conditional result (would) | ||||||
| Conditional result (would) | ||||||
| Past conditional result (would have) | menaçıllıq edimaçıllıq emI would have opened | senaçıllıq ediŋaçıllıq eŋyou would have opened | olaçıllıq ediaçıllıq edhe would have opened | bizaçıllıq edikaçıllıq ekwe would have opened | sizaçıllıq edigizaçıllıq egizyou all would have opened | alaaçıllıq edileaçıllıq ellethey would have opened |
| Past conditional result (would have) | menaçıllıq tül edimaçıllıq tül emI wouldn't have opened | senaçıllıq tül ediŋaçıllıq tül eŋyou wouldn't have opened | olaçıllıq tül ediaçıllıq tül edhe wouldn't have opened | bizaçıllıq tül edikaçıllıq tül ekwe wouldn't have opened | sizaçıllıq tül edigizaçıllıq tül egizyou all wouldn't have opened | alaaçıllıq tül edileaçıllıq tül ellethey wouldn't have opened |
| Past conditional result (would have) | ||||||
| Past conditional result (would have) |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditional | menaçılsamif I open | senaçılsaŋif you open | olaçılsaif he opens | bizaçılsaqif we open | sizaçılsağızif you all open | alaaçılsalaif they open |
| Conditional | menaçılmasamif I don't open | senaçılmasaŋif you don't open | olaçılmasaif he doesn't open | bizaçılmasaqif we don't open | sizaçılmasağızif you all don't open | alaaçılmasalaif they don't open |
| Conditional | ||||||
| Conditional | ||||||
| Conditional, present real | menaçıla esemif I am opening | senaçıla eseŋif you are opening | olaçıla eseif he is opening | bizaçıla esekif we are opening | sizaçıla esegizif you all are opening | alaaçıla eseleif they are opening |
| Conditional, present real | menaçılmay esemif I am not opening | senaçılmay eseŋif you are not opening | olaçılmay eseif he is not opening | bizaçılmay esekif we are not opening | sizaçılmay esegizif you all are not opening | alaaçılmay eseleif they are not opening |
| Conditional, present real | ||||||
| Conditional, present real | ||||||
| Wish, present/future (if only) | menaçılsam ediaçılsam edif only I opened | senaçılsaŋ ediaçılsaŋ edif only you opened | olaçılsa ediaçılsaedif only he opened | bizaçılsaq ediaçılsaq edif only we opened | sizaçılsağız ediaçılsağız edif only you all opened | alaaçılsala ediaçılsalaedif only they opened |
| Wish, present/future (if only) | menaçılmasam ediaçılmasam edif only I didn't open | senaçılmasaŋ ediaçılmasaŋ edif only you didn't open | olaçılmasa ediaçılmasaedif only he didn't open | bizaçılmasaq ediaçılmasaq edif only we didn't open | sizaçılmasağız ediaçılmasağız edif only you all didn't open | alaaçılmasala ediaçılmasalaedif only they didn't open |
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Durative conditional | menaçılıb tursamif I carry on opening | senaçılıb tursaŋif you carry on opening | olaçılıb tursaif he carries on opening | bizaçılıb tursaqif we carry on opening | sizaçılıb tursağızif you all carry on opening | alaaçılıb tursalaif they carry on opening |
| Durative conditional | menaçılıb turmasamif I don't carry on opening | senaçılıb turmasaŋif you don't carry on opening | olaçılıb turmasaif he doesn't carry on opening | bizaçılıb turmasaqif we don't carry on opening | sizaçılıb turmasağızif you all don't carry on opening | alaaçılıb turmasalaif they don't carry on opening |
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional, present real | menaçılıb tura esemif I have kept opening | senaçılıb tura eseŋif you have kept opening | olaçılıb tura eseif he has kept opening | bizaçılıb tura esekif we have kept opening | sizaçılıb tura esegizif you all have kept opening | alaaçılıb tura eseleif they have kept opening |
| Durative conditional, present real | menaçılıb turmay esemif I haven't kept opening | senaçılıb turmay eseŋif you haven't kept opening | olaçılıb turmay eseif he hasn't kept opening | bizaçılıb turmay esekif we haven't kept opening | sizaçılıb turmay esegizif you all haven't kept opening | alaaçılıb turmay eseleif they haven't kept opening |
| Durative conditional, present real | ||||||
| Durative conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional | menaçıla tursamif I keep opening | senaçıla tursaŋif you keep opening | olaçıla tursaif he keeps opening | bizaçıla tursaqif we keep opening | sizaçıla tursağızif you all keep opening | alaaçıla tursalaif they keep opening |
| Progressive conditional | menaçılmay tursamif I keep on not opening | senaçılmay tursaŋif you keep on not opening | olaçılmay tursaif he keeps on not opening | bizaçılmay tursaqif we keep on not opening | sizaçılmay tursağızif you all keep on not opening | alaaçılmay tursalaif they keep on not opening |
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional, present real | menaçıla tura esemif I am in the middle of opening | senaçıla tura eseŋif you are in the middle of opening | olaçıla tura eseif he is in the middle of opening | bizaçıla tura esekif we are in the middle of opening | sizaçıla tura esegizif you all are in the middle of opening | alaaçıla tura eseleif they are in the middle of opening |
| Progressive conditional, present real | menaçılmay tura esemif I keep on not opening | senaçılmay tura eseŋif you keep on not opening | olaçılmay tura eseif he keeps on not opening | bizaçılmay tura esekif we keep on not opening | sizaçılmay tura esegizif you all keep on not opening | alaaçılmay tura eseleif they keep on not opening |
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Conditional, definite past1 | menaçıldım esemif I opened | senaçıldıŋ eseŋif you opened | olaçıldı eseif he opened | bizaçıldıq esekif we opened | sizaçıldığız esegizif you all opened | alaaçıldıla eseleif they opened |
