tıyarğa

/tɯjarʁa/

1. (v.) to restrain, stop, curb, hold back, prevent

açıwnu tıyarğa aqıl kerekdi — reason is required to restrain anger
jaman işni tıyarğa batırlıq kerek — courage is needed to prevent evil deeds
suwnu tıyarğa küçlü tıyğıç qurdula — to stop the water they built a strong barrier
kesimi küçden tıydım — I barely restrained myself

2. (v.) to switch off, turn off, disconnect (an electrical supply or device)

toknu tıyarğa — to switch off the current

3. (v.) to turn or drive livestock in a particular direction

qoylanı beri tıy — turn the sheep this way
mallanı stawatha tıyığız — drive the livestock to the camp

4. (v.) to suppress, quell (a disturbance or uprising)

5. (v.) to forbid, prohibit (an activity)

6. (v.) to wean or dissuade someone from a habit

7. (v.) to reserve, set aside (a place or something for later use)

8. (v.) to calm, soothe (someone who is upset or restless)

sabiyni tıyarğa — to calm the child

9. (v.) to deduct or withhold money from a payment

borçnu tıyarğa — to deduct the debt

10. (v.) to tend livestock at pasture

sırtda jılqı tıyğannga — to the one tending horses on the upland

11. (v.) to postpone, delay (an activity or event)

