tıhsırğa / tıqsırğa
/tɯxsɯrʁa/, /tɯqsɯrʁa/
1. complain, whine, grumble, murmur against something — tıhsıb tururğa means keep whining; tıhsıb turuwçu is a whiner. tıqsırğa is the Balkar spelling.
- tıhsıb tururğa — to keep on whining
- tıhsıb turuwçu — a whiner
- ol quru da tıhsığanlay turadı — he is always grumbling
- tıhsıb hapar aytdı — told the story, complaining
- boş tıhsıma — do not grumble for nothing
2. grieve, suffer, be in anguish; (of the heart) ache
- jüregim tıhsıydı — my heart aches
- anası jaşı üçün tıhsıydı — his mother grieves for her son
- ol köb jıllanı tıhsıb turğandı — he suffered for many years
Conjugation
Common forms
- tıhsıydıhe is complaining
- tıhsıdıhe complained
- tıhsığandıhe has complained
- tıhsırhe will complain
- tıhsırıqdıhe is going to complain
- tıhsıy edihe was complaining
- tıhsısaif he complains
- tıhsı!complain!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous) | mentıhsıymaI am complaining | sentıhsıysayou are complaining | oltıhsıydıhe is complaining | biztıhsıybızwe are complaining | siztıhsıysızyou all are complaining | alatıhsıydılathey are complaining |
| Present (simple & continuous) | mentıhsımaymaI am not complaining | sentıhsımaysayou are not complaining | oltıhsımaydıhe is not complaining | biztıhsımaybızwe are not complaining | siztıhsımaysızyou all are not complaining | alatıhsımaydılathey are not complaining |
| Present (simple & continuous) | mentıhsıymamı? tıhsıymıma?am I complaining? | sentıhsıymısa?are you complaining? | oltıhsıymıdı?is he complaining? | biztıhsıybızmı? tıhsıymıbız?are we complaining? | siztıhsıymısız?are you all complaining? | alatıhsıymıdıla?are they complaining? |
| Present (simple & continuous) | mentıhsımaymamı? tıhsımaymıma?aren't I complaining? | sentıhsımaymısa?aren't you complaining? | oltıhsımaymıdı?isn't he complaining? | biztıhsımaybızmı? tıhsımaymıbız?aren't we complaining? | siztıhsımaymısız?aren't you all complaining? | alatıhsımaymıdıla?aren't they complaining? |
| Habitual (usually, tends to) | mentıhsıwçanmaI usually complain | sentıhsıwçansayou usually complain | oltıhsıwçandıhe usually complains | biztıhsıwçanbızwe usually complain | siztıhsıwçansızyou all usually complain | alatıhsıwçandılathey usually complain |
| Habitual (usually, tends to) | mentıhsımawçanmaI usually don't complain | sentıhsımawçansayou usually don't complain | oltıhsımawçandıhe usually doesn't complain | biztıhsımawçanbızwe usually don't complain | siztıhsımawçansızyou all usually don't complain | alatıhsımawçandılathey usually don't complain |
| Habitual (usually, tends to) | mentıhsıwçanmamı? tıhsıwçanmıma?do I usually complain? | sentıhsıwçanmısa?do you usually complain? | oltıhsıwçanmıdı?does he usually complain? | biztıhsıwçanbızmı? tıhsıwçanmıbız?do we usually complain? | siztıhsıwçanmısız?do you all usually complain? | alatıhsıwçanmıdıla?do they usually complain? |
| Habitual (usually, tends to) | mentıhsımawçanmamı? tıhsımawçanmıma?do I usually not complain? | sentıhsımawçanmısa?do you usually not complain? | oltıhsımawçanmıdı?does he usually not complain? | biztıhsımawçanbızmı? tıhsımawçanmıbız?do we usually not complain? | siztıhsımawçanmısız?do you all usually not complain? | alatıhsımawçanmıdıla?do they usually not complain? |
| Resultative (has become and stays) | oltıhsıbdıhe has complained and remains so | alatıhsıbdılathey have complained and remain so | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Resultative (has become and stays) | oltıhsıbmıdı?has he complained? | alatıhsıbmıdıla?have they complained? | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Durative (keeps doing) | mentıhsıb turamaI keep complaining | sentıhsıb turasayou keep complaining | oltıhsıb turadıhe keeps complaining | biztıhsıb turabızwe keep complaining | siztıhsıb turasızyou all keep complaining | alatıhsıb turadılathey keep complaining |
| Durative (keeps doing) | mentıhsıb turmaymaI don't keep complaining | sentıhsıb turmaysayou don't keep complaining | oltıhsıb turmaydıhe doesn't keep complaining | biztıhsıb turmaybızwe don't keep complaining | siztıhsıb turmaysızyou all don't keep complaining | alatıhsıb turmaydılathey don't keep complaining |
| Durative (keeps doing) | mentıhsıb turamamı? tıhsıb turamıma?do I keep complaining? | sentıhsıb turamısa?do you keep complaining? | oltıhsıb turamıdı?does he keep complaining? | biztıhsıb turabızmı? tıhsıb turamıbız?do we keep complaining? | siztıhsıb turamısız?do you all keep complaining? | alatıhsıb turamıdıla?do they keep complaining? |
| Durative (keeps doing) | mentıhsıb turmaymamı? tıhsıb turmaymıma?don't I keep complaining? | sentıhsıb turmaymısa?don't you keep complaining? | oltıhsıb turmaymıdı?doesn't he keep complaining? | biztıhsıb turmaybızmı? tıhsıb turmaymıbız?don't we keep complaining? | siztıhsıb turmaymısız?don't you all keep complaining? | alatıhsıb turmaymıdıla?don't they keep complaining? |
| Progressive (in the middle of) | mentıhsıy turamaI am in the middle of complaining | sentıhsıy turasayou are in the middle of complaining | oltıhsıy turadıhe is in the middle of complaining | biztıhsıy turabızwe are in the middle of complaining | siztıhsıy turasızyou all are in the middle of complaining | alatıhsıy turadılathey are in the middle of complaining |
| Progressive (in the middle of) | mentıhsıy turmaymaI am not in the middle of complaining | sentıhsıy turmaysayou are not in the middle of complaining | oltıhsıy turmaydıhe is not in the middle of complaining | biztıhsıy turmaybızwe are not in the middle of complaining | siztıhsıy turmaysızyou all are not in the middle of complaining | alatıhsıy turmaydılathey are not in the middle of complaining |
| Progressive (in the middle of) | mentıhsıy turamamı? tıhsıy turamıma?am I in the middle of complaining? | sentıhsıy turamısa?are you in the middle of complaining? | oltıhsıy turamıdı?is he in the middle of complaining? | biztıhsıy turabızmı? tıhsıy turamıbız?are we in the middle of complaining? | siztıhsıy turamısız?are you all in the middle of complaining? | alatıhsıy turamıdıla?are they in the middle of complaining? |
| Progressive (in the middle of) | mentıhsıy turmaymamı? tıhsıy turmaymıma?aren't I in the middle of complaining? | sentıhsıy turmaymısa?aren't you in the middle of complaining? | oltıhsıy turmaymıdı?isn't he in the middle of complaining? | biztıhsıy turmaybızmı? tıhsıy turmaymıbız?aren't we in the middle of complaining? | siztıhsıy turmaymısız?aren't you all in the middle of complaining? | alatıhsıy turmaymıdıla?aren't they in the middle of complaining? |
| Simple past (definite) | mentıhsıdımI complained | sentıhsıdıŋyou complained | oltıhsıdıhe complained | biztıhsıdıqwe complained | siztıhsıdığızyou all complained | alatıhsıdılathey complained |
| Simple past (definite) | mentıhsımadımI didn't complain | sentıhsımadıŋyou didn't complain | oltıhsımadıhe didn't complain | biztıhsımadıqwe didn't complain | siztıhsımadığızyou all didn't complain | alatıhsımadılathey didn't complain |
| Simple past (definite) | mentıhsıdımmı?did I complain? | sentıhsıdıŋmı?did you complain? | oltıhsıdımı?did he complain? | biztıhsıdıqmı?did we complain? | siztıhsıdığızmı?did you all complain? | alatıhsıdılamı?did they complain? |
| Simple past (definite) | mentıhsımadımmı?didn't I complain? | sentıhsımadıŋmı?didn't you complain? | oltıhsımadımı?didn't he complain? | biztıhsımadıqmı?didn't we complain? | siztıhsımadığızmı?didn't you all complain? | alatıhsımadılamı?didn't they complain? |
| Perfect (past indefinite) | mentıhsığanmaI have complained | sentıhsığansayou have complained | oltıhsığandıhe has complained | biztıhsığanbızwe have complained | siztıhsığansızyou all have complained | alatıhsığandılathey have complained |
| Perfect (past indefinite) | mentıhsımağanmaI haven't complained | sentıhsımağansayou haven't complained | oltıhsımağandıhe hasn't complained | biztıhsımağanbızwe haven't complained | siztıhsımağansızyou all haven't complained | alatıhsımağandılathey haven't complained |
| Perfect (past indefinite) | mentıhsığanmamı? tıhsığanmıma?have I complained? | sentıhsığanmısa?have you complained? | oltıhsığanmıdı?has he complained? | biztıhsığanbızmı? tıhsığanmıbız?have we complained? | siztıhsığanmısız?have you all complained? | alatıhsığanmıdıla?have they complained? |