| Conditional, definite past1 | menaçılmadım esemif I didn't open | senaçılmadıŋ eseŋif you didn't open | olaçılmadı eseif he didn't open | bizaçılmadıq esekif we didn't open | sizaçılmadığız esegizif you all didn't open | alaaçılmadıla eseleif they didn't open |
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, past real | menaçılğan esemif I did open (indeed) | senaçılğan eseŋif you did open (indeed) | olaçılğan eseif he did open (indeed) | bizaçılğan esekif we did open (indeed) | sizaçılğan esegizif you all did open (indeed) | alaaçılğan eseleif they did open (indeed) |
| Conditional, past real | menaçılmağan esemif I didn't open (indeed) | senaçılmağan eseŋif you didn't open (indeed) | olaçılmağan eseif he didn't open (indeed) | bizaçılmağan esekif we didn't open (indeed) | sizaçılmağan esegizif you all didn't open (indeed) | alaaçılmağan eseleif they didn't open (indeed) |
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, counterfactual | menaçılğan bolsamif I had opened | senaçılğan bolsaŋif you had opened | olaçılğan bolsaif he had opened | bizaçılğan bolsaqif we had opened | sizaçılğan bolsağızif you all had opened | alaaçılğan bolsalaif they had opened |
| Conditional, counterfactual | menaçılmağan bolsamif I hadn't opened | senaçılmağan bolsaŋif you hadn't opened | olaçılmağan bolsaif he hadn't opened | bizaçılmağan bolsaqif we hadn't opened | sizaçılmağan bolsağızif you all hadn't opened | alaaçılmağan bolsalaif they hadn't opened |
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Wish, past (if only I had) | menaçılğan bolsam ediaçılğan bolsam edif only I had opened | senaçılğan bolsaŋ ediaçılğan bolsaŋ edif only you had opened | olaçılğan bolsa ediaçılğan bolsaedif only he had opened | bizaçılğan bolsaq ediaçılğan bolsaq edif only we had opened | sizaçılğan bolsağız ediaçılğan bolsağız edif only you all had opened | alaaçılğan bolsala ediaçılğan bolsalaedif only they had opened |
| Wish, past (if only I had) | menaçılmağan bolsam ediaçılmağan bolsam edif only I hadn't opened | senaçılmağan bolsaŋ ediaçılmağan bolsaŋ edif only you hadn't opened | olaçılmağan bolsa ediaçılmağan bolsaedif only he hadn't opened | bizaçılmağan bolsaq ediaçılmağan bolsaq edif only we hadn't opened | sizaçılmağan bolsağız ediaçılmağan bolsağız edif only you all hadn't opened | alaaçılmağan bolsala ediaçılmağan bolsalaedif only they hadn't opened |
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Conditional, aorist | menaçılır esemif I will open | senaçılır eseŋif you will open | olaçılır eseif he will open | bizaçılır esekif we will open | sizaçılır esegizif you all will open | alaaçılır eseleif they will open |
| Conditional, aorist | menaçılmaz esemif I won't open | senaçılmaz eseŋif you won't open | olaçılmaz eseif he won't open | bizaçılmaz esekif we won't open | sizaçılmaz esegizif you all won't open | alaaçılmaz eseleif they won't open |
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, future | menaçıllıq esemif I am going to open | senaçıllıq eseŋif you are going to open | olaçıllıq eseif he is going to open | bizaçıllıq esekif we are going to open | sizaçıllıq esegizif you all are going to open | alaaçıllıq eseleif they are going to open |
| Conditional, future | menaçıllıq tül esemif I am not going to open | senaçıllıq tül eseŋif you are not going to open | olaçıllıq tül eseif he is not going to open | bizaçıllıq tül esekif we are not going to open | sizaçıllıq tül esegizif you all are not going to open | alaaçıllıq tül eseleif they are not going to open |
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, counterfactual future | menaçıllıq bolsamif I were going to open | senaçıllıq bolsaŋif you were going to open | olaçıllıq bolsaif he were going to open | bizaçıllıq bolsaqif we were going to open | sizaçıllıq bolsağızif you all were going to open | alaaçıllıq bolsalaif they were going to open |
| Conditional, counterfactual future | menaçılmazlıq bolsamif I were not going to open | senaçılmazlıq bolsaŋif you were not going to open | olaçılmazlıq bolsaif he were not going to open | bizaçılmazlıq bolsaqif we were not going to open | sizaçılmazlıq bolsağızif you all were not going to open | alaaçılmazlıq bolsalaif they were not going to open |
| Conditional, counterfactual future | ||||||
| Conditional, counterfactual future |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso açıldıŋ ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing) | menaçıla bolurmaI must be opening | senaçıla bolursayou must be opening | olaçıla bolurhe must be opening | bizaçıla bolurbuzwe must be opening | sizaçıla bolursuzyou all must be opening | alaaçıla bolurlathey must be opening |
| Inference, present (must be doing) | menaçılmay bolurmaI must not be opening | senaçılmay bolursayou must not be opening | olaçılmay bolurhe must not be opening | bizaçılmay bolurbuzwe must not be opening | sizaçılmay bolursuzyou all must not be opening | alaaçılmay bolurlathey must not be opening |