12. (v.) to detain someone in conversation

sözge tıya — detaining in conversation

Conjugation

Common forms

tıyadıhe is restraining
tıydıhe restrained
tıyğandıhe has restrained
tıyarhe will restrain
tıyarıqdıhe is going to restrain
tıya edihe was restraining
tıysaif he restrains
tıy!restrain!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of tıyarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is restraining	mentıyama	sentıyasa	oltıyadı	biztıyabız	siztıyasız	alatıyadıla
Present (simple & continuous)he is not restraining	mentıymayma	sentıymaysa	oltıymaydı	biztıymaybız	siztıymaysız	alatıymaydıla
Present (simple & continuous)is he restraining?	mentıyamıma? tıyamamı?	sentıyamısa?	oltıyamıdı?	biztıyamıbız? tıyabızmı?	siztıyamısız?	alatıyamıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he restraining?	mentıymaymıma? tıymaymamı?	sentıymaymısa?	oltıymaymıdı?	biztıymaymıbız? tıymaybızmı?	siztıymaymısız?	alatıymaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually restrains	mentıyıwçanma	sentıyıwçansa	oltıyıwçandı	biztıyıwçanbız	siztıyıwçansız	alatıyıwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually restrain	mentıyıwçan tülme	sentıyıwçan tülse	oltıyıwçan tüldü	biztıyıwçan tülbüz	siztıyıwçan tülsüz	alatıyıwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually restrain?	mentıyıwçanmıma? tıyıwçanmamı?	sentıyıwçanmısa?	oltıyıwçanmıdı?	biztıyıwçanmıbız? tıyıwçanbızmı?	siztıyıwçanmısız?	alatıyıwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually restrain?	mentıyıwçan tülmüme?	sentıyıwçan tülmüse?	oltıyıwçan tülmüdü?	biztıyıwçan tülmübüz?	siztıyıwçan tülmüsüz?	alatıyıwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has restrained and remains so			oltıyıbdı			alatıyıbdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he restrained?			oltıyıbmıdı?			alatıyıbmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of restraining	mentıya turama	sentıya turasa	oltıya turadı	biztıya turabız	siztıya turasız	alatıya turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of restraining	mentıya turmayma	sentıya turmaysa	oltıya turmaydı	biztıya turmaybız	siztıya turmaysız	alatıya turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of restraining?	mentıya turamıma? tıya turamamı?	sentıya turamısa?	oltıya turamıdı?	biztıya turamıbız? tıya turabızmı?	siztıya turamısız?	alatıya turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of restraining?	mentıya turmaymıma? tıya turmaymamı?	sentıya turmaymısa?	oltıya turmaymıdı?	biztıya turmaymıbız? tıya turmaybızmı?	siztıya turmaymısız?	alatıya turmaymıdıla?
Simple past (definite)he restrained	mentıydım	sentıydıng	oltıydı	biztıydıq	siztıydığız	alatıydıla
Simple past (definite)he didn't restrain	mentıymadım	sentıymadıng	oltıymadı	biztıymadıq	siztıymadığız	alatıymadıla
Simple past (definite)did he restrain?	mentıydımmı?	sentıydıngmı?	oltıydımı?	biztıydıqmı?	siztıydığızmı?	alatıydılamı?
Simple past (definite)didn't he restrain?	mentıymadımmı?	sentıymadıngmı?	oltıymadımı?	biztıymadıqmı?	siztıymadığızmı?	alatıymadılamı?
Perfect (past indefinite)he has restrained	mentıyğanma	sentıyğansa	oltıyğandı	biztıyğanbız	siztıyğansız	alatıyğandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't restrained	mentıymağanma	sentıymağansa	oltıymağandı	biztıymağanbız	siztıymağansız	alatıymağandıla
Perfect (past indefinite)has he restrained?	mentıyğanmıma? tıyğanmamı?	sentıyğanmısa?	oltıyğanmıdı?	biztıyğanmıbız? tıyğanbızmı?	siztıyğanmısız?	alatıyğanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he restrained?	mentıymağanmıma? tıymağanmamı?	sentıymağanmısa?	oltıymağanmıdı?	biztıymağanmıbız? tıymağanbızmı?	siztıymağanmısız?	alatıymağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will restrain	mentıyarma	sentıyarsa	oltıyar	biztıyarbız	siztıyarsız	alatıyarla
Indefinite future (future I)he won't restrain	mentıymazma	sentıymazsa	oltıymaz	biztıymazbız	siztıymazsız	alatıymazla
Indefinite future (future I)will he restrain?	mentıyarmıma? tıyarmamı?	sentıyarmısa?	oltıyarmı?	biztıyarmıbız? tıyarbızmı?	siztıyarmısız?	alatıyarmıla?
Indefinite future (future I)won't he restrain?	mentıymazmıma? tıymazmamı?	sentıymazmısa?	oltıymazmı?	biztıymazmıbız? tıymazbızmı?	siztıymazmısız?	alatıymazmıla?