| Perfect (past indefinite) | mentıhsımağanmamı? tıhsımağanmıma?haven't I complained? | sentıhsımağanmısa?haven't you complained? | oltıhsımağanmıdı?hasn't he complained? | biztıhsımağanbızmı? tıhsımağanmıbız?haven't we complained? | siztıhsımağanmısız?haven't you all complained? | alatıhsımağanmıdıla?haven't they complained? |
| Durative, definite past (kept doing) | mentıhsıb turdumI kept complaining | sentıhsıb turduŋyou kept complaining | oltıhsıb turduhe kept complaining | biztıhsıb turduqwe kept complaining | siztıhsıb turduğuzyou all kept complaining | alatıhsıb turdulathey kept complaining |
| Durative, definite past (kept doing) | mentıhsıb turmadımI didn't keep complaining | sentıhsıb turmadıŋyou didn't keep complaining | oltıhsıb turmadıhe didn't keep complaining | biztıhsıb turmadıqwe didn't keep complaining | siztıhsıb turmadığızyou all didn't keep complaining | alatıhsıb turmadılathey didn't keep complaining |
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Indefinite future (future I) | mentıhsırmaI will complain | sentıhsırsayou will complain | oltıhsırhe will complain | biztıhsırbızwe will complain | siztıhsırsızyou all will complain | alatıhsırlathey will complain |
| Indefinite future (future I) | mentıhsımazmaI won't complain | sentıhsımazsayou won't complain | oltıhsımazhe won't complain | biztıhsımazbızwe won't complain | siztıhsımazsızyou all won't complain | alatıhsımazlathey won't complain |
| Indefinite future (future I) | mentıhsırmamı? tıhsırmıma?will I complain? | sentıhsırmısa?will you complain? | oltıhsırmı?will he complain? | biztıhsırbızmı? tıhsırmıbız?will we complain? | siztıhsırmısız?will you all complain? | alatıhsırlamı? tıhsırmıla?will they complain? |
| Indefinite future (future I) | mentıhsımazmamı? tıhsımazmıma?won't I complain? | sentıhsımazmısa?won't you complain? | oltıhsımazmı?won't he complain? | biztıhsımazbızmı? tıhsımazmıbız?won't we complain? | siztıhsımazmısız?won't you all complain? | alatıhsımazlamı? tıhsımazmıla?won't they complain? |
| Definite future (future II) | mentıhsırıqmaI am going to complain | sentıhsırıqsayou are going to complain | oltıhsırıqdıhe is going to complain | biztıhsırıqbızwe are going to complain | siztıhsırıqsızyou all are going to complain | alatıhsırıqdılathey are going to complain |
| Definite future (future II) | mentıhsırıq tülmeI am not going to complain | sentıhsırıq tülseyou are not going to complain | oltıhsırıq tüldühe is not going to complain | biztıhsırıq tülbüzwe are not going to complain | siztıhsırıq tülsüzyou all are not going to complain | alatıhsırıq tüldülethey are not going to complain |
| Definite future (future II) | mentıhsırıqmamı? tıhsırıqmıma?am I going to complain? | sentıhsırıqmısa?are you going to complain? | oltıhsırıqmıdı?is he going to complain? | biztıhsırıqbızmı? tıhsırıqmıbız?are we going to complain? | siztıhsırıqmısız?are you all going to complain? | alatıhsırıqmıdıla?are they going to complain? |
| Definite future (future II) | mentıhsırıq tülmüme?aren't I going to complain? | sentıhsırıq tülmüse?aren't you going to complain? | oltıhsırıq tülmüdü?isn't he going to complain? | biztıhsırıq tülmübüz?aren't we going to complain? | siztıhsırıq tülmüsüz?aren't you all going to complain? | alatıhsırıq tülmüdüle?aren't they going to complain? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect) | mentıhsığan edimtıhsığanemI had complained | sentıhsığan ediŋtıhsığaneŋyou had complained | oltıhsığan editıhsığanedhe had complained | biztıhsığan ediktıhsığanekwe had complained | siztıhsığan edigiztıhsığanegizyou all had complained | alatıhsığan ediletıhsığanellethey had complained |
| Past perfect (pluperfect) | mentıhsımağan edimtıhsımağanemI hadn't complained | sentıhsımağan ediŋtıhsımağaneŋyou hadn't complained | oltıhsımağan editıhsımağanedhe hadn't complained | biztıhsımağan ediktıhsımağanekwe hadn't complained | siztıhsımağan edigiztıhsımağanegizyou all hadn't complained | alatıhsımağan ediletıhsımağanellethey hadn't complained |
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | mentıhsıy edimtıhsıyemI was complaining | sentıhsıy ediŋtıhsıyeŋyou were complaining | oltıhsıy editıhsıyedhe was complaining | biztıhsıy ediktıhsıyekwe were complaining | siztıhsıy edigiztıhsıyegizyou all were complaining | alatıhsıy ediletıhsıyellethey were complaining |
| Past continuous (imperfect) | mentıhsımay edimtıhsımayemI wasn't complaining | sentıhsımay ediŋtıhsımayeŋyou weren't complaining | oltıhsımay editıhsımayedhe wasn't complaining | biztıhsımay ediktıhsımayekwe weren't complaining | siztıhsımay edigiztıhsımayegizyou all weren't complaining | alatıhsımay ediletıhsımayellethey weren't complaining |
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Habitual past (used to) | mentıhsıwçan edimtıhsıwçanemI used to complain | sentıhsıwçan ediŋtıhsıwçaneŋyou used to complain | oltıhsıwçan editıhsıwçanedhe used to complain | biztıhsıwçan ediktıhsıwçanekwe used to complain | siztıhsıwçan edigiztıhsıwçanegizyou all used to complain | alatıhsıwçan ediletıhsıwçanellethey used to complain |
| Habitual past (used to) | mentıhsımawçan edimtıhsımawçanemI didn't use to complain | sentıhsımawçan ediŋtıhsımawçaneŋyou didn't use to complain | oltıhsımawçan editıhsımawçanedhe didn't use to complain | biztıhsımawçan ediktıhsımawçanekwe didn't use to complain | siztıhsımawçan edigiztıhsımawçanegizyou all didn't use to complain | alatıhsımawçan ediletıhsımawçanellethey didn't use to complain |
| Habitual past (used to) | ||||||
| Habitual past (used to) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | oltıhsıb edihe had complained and remained so | alatıhsıb edilethey had complained and remained so | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | oltıhsıb tül edihe hadn't complained | alatıhsıb tül edilethey hadn't complained | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | mentıhsıb tura edimtıhsıb turaemI had kept complaining | sentıhsıb tura ediŋtıhsıb turaeŋyou had kept complaining | oltıhsıb tura editıhsıb turaedhe had kept complaining | biztıhsıb tura ediktıhsıb turaekwe had kept complaining | siztıhsıb tura edigiztıhsıb turaegizyou all had kept complaining | alatıhsıb tura ediletıhsıb turaellethey had kept complaining |
| Past durative (had kept doing) | mentıhsıb turmay edimtıhsıb turmayemI hadn't kept complaining | sentıhsıb turmay ediŋtıhsıb turmayeŋyou hadn't kept complaining | oltıhsıb turmay editıhsıb turmayedhe hadn't kept complaining | biztıhsıb turmay ediktıhsıb turmayekwe hadn't kept complaining | siztıhsıb turmay edigiztıhsıb turmayegizyou all hadn't kept complaining | alatıhsıb turmay ediletıhsıb turmayellethey hadn't kept complaining |
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | mentıhsıy tura edimtıhsıy turaemI was in the middle of complaining | sentıhsıy tura ediŋtıhsıy turaeŋyou were in the middle of complaining | oltıhsıy tura editıhsıy turaedhe was in the middle of complaining | biztıhsıy tura ediktıhsıy turaekwe were in the middle of complaining | siztıhsıy tura edigiztıhsıy turaegizyou all were in the middle of complaining | alatıhsıy tura ediletıhsıy turaellethey were in the middle of complaining |
| Past progressive (was in the middle of) | mentıhsıy turmay edimtıhsıy turmayemI wasn't in the middle of complaining | sentıhsıy turmay ediŋtıhsıy turmayeŋyou weren't in the middle of complaining | oltıhsıy turmay editıhsıy turmayedhe wasn't in the middle of complaining | biztıhsıy turmay ediktıhsıy turmayekwe weren't in the middle of complaining | siztıhsıy turmay edigiztıhsıy turmayegizyou all weren't in the middle of complaining | alatıhsıy turmay ediletıhsıy turmayellethey weren't in the middle of complaining |
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Conditional result (would) | mentıhsır edimtıhsır emI would complain | sentıhsır ediŋtıhsır eŋyou would complain | oltıhsır editıhsır edhe would complain | biztıhsır ediktıhsır ekwe would complain | siztıhsır edigiztıhsır egizyou all would complain | alatıhsır ediletıhsır ellethey would complain |