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | menaçıla tura bolurmaI must be in the middle of opening | senaçıla tura bolursayou must be in the middle of opening | olaçıla tura bolurhe must be in the middle of opening | bizaçıla tura bolurbuzwe must be in the middle of opening | sizaçıla tura bolursuzyou all must be in the middle of opening | alaaçıla tura bolurlathey must be in the middle of opening |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | menaçılmay tura bolurmaI must keep on not opening | senaçılmay tura bolursayou must keep on not opening | olaçılmay tura bolurhe must keep on not opening | bizaçılmay tura bolurbuzwe must keep on not opening | sizaçılmay tura bolursuzyou all must keep on not opening | alaaçılmay tura bolurlathey must keep on not opening |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference (must have) | menaçılğan bolurmaI must have opened | senaçılğan bolursayou must have opened | olaçılğan bolurhe must have opened | bizaçılğan bolurbuzwe must have opened | sizaçılğan bolursuzyou all must have opened | alaaçılğan bolurlathey must have opened |
| Inference (must have) | menaçılmağan bolurmaI must not have opened | senaçılmağan bolursayou must not have opened | olaçılmağan bolurhe must not have opened | bizaçılmağan bolurbuzwe must not have opened | sizaçılmağan bolursuzyou all must not have opened | alaaçılmağan bolurlathey must not have opened |
| Inference (must have) | ||||||
| Inference (must have) | ||||||
| Inference, future (must be going to) | menaçıllıq bolurmaI must be going to open | senaçıllıq bolursayou must be going to open | olaçıllıq bolurhe must be going to open | bizaçıllıq bolurbuzwe must be going to open | sizaçıllıq bolursuzyou all must be going to open | alaaçıllıq bolurlathey must be going to open |
| Inference, future (must be going to) | menaçılmazlıq bolurmaI must not be going to open | senaçılmazlıq bolursayou must not be going to open | olaçılmazlıq bolurhe must not be going to open | bizaçılmazlıq bolurbuzwe must not be going to open | sizaçılmazlıq bolursuzyou all must not be going to open | alaaçılmazlıq bolurlathey must not be going to open |
| Inference, future (must be going to) | ||||||
| Inference, future (must be going to) |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestions | menaçılayımlet me open | senaçıl!open! | olaçılsınlet him open | bizaçılayıqlet's open | sizaçılığız!open, you all! | alaaçılsınlalet them open |
| Commands & suggestions | menaçılmayımlet me not open | senaçılma!don't open! | olaçılmasınlet him not open | bizaçılmayıqlet's not open | sizaçılmağız!don't open, you all! | alaaçılmasınlalet them not open |
| Commands & suggestions | menaçılayımmı?shall I open? | olaçılsınmı?should he open? | bizaçılayıqmı?shall we open? | alaaçılsınlamı?should they open? | ||
| Commands & suggestions | menaçılmayımmı?shall I not open? | olaçılmasınmı?should he not open? | bizaçılmayıqmı?shall we not open? | alaaçılmasınlamı?should they not open? | ||
| Requests | senaçılçı2açılçınplease open | olaçılsınçıdo let him open | sizaçılçığızplease open (plural/polite) | alaaçılsınlaçıdo let them open | ||
| Requests | senaçılmaçı2açılmaçınplease don't open | olaçılmasınçıdo let him not open | sizaçılmaçığızplease don't open (plural/polite) | alaaçılmasınlaçıdo let them not open | ||
| Requests | ||||||
| Requests | ||||||
| Blessings & curses — may you… | senaçılğınaçılğımay you open | |||||
| Blessings & curses — may you… | senaçılmağınaçılmağımay you not open | |||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | menaçılğay edim açılğa edimwould that I opened | senaçılğay ediŋ açılğa ediŋwould that you opened | olaçılğay edi açılğa ediwould that he opened | bizaçılğay edik açılğa edikwould that we opened | sizaçılğay edigiz açılğa edigizwould that you all opened | alaaçılğay edile açılğa edilewould that they opened |
| Optative wish (-ğay + edi) | menaçılmağay edim açılmağa edimwould that I did not open | senaçılmağay ediŋ açılmağa ediŋwould that you did not open | olaçılmağay edi açılmağa ediwould that he did not open | bizaçılmağay edik açılmağa edikwould that we did not open | sizaçılmağay edigiz açılmağa edigizwould that you all did not open | alaaçılmağay edile açılmağa edilewould that they did not open |
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Let someone… (commands) | menaçılmağa qoyayımaçılma qoyayımlet me allow someone to open | senaçılmağa qoy!açılma qoy!let someone open! | olaçılmağa qoysunaçılma qoysunlet him allow someone to open | bizaçılmağa qoyayıqaçılma qoyayıqlet's allow someone to open | sizaçılmağa qoyuğuz!açılma qoyuğuz!let someone open, you all! | alaaçılmağa qoysunlaaçılma qoysunlalet them allow someone to open |
| Let someone… (commands) | menaçılmağa qoymayımaçılma qoymayımlet me not allow someone to open | senaçılmağa qoyma!açılma qoyma!don't let someone open! | olaçılmağa qoymasınaçılma qoymasınlet him not allow someone to open | bizaçılmağa qoymayıqaçılma qoymayıqlet's not allow someone to open | sizaçılmağa qoymağız!açılma qoymağız!don't let someone open, you all! | alaaçılmağa qoymasınlaaçılma qoymasınlalet them not allow someone to open |
| Let someone… (commands) | menaçılmağa qoyayımmı?açılma qoyayımmı?shall I allow someone to open? | olaçılmağa qoysunmu?açılma qoysunmu?should he allow someone to open? | bizaçılmağa qoyayıqmı?açılma qoyayıqmı?shall we allow someone to open? | alaaçılmağa qoysunlamı?açılma qoysunlamı?should they allow someone to open? | ||
| Let someone… (commands) | menaçılmağa qoymayımmı?açılma qoymayımmı?shall I not allow someone to open? | olaçılmağa qoymasınmı?açılma qoymasınmı?should he not allow someone to open? | bizaçılmağa qoymayıqmı?açılma qoymayıqmı?shall we not allow someone to open? | alaaçılmağa qoymasınlamı?açılma qoymasınlamı?should they not allow someone to open? | ||
| Let someone… (present) | menaçılmağa qoyamaaçılma qoyamaI allow someone to open | senaçılmağa qoyasaaçılma qoyasayou allow someone to open | olaçılmağa qoyadıaçılma qoyadıhe allows someone to open | bizaçılmağa qoyabızaçılma qoyabızwe allow someone to open | sizaçılmağa qoyasızaçılma qoyasızyou all allow someone to open | alaaçılmağa qoyadılaaçılma qoyadılathey allow someone to open |