Definite future (future II)he is going to restrain	mentıyarıqma	sentıyarıqsa	oltıyarıqdı	biztıyarıqbız	siztıyarıqsız	alatıyarıqdıla
Definite future (future II)he is not going to restrain	mentıyarıq tülme	sentıyarıq tülse	oltıyarıq tüldü	biztıyarıq tülbüz	siztıyarıq tülsüz	alatıyarıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to restrain?	mentıyarıqmıma? tıyarıqmamı?	sentıyarıqmısa?	oltıyarıqmıdı?	biztıyarıqmıbız? tıyarıqbızmı?	siztıyarıqmısız?	alatıyarıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to restrain?	mentıyarıq tülmüme?	sentıyarıq tülmüse?	oltıyarıq tülmüdü?	biztıyarıq tülmübüz?	siztıyarıq tülmüsüz?	alatıyarıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of tıyarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had restrained	mentıyğan edimtıyğanem	sentıyğan edingtıyğaneng	oltıyğan editıyğaned	biztıyğan ediktıyğanek	siztıyğan edigiztıyğanegiz	alatıyğan ediletıyğanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't restrained	mentıymağan edimtıymağanem	sentıymağan edingtıymağaneng	oltıymağan editıymağaned	biztıymağan ediktıymağanek	siztıymağan edigiztıymağanegiz	alatıymağan ediletıymağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was restraining	mentıya edimtıyaem	sentıya edingtıyaeng	oltıya editıyaed	biztıya ediktıyaek	siztıya edigiztıyaegiz	alatıya ediletıyaelle
Past continuous (imperfect)he wasn't restraining	mentıymay edimtıymayem	sentıymay edingtıymayeng	oltıymay editıymayed	biztıymay ediktıymayek	siztıymay edigiztıymayegiz	alatıymay ediletıymayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to restrain	mentıyıwçan edimtıyıwçanem	sentıyıwçan edingtıyıwçaneng	oltıyıwçan editıyıwçaned	biztıyıwçan ediktıyıwçanek	siztıyıwçan edigiztıyıwçanegiz	alatıyıwçan ediletıyıwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to restrain	mentıyıwçan tül edimtıyıwçan tül em	sentıyıwçan tül edingtıyıwçan tül eng	oltıyıwçan tül editıyıwçan tül ed	biztıyıwçan tül ediktıyıwçan tül ek	siztıyıwçan tül edigiztıyıwçan tül egiz	alatıyıwçan tül ediletıyıwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had restrained and remained so			oltıyıb edi			alatıyıb edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't restrained			oltıyıb tül edi			alatıyıb tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of restraining	mentıya tura edimtıya turaem	sentıya tura edingtıya turaeng	oltıya tura editıya turaed	biztıya tura ediktıya turaek	siztıya tura edigiztıya turaegiz	alatıya tura ediletıya turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of restraining	mentıya turmay edimtıya turmayem	sentıya turmay edingtıya turmayeng	oltıya turmay editıya turmayed	biztıya turmay ediktıya turmayek	siztıya turmay edigiztıya turmayegiz	alatıya turmay ediletıya turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would restrain	mentıyar edimtıyar em	sentıyar edingtıyar eng	oltıyar editıyar ed	biztıyar ediktıyar ek	siztıyar edigiztıyar egiz	alatıyar ediletıyar elle
Conditional result (would)he wouldn't restrain	mentıymaz edimtıymaz em	sentıymaz edingtıymaz eng	oltıymaz editıymaz ed	biztıymaz ediktıymaz ek	siztıymaz edigiztıymaz egiz	alatıymaz ediletıymaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have restrained	mentıyarıq edimtıyarıq em	sentıyarıq edingtıyarıq eng	oltıyarıq editıyarıq ed	biztıyarıq ediktıyarıq ek	siztıyarıq edigiztıyarıq egiz	alatıyarıq ediletıyarıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have restrained	mentıyarıq tül edimtıyarıq tül em	sentıyarıq tül edingtıyarıq tül eng	oltıyarıq tül editıyarıq tül ed	biztıyarıq tül ediktıyarıq tül ek	siztıyarıq tül edigiztıyarıq tül egiz	alatıyarıq tül ediletıyarıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of tıyarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he restrains	mentıysam	sentıysang	oltıysa	biztıysaq	siztıysağız	alatıysala
Conditionalif he doesn't restrain	mentıymasam	sentıymasang	oltıymasa	biztıymasaq	siztıymasağız	alatıymasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is restraining	mentıya esem	sentıya eseng	oltıya ese	biztıya esek	siztıya esegiz	alatıya esele