| Conditional result (would) | mentıhsımaz edimtıhsımaz emI wouldn't complain | sentıhsımaz ediŋtıhsımaz eŋyou wouldn't complain | oltıhsımaz editıhsımaz edhe wouldn't complain | biztıhsımaz ediktıhsımaz ekwe wouldn't complain | siztıhsımaz edigiztıhsımaz egizyou all wouldn't complain | alatıhsımaz ediletıhsımaz ellethey wouldn't complain |
| Conditional result (would) | ||||||
| Conditional result (would) | ||||||
| Past conditional result (would have) | mentıhsırıq edimtıhsırıq emI would have complained | sentıhsırıq ediŋtıhsırıq eŋyou would have complained | oltıhsırıq editıhsırıq edhe would have complained | biztıhsırıq ediktıhsırıq ekwe would have complained | siztıhsırıq edigiztıhsırıq egizyou all would have complained | alatıhsırıq ediletıhsırıq ellethey would have complained |
| Past conditional result (would have) | mentıhsırıq tül edimtıhsırıq tül emI wouldn't have complained | sentıhsırıq tül ediŋtıhsırıq tül eŋyou wouldn't have complained | oltıhsırıq tül editıhsırıq tül edhe wouldn't have complained | biztıhsırıq tül ediktıhsırıq tül ekwe wouldn't have complained | siztıhsırıq tül edigiztıhsırıq tül egizyou all wouldn't have complained | alatıhsırıq tül ediletıhsırıq tül ellethey wouldn't have complained |
| Past conditional result (would have) | ||||||
| Past conditional result (would have) |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditional | mentıhsısamif I complain | sentıhsısaŋif you complain | oltıhsısaif he complains | biztıhsısaqif we complain | siztıhsısağızif you all complain | alatıhsısalaif they complain |
| Conditional | mentıhsımasamif I don't complain | sentıhsımasaŋif you don't complain | oltıhsımasaif he doesn't complain | biztıhsımasaqif we don't complain | siztıhsımasağızif you all don't complain | alatıhsımasalaif they don't complain |
| Conditional | ||||||
| Conditional | ||||||
| Conditional, present real | mentıhsıy esemif I am complaining | sentıhsıy eseŋif you are complaining | oltıhsıy eseif he is complaining | biztıhsıy esekif we are complaining | siztıhsıy esegizif you all are complaining | alatıhsıy eseleif they are complaining |
| Conditional, present real | mentıhsımay esemif I am not complaining | sentıhsımay eseŋif you are not complaining | oltıhsımay eseif he is not complaining | biztıhsımay esekif we are not complaining | siztıhsımay esegizif you all are not complaining | alatıhsımay eseleif they are not complaining |
| Conditional, present real | ||||||
| Conditional, present real | ||||||
| Wish, present/future (if only) | mentıhsısam editıhsısam edif only I complained | sentıhsısaŋ editıhsısaŋ edif only you complained | oltıhsısa editıhsısaedif only he complained | biztıhsısaq editıhsısaq edif only we complained | siztıhsısağız editıhsısağız edif only you all complained | alatıhsısala editıhsısalaedif only they complained |
| Wish, present/future (if only) | mentıhsımasam editıhsımasam edif only I didn't complain | sentıhsımasaŋ editıhsımasaŋ edif only you didn't complain | oltıhsımasa editıhsımasaedif only he didn't complain | biztıhsımasaq editıhsımasaq edif only we didn't complain | siztıhsımasağız editıhsımasağız edif only you all didn't complain | alatıhsımasala editıhsımasalaedif only they didn't complain |
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Durative conditional | mentıhsıb tursamif I carry on complaining | sentıhsıb tursaŋif you carry on complaining | oltıhsıb tursaif he carries on complaining | biztıhsıb tursaqif we carry on complaining | siztıhsıb tursağızif you all carry on complaining | alatıhsıb tursalaif they carry on complaining |
| Durative conditional | mentıhsıb turmasamif I don't carry on complaining | sentıhsıb turmasaŋif you don't carry on complaining | oltıhsıb turmasaif he doesn't carry on complaining | biztıhsıb turmasaqif we don't carry on complaining | siztıhsıb turmasağızif you all don't carry on complaining | alatıhsıb turmasalaif they don't carry on complaining |
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional, present real | mentıhsıb tura esemif I have kept complaining | sentıhsıb tura eseŋif you have kept complaining | oltıhsıb tura eseif he has kept complaining | biztıhsıb tura esekif we have kept complaining | siztıhsıb tura esegizif you all have kept complaining | alatıhsıb tura eseleif they have kept complaining |
| Durative conditional, present real | mentıhsıb turmay esemif I haven't kept complaining | sentıhsıb turmay eseŋif you haven't kept complaining | oltıhsıb turmay eseif he hasn't kept complaining | biztıhsıb turmay esekif we haven't kept complaining | siztıhsıb turmay esegizif you all haven't kept complaining | alatıhsıb turmay eseleif they haven't kept complaining |
| Durative conditional, present real | ||||||
| Durative conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional | mentıhsıy tursamif I keep complaining | sentıhsıy tursaŋif you keep complaining | oltıhsıy tursaif he keeps complaining | biztıhsıy tursaqif we keep complaining | siztıhsıy tursağızif you all keep complaining | alatıhsıy tursalaif they keep complaining |
| Progressive conditional | mentıhsımay tursamif I keep on not complaining | sentıhsımay tursaŋif you keep on not complaining | oltıhsımay tursaif he keeps on not complaining | biztıhsımay tursaqif we keep on not complaining | siztıhsımay tursağızif you all keep on not complaining | alatıhsımay tursalaif they keep on not complaining |
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional, present real | mentıhsıy tura esemif I am in the middle of complaining | sentıhsıy tura eseŋif you are in the middle of complaining | oltıhsıy tura eseif he is in the middle of complaining | biztıhsıy tura esekif we are in the middle of complaining | siztıhsıy tura esegizif you all are in the middle of complaining | alatıhsıy tura eseleif they are in the middle of complaining |
| Progressive conditional, present real | mentıhsımay tura esemif I keep on not complaining | sentıhsımay tura eseŋif you keep on not complaining | oltıhsımay tura eseif he keeps on not complaining | biztıhsımay tura esekif we keep on not complaining | siztıhsımay tura esegizif you all keep on not complaining | alatıhsımay tura eseleif they keep on not complaining |
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Conditional, definite past1 | mentıhsıdım esemif I complained | sentıhsıdıŋ eseŋif you complained | oltıhsıdı eseif he complained | biztıhsıdıq esekif we complained | siztıhsıdığız esegizif you all complained | alatıhsıdıla eseleif they complained |
| Conditional, definite past1 | mentıhsımadım esemif I didn't complain | sentıhsımadıŋ eseŋif you didn't complain | oltıhsımadı eseif he didn't complain | biztıhsımadıq esekif we didn't complain | siztıhsımadığız esegizif you all didn't complain | alatıhsımadıla eseleif they didn't complain |
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, past real | mentıhsığan esemif I did complain (indeed) | sentıhsığan eseŋif you did complain (indeed) | oltıhsığan eseif he did complain (indeed) | biztıhsığan esekif we did complain (indeed) | siztıhsığan esegizif you all did complain (indeed) | alatıhsığan eseleif they did complain (indeed) |
| Conditional, past real | mentıhsımağan esemif I didn't complain (indeed) | sentıhsımağan eseŋif you didn't complain (indeed) | oltıhsımağan eseif he didn't complain (indeed) | biztıhsımağan esekif we didn't complain (indeed) | siztıhsımağan esegizif you all didn't complain (indeed) | alatıhsımağan eseleif they didn't complain (indeed) |
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, counterfactual | mentıhsığan bolsamif I had complained | sentıhsığan bolsaŋif you had complained | oltıhsığan bolsaif he had complained | biztıhsığan bolsaqif we had complained | siztıhsığan bolsağızif you all had complained | alatıhsığan bolsalaif they had complained |
| Conditional, counterfactual | mentıhsımağan bolsamif I hadn't complained | sentıhsımağan bolsaŋif you hadn't complained | oltıhsımağan bolsaif he hadn't complained | biztıhsımağan bolsaqif we hadn't complained | siztıhsımağan bolsağızif you all hadn't complained | alatıhsımağan bolsalaif they hadn't complained |