| Let someone… (present) | menaçılmağa qoymaymaaçılma qoymaymaI don't allow someone to open | senaçılmağa qoymaysaaçılma qoymaysayou don't allow someone to open | olaçılmağa qoymaydıaçılma qoymaydıhe doesn't allow someone to open | bizaçılmağa qoymaybızaçılma qoymaybızwe don't allow someone to open | sizaçılmağa qoymaysızaçılma qoymaysızyou all don't allow someone to open | alaaçılmağa qoymaydılaaçılma qoymaydılathey don't allow someone to open |
| Let someone… (present) | menaçılmağa qoyamamı?açılma qoyamamı?do I allow someone to open? | senaçılmağa qoyamısa?açılma qoyamısa?do you allow someone to open? | olaçılmağa qoyamıdı?açılma qoyamıdı?does he allow someone to open? | bizaçılmağa qoyabızmı?açılma qoyabızmı?do we allow someone to open? | sizaçılmağa qoyamısız?açılma qoyamısız?do you all allow someone to open? | alaaçılmağa qoyamıdıla?açılma qoyamıdıla?do they allow someone to open? |
| Let someone… (present) | menaçılmağa qoymaymamı?açılma qoymaymamı?don't I allow someone to open? | senaçılmağa qoymaymısa?açılma qoymaymısa?don't you allow someone to open? | olaçılmağa qoymaymıdı?açılma qoymaymıdı?doesn't he allow someone to open? | bizaçılmağa qoymaybızmı?açılma qoymaybızmı?don't we allow someone to open? | sizaçılmağa qoymaymısız?açılma qoymaymısız?don't you all allow someone to open? | alaaçılmağa qoymaymıdıla?açılma qoymaymıdıla?don't they allow someone to open? |
| Let someone… (past) | menaçılmağa qoydumaçılma qoydumI allowed someone to open | senaçılmağa qoyduŋaçılma qoyduŋyou allowed someone to open | olaçılmağa qoyduaçılma qoyduhe allowed someone to open | bizaçılmağa qoyduqaçılma qoyduqwe allowed someone to open | sizaçılmağa qoyduğuzaçılma qoyduğuzyou all allowed someone to open | alaaçılmağa qoydulaaçılma qoydulathey allowed someone to open |
| Let someone… (past) | menaçılmağa qoymadımaçılma qoymadımI didn't allow someone to open | senaçılmağa qoymadıŋaçılma qoymadıŋyou didn't allow someone to open | olaçılmağa qoymadıaçılma qoymadıhe didn't allow someone to open | bizaçılmağa qoymadıqaçılma qoymadıqwe didn't allow someone to open | sizaçılmağa qoymadığızaçılma qoymadığızyou all didn't allow someone to open | alaaçılmağa qoymadılaaçılma qoymadılathey didn't allow someone to open |
| Let someone… (past) | menaçılmağa qoydummu?açılma qoydummu?did I allow someone to open? | senaçılmağa qoyduŋmu?açılma qoyduŋmu?did you allow someone to open? | olaçılmağa qoydumu?açılma qoydumu?did he allow someone to open? | bizaçılmağa qoyduqmu?açılma qoyduqmu?did we allow someone to open? | sizaçılmağa qoyduğuzmu?açılma qoyduğuzmu?did you all allow someone to open? | alaaçılmağa qoydulamı?açılma qoydulamı?did they allow someone to open? |
| Let someone… (past) | menaçılmağa qoymadımmı?açılma qoymadımmı?didn't I allow someone to open? | senaçılmağa qoymadıŋmı?açılma qoymadıŋmı?didn't you allow someone to open? | olaçılmağa qoymadımı?açılma qoymadımı?didn't he allow someone to open? | bizaçılmağa qoymadıqmı?açılma qoymadıqmı?didn't we allow someone to open? | sizaçılmağa qoymadığızmı?açılma qoymadığızmı?didn't you all allow someone to open? | alaaçılmağa qoymadılamı?açılma qoymadılamı?didn't they allow someone to open? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
açılalırğa be able to open · açılalmazğa be unable to open
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — present | menaçılalamaI can open | senaçılalasayou can open | olaçılaladıhe can open | bizaçılalabızwe can open | sizaçılalasızyou all can open | alaaçılaladılathey can open |
| Ability — present | menaçılalmaymaI can't open | senaçılalmaysayou can't open | olaçılalmaydıhe can't open | bizaçılalmaybızwe can't open | sizaçılalmaysızyou all can't open | alaaçılalmaydılathey can't open |
| Ability — present | menaçılalamamı? açılalamıma?can I open? | senaçılalamısa?can you open? | olaçılalamıdı?can he open? | bizaçılalabızmı? açılalamıbız?can we open? | sizaçılalamısız?can you all open? | alaaçılalamıdıla?can they open? |
| Ability — present | menaçılalmaymamı? açılalmaymıma?can't I open? | senaçılalmaymısa?can't you open? | olaçılalmaymıdı?can't he open? | bizaçılalmaybızmı? açılalmaymıbız?can't we open? | sizaçılalmaymısız?can't you all open? | alaaçılalmaymıdıla?can't they open? |
| Ability — if I can… | menaçılalsamif I can open | senaçılalsaŋif you can open | olaçılalsaif he can open | bizaçılalsaqif we can open | sizaçılalsağızif you all can open | alaaçılalsalaif they can open |
| Ability — if I can… | menaçılalmasamif I can't open | senaçılalmasaŋif you can't open | olaçılalmasaif he can't open | bizaçılalmasaqif we can't open | sizaçılalmasağızif you all can't open | alaaçılalmasalaif they can't open |
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — simple past | menaçılaldımI was able to open | senaçılaldıŋyou were able to open | olaçılaldıhe was able to open | bizaçılaldıqwe were able to open | sizaçılaldığızyou all were able to open | alaaçılaldılathey were able to open |
| Ability — simple past | menaçılalmadımI could not open | senaçılalmadıŋyou could not open | olaçılalmadıhe could not open | bizaçılalmadıqwe could not open | sizaçılalmadığızyou all could not open | alaaçılalmadılathey could not open |
| Ability — simple past | menaçılaldımmı?was I able to open? | senaçılaldıŋmı?were you able to open? | olaçılaldımı?was he able to open? | bizaçılaldıqmı?were we able to open? | sizaçılaldığızmı?were you all able to open? | alaaçılaldılamı?were they able to open? |
