patçah
/pattʃax/ · plural patçahla
1. king, tsar, monarch, emperor; the sovereign ruler of a state — Before another noun it means royal, of the tsar. A queen regnant is patçah tişirıw.
- Orus patçah — the Russian tsar
- patçahnı zamanında — in the time of the tsar
- Egipetni patçahı — the king of Egypt
- patçahnı tahtası altından edi — the king's throne was of gold
- patçahnı jaşı halqğa söz aytdı — the king's son addressed the people
- patçah ağızılğandı — the tsar has been overthrown
- patçahla da analarından jalan tuwğandıla — kings too were born naked from their mothers
- patçah qralnı tuthandı — the king ruled the country
2. king (playing card), the court card ranking above the queen
- men patçah bla çıqdım — I led with the king
- közür patçah — the king of trumps
- patçah qoluma tüşdü — the king came into my hand
- patçah bla oyunnu horladı — he won the game with the king
Expressions
- jalğan patçah — provisional ruler
- jarım patçah — governor
- patçah tahtadan tüşerge — lose power
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | patçahthe king | patçahımmy king | patçahıŋyour king | patçahıhis king | patçahıbızour king | patçahığızyou all's king | patçahlarıtheir kings |
| Genitive | patçahnıthe king's | patçahımımy king's | patçahıŋıyour king's | patçahınıhis king's | patçahıbıznıour king's | patçahığıznıyou all's king's | patçahlarınıtheir kings' |
| Accusative | patçahnıthe king (as the object) | patçahımımy king (as the object) | patçahıŋıyour king (as the object) | patçahınhis king (as the object) | patçahıbıznıour king (as the object) | patçahığıznıyou all's king (as the object) | patçahlarıntheir kings (as the object) |
| Dative | patçahhato the king | patçahımato my king | patçahıŋato your king | patçahınato his king | patçahıbızğato our king | patçahığızğato you all's king | patçahlarınato their kings |
| Locative | patçahdain / at the king | patçahımdain / at my king | patçahıŋdain / at your king | patçahındain / at his king | patçahıbızdain / at our king | patçahığızdain / at you all's king | patçahlarındain / at their kings |
| Ablative | patçahdanfrom the king | patçahımdanfrom my king | patçahıŋdanfrom your king | patçahındanfrom his king | patçahıbızdanfrom our king | patçahığızdanfrom you all's king | patçahlarındanfrom their kings |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | patçahlathe kings | patçahlarımmy kings | patçahlarıŋyour kings | patçahlarıhis kings | patçahlarıbızour kings | patçahlarığızyou all's kings | patçahlarıtheir kings |
| Genitive | patçahlanıthe kings' | patçahlarımımy kings' | patçahlarıŋıyour kings' | patçahlarınıhis kings' | patçahlarıbıznıour kings' | patçahlarığıznıyou all's kings' | patçahlarınıtheir kings' |
| Accusative | patçahlanıthe kings (as the object) | patçahlarımımy kings (as the object) | patçahlarıŋıyour kings (as the object) | patçahlarınhis kings (as the object) | patçahlarıbıznıour kings (as the object) | patçahlarığıznıyou all's kings (as the object) | patçahlarıntheir kings (as the object) |
| Dative | patçahlağato the kings | patçahlarımato my kings | patçahlarıŋato your kings | patçahlarınato his kings | patçahlarıbızğato our kings | patçahlarığızğato you all's kings | patçahlarınato their kings |
| Locative | patçahladain / at the kings | patçahlarımdain / at my kings | patçahlarıŋdain / at your kings | patçahlarındain / at his kings | patçahlarıbızdain / at our kings | patçahlarığızdain / at you all's kings | patçahlarındain / at their kings |
| Ablative | patçahladanfrom the kings | patçahlarımdanfrom my kings | patçahlarıŋdanfrom your kings | patçahlarındanfrom his kings | patçahlarıbızdanfrom our kings | patçahlarığızdanfrom you all's kings | patçahlarındanfrom their kings |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: patçahları can mean "his / her kings", "their king", or "their kings" — context decides.
Whose it is
| Case | one thing, one owner | several things, one owner | one thing, several owners | several things, several owners |
|---|---|---|---|---|
| Nominative | patçahnıqıthe king's one | patçahnıqılathe king's ones | patçahlanıqıthe kings' one | patçahlanıqılathe kings' ones |
| Genitive | patçahnıqınıof the king's one | patçahnıqılanıof the king's ones | patçahlanıqınıof the kings' one | patçahlanıqılanıof the kings' ones |
| Accusative | patçahnıqınthe king's one (as the object) | patçahnıqılanıthe king's ones (as the object) | patçahlanıqınthe kings' one (as the object) | patçahlanıqılanıthe kings' ones (as the object) |
| Dative | patçahnıqınato the king's one | patçahnıqılağato the king's ones | patçahlanıqınato the kings' one | patçahlanıqılağato the kings' ones |
| Locative | patçahnıqındain / at the king's one | patçahnıqıladain / at the king's ones | patçahlanıqındain / at the kings' one | patçahlanıqıladain / at the kings' ones |
| Ablative | patçahnıqındanfrom the king's one | patçahnıqıladanfrom the king's ones | patçahlanıqındanfrom the kings' one | patçahlanıqıladanfrom the kings' ones |
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.