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Wish, past (if only I had) | mentıhsığan bolsam editıhsığan bolsam edif only I had complained | sentıhsığan bolsaŋ editıhsığan bolsaŋ edif only you had complained | oltıhsığan bolsa editıhsığan bolsaedif only he had complained | biztıhsığan bolsaq editıhsığan bolsaq edif only we had complained | siztıhsığan bolsağız editıhsığan bolsağız edif only you all had complained | alatıhsığan bolsala editıhsığan bolsalaedif only they had complained |
| Wish, past (if only I had) | mentıhsımağan bolsam editıhsımağan bolsam edif only I hadn't complained | sentıhsımağan bolsaŋ editıhsımağan bolsaŋ edif only you hadn't complained | oltıhsımağan bolsa editıhsımağan bolsaedif only he hadn't complained | biztıhsımağan bolsaq editıhsımağan bolsaq edif only we hadn't complained | siztıhsımağan bolsağız editıhsımağan bolsağız edif only you all hadn't complained | alatıhsımağan bolsala editıhsımağan bolsalaedif only they hadn't complained |
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Conditional, aorist | mentıhsır esemif I will complain | sentıhsır eseŋif you will complain | oltıhsır eseif he will complain | biztıhsır esekif we will complain | siztıhsır esegizif you all will complain | alatıhsır eseleif they will complain |
| Conditional, aorist | mentıhsımaz esemif I won't complain | sentıhsımaz eseŋif you won't complain | oltıhsımaz eseif he won't complain | biztıhsımaz esekif we won't complain | siztıhsımaz esegizif you all won't complain | alatıhsımaz eseleif they won't complain |
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, future | mentıhsırıq esemif I am going to complain | sentıhsırıq eseŋif you are going to complain | oltıhsırıq eseif he is going to complain | biztıhsırıq esekif we are going to complain | siztıhsırıq esegizif you all are going to complain | alatıhsırıq eseleif they are going to complain |
| Conditional, future | mentıhsırıq tül esemif I am not going to complain | sentıhsırıq tül eseŋif you are not going to complain | oltıhsırıq tül eseif he is not going to complain | biztıhsırıq tül esekif we are not going to complain | siztıhsırıq tül esegizif you all are not going to complain | alatıhsırıq tül eseleif they are not going to complain |
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, counterfactual future | mentıhsırıq bolsamif I were going to complain | sentıhsırıq bolsaŋif you were going to complain | oltıhsırıq bolsaif he were going to complain | biztıhsırıq bolsaqif we were going to complain | siztıhsırıq bolsağızif you all were going to complain | alatıhsırıq bolsalaif they were going to complain |
| Conditional, counterfactual future | mentıhsımazlıq bolsamif I were not going to complain | sentıhsımazlıq bolsaŋif you were not going to complain | oltıhsımazlıq bolsaif he were not going to complain | biztıhsımazlıq bolsaqif we were not going to complain | siztıhsımazlıq bolsağızif you all were not going to complain | alatıhsımazlıq bolsalaif they were not going to complain |
| Conditional, counterfactual future | ||||||
| Conditional, counterfactual future |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso tıhsıdıŋ ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing) | mentıhsıy bolurmaI must be complaining | sentıhsıy bolursayou must be complaining | oltıhsıy bolurhe must be complaining | biztıhsıy bolurbuzwe must be complaining | siztıhsıy bolursuzyou all must be complaining | alatıhsıy bolurlathey must be complaining |
| Inference, present (must be doing) | mentıhsımay bolurmaI must not be complaining | sentıhsımay bolursayou must not be complaining | oltıhsımay bolurhe must not be complaining | biztıhsımay bolurbuzwe must not be complaining | siztıhsımay bolursuzyou all must not be complaining | alatıhsımay bolurlathey must not be complaining |
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | mentıhsıy tura bolurmaI must be in the middle of complaining | sentıhsıy tura bolursayou must be in the middle of complaining | oltıhsıy tura bolurhe must be in the middle of complaining | biztıhsıy tura bolurbuzwe must be in the middle of complaining | siztıhsıy tura bolursuzyou all must be in the middle of complaining | alatıhsıy tura bolurlathey must be in the middle of complaining |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | mentıhsımay tura bolurmaI must keep on not complaining | sentıhsımay tura bolursayou must keep on not complaining | oltıhsımay tura bolurhe must keep on not complaining | biztıhsımay tura bolurbuzwe must keep on not complaining | siztıhsımay tura bolursuzyou all must keep on not complaining | alatıhsımay tura bolurlathey must keep on not complaining |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference (must have) | mentıhsığan bolurmaI must have complained | sentıhsığan bolursayou must have complained | oltıhsığan bolurhe must have complained | biztıhsığan bolurbuzwe must have complained | siztıhsığan bolursuzyou all must have complained | alatıhsığan bolurlathey must have complained |
| Inference (must have) | mentıhsımağan bolurmaI must not have complained | sentıhsımağan bolursayou must not have complained | oltıhsımağan bolurhe must not have complained | biztıhsımağan bolurbuzwe must not have complained | siztıhsımağan bolursuzyou all must not have complained | alatıhsımağan bolurlathey must not have complained |
| Inference (must have) | ||||||
| Inference (must have) | ||||||
| Inference, future (must be going to) | mentıhsırıq bolurmaI must be going to complain | sentıhsırıq bolursayou must be going to complain | oltıhsırıq bolurhe must be going to complain | biztıhsırıq bolurbuzwe must be going to complain | siztıhsırıq bolursuzyou all must be going to complain | alatıhsırıq bolurlathey must be going to complain |
| Inference, future (must be going to) | mentıhsımazlıq bolurmaI must not be going to complain | sentıhsımazlıq bolursayou must not be going to complain | oltıhsımazlıq bolurhe must not be going to complain | biztıhsımazlıq bolurbuzwe must not be going to complain | siztıhsımazlıq bolursuzyou all must not be going to complain | alatıhsımazlıq bolurlathey must not be going to complain |
| Inference, future (must be going to) | ||||||
| Inference, future (must be going to) |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestions | mentıhsıyımlet me complain | sentıhsı!complain! | oltıhsısınlet him complain | biztıhsıyıqlet's complain | siztıhsığız!complain, you all! | alatıhsısınlalet them complain |
| Commands & suggestions | mentıhsımayımlet me not complain | sentıhsıma!don't complain! | oltıhsımasınlet him not complain | biztıhsımayıqlet's not complain | siztıhsımağız!don't complain, you all! | alatıhsımasınlalet them not complain |
| Commands & suggestions | mentıhsıyımmı?shall I complain? | oltıhsısınmı?should he complain? | biztıhsıyıqmı?shall we complain? | alatıhsısınlamı?should they complain? | ||
| Commands & suggestions | mentıhsımayımmı?shall I not complain? | oltıhsımasınmı?should he not complain? | biztıhsımayıqmı?shall we not complain? | alatıhsımasınlamı?should they not complain? | ||
| Requests | sentıhsıçı2tıhsıçınplease complain | oltıhsısınçıdo let him complain | siztıhsıçığızplease complain (plural/polite) | alatıhsısınlaçıdo let them complain | ||
| Requests | sentıhsımaçı2tıhsımaçınplease don't complain | oltıhsımasınçıdo let him not complain | siztıhsımaçığızplease don't complain (plural/polite) | alatıhsımasınlaçıdo let them not complain | ||
| Requests | ||||||
| Requests | ||||||
| Blessings & curses — may you… | sentıhsığıntıhsığımay you complain | |||||
| Blessings & curses — may you… | sentıhsımağıntıhsımağımay you not complain | |||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | mentıhsığay edim tıhsığa edimwould that I complained | sentıhsığay ediŋ tıhsığa ediŋwould that you complained | oltıhsığay edi tıhsığa ediwould that he complained | biztıhsığay edik tıhsığa edikwould that we complained | siztıhsığay edigiz tıhsığa edigizwould that you all complained | alatıhsığay edile tıhsığa edilewould that they complained |