Conditional, present realif he is not restraining	mentıymay esem	sentıymay eseng	oltıymay ese	biztıymay esek	siztıymay esegiz	alatıymay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he restrained	mentıysam editıysam ed	sentıysang editıysang ed	oltıysa editıysaed	biztıysaq editıysaq ed	siztıysağız editıysağız ed	alatıysala editıysalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't restrain	mentıymasam editıymasam ed	sentıymasang editıymasang ed	oltıymasa editıymasaed	biztıymasaq editıymasaq ed	siztıymasağız editıymasağız ed	alatıymasala editıymasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he restrained	mentıydım esem	sentıydıng eseng	oltıydı ese	biztıydıq esek	siztıydığız esegiz	alatıydıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't restrain	mentıymadım esem	sentıymadıng eseng	oltıymadı ese	biztıymadıq esek	siztıymadığız esegiz	alatıymadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did restrain (indeed)	mentıyğan esem	sentıyğan eseng	oltıyğan ese	biztıyğan esek	siztıyğan esegiz	alatıyğan esele
Conditional, past realif he didn't restrain (indeed)	mentıymağan esem	sentıymağan eseng	oltıymağan ese	biztıymağan esek	siztıymağan esegiz	alatıymağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had restrained	mentıyğan bolsam	sentıyğan bolsang	oltıyğan bolsa	biztıyğan bolsaq	siztıyğan bolsağız	alatıyğan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't restrained	mentıymağan bolsam	sentıymağan bolsang	oltıymağan bolsa	biztıymağan bolsaq	siztıymağan bolsağız	alatıymağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had restrained	mentıyğan bolsam editıyğan bolsam ed	sentıyğan bolsang editıyğan bolsang ed	oltıyğan bolsa editıyğan bolsaed	biztıyğan bolsaq editıyğan bolsaq ed	siztıyğan bolsağız editıyğan bolsağız ed	alatıyğan bolsala editıyğan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't restrained	mentıymağan bolsam editıymağan bolsam ed	sentıymağan bolsang editıymağan bolsang ed	oltıymağan bolsa editıymağan bolsaed	biztıymağan bolsaq editıymağan bolsaq ed	siztıymağan bolsağız editıymağan bolsağız ed	alatıymağan bolsala editıymağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will restrain	mentıyar esem	sentıyar eseng	oltıyar ese	biztıyar esek	siztıyar esegiz	alatıyar esele
Conditional, aoristif he won't restrain	mentıymaz esem	sentıymaz eseng	oltıymaz ese	biztıymaz esek	siztıymaz esegiz	alatıymaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to restrain	mentıyarıq esem	sentıyarıq eseng	oltıyarıq ese	biztıyarıq esek	siztıyarıq esegiz	alatıyarıq esele
Conditional, futureif he is not going to restrain	mentıyarıq tül esem	sentıyarıq tül eseng	oltıyarıq tül ese	biztıyarıq tül esek	siztıyarıq tül esegiz	alatıyarıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to restrain	mentıyarıq bolsam	sentıyarıq bolsang	oltıyarıq bolsa	biztıyarıq bolsaq	siztıyarıq bolsağız	alatıyarıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to restrain	mentıymazlıq bolsam	sentıymazlıq bolsang	oltıymazlıq bolsa	biztıymazlıq bolsaq	siztıymazlıq bolsağız	alatıymazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso tıydıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of tıyarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be restraining	mentıya bolurma	sentıya bolursa	oltıya bolur	biztıya bolurbuz	siztıya bolursuz	alatıya bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be restraining	mentıymay bolurma	sentıymay bolursa	oltıymay bolur	biztıymay bolurbuz	siztıymay bolursuz	alatıymay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of restraining	mentıya tura bolurma	sentıya tura bolursa	oltıya tura bolur	biztıya tura bolurbuz	siztıya tura bolursuz	alatıya tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not restraining	mentıymay tura bolurma	sentıymay tura bolursa	oltıymay tura bolur	biztıymay tura bolurbuz	siztıymay tura bolursuz	alatıymay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have restrained	mentıyğan bolurma	sentıyğan bolursa	oltıyğan bolur	biztıyğan bolurbuz	siztıyğan bolursuz	alatıyğan bolurla
