batır

/batɯr/ · plural batırla

1. (adj.) brave, courageous, fearless, valiant

batır jaş — a brave youth
batır adam — a brave person
batır askerçi — a brave soldier
batır, ötgür adamlanı bek süeme — I really love brave, courageous people
qorqaq jaşdan batır qız igi — a brave girl is better than a cowardly boy
batırdan uşkok da qorqadı — even a gun fears the brave
batır jürek qıyınlıqdan qorqmaz — a courageous heart does not fear hardship
batır jaş jolğa çıqsa taymaz — a brave youth does not falter once he sets out

2. (n.) hero, valiant champion, legendary warrior, knight; a brave person

nart batırla — Nart heroes
halq batırla — heroes of the people
nart batırla jortuwulğa çıqdıla — the Nart heroes set out on a raid
hannı askeri batırlanı jesirledi — the khan's army took the heroes captive
Qaraçay batır jurtun duşmandan qorçaladı — the Karachay hero defended his homeland from the enemy
batırğa uruşda da qorquw joqdu — for a hero there is no fear even in battle
batır ölür - atı qalır — the hero dies, but his name endures

3. (n.) war hero, hero of labor; Hero as an honorary title, as in Hero of the Soviet Union — Marked as Karachay usage. Used in honorary titles such as Hero of the Soviet Union and Hero of Socialist Labor, where the word takes the form batırı.

uruşnu batırı — a war hero
urunuwnu batırı — a hero of labor
Sovet Soyuznu batırı — Hero of the Soviet Union
Sotsialist Urunuwnu batırı — Hero of Socialist Labor
Ullu Ata Jurt uruşnu batırları — heroes of the Great Patriotic War

4. (adv.) bravely, boldly, courageously

har işge batır uzaladı — he tackles every task boldly
uruşda batır sermeşgendile — they fought bravely in the war
alğa batır tebredile — they boldly set off forward
işge batır uzal — tackle the work boldly
asırı batır söleşe bolurmusa — aren't you perhaps speaking too boldly
batır sermeş — fight bravely
batır söleşiw — speaking boldly

5. (adj.) bold, daring — Said of words, actions and decisions rather than of people. one source

batır söz — a bold word
batır onow — a bold decision
batır iş — a daring action
asırı batır onow etgensiz — you have made too bold a decision
batır söz aytıb halqnı kötürdi — saying a bold word, he roused the people

6. (adj.) dashing, reckless, daredevil (of a person) — In the exclamation bütün batırsa (what a reckless one you are!) it is disapproving.

batır tişirıw — a daredevil woman
bütün batırsa! — what a daredevil you are!

7. (n.) Batyr, a male given name one source

jaşnı atı Batırdı — the boy's name is Batyr
Batır üyge qaytdı — Batyr returned home
Batırnı anası keldi — Batyr's mother came
Batır bla söleşdim — I spoke with Batyr

Found in

Feelings, character & values 100 common adjectives

Sources

Show 8 sources

Batchaev 2010 · Dictionary of Arabic-Persian Loanwords · meanings 2, 7
Guzeev (ed.) 1996–2005 · Explanatory Dictionary of the Karachay-Balkar Language · meanings 1, 2, 4
Guzeev 2013 · Dictionary of Homonyms of the Karachay-Balkar Language · meanings 1–5
Khabichev (ed.) 1990 · Russian–Karachay-Balkar Phrasebook · meaning 1
Nevruz 1991 · Karachay-Balkar–Turkish Dictionary · meaning 1
Suyunchev and Urusbiev (eds.) 1965 · Russian–Karachay-Balkar Dictionary · meanings 1, 2, 4, 6
Tenishev and Suyunchev (eds.) 1989 · Karachay-Balkar–Russian Dictionary · meanings 1, 3, 6
Zhulabov et al. 1997 · School Russian–Balkar Dictionary · meaning 4

Feedback

Meaning: Report a mistake or send feedback.