| Optative wish (-ğay + edi) | mentıhsımağay edim tıhsımağa edimwould that I did not complain | sentıhsımağay ediŋ tıhsımağa ediŋwould that you did not complain | oltıhsımağay edi tıhsımağa ediwould that he did not complain | biztıhsımağay edik tıhsımağa edikwould that we did not complain | siztıhsımağay edigiz tıhsımağa edigizwould that you all did not complain | alatıhsımağay edile tıhsımağa edilewould that they did not complain |
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Let someone… (commands) | mentıhsımağa qoyayımtıhsıma qoyayımlet me allow someone to complain | sentıhsımağa qoy!tıhsıma qoy!let someone complain! | oltıhsımağa qoysuntıhsıma qoysunlet him allow someone to complain | biztıhsımağa qoyayıqtıhsıma qoyayıqlet's allow someone to complain | siztıhsımağa qoyuğuz!tıhsıma qoyuğuz!let someone complain, you all! | alatıhsımağa qoysunlatıhsıma qoysunlalet them allow someone to complain |
| Let someone… (commands) | mentıhsımağa qoymayımtıhsıma qoymayımlet me not allow someone to complain | sentıhsımağa qoyma!tıhsıma qoyma!don't let someone complain! | oltıhsımağa qoymasıntıhsıma qoymasınlet him not allow someone to complain | biztıhsımağa qoymayıqtıhsıma qoymayıqlet's not allow someone to complain | siztıhsımağa qoymağız!tıhsıma qoymağız!don't let someone complain, you all! | alatıhsımağa qoymasınlatıhsıma qoymasınlalet them not allow someone to complain |
| Let someone… (commands) | mentıhsımağa qoyayımmı?tıhsıma qoyayımmı?shall I allow someone to complain? | oltıhsımağa qoysunmu?tıhsıma qoysunmu?should he allow someone to complain? | biztıhsımağa qoyayıqmı?tıhsıma qoyayıqmı?shall we allow someone to complain? | alatıhsımağa qoysunlamı?tıhsıma qoysunlamı?should they allow someone to complain? | ||
| Let someone… (commands) | mentıhsımağa qoymayımmı?tıhsıma qoymayımmı?shall I not allow someone to complain? | oltıhsımağa qoymasınmı?tıhsıma qoymasınmı?should he not allow someone to complain? | biztıhsımağa qoymayıqmı?tıhsıma qoymayıqmı?shall we not allow someone to complain? | alatıhsımağa qoymasınlamı?tıhsıma qoymasınlamı?should they not allow someone to complain? | ||
| Let someone… (present) | mentıhsımağa qoyamatıhsıma qoyamaI allow someone to complain | sentıhsımağa qoyasatıhsıma qoyasayou allow someone to complain | oltıhsımağa qoyadıtıhsıma qoyadıhe allows someone to complain | biztıhsımağa qoyabıztıhsıma qoyabızwe allow someone to complain | siztıhsımağa qoyasıztıhsıma qoyasızyou all allow someone to complain | alatıhsımağa qoyadılatıhsıma qoyadılathey allow someone to complain |
| Let someone… (present) | mentıhsımağa qoymaymatıhsıma qoymaymaI don't allow someone to complain | sentıhsımağa qoymaysatıhsıma qoymaysayou don't allow someone to complain | oltıhsımağa qoymaydıtıhsıma qoymaydıhe doesn't allow someone to complain | biztıhsımağa qoymaybıztıhsıma qoymaybızwe don't allow someone to complain | siztıhsımağa qoymaysıztıhsıma qoymaysızyou all don't allow someone to complain | alatıhsımağa qoymaydılatıhsıma qoymaydılathey don't allow someone to complain |
| Let someone… (present) | mentıhsımağa qoyamamı?tıhsıma qoyamamı?do I allow someone to complain? | sentıhsımağa qoyamısa?tıhsıma qoyamısa?do you allow someone to complain? | oltıhsımağa qoyamıdı?tıhsıma qoyamıdı?does he allow someone to complain? | biztıhsımağa qoyabızmı?tıhsıma qoyabızmı?do we allow someone to complain? | siztıhsımağa qoyamısız?tıhsıma qoyamısız?do you all allow someone to complain? | alatıhsımağa qoyamıdıla?tıhsıma qoyamıdıla?do they allow someone to complain? |
| Let someone… (present) | mentıhsımağa qoymaymamı?tıhsıma qoymaymamı?don't I allow someone to complain? | sentıhsımağa qoymaymısa?tıhsıma qoymaymısa?don't you allow someone to complain? | oltıhsımağa qoymaymıdı?tıhsıma qoymaymıdı?doesn't he allow someone to complain? | biztıhsımağa qoymaybızmı?tıhsıma qoymaybızmı?don't we allow someone to complain? | siztıhsımağa qoymaymısız?tıhsıma qoymaymısız?don't you all allow someone to complain? | alatıhsımağa qoymaymıdıla?tıhsıma qoymaymıdıla?don't they allow someone to complain? |
| Let someone… (past) | mentıhsımağa qoydumtıhsıma qoydumI allowed someone to complain | sentıhsımağa qoyduŋtıhsıma qoyduŋyou allowed someone to complain | oltıhsımağa qoydutıhsıma qoyduhe allowed someone to complain | biztıhsımağa qoyduqtıhsıma qoyduqwe allowed someone to complain | siztıhsımağa qoyduğuztıhsıma qoyduğuzyou all allowed someone to complain | alatıhsımağa qoydulatıhsıma qoydulathey allowed someone to complain |
| Let someone… (past) | mentıhsımağa qoymadımtıhsıma qoymadımI didn't allow someone to complain | sentıhsımağa qoymadıŋtıhsıma qoymadıŋyou didn't allow someone to complain | oltıhsımağa qoymadıtıhsıma qoymadıhe didn't allow someone to complain | biztıhsımağa qoymadıqtıhsıma qoymadıqwe didn't allow someone to complain | siztıhsımağa qoymadığıztıhsıma qoymadığızyou all didn't allow someone to complain | alatıhsımağa qoymadılatıhsıma qoymadılathey didn't allow someone to complain |
| Let someone… (past) | mentıhsımağa qoydummu?tıhsıma qoydummu?did I allow someone to complain? | sentıhsımağa qoyduŋmu?tıhsıma qoyduŋmu?did you allow someone to complain? | oltıhsımağa qoydumu?tıhsıma qoydumu?did he allow someone to complain? | biztıhsımağa qoyduqmu?tıhsıma qoyduqmu?did we allow someone to complain? | siztıhsımağa qoyduğuzmu?tıhsıma qoyduğuzmu?did you all allow someone to complain? | alatıhsımağa qoydulamı?tıhsıma qoydulamı?did they allow someone to complain? |
| Let someone… (past) | mentıhsımağa qoymadımmı?tıhsıma qoymadımmı?didn't I allow someone to complain? | sentıhsımağa qoymadıŋmı?tıhsıma qoymadıŋmı?didn't you allow someone to complain? | oltıhsımağa qoymadımı?tıhsıma qoymadımı?didn't he allow someone to complain? | biztıhsımağa qoymadıqmı?tıhsıma qoymadıqmı?didn't we allow someone to complain? | siztıhsımağa qoymadığızmı?tıhsıma qoymadığızmı?didn't you all allow someone to complain? | alatıhsımağa qoymadılamı?tıhsıma qoymadılamı?didn't they allow someone to complain? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
tıhsıyalırğa be able to complain · tıhsıyalmazğa be unable to complain
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — present | mentıhsıyalamaI can complain | sentıhsıyalasayou can complain | oltıhsıyaladıhe can complain | biztıhsıyalabızwe can complain | siztıhsıyalasızyou all can complain | alatıhsıyaladılathey can complain |
| Ability — present | mentıhsıyalmaymaI can't complain | sentıhsıyalmaysayou can't complain | oltıhsıyalmaydıhe can't complain | biztıhsıyalmaybızwe can't complain | siztıhsıyalmaysızyou all can't complain | alatıhsıyalmaydılathey can't complain |
| Ability — present | mentıhsıyalamamı? tıhsıyalamıma?can I complain? | sentıhsıyalamısa?can you complain? | oltıhsıyalamıdı?can he complain? | biztıhsıyalabızmı? tıhsıyalamıbız?can we complain? | siztıhsıyalamısız?can you all complain? | alatıhsıyalamıdıla?can they complain? |
| Ability — present | mentıhsıyalmaymamı? tıhsıyalmaymıma?can't I complain? | sentıhsıyalmaymısa?can't you complain? | oltıhsıyalmaymıdı?can't he complain? | biztıhsıyalmaybızmı? tıhsıyalmaymıbız?can't we complain? | siztıhsıyalmaymısız?can't you all complain? | alatıhsıyalmaymıdıla?can't they complain? |
| Ability — if I can… | mentıhsıyalsamif I can complain | sentıhsıyalsaŋif you can complain | oltıhsıyalsaif he can complain | biztıhsıyalsaqif we can complain | siztıhsıyalsağızif you all can complain | alatıhsıyalsalaif they can complain |
| Ability — if I can… | mentıhsıyalmasamif I can't complain | sentıhsıyalmasaŋif you can't complain | oltıhsıyalmasaif he can't complain | biztıhsıyalmasaqif we can't complain | siztıhsıyalmasağızif you all can't complain | alatıhsıyalmasalaif they can't complain |
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — simple past | mentıhsıyaldımI was able to complain | sentıhsıyaldıŋyou were able to complain | oltıhsıyaldıhe was able to complain | biztıhsıyaldıqwe were able to complain | siztıhsıyaldığızyou all were able to complain | alatıhsıyaldılathey were able to complain |
| Ability — simple past | mentıhsıyalmadımI could not complain | sentıhsıyalmadıŋyou could not complain | oltıhsıyalmadıhe could not complain | biztıhsıyalmadıqwe could not complain | siztıhsıyalmadığızyou all could not complain | alatıhsıyalmadılathey could not complain |