| Ability — simple past | menaçılalmadımmı?couldn't I open? | senaçılalmadıŋmı?couldn't you open? | olaçılalmadımı?couldn't he open? | bizaçılalmadıqmı?couldn't we open? | sizaçılalmadığızmı?couldn't you all open? | alaaçılalmadılamı?couldn't they open? |
| Ability — perfect / -ğan past | menaçılalğanmaI have been able to open | senaçılalğansayou have been able to open | olaçılalğandıhe has been able to open | bizaçılalğanbızwe have been able to open | sizaçılalğansızyou all have been able to open | alaaçılalğandılathey have been able to open |
| Ability — perfect / -ğan past | menaçılalmağanmaI haven't been able to open | senaçılalmağansayou haven't been able to open | olaçılalmağandıhe hasn't been able to open | bizaçılalmağanbızwe haven't been able to open | sizaçılalmağansızyou all haven't been able to open | alaaçılalmağandılathey haven't been able to open |
| Ability — perfect / -ğan past | menaçılalğanmamı? açılalğanmıma?have I been able to open? | senaçılalğanmısa?have you been able to open? | olaçılalğanmıdı?has he been able to open? | bizaçılalğanbızmı? açılalğanmıbız?have we been able to open? | sizaçılalğanmısız?have you all been able to open? | alaaçılalğanmıdıla?have they been able to open? |
| Ability — perfect / -ğan past | menaçılalmağanmamı? açılalmağanmıma?haven't I been able to open? | senaçılalmağanmısa?haven't you been able to open? | olaçılalmağanmıdı?hasn't he been able to open? | bizaçılalmağanbızmı? açılalmağanmıbız?haven't we been able to open? | sizaçılalmağanmısız?haven't you all been able to open? | alaaçılalmağanmıdıla?haven't they been able to open? |
| Ability — past perfect | menaçılalğan edimaçılalğanemI had been able to open | senaçılalğan ediŋaçılalğaneŋyou had been able to open | olaçılalğan ediaçılalğanedhe had been able to open | bizaçılalğan edikaçılalğanekwe had been able to open | sizaçılalğan edigizaçılalğanegizyou all had been able to open | alaaçılalğan edileaçılalğanellethey had been able to open |
| Ability — past perfect | menaçılalmağan edimaçılalmağanemI hadn't been able to open | senaçılalmağan ediŋaçılalmağaneŋyou hadn't been able to open | olaçılalmağan ediaçılalmağanedhe hadn't been able to open | bizaçılalmağan edikaçılalmağanekwe hadn't been able to open | sizaçılalmağan edigizaçılalmağanegizyou all hadn't been able to open | alaaçılalmağan edileaçılalmağanellethey hadn't been able to open |
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past background | menaçılala edimaçılalaemI could open | senaçılala ediŋaçılalaeŋyou could open | olaçılala ediaçılalaedhe could open | bizaçılala edikaçılalaekwe could open | sizaçılala edigizaçılalaegizyou all could open | alaaçılala edileaçılalaellethey could open |
| Ability — past background | menaçılalmay edimaçılalmayemI could not open | senaçılalmay ediŋaçılalmayeŋyou could not open | olaçılalmay ediaçılalmayedhe could not open | bizaçılalmay edikaçılalmayekwe could not open | sizaçılalmay edigizaçılalmayegizyou all could not open | alaaçılalmay edileaçılalmayellethey could not open |
| Ability — past background | ||||||
| Ability — past background | ||||||
| Ability — future I | menaçılalırmaI will be able to open | senaçılalırsayou will be able to open | olaçılalırhe will be able to open | bizaçılalırbızwe will be able to open | sizaçılalırsızyou all will be able to open | alaaçılalırlathey will be able to open |
| Ability — future I | menaçılalmazmaI won't be able to open | senaçılalmazsayou won't be able to open | olaçılalmazhe won't be able to open | bizaçılalmazbızwe won't be able to open | sizaçılalmazsızyou all won't be able to open | alaaçılalmazlathey won't be able to open |
| Ability — future I | menaçılalırmamı? açılalırmıma?will I be able to open? | senaçılalırmısa?will you be able to open? | olaçılalırmı?will he be able to open? | bizaçılalırbızmı? açılalırmıbız?will we be able to open? | sizaçılalırmısız?will you all be able to open? | alaaçılalırlamı? açılalırmıla?will they be able to open? |
| Ability — future I | menaçılalmazmamı? açılalmazmıma?won't I be able to open? | senaçılalmazmısa?won't you be able to open? | olaçılalmazmı?won't he be able to open? | bizaçılalmazbızmı? açılalmazmıbız?won't we be able to open? | sizaçılalmazmısız?won't you all be able to open? | alaaçılalmazlamı? açılalmazmıla?won't they be able to open? |
| Ability — future II | menaçılallıqmaI am going to be able to open | senaçılallıqsayou are going to be able to open | olaçılallıqdıhe is going to be able to open | bizaçılallıqbızwe are going to be able to open | sizaçılallıqsızyou all are going to be able to open | alaaçılallıqdılathey are going to be able to open |
| Ability — future II | menaçılallıq tülmeI am not going to be able to open | senaçılallıq tülseyou are not going to be able to open | olaçılallıq tüldühe is not going to be able to open | bizaçılallıq tülbüzwe are not going to be able to open | sizaçılallıq tülsüzyou all are not going to be able to open | alaaçılallıq tüldülethey are not going to be able to open |
| Ability — future II | menaçılallıqmamı? açılallıqmıma?am I going to be able to open? | senaçılallıqmısa?are you going to be able to open? | olaçılallıqmıdı?is he going to be able to open? | bizaçılallıqbızmı? açılallıqmıbız?are we going to be able to open? | sizaçılallıqmısız?are you all going to be able to open? | alaaçılallıqmıdıla?are they going to be able to open? |