Inference (must have)he must not have restrained	mentıymağan bolurma	sentıymağan bolursa	oltıymağan bolur	biztıymağan bolurbuz	siztıymağan bolursuz	alatıymağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to restrain	mentıyarıq bolurma	sentıyarıq bolursa	oltıyarıq bolur	biztıyarıq bolurbuz	siztıyarıq bolursuz	alatıyarıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to restrain	mentıymazlıq bolurma	sentıymazlıq bolursa	oltıymazlıq bolur	biztıymazlıq bolurbuz	siztıymazlıq bolursuz	alatıymazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of tıyarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it restrain	mentıyayım	sentıy!	oltıysın	biztıyayıq	siztıyığız!	alatıysınla
Commands & suggestionslet him/her/it not restrain	mentıymayım	sentıyma!	oltıymasın	biztıymayıq	siztıymağız!	alatıymasınla
Commands & suggestionsshould he restrain?	mentıyayımmı?		oltıysınmı?	biztıyayıqmı?		alatıysınlamı?
Commands & suggestionsshould he not restrain?	mentıymayımmı?		oltıymasınmı?	biztıymayıqmı?		alatıymasınlamı?
Requestsdo let him/her/it restrain		sentıyçı²	oltıysınçı		siztıyçığız	alatıysınlaçı
Requestsdo let him/her/it not restrain		sentıymaçı²	oltıymasınçı		siztıymaçığız	alatıymasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you restrain		sentıyğıntıyğı
Blessings & curses — may you…may you not restrain		sentıymağıntıymağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he restrained	mentıyğay edim tıyğa edim	sentıyğay eding tıyğa eding	oltıyğay edi tıyğa edi	biztıyğay edik tıyğa edik	siztıyğay edigiz tıyğa edigiz	alatıyğay edile tıyğa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not restrain	mentıymağay edim tıymağa edim	sentıymağay eding tıymağa eding	oltıymağay edi tıymağa edi	biztıymağay edik tıymağa edik	siztıymağay edigiz tıymağa edigiz	alatıymağay edile tıymağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to restrain	mentıymağa qoyayımtıyma qoyayım	sentıymağa qoy!tıyma qoy!	oltıymağa qoysuntıyma qoysun	biztıymağa qoyayıqtıyma qoyayıq	siztıymağa qoyuğuz!tıyma qoyuğuz!	alatıymağa qoysunlatıyma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to restrain	mentıymağa qoymayımtıyma qoymayım	sentıymağa qoyma!tıyma qoyma!	oltıymağa qoymasıntıyma qoymasın	biztıymağa qoymayıqtıyma qoymayıq	siztıymağa qoymağız!tıyma qoymağız!	alatıymağa qoymasınlatıyma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to restrain?	mentıymağa qoyayımmı?tıyma qoyayımmı?		oltıymağa qoysunmu?tıyma qoysunmu?	biztıymağa qoyayıqmı?tıyma qoyayıqmı?		alatıymağa qoysunlamı?tıyma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to restrain?	mentıymağa qoymayımmı?tıyma qoymayımmı?		oltıymağa qoymasınmı?tıyma qoymasınmı?	biztıymağa qoymayıqmı?tıyma qoymayıqmı?		alatıymağa qoymasınlamı?tıyma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to restrain	mentıymağa qoyamatıyma qoyama	sentıymağa qoyasatıyma qoyasa	oltıymağa qoyadıtıyma qoyadı	biztıymağa qoyabıztıyma qoyabız	siztıymağa qoyasıztıyma qoyasız	alatıymağa qoyadılatıyma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to restrain	mentıymağa qoymaymatıyma qoymayma	sentıymağa qoymaysatıyma qoymaysa	oltıymağa qoymaydıtıyma qoymaydı	biztıymağa qoymaybıztıyma qoymaybız	siztıymağa qoymaysıztıyma qoymaysız	alatıymağa qoymaydılatıyma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to restrain?	mentıymağa qoyamıma?tıyma qoyamıma?	sentıymağa qoyamısa?tıyma qoyamısa?	oltıymağa qoyamıdı?tıyma qoyamıdı?	biztıymağa qoyamıbız?tıyma qoyamıbız?	siztıymağa qoyamısız?tıyma qoyamısız?	alatıymağa qoyamıdıla?tıyma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to restrain?	mentıymağa qoymaymıma?tıyma qoymaymıma?	sentıymağa qoymaymısa?tıyma qoymaymısa?	oltıymağa qoymaymıdı?tıyma qoymaymıdı?	biztıymağa qoymaymıbız?tıyma qoymaymıbız?	siztıymağa qoymaymısız?tıyma qoymaymısız?	alatıymağa qoymaymıdıla?tıyma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to restrain	mentıymağa qoydumtıyma qoydum	sentıymağa qoydungtıyma qoydung	oltıymağa qoydutıyma qoydu	biztıymağa qoyduqtıyma qoyduq	siztıymağa qoyduğuztıyma qoyduğuz	alatıymağa qoydulatıyma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to restrain	mentıymağa qoymadımtıyma qoymadım	sentıymağa qoymadıngtıyma qoymadıng	oltıymağa qoymadıtıyma qoymadı	biztıymağa qoymadıqtıyma qoymadıq	siztıymağa qoymadığıztıyma qoymadığız	alatıymağa qoymadılatıyma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to restrain?	