| Ability — simple past | mentıhsıyaldımmı?was I able to complain? | sentıhsıyaldıŋmı?were you able to complain? | oltıhsıyaldımı?was he able to complain? | biztıhsıyaldıqmı?were we able to complain? | siztıhsıyaldığızmı?were you all able to complain? | alatıhsıyaldılamı?were they able to complain? |
| Ability — simple past | mentıhsıyalmadımmı?couldn't I complain? | sentıhsıyalmadıŋmı?couldn't you complain? | oltıhsıyalmadımı?couldn't he complain? | biztıhsıyalmadıqmı?couldn't we complain? | siztıhsıyalmadığızmı?couldn't you all complain? | alatıhsıyalmadılamı?couldn't they complain? |
| Ability — perfect / -ğan past | mentıhsıyalğanmaI have been able to complain | sentıhsıyalğansayou have been able to complain | oltıhsıyalğandıhe has been able to complain | biztıhsıyalğanbızwe have been able to complain | siztıhsıyalğansızyou all have been able to complain | alatıhsıyalğandılathey have been able to complain |
| Ability — perfect / -ğan past | mentıhsıyalmağanmaI haven't been able to complain | sentıhsıyalmağansayou haven't been able to complain | oltıhsıyalmağandıhe hasn't been able to complain | biztıhsıyalmağanbızwe haven't been able to complain | siztıhsıyalmağansızyou all haven't been able to complain | alatıhsıyalmağandılathey haven't been able to complain |
| Ability — perfect / -ğan past | mentıhsıyalğanmamı? tıhsıyalğanmıma?have I been able to complain? | sentıhsıyalğanmısa?have you been able to complain? | oltıhsıyalğanmıdı?has he been able to complain? | biztıhsıyalğanbızmı? tıhsıyalğanmıbız?have we been able to complain? | siztıhsıyalğanmısız?have you all been able to complain? | alatıhsıyalğanmıdıla?have they been able to complain? |
| Ability — perfect / -ğan past | mentıhsıyalmağanmamı? tıhsıyalmağanmıma?haven't I been able to complain? | sentıhsıyalmağanmısa?haven't you been able to complain? | oltıhsıyalmağanmıdı?hasn't he been able to complain? | biztıhsıyalmağanbızmı? tıhsıyalmağanmıbız?haven't we been able to complain? | siztıhsıyalmağanmısız?haven't you all been able to complain? | alatıhsıyalmağanmıdıla?haven't they been able to complain? |
| Ability — past perfect | mentıhsıyalğan edimtıhsıyalğanemI had been able to complain | sentıhsıyalğan ediŋtıhsıyalğaneŋyou had been able to complain | oltıhsıyalğan editıhsıyalğanedhe had been able to complain | biztıhsıyalğan ediktıhsıyalğanekwe had been able to complain | siztıhsıyalğan edigiztıhsıyalğanegizyou all had been able to complain | alatıhsıyalğan ediletıhsıyalğanellethey had been able to complain |
| Ability — past perfect | mentıhsıyalmağan edimtıhsıyalmağanemI hadn't been able to complain | sentıhsıyalmağan ediŋtıhsıyalmağaneŋyou hadn't been able to complain | oltıhsıyalmağan editıhsıyalmağanedhe hadn't been able to complain | biztıhsıyalmağan ediktıhsıyalmağanekwe hadn't been able to complain | siztıhsıyalmağan edigiztıhsıyalmağanegizyou all hadn't been able to complain | alatıhsıyalmağan ediletıhsıyalmağanellethey hadn't been able to complain |
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past background | mentıhsıyala edimtıhsıyalaemI could complain | sentıhsıyala ediŋtıhsıyalaeŋyou could complain | oltıhsıyala editıhsıyalaedhe could complain | biztıhsıyala ediktıhsıyalaekwe could complain | siztıhsıyala edigiztıhsıyalaegizyou all could complain | alatıhsıyala ediletıhsıyalaellethey could complain |
| Ability — past background | mentıhsıyalmay edimtıhsıyalmayemI could not complain | sentıhsıyalmay ediŋtıhsıyalmayeŋyou could not complain | oltıhsıyalmay editıhsıyalmayedhe could not complain | biztıhsıyalmay ediktıhsıyalmayekwe could not complain | siztıhsıyalmay edigiztıhsıyalmayegizyou all could not complain | alatıhsıyalmay ediletıhsıyalmayellethey could not complain |
| Ability — past background | ||||||
| Ability — past background | ||||||
| Ability — future I | mentıhsıyalırmaI will be able to complain | sentıhsıyalırsayou will be able to complain | oltıhsıyalırhe will be able to complain | biztıhsıyalırbızwe will be able to complain | siztıhsıyalırsızyou all will be able to complain | alatıhsıyalırlathey will be able to complain |
| Ability — future I | mentıhsıyalmazmaI won't be able to complain | sentıhsıyalmazsayou won't be able to complain | oltıhsıyalmazhe won't be able to complain | biztıhsıyalmazbızwe won't be able to complain | siztıhsıyalmazsızyou all won't be able to complain | alatıhsıyalmazlathey won't be able to complain |
| Ability — future I | mentıhsıyalırmamı? tıhsıyalırmıma?will I be able to complain? | sentıhsıyalırmısa?will you be able to complain? | oltıhsıyalırmı?will he be able to complain? | biztıhsıyalırbızmı? tıhsıyalırmıbız?will we be able to complain? | siztıhsıyalırmısız?will you all be able to complain? | alatıhsıyalırlamı? tıhsıyalırmıla?will they be able to complain? |
| Ability — future I | mentıhsıyalmazmamı? tıhsıyalmazmıma?won't I be able to complain? | sentıhsıyalmazmısa?won't you be able to complain? | oltıhsıyalmazmı?won't he be able to complain? | biztıhsıyalmazbızmı? tıhsıyalmazmıbız?won't we be able to complain? | siztıhsıyalmazmısız?won't you all be able to complain? | alatıhsıyalmazlamı? tıhsıyalmazmıla?won't they be able to complain? |
| Ability — future II | mentıhsıyallıqmaI am going to be able to complain | sentıhsıyallıqsayou are going to be able to complain | oltıhsıyallıqdıhe is going to be able to complain | biztıhsıyallıqbızwe are going to be able to complain | siztıhsıyallıqsızyou all are going to be able to complain | alatıhsıyallıqdılathey are going to be able to complain |
| Ability — future II | mentıhsıyallıq tülmeI am not going to be able to complain | sentıhsıyallıq tülseyou are not going to be able to complain | oltıhsıyallıq tüldühe is not going to be able to complain | biztıhsıyallıq tülbüzwe are not going to be able to complain | siztıhsıyallıq tülsüzyou all are not going to be able to complain | alatıhsıyallıq tüldülethey are not going to be able to complain |
| Ability — future II | mentıhsıyallıqmamı? tıhsıyallıqmıma?am I going to be able to complain? | sentıhsıyallıqmısa?are you going to be able to complain? | oltıhsıyallıqmıdı?is he going to be able to complain? | biztıhsıyallıqbızmı? tıhsıyallıqmıbız?are we going to be able to complain? | siztıhsıyallıqmısız?are you all going to be able to complain? | alatıhsıyallıqmıdıla?are they going to be able to complain? |
| Ability — future II | mentıhsıyallıq tülmüme?aren't I going to be able to complain? | sentıhsıyallıq tülmüse?aren't you going to be able to complain? | oltıhsıyallıq tülmüdü?isn't he going to be able to complain? | biztıhsıyallıq tülmübüz?aren't we going to be able to complain? | siztıhsıyallıq tülmüsüz?aren't you all going to be able to complain? | alatıhsıyallıq tülmüdüle?aren't they going to be able to complain? |
| Ability — would be able to… | mentıhsıyalır edimtıhsıyalır emI would be able to complain | sentıhsıyalır ediŋtıhsıyalır eŋyou would be able to complain | oltıhsıyalır editıhsıyalır edhe would be able to complain | biztıhsıyalır ediktıhsıyalır ekwe would be able to complain | siztıhsıyalır edigiztıhsıyalır egizyou all would be able to complain | alatıhsıyalır ediletıhsıyalır ellethey would be able to complain |
| Ability — would be able to… | mentıhsıyalmaz edimtıhsıyalmaz emI wouldn't be able to complain | sentıhsıyalmaz ediŋtıhsıyalmaz eŋyou wouldn't be able to complain | oltıhsıyalmaz editıhsıyalmaz edhe wouldn't be able to complain | biztıhsıyalmaz ediktıhsıyalmaz ekwe wouldn't be able to complain | siztıhsıyalmaz edigiztıhsıyalmaz egizyou all wouldn't be able to complain | alatıhsıyalmaz ediletıhsıyalmaz ellethey wouldn't be able to complain |
| Ability — would be able to… | ||||||
| Ability — would be able to… | ||||||
| Second-person optative — ability | sentıhsıyalğıntıhsıyalğımay you be able to complain | |||||
| Second-person optative — ability | sentıhsıyalmağıntıhsıyalmağımay you not be able to complain | |||||
| Second-person optative — ability | ||||||
| Second-person optative — ability |
With another word
| Frame | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Wanting and intending | ||||||