| Ability — future II | menaçılallıq tülmüme?aren't I going to be able to open? | senaçılallıq tülmüse?aren't you going to be able to open? | olaçılallıq tülmüdü?isn't he going to be able to open? | bizaçılallıq tülmübüz?aren't we going to be able to open? | sizaçılallıq tülmüsüz?aren't you all going to be able to open? | alaaçılallıq tülmüdüle?aren't they going to be able to open? |
| Ability — would be able to… | menaçılalır edimaçılalır emI would be able to open | senaçılalır ediŋaçılalır eŋyou would be able to open | olaçılalır ediaçılalır edhe would be able to open | bizaçılalır edikaçılalır ekwe would be able to open | sizaçılalır edigizaçılalır egizyou all would be able to open | alaaçılalır edileaçılalır ellethey would be able to open |
| Ability — would be able to… | menaçılalmaz edimaçılalmaz emI wouldn't be able to open | senaçılalmaz ediŋaçılalmaz eŋyou wouldn't be able to open | olaçılalmaz ediaçılalmaz edhe wouldn't be able to open | bizaçılalmaz edikaçılalmaz ekwe wouldn't be able to open | sizaçılalmaz edigizaçılalmaz egizyou all wouldn't be able to open | alaaçılalmaz edileaçılalmaz ellethey wouldn't be able to open |
| Ability — would be able to… | ||||||
| Ability — would be able to… | ||||||
| Second-person optative — ability | senaçılalğınaçılalğımay you be able to open | |||||
| Second-person optative — ability | senaçılalmağınaçılalmağımay you not be able to open | |||||
| Second-person optative — ability | ||||||
| Second-person optative — ability |
With another word
| Frame | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Wanting and intending | ||||||
| want to | menaçılırğa izleymeI want to open | senaçılırğa izleyseyou want to open | olaçılırğa izleydihe wants to open | bizaçılırğa izleybizwe want to open | sizaçılırğa izleysizyou all want to open | alaaçılırğa izleydilethey want to open |
| want to | menaçılırğa izlemeymeI do not want to open | senaçılırğa izlemeyseyou do not want to open | olaçılırğa izlemeydihe does not want to open | bizaçılırğa izlemeybizwe do not want to open | sizaçılırğa izlemeysizyou all do not want to open | alaaçılırğa izlemeydilethey do not want to open |
| would like to | menaçılırğa süemeI would like to open | senaçılırğa süeseyou would like to open | olaçılırğa süedihe would like to open | bizaçılırğa süebizwe would like to open | sizaçılırğa süesizyou all would like to open | alaaçılırğa süedilethey would like to open |
| would like to | menaçılırğa süymeymeI would not like to open | senaçılırğa süymeyseyou would not like to open | olaçılırğa süymeydihe would not like to open | bizaçılırğa süymeybizwe would not like to open | sizaçılırğa süymeysizyou all would not like to open | alaaçılırğa süymeydilethey would not like to open |
| hope to | menaçılırğa umutlanamaI hope to open | senaçılırğa umutlanasayou hope to open | olaçılırğa umutlanadıhe hopes to open | bizaçılırğa umutlanabızwe hope to open | sizaçılırğa umutlanasızyou all hope to open | alaaçılırğa umutlanadılathey hope to open |
| hope to | menaçılırğa umutlanmaymaI do not hope to open | senaçılırğa umutlanmaysayou do not hope to open | olaçılırğa umutlanmaydıhe does not hope to open | bizaçılırğa umutlanmaybızwe do not hope to open | sizaçılırğa umutlanmaysızyou all do not hope to open | alaaçılırğa umutlanmaydılathey do not hope to open |
| be about to | menaçılırğa deb turamaI am about to open | senaçılırğa deb turasayou are about to open | olaçılırğa deb turadıhe is about to open | bizaçılırğa deb turabızwe are about to open | sizaçılırğa deb turasızyou all are about to open | alaaçılırğa deb turadılathey are about to open |
| be about to | menaçılırğa deb turmaymaI am not about to open | senaçılırğa deb turmaysayou are not about to open | olaçılırğa deb turmaydıhe is not about to open | bizaçılırğa deb turmaybızwe are not about to open | sizaçılırğa deb turmaysızyou all are not about to open | alaaçılırğa deb turmaydılathey are not about to open |
| Need and obligation | ||||||
| need to | menaçılırğa kerekmeI need to open | senaçılırğa kerekseyou need to open | olaçılırğa kerekdihe needs to open | bizaçılırğa kerekbizwe need to open | sizaçılırğa kereksizyou all need to open | alaaçılırğa kerekdilethey need to open |
| need to | menaçılırğa kerek tülmeI do not need to open | senaçılırğa kerek tülseyou do not need to open | olaçılırğa kerek tüldühe does not need to open | bizaçılırğa kerek tülbüzwe do not need to open | sizaçılırğa kerek tülsüzyou all do not need to open | alaaçılırğa kerek tüldülethey do not need to open |
| have to | menmenŋe açılırğa tüşediI have to open | sensenŋe açılırğa tüşediyou have to open | olaŋa açılırğa tüşedihe has to open | bizbizge açılırğa tüşediwe have to open | sizsizge açılırğa tüşediyou all have to open | alaalağa açılırğa tüşedithey have to open |
| have to | menmenŋe açılırğa tüşmeydiI do not have to open | sensenŋe açılırğa tüşmeydiyou do not have to open | olaŋa açılırğa tüşmeydihe does not have to open | bizbizge açılırğa tüşmeydiwe do not have to open | sizsizge açılırğa tüşmeydiyou all do not have to open | alaalağa açılırğa tüşmeydithey do not have to open |
| be obliged to | menaçılırğa borçlumaI am obliged to open | senaçılırğa borçlusayou are obliged to open | olaçılırğa borçluduhe is obliged to open | bizaçılırğa borçlubuzwe are obliged to open | sizaçılırğa borçlusuzyou all are obliged to open | alaaçılırğa borçludulathey are obliged to open |
| be obliged to | menaçılırğa borçlu tülmeI am not obliged to open | senaçılırğa borçlu tülseyou are not obliged to open | olaçılırğa borçlu tüldühe is not obliged to open | bizaçılırğa borçlu tülbüzwe are not obliged to open | sizaçılırğa borçlu tülsüzyou all are not obliged to open | alaaçılırğa borçlu tüldülethey are not obliged to open |