mentıymağa qoydummu?tıyma qoydummu?	sentıymağa qoydungmu?tıyma qoydungmu?	oltıymağa qoydumu?tıyma qoydumu?	biztıymağa qoyduqmu?tıyma qoyduqmu?	siztıymağa qoyduğuzmu?tıyma qoyduğuzmu?	alatıymağa qoydulamı?tıyma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to restrain?	mentıymağa qoymadımmı?tıyma qoymadımmı?	sentıymağa qoymadıngmı?tıyma qoymadıngmı?	oltıymağa qoymadımı?tıyma qoymadımı?	biztıymağa qoymadıqmı?tıyma qoymadıqmı?	siztıymağa qoymadığızmı?tıyma qoymadığızmı?	alatıymağa qoymadılamı?tıyma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of tıyarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can restrain	mentıyalama	sentıyalasa	oltıyaladı	biztıyalabız	siztıyalasız	alatıyaladıla
Ability — presenthe can't restrain	mentıyalmayma	sentıyalmaysa	oltıyalmaydı	biztıyalmaybız	siztıyalmaysız	alatıyalmaydıla
Ability — presentcan he restrain?	mentıyalamıma? tıyalamamı?	sentıyalamısa?	oltıyalamıdı?	biztıyalamıbız? tıyalabızmı?	siztıyalamısız?	alatıyalamıdıla?
Ability — presentcan't he restrain?	mentıyalmaymıma? tıyalmaymamı?	sentıyalmaymısa?	oltıyalmaymıdı?	biztıyalmaymıbız? tıyalmaybızmı?	siztıyalmaymısız?	alatıyalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can restrain	mentıyalsam	sentıyalsang	oltıyalsa	biztıyalsaq	siztıyalsağız	alatıyalsala
Ability — if I can…if he can't restrain	mentıyalmasam	sentıyalmasang	oltıyalmasa	biztıyalmasaq	siztıyalmasağız	alatıyalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to restrain	mentıyaldım	sentıyaldıng	oltıyaldı	biztıyaldıq	siztıyaldığız	alatıyaldıla
Ability — simple pasthe could not restrain	mentıyalmadım	sentıyalmadıng	oltıyalmadı	biztıyalmadıq	siztıyalmadığız	alatıyalmadıla
Ability — simple pastwas he able to restrain?	mentıyaldımmı?	sentıyaldıngmı?	oltıyaldımı?	biztıyaldıqmı?	siztıyaldığızmı?	alatıyaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he restrain?	mentıyalmadımmı?	sentıyalmadıngmı?	oltıyalmadımı?	biztıyalmadıqmı?	siztıyalmadığızmı?	alatıyalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to restrain	mentıyalğanma	sentıyalğansa	oltıyalğandı	biztıyalğanbız	siztıyalğansız	alatıyalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to restrain	mentıyalmağanma	sentıyalmağansa	oltıyalmağandı	biztıyalmağanbız	siztıyalmağansız	alatıyalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to restrain?	mentıyalğanmıma? tıyalğanmamı?	sentıyalğanmısa?	oltıyalğanmıdı?	biztıyalğanmıbız? tıyalğanbızmı?	siztıyalğanmısız?	alatıyalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to restrain?	mentıyalmağanmıma? tıyalmağanmamı?	sentıyalmağanmısa?	oltıyalmağanmıdı?	biztıyalmağanmıbız? tıyalmağanbızmı?	siztıyalmağanmısız?	alatıyalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to restrain	mentıyalğan edimtıyalğanem	sentıyalğan edingtıyalğaneng	oltıyalğan editıyalğaned	biztıyalğan ediktıyalğanek	siztıyalğan edigiztıyalğanegiz	alatıyalğan ediletıyalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to restrain	mentıyalmağan edimtıyalmağanem	sentıyalmağan edingtıyalmağaneng	oltıyalmağan editıyalmağaned	biztıyalmağan ediktıyalmağanek	siztıyalmağan edigiztıyalmağanegiz	alatıyalmağan ediletıyalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could restrain	mentıyala edimtıyalaem	sentıyala edingtıyalaeng	oltıyala editıyalaed	biztıyala ediktıyalaek	siztıyala edigiztıyalaegiz	alatıyala ediletıyalaelle
Ability — past backgroundhe could not restrain	mentıyalmay edimtıyalmayem	sentıyalmay edingtıyalmayeng	oltıyalmay editıyalmayed	biztıyalmay ediktıyalmayek	siztıyalmay edigiztıyalmayegiz	alatıyalmay ediletıyalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to restrain	mentıyalırma	sentıyalırsa	oltıyalır	biztıyalırbız	siztıyalırsız	alatıyalırla
Ability — future Ihe won't be able to restrain	mentıyalmazma	sentıyalmazsa	oltıyalmaz	biztıyalmazbız	siztıyalmazsız	alatıyalmazla