| want to | mentıhsırğa izleymeI want to complain | sentıhsırğa izleyseyou want to complain | oltıhsırğa izleydihe wants to complain | biztıhsırğa izleybizwe want to complain | siztıhsırğa izleysizyou all want to complain | alatıhsırğa izleydilethey want to complain |
| want to | mentıhsırğa izlemeymeI do not want to complain | sentıhsırğa izlemeyseyou do not want to complain | oltıhsırğa izlemeydihe does not want to complain | biztıhsırğa izlemeybizwe do not want to complain | siztıhsırğa izlemeysizyou all do not want to complain | alatıhsırğa izlemeydilethey do not want to complain |
| would like to | mentıhsırğa süemeI would like to complain | sentıhsırğa süeseyou would like to complain | oltıhsırğa süedihe would like to complain | biztıhsırğa süebizwe would like to complain | siztıhsırğa süesizyou all would like to complain | alatıhsırğa süedilethey would like to complain |
| would like to | mentıhsırğa süymeymeI would not like to complain | sentıhsırğa süymeyseyou would not like to complain | oltıhsırğa süymeydihe would not like to complain | biztıhsırğa süymeybizwe would not like to complain | siztıhsırğa süymeysizyou all would not like to complain | alatıhsırğa süymeydilethey would not like to complain |
| hope to | mentıhsırğa umutlanamaI hope to complain | sentıhsırğa umutlanasayou hope to complain | oltıhsırğa umutlanadıhe hopes to complain | biztıhsırğa umutlanabızwe hope to complain | siztıhsırğa umutlanasızyou all hope to complain | alatıhsırğa umutlanadılathey hope to complain |
| hope to | mentıhsırğa umutlanmaymaI do not hope to complain | sentıhsırğa umutlanmaysayou do not hope to complain | oltıhsırğa umutlanmaydıhe does not hope to complain | biztıhsırğa umutlanmaybızwe do not hope to complain | siztıhsırğa umutlanmaysızyou all do not hope to complain | alatıhsırğa umutlanmaydılathey do not hope to complain |
| be about to | mentıhsırğa deb turamaI am about to complain | sentıhsırğa deb turasayou are about to complain | oltıhsırğa deb turadıhe is about to complain | biztıhsırğa deb turabızwe are about to complain | siztıhsırğa deb turasızyou all are about to complain | alatıhsırğa deb turadılathey are about to complain |
| be about to | mentıhsırğa deb turmaymaI am not about to complain | sentıhsırğa deb turmaysayou are not about to complain | oltıhsırğa deb turmaydıhe is not about to complain | biztıhsırğa deb turmaybızwe are not about to complain | siztıhsırğa deb turmaysızyou all are not about to complain | alatıhsırğa deb turmaydılathey are not about to complain |
| Need and obligation | ||||||
| need to | mentıhsırğa kerekmeI need to complain | sentıhsırğa kerekseyou need to complain | oltıhsırğa kerekdihe needs to complain | biztıhsırğa kerekbizwe need to complain | siztıhsırğa kereksizyou all need to complain | alatıhsırğa kerekdilethey need to complain |
| need to | mentıhsırğa kerek tülmeI do not need to complain | sentıhsırğa kerek tülseyou do not need to complain | oltıhsırğa kerek tüldühe does not need to complain | biztıhsırğa kerek tülbüzwe do not need to complain | siztıhsırğa kerek tülsüzyou all do not need to complain | alatıhsırğa kerek tüldülethey do not need to complain |
| have to | menmenŋe tıhsırğa tüşediI have to complain | sensenŋe tıhsırğa tüşediyou have to complain | olaŋa tıhsırğa tüşedihe has to complain | bizbizge tıhsırğa tüşediwe have to complain | sizsizge tıhsırğa tüşediyou all have to complain | alaalağa tıhsırğa tüşedithey have to complain |
| have to | menmenŋe tıhsırğa tüşmeydiI do not have to complain | sensenŋe tıhsırğa tüşmeydiyou do not have to complain | olaŋa tıhsırğa tüşmeydihe does not have to complain | bizbizge tıhsırğa tüşmeydiwe do not have to complain | sizsizge tıhsırğa tüşmeydiyou all do not have to complain | alaalağa tıhsırğa tüşmeydithey do not have to complain |
| be obliged to | mentıhsırğa borçlumaI am obliged to complain | sentıhsırğa borçlusayou are obliged to complain | oltıhsırğa borçluduhe is obliged to complain | biztıhsırğa borçlubuzwe are obliged to complain | siztıhsırğa borçlusuzyou all are obliged to complain | alatıhsırğa borçludulathey are obliged to complain |
| be obliged to | mentıhsırğa borçlu tülmeI am not obliged to complain | sentıhsırğa borçlu tülseyou are not obliged to complain | oltıhsırğa borçlu tüldühe is not obliged to complain | biztıhsırğa borçlu tülbüzwe are not obliged to complain | siztıhsırğa borçlu tülsüzyou all are not obliged to complain | alatıhsırğa borçlu tüldülethey are not obliged to complain |
| Possibility and permission | ||||||
| have a way to | mentıhsırğa madarım bardıI have a way to complain | sentıhsırğa madarıŋ bardıyou have a way to complain | oltıhsırğa madarı bardıhe has a way to complain | biztıhsırğa madarıbız bardıwe have a way to complain | siztıhsırğa madarığız bardıyou all have a way to complain | alatıhsırğa madarları bardıthey have a way to complain |
| have a way to | mentıhsırğa madarım joqduI have no way to complain | sentıhsırğa madarıŋ joqduyou have no way to complain | oltıhsırğa madarı joqduhe has no way to complain | biztıhsırğa madarıbız joqduwe have no way to complain | siztıhsırğa madarığız joqduyou all have no way to complain | alatıhsırğa madarları joqduthey have no way to complain |
| be free to | mentıhsırğa erkinligim bardıI am free to complain | sentıhsırğa erkinligiŋ bardıyou are free to complain | oltıhsırğa erkinligi bardıhe is free to complain | biztıhsırğa erkinligibiz bardıwe are free to complain | siztıhsırğa erkinligigiz bardıyou all are free to complain | alatıhsırğa erkinlikleri bardıthey are free to complain |
| be free to | mentıhsırğa erkinligim joqduI am not free to complain | sentıhsırğa erkinligiŋ joqduyou are not free to complain | oltıhsırğa erkinligi joqduhe is not free to complain | biztıhsırğa erkinligibiz joqduwe are not free to complain | siztıhsırğa erkinligigiz joqduyou all are not free to complain | alatıhsırğa erkinlikleri joqduthey are not free to complain |
| be possible to | menmenŋe tıhsırğa bolluqduit is possible for me to complain | sensenŋe tıhsırğa bolluqduit is possible for you to complain | olaŋa tıhsırğa bolluqduit is possible for him to complain | bizbizge tıhsırğa bolluqduit is possible for us to complain | sizsizge tıhsırğa bolluqduit is possible for you all to complain | alaalağa tıhsırğa bolluqduit is possible for them to complain |
| be possible to | menmenŋe tıhsırğa bolluq tüldüit is not possible for me to complain | sensenŋe tıhsırğa bolluq tüldüit is not possible for you to complain | olaŋa tıhsırğa bolluq tüldüit is not possible for him to complain | bizbizge tıhsırğa bolluq tüldüit is not possible for us to complain | sizsizge tıhsırğa bolluq tüldüit is not possible for you all to complain | alaalağa tıhsırğa bolluq tüldüit is not possible for them to complain |
| be ready to | mentıhsırğa hazırmaI am ready to complain | sentıhsırğa hazırsayou are ready to complain | oltıhsırğa hazırdıhe is ready to complain | biztıhsırğa hazırbızwe are ready to complain | siztıhsırğa hazırsızyou all are ready to complain | alatıhsırğa hazırdılathey are ready to complain |
| be ready to | mentıhsırğa hazır tülmeI am not ready to complain | sentıhsırğa hazır tülseyou are not ready to complain | oltıhsırğa hazır tüldühe is not ready to complain | biztıhsırğa hazır tülbüzwe are not ready to complain | siztıhsırğa hazır tülsüzyou all are not ready to complain | alatıhsırğa hazır tüldülethey are not ready to complain |
| Trying, agreeing, hurrying, fearing | ||||||
| try to | mentıhsırğa küreşemeI am trying to complain | sentıhsırğa küreşeseyou are trying to complain | oltıhsırğa küreşedihe is trying to complain | biztıhsırğa küreşebizwe are trying to complain | siztıhsırğa küreşesizyou all are trying to complain | alatıhsırğa küreşedilethey are trying to complain |
| try to | mentıhsırğa küreşmeymeI am not trying to complain | sentıhsırğa küreşmeyseyou are not trying to complain | oltıhsırğa küreşmeydihe is not trying to complain | biztıhsırğa küreşmeybizwe are not trying to complain | siztıhsırğa küreşmeysizyou all are not trying to complain | alatıhsırğa küreşmeydilethey are not trying to complain |