| Possibility and permission | ||||||
| have a way to | menaçılırğa madarım bardıI have a way to open | senaçılırğa madarıŋ bardıyou have a way to open | olaçılırğa madarı bardıhe has a way to open | bizaçılırğa madarıbız bardıwe have a way to open | sizaçılırğa madarığız bardıyou all have a way to open | alaaçılırğa madarları bardıthey have a way to open |
| have a way to | menaçılırğa madarım joqduI have no way to open | senaçılırğa madarıŋ joqduyou have no way to open | olaçılırğa madarı joqduhe has no way to open | bizaçılırğa madarıbız joqduwe have no way to open | sizaçılırğa madarığız joqduyou all have no way to open | alaaçılırğa madarları joqduthey have no way to open |
| be free to | menaçılırğa erkinligim bardıI am free to open | senaçılırğa erkinligiŋ bardıyou are free to open | olaçılırğa erkinligi bardıhe is free to open | bizaçılırğa erkinligibiz bardıwe are free to open | sizaçılırğa erkinligigiz bardıyou all are free to open | alaaçılırğa erkinlikleri bardıthey are free to open |
| be free to | menaçılırğa erkinligim joqduI am not free to open | senaçılırğa erkinligiŋ joqduyou are not free to open | olaçılırğa erkinligi joqduhe is not free to open | bizaçılırğa erkinligibiz joqduwe are not free to open | sizaçılırğa erkinligigiz joqduyou all are not free to open | alaaçılırğa erkinlikleri joqduthey are not free to open |
| be possible to | menmenŋe açılırğa bolluqduit is possible for me to open | sensenŋe açılırğa bolluqduit is possible for you to open | olaŋa açılırğa bolluqduit is possible for him to open | bizbizge açılırğa bolluqduit is possible for us to open | sizsizge açılırğa bolluqduit is possible for you all to open | alaalağa açılırğa bolluqduit is possible for them to open |
| be possible to | menmenŋe açılırğa bolluq tüldüit is not possible for me to open | sensenŋe açılırğa bolluq tüldüit is not possible for you to open | olaŋa açılırğa bolluq tüldüit is not possible for him to open | bizbizge açılırğa bolluq tüldüit is not possible for us to open | sizsizge açılırğa bolluq tüldüit is not possible for you all to open | alaalağa açılırğa bolluq tüldüit is not possible for them to open |
| be ready to | menaçılırğa hazırmaI am ready to open | senaçılırğa hazırsayou are ready to open | olaçılırğa hazırdıhe is ready to open | bizaçılırğa hazırbızwe are ready to open | sizaçılırğa hazırsızyou all are ready to open | alaaçılırğa hazırdılathey are ready to open |
| be ready to | menaçılırğa hazır tülmeI am not ready to open | senaçılırğa hazır tülseyou are not ready to open | olaçılırğa hazır tüldühe is not ready to open | bizaçılırğa hazır tülbüzwe are not ready to open | sizaçılırğa hazır tülsüzyou all are not ready to open | alaaçılırğa hazır tüldülethey are not ready to open |
| Trying, agreeing, hurrying, fearing | ||||||
| try to | menaçılırğa küreşemeI am trying to open | senaçılırğa küreşeseyou are trying to open | olaçılırğa küreşedihe is trying to open | bizaçılırğa küreşebizwe are trying to open | sizaçılırğa küreşesizyou all are trying to open | alaaçılırğa küreşedilethey are trying to open |
| try to | menaçılırğa küreşmeymeI am not trying to open | senaçılırğa küreşmeyseyou are not trying to open | olaçılırğa küreşmeydihe is not trying to open | bizaçılırğa küreşmeybizwe are not trying to open | sizaçılırğa küreşmeysizyou all are not trying to open | alaaçılırğa küreşmeydilethey are not trying to open |
| agree to | menaçılırğa unaymaI agree to open | senaçılırğa unaysayou agree to open | olaçılırğa unaydıhe agrees to open | bizaçılırğa unaybızwe agree to open | sizaçılırğa unaysızyou all agree to open | alaaçılırğa unaydılathey agree to open |
| agree to | menaçılırğa unamaymaI refuse to open | senaçılırğa unamaysayou refuse to open | olaçılırğa unamaydıhe refuses to open | bizaçılırğa unamaybızwe refuse to open | sizaçılırğa unamaysızyou all refuse to open | alaaçılırğa unamaydılathey refuse to open |
| hurry to | menaçılırğa aşığamaI am in a hurry to open | senaçılırğa aşığasayou are in a hurry to open | olaçılırğa aşığadıhe is in a hurry to open | bizaçılırğa aşığabızwe are in a hurry to open | sizaçılırğa aşığasızyou all are in a hurry to open | alaaçılırğa aşığadılathey are in a hurry to open |
| hurry to | menaçılırğa aşıqmaymaI am in no hurry to open | senaçılırğa aşıqmaysayou are in no hurry to open | olaçılırğa aşıqmaydıhe is in no hurry to open | bizaçılırğa aşıqmaybızwe are in no hurry to open | sizaçılırğa aşıqmaysızyou all are in no hurry to open | alaaçılırğa aşıqmaydılathey are in no hurry to open |
| be afraid to | menaçılırğa qorqamaI am afraid to open | senaçılırğa qorqasayou are afraid to open | olaçılırğa qorqadıhe is afraid to open | bizaçılırğa qorqabızwe are afraid to open | sizaçılırğa qorqasızyou all are afraid to open | alaaçılırğa qorqadılathey are afraid to open |
| be afraid to | menaçılırğa qorqmaymaI am not afraid to open | senaçılırğa qorqmaysayou are not afraid to open | olaçılırğa qorqmaydıhe is not afraid to open | bizaçılırğa qorqmaybızwe are not afraid to open | sizaçılırğa qorqmaysızyou all are not afraid to open | alaaçılırğa qorqmaydılathey are not afraid to open |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negated | menaçıla bolmazmaI can't be opening | senaçıla bolmazsayou can't be opening | olaçıla bolmazhe can't be opening | bizaçıla bolmazbızwe can't be opening | sizaçıla bolmazsızyou all can't be opening | alaaçıla bolmazlathey can't be opening |