Ability — future Iwill he be able to restrain?	mentıyalırmıma? tıyalırmamı?	sentıyalırmısa?	oltıyalırmı?	biztıyalırmıbız? tıyalırbızmı?	siztıyalırmısız?	alatıyalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to restrain?	mentıyalmazmıma? tıyalmazmamı?	sentıyalmazmısa?	oltıyalmazmı?	biztıyalmazmıbız? tıyalmazbızmı?	siztıyalmazmısız?	alatıyalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to restrain	mentıyallıqma	sentıyallıqsa	oltıyallıqdı	biztıyallıqbız	siztıyallıqsız	alatıyallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to restrain	mentıyallıq tülme	sentıyallıq tülse	oltıyallıq tüldü	biztıyallıq tülbüz	siztıyallıq tülsüz	alatıyallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to restrain?	mentıyallıqmıma? tıyallıqmamı?	sentıyallıqmısa?	oltıyallıqmıdı?	biztıyallıqmıbız? tıyallıqbızmı?	siztıyallıqmısız?	alatıyallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to restrain?	mentıyallıq tülmüme?	sentıyallıq tülmüse?	oltıyallıq tülmüdü?	biztıyallıq tülmübüz?	siztıyallıq tülmüsüz?	alatıyallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to restrain	mentıyalır edimtıyalır em	sentıyalır edingtıyalır eng	oltıyalır editıyalır ed	biztıyalır ediktıyalır ek	siztıyalır edigiztıyalır egiz	alatıyalır ediletıyalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to restrain	mentıyalmaz edimtıyalmaz em	sentıyalmaz edingtıyalmaz eng	oltıyalmaz editıyalmaz ed	biztıyalmaz ediktıyalmaz ek	siztıyalmaz edigiztıyalmaz egiz	alatıyalmaz ediletıyalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to restrain		sentıyalğıntıyalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to restrain		sentıyalmağıntıyalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of tıyarğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be restraining	mentıya bolmazma	sentıya bolmazsa	oltıya bolmaz	biztıya bolmazbız	siztıya bolmazsız	alatıya bolmazla
Inference, present — double negationhe must be restraining (emphatic)	mentıymay bolmazma	sentıymay bolmazsa	oltıymay bolmaz	biztıymay bolmazbız	siztıymay bolmazsız	alatıymay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of restraining	mentıya tura bolmazma	sentıya tura bolmazsa	oltıya tura bolmaz	biztıya tura bolmazbız	siztıya tura bolmazsız	alatıya tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not restraining (emphatic)	mentıymay tura bolmazma	sentıymay tura bolmazsa	oltıymay tura bolmaz	biztıymay tura bolmazbız	siztıymay tura bolmazsız	alatıymay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not restraining	mentıymay turama	sentıymay turasa	oltıymay turadı	biztıymay turabız	siztıymay turasız	alatıymay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not restraining	mentıymay turmayma	sentıymay turmaysa	oltıymay turmaydı	biztıymay turmaybız	siztıymay turmaysız	alatıymay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not restraining?	mentıymay turmaymıma	sentıymay turmaymısa	oltıymay turmaymıdı	biztıymay turmaymıbız	siztıymay turmaymısız	alatıymay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have restrained	mentıyğan bolmazma	sentıyğan bolmazsa	oltıyğan bolmaz	biztıyğan bolmazbız	siztıyğan bolmazsız	alatıyğan bolmazla
Inference — double negationhe must have restrained (emphatic)	mentıymağan bolmazma	sentıymağan bolmazsa	oltıymağan bolmaz	biztıymağan bolmazbız	siztıymağan bolmazsız	alatıymağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had restrained	mentıyğan bolmasam	sentıyğan bolmasang	oltıyğan bolmasa	biztıyğan bolmasaq	siztıyğan bolmasağız	alatıyğan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't restrained	mentıymağan bolmasam	sentıymağan bolmasang	oltıymağan bolmasa	biztıymağan bolmasaq	siztıymağan bolmasağız	alatıymağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to restrain	mentıyarıq bolmazma	sentıyarıq bolmazsa	oltıyarıq bolmaz	biztıyarıq bolmazbız	siztıyarıq bolmazsız	alatıyarıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to restrain (emphatic)	mentıymazlıq bolmazma	sentıymazlıq bolmazsa	oltıymazlıq bolmaz	biztıymazlıq bolmazbız	siztıymazlıq bolmazsız	alatıymazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to restrain	mentıyarıq bolmasam	sentıyarıq bolmasang	oltıyarıq bolmasa	biztıyarıq bolmasaq	siztıyarıq bolmasağız	alatıyarıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to restrain	mentıymazlıq bolmasam	sentıymazlıq bolmasang	oltıymazlıq bolmasa	biztıymazlıq bolmasaq	siztıymazlıq bolmasağız	alatıymazlıq bolmasala