| agree to | mentıhsırğa unaymaI agree to complain | sentıhsırğa unaysayou agree to complain | oltıhsırğa unaydıhe agrees to complain | biztıhsırğa unaybızwe agree to complain | siztıhsırğa unaysızyou all agree to complain | alatıhsırğa unaydılathey agree to complain |
| agree to | mentıhsırğa unamaymaI refuse to complain | sentıhsırğa unamaysayou refuse to complain | oltıhsırğa unamaydıhe refuses to complain | biztıhsırğa unamaybızwe refuse to complain | siztıhsırğa unamaysızyou all refuse to complain | alatıhsırğa unamaydılathey refuse to complain |
| hurry to | mentıhsırğa aşığamaI am in a hurry to complain | sentıhsırğa aşığasayou are in a hurry to complain | oltıhsırğa aşığadıhe is in a hurry to complain | biztıhsırğa aşığabızwe are in a hurry to complain | siztıhsırğa aşığasızyou all are in a hurry to complain | alatıhsırğa aşığadılathey are in a hurry to complain |
| hurry to | mentıhsırğa aşıqmaymaI am in no hurry to complain | sentıhsırğa aşıqmaysayou are in no hurry to complain | oltıhsırğa aşıqmaydıhe is in no hurry to complain | biztıhsırğa aşıqmaybızwe are in no hurry to complain | siztıhsırğa aşıqmaysızyou all are in no hurry to complain | alatıhsırğa aşıqmaydılathey are in no hurry to complain |
| be afraid to | mentıhsırğa qorqamaI am afraid to complain | sentıhsırğa qorqasayou are afraid to complain | oltıhsırğa qorqadıhe is afraid to complain | biztıhsırğa qorqabızwe are afraid to complain | siztıhsırğa qorqasızyou all are afraid to complain | alatıhsırğa qorqadılathey are afraid to complain |
| be afraid to | mentıhsırğa qorqmaymaI am not afraid to complain | sentıhsırğa qorqmaysayou are not afraid to complain | oltıhsırğa qorqmaydıhe is not afraid to complain | biztıhsırğa qorqmaybızwe are not afraid to complain | siztıhsırğa qorqmaysızyou all are not afraid to complain | alatıhsırğa qorqmaydılathey are not afraid to complain |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negated | mentıhsıy bolmazmaI can't be complaining | sentıhsıy bolmazsayou can't be complaining | oltıhsıy bolmazhe can't be complaining | biztıhsıy bolmazbızwe can't be complaining | siztıhsıy bolmazsızyou all can't be complaining | alatıhsıy bolmazlathey can't be complaining |
| Inference, present — double negation | mentıhsımay bolmazmaI must be complaining (emphatic) | sentıhsımay bolmazsayou must be complaining (emphatic) | oltıhsımay bolmazhe must be complaining (emphatic) | biztıhsımay bolmazbızwe must be complaining (emphatic) | siztıhsımay bolmazsızyou all must be complaining (emphatic) | alatıhsımay bolmazlathey must be complaining (emphatic) |
| Progressive conditional — auxiliary negated | mentıhsıy turmasamif I don't keep complaining | sentıhsıy turmasaŋif you don't keep complaining | oltıhsıy turmasaif he doesn't keep complaining | biztıhsıy turmasaqif we don't keep complaining | siztıhsıy turmasağızif you all don't keep complaining | alatıhsıy turmasalaif they don't keep complaining |
| Inference, progressive — auxiliary negated | mentıhsıy tura bolmazmaI can't be in the middle of complaining | sentıhsıy tura bolmazsayou can't be in the middle of complaining | oltıhsıy tura bolmazhe can't be in the middle of complaining | biztıhsıy tura bolmazbızwe can't be in the middle of complaining | siztıhsıy tura bolmazsızyou all can't be in the middle of complaining | alatıhsıy tura bolmazlathey can't be in the middle of complaining |
| Inference, progressive — double negation | mentıhsımay tura bolmazmaI must keep on not complaining (emphatic) | sentıhsımay tura bolmazsayou must keep on not complaining (emphatic) | oltıhsımay tura bolmazhe must keep on not complaining (emphatic) | biztıhsımay tura bolmazbızwe must keep on not complaining (emphatic) | siztıhsımay tura bolmazsızyou all must keep on not complaining (emphatic) | alatıhsımay tura bolmazlathey must keep on not complaining (emphatic) |
| Progressive — verb negated | mentıhsımay turamaI keep on not complaining | sentıhsımay turasayou keep on not complaining | oltıhsımay turadıhe keeps on not complaining | biztıhsımay turabızwe keep on not complaining | siztıhsımay turasızyou all keep on not complaining | alatıhsımay turadılathey keep on not complaining |
| Progressive — double negation | mentıhsımay turmaymaI am not keeping on not complaining | sentıhsımay turmaysayou are not keeping on not complaining | oltıhsımay turmaydıhe is not keeping on not complaining | biztıhsımay turmaybızwe are not keeping on not complaining | siztıhsımay turmaysızyou all are not keeping on not complaining | alatıhsımay turmaydılathey are not keeping on not complaining |
| Progressive — double negation | mentıhsımay turmaymımaaren't I keeping on not complaining? | sentıhsımay turmaymısaaren't you keeping on not complaining? | oltıhsımay turmaymıdıisn't he keeping on not complaining? | biztıhsımay turmaymıbızaren't we keeping on not complaining? | siztıhsımay turmaymısızaren't you all keeping on not complaining? | alatıhsımay turmaymıdılaaren't they keeping on not complaining? |
| Inference — auxiliary negated | mentıhsığan bolmazmaI can't have complained | sentıhsığan bolmazsayou can't have complained | oltıhsığan bolmazhe can't have complained | biztıhsığan bolmazbızwe can't have complained | siztıhsığan bolmazsızyou all can't have complained | alatıhsığan bolmazlathey can't have complained |
| Inference — double negation | mentıhsımağan bolmazmaI must have complained (emphatic) | sentıhsımağan bolmazsayou must have complained (emphatic) | oltıhsımağan bolmazhe must have complained (emphatic) | biztıhsımağan bolmazbızwe must have complained (emphatic) | siztıhsımağan bolmazsızyou all must have complained (emphatic) | alatıhsımağan bolmazlathey must have complained (emphatic) |
| Counterfactual — auxiliary negated | mentıhsığan bolmasamif it weren't that I had complained | sentıhsığan bolmasaŋif it weren't that you had complained | oltıhsığan bolmasaif it weren't that he had complained | biztıhsığan bolmasaqif it weren't that we had complained | siztıhsığan bolmasağızif it weren't that you all had complained | alatıhsığan bolmasalaif it weren't that they had complained |
| Counterfactual — double negation | mentıhsımağan bolmasamif it weren't that I hadn't complained | sentıhsımağan bolmasaŋif it weren't that you hadn't complained | oltıhsımağan bolmasaif it weren't that he hadn't complained | biztıhsımağan bolmasaqif it weren't that we hadn't complained | siztıhsımağan bolmasağızif it weren't that you all hadn't complained | alatıhsımağan bolmasalaif it weren't that they hadn't complained |
| Inference, future — auxiliary negated | mentıhsırıq bolmazmaI can't be going to complain | sentıhsırıq bolmazsayou can't be going to complain | oltıhsırıq bolmazhe can't be going to complain | biztıhsırıq bolmazbızwe can't be going to complain | siztıhsırıq bolmazsızyou all can't be going to complain | alatıhsırıq bolmazlathey can't be going to complain |
| Inference, future — double negation | mentıhsımazlıq bolmazmaI must be going to complain (emphatic) | sentıhsımazlıq bolmazsayou must be going to complain (emphatic) | oltıhsımazlıq bolmazhe must be going to complain (emphatic) | biztıhsımazlıq bolmazbızwe must be going to complain (emphatic) | siztıhsımazlıq bolmazsızyou all must be going to complain (emphatic) | alatıhsımazlıq bolmazlathey must be going to complain (emphatic) |
| Counterfactual future — auxiliary negated | mentıhsırıq bolmasamif it weren't that I were going to complain | sentıhsırıq bolmasaŋif it weren't that you were going to complain | oltıhsırıq bolmasaif it weren't that he were going to complain | biztıhsırıq bolmasaqif it weren't that we were going to complain | siztıhsırıq bolmasağızif it weren't that you all were going to complain | alatıhsırıq bolmasalaif it weren't that they were going to complain |
| Counterfactual future — double negation | mentıhsımazlıq bolmasamif it weren't that I were not going to complain | sentıhsımazlıq bolmasaŋif it weren't that you were not going to complain | oltıhsımazlıq bolmasaif it weren't that he were not going to complain | biztıhsımazlıq bolmasaqif it weren't that we were not going to complain | siztıhsımazlıq bolmasağızif it weren't that you all were not going to complain | alatıhsımazlıq bolmasalaif it weren't that they were not going to complain |