| Inference, present — double negation | menaçılmay bolmazmaI must be opening (emphatic) | senaçılmay bolmazsayou must be opening (emphatic) | olaçılmay bolmazhe must be opening (emphatic) | bizaçılmay bolmazbızwe must be opening (emphatic) | sizaçılmay bolmazsızyou all must be opening (emphatic) | alaaçılmay bolmazlathey must be opening (emphatic) |
| Progressive conditional — auxiliary negated | menaçıla turmasamif I don't keep opening | senaçıla turmasaŋif you don't keep opening | olaçıla turmasaif he doesn't keep opening | bizaçıla turmasaqif we don't keep opening | sizaçıla turmasağızif you all don't keep opening | alaaçıla turmasalaif they don't keep opening |
| Inference, progressive — auxiliary negated | menaçıla tura bolmazmaI can't be in the middle of opening | senaçıla tura bolmazsayou can't be in the middle of opening | olaçıla tura bolmazhe can't be in the middle of opening | bizaçıla tura bolmazbızwe can't be in the middle of opening | sizaçıla tura bolmazsızyou all can't be in the middle of opening | alaaçıla tura bolmazlathey can't be in the middle of opening |
| Inference, progressive — double negation | menaçılmay tura bolmazmaI must keep on not opening (emphatic) | senaçılmay tura bolmazsayou must keep on not opening (emphatic) | olaçılmay tura bolmazhe must keep on not opening (emphatic) | bizaçılmay tura bolmazbızwe must keep on not opening (emphatic) | sizaçılmay tura bolmazsızyou all must keep on not opening (emphatic) | alaaçılmay tura bolmazlathey must keep on not opening (emphatic) |
| Progressive — verb negated | menaçılmay turamaI keep on not opening | senaçılmay turasayou keep on not opening | olaçılmay turadıhe keeps on not opening | bizaçılmay turabızwe keep on not opening | sizaçılmay turasızyou all keep on not opening | alaaçılmay turadılathey keep on not opening |
| Progressive — double negation | menaçılmay turmaymaI am not keeping on not opening | senaçılmay turmaysayou are not keeping on not opening | olaçılmay turmaydıhe is not keeping on not opening | bizaçılmay turmaybızwe are not keeping on not opening | sizaçılmay turmaysızyou all are not keeping on not opening | alaaçılmay turmaydılathey are not keeping on not opening |
| Progressive — double negation | menaçılmay turmaymımaaren't I keeping on not opening? | senaçılmay turmaymısaaren't you keeping on not opening? | olaçılmay turmaymıdıisn't he keeping on not opening? | bizaçılmay turmaymıbızaren't we keeping on not opening? | sizaçılmay turmaymısızaren't you all keeping on not opening? | alaaçılmay turmaymıdılaaren't they keeping on not opening? |
| Inference — auxiliary negated | menaçılğan bolmazmaI can't have opened | senaçılğan bolmazsayou can't have opened | olaçılğan bolmazhe can't have opened | bizaçılğan bolmazbızwe can't have opened | sizaçılğan bolmazsızyou all can't have opened | alaaçılğan bolmazlathey can't have opened |
| Inference — double negation | menaçılmağan bolmazmaI must have opened (emphatic) | senaçılmağan bolmazsayou must have opened (emphatic) | olaçılmağan bolmazhe must have opened (emphatic) | bizaçılmağan bolmazbızwe must have opened (emphatic) | sizaçılmağan bolmazsızyou all must have opened (emphatic) | alaaçılmağan bolmazlathey must have opened (emphatic) |
| Counterfactual — auxiliary negated | menaçılğan bolmasamif it weren't that I had opened | senaçılğan bolmasaŋif it weren't that you had opened | olaçılğan bolmasaif it weren't that he had opened | bizaçılğan bolmasaqif it weren't that we had opened | sizaçılğan bolmasağızif it weren't that you all had opened | alaaçılğan bolmasalaif it weren't that they had opened |
| Counterfactual — double negation | menaçılmağan bolmasamif it weren't that I hadn't opened | senaçılmağan bolmasaŋif it weren't that you hadn't opened | olaçılmağan bolmasaif it weren't that he hadn't opened | bizaçılmağan bolmasaqif it weren't that we hadn't opened | sizaçılmağan bolmasağızif it weren't that you all hadn't opened | alaaçılmağan bolmasalaif it weren't that they hadn't opened |
| Inference, future — auxiliary negated | menaçıllıq bolmazmaI can't be going to open | senaçıllıq bolmazsayou can't be going to open | olaçıllıq bolmazhe can't be going to open | bizaçıllıq bolmazbızwe can't be going to open | sizaçıllıq bolmazsızyou all can't be going to open | alaaçıllıq bolmazlathey can't be going to open |
| Inference, future — double negation | menaçılmazlıq bolmazmaI must be going to open (emphatic) | senaçılmazlıq bolmazsayou must be going to open (emphatic) | olaçılmazlıq bolmazhe must be going to open (emphatic) | bizaçılmazlıq bolmazbızwe must be going to open (emphatic) | sizaçılmazlıq bolmazsızyou all must be going to open (emphatic) | alaaçılmazlıq bolmazlathey must be going to open (emphatic) |
| Counterfactual future — auxiliary negated | menaçıllıq bolmasamif it weren't that I were going to open | senaçıllıq bolmasaŋif it weren't that you were going to open | olaçıllıq bolmasaif it weren't that he were going to open | bizaçıllıq bolmasaqif it weren't that we were going to open | sizaçıllıq bolmasağızif it weren't that you all were going to open | alaaçıllıq bolmasalaif it weren't that they were going to open |
| Counterfactual future — double negation | menaçılmazlıq bolmasamif it weren't that I were not going to open | senaçılmazlıq bolmasaŋif it weren't that you were not going to open | olaçılmazlıq bolmasaif it weren't that he were not going to open | bizaçılmazlıq bolmasaqif it weren't that we were not going to open | sizaçılmazlıq bolmasağızif it weren't that you all were not going to open | alaaçılmazlıq bolmasalaif it weren't that they were not going to open |