As an adjective

Degrees and persons

Degrees and persons — batır
Degree	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
base form	batırmaI am brave	batırsayou are brave	batırdıhe is brave	batırbızwe are brave	batırsızyou all are brave	batırdılathey are brave
comparative — more	batırıraqmaI am braver	batırıraqsayou are braver	batırıraqdıhe is braver	batırıraqbızwe are braver	batırıraqsızyou all are braver	batırıraqdılathey are braver
intensifier — very	bek batırmaI am very brave	bek batırsayou are very brave	bek batırdıhe is very brave	bek batırbızwe are very brave	bek batırsızyou all are very brave	bek batırdılathey are very brave
superlative — most	em batırmaI am the bravest	em batırsayou are the bravest	em batırdıhe is the bravest	em batırbızwe are the bravest	em batırsızyou all are the bravest	em batırdılathey are the bravest

To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden batırdı — "compared to me, he is brave."

As a noun

Cases and owners

Singular

Singular — cases of batır, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominative	batırthe hero	batırımmy hero	batırıŋyour hero	batırıhis hero	batırıbızour hero	batırığızyou all's hero	batırlarıtheir heroes
Genitive	batırnıthe hero's	batırımımy hero's	batırıŋıyour hero's	batırınıhis hero's	batırıbıznıour hero's	batırığıznıyou all's hero's	batırlarınıtheir heroes'
Accusative	batırnıthe hero (as the object)	batırımımy hero (as the object)	batırıŋıyour hero (as the object)	batırınhis hero (as the object)	batırıbıznıour hero (as the object)	batırığıznıyou all's hero (as the object)	batırlarıntheir heroes (as the object)
Dative	batırğato the hero	batırımato my hero	batırıŋato your hero	batırınato his hero	batırıbızğato our hero	batırığızğato you all's hero	batırlarınato their heroes
Locative	batırdain / at the hero	batırımdain / at my hero	batırıŋdain / at your hero	batırındain / at his hero	batırıbızdain / at our hero	batırığızdain / at you all's hero	batırlarındain / at their heroes
Ablative	batırdanfrom the hero	batırımdanfrom my hero	batırıŋdanfrom your hero	batırındanfrom his hero	batırıbızdanfrom our hero	batırığızdanfrom you all's hero	batırlarındanfrom their heroes

Plural

Plural — cases of batır, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominative	batırlathe heroes	batırlarımmy heroes	batırlarıŋyour heroes	batırlarıhis heroes	batırlarıbızour heroes	batırlarığızyou all's heroes	batırlarıtheir heroes
Genitive	batırlanıthe heroes'	batırlarımımy heroes'	batırlarıŋıyour heroes'	batırlarınıhis heroes'	batırlarıbıznıour heroes'	batırlarığıznıyou all's heroes'	batırlarınıtheir heroes'
Accusative	batırlanıthe heroes (as the object)	batırlarımımy heroes (as the object)	batırlarıŋıyour heroes (as the object)	batırlarınhis heroes (as the object)	batırlarıbıznıour heroes (as the object)	batırlarığıznıyou all's heroes (as the object)	batırlarıntheir heroes (as the object)
Dative	batırlağato the heroes	batırlarımato my heroes	batırlarıŋato your heroes	batırlarınato his heroes	batırlarıbızğato our heroes	batırlarığızğato you all's heroes	batırlarınato their heroes
Locative	batırladain / at the heroes	batırlarımdain / at my heroes	batırlarıŋdain / at your heroes	batırlarındain / at his heroes	batırlarıbızdain / at our heroes	batırlarığızdain / at you all's heroes	batırlarındain / at their heroes
Ablative	batırladanfrom the heroes	batırlarımdanfrom my heroes	batırlarıŋdanfrom your heroes	batırlarındanfrom his heroes	batırlarıbızdanfrom our heroes	batırlarığızdanfrom you all's heroes	batırlarındanfrom their heroes

The overlap in the last rows is real, not a mistake: batırları can mean "his / her heroes", "their hero", or "their heroes" — context decides.

Whose it is

Belonging to batır — the hero's one
Case	one thing, one owner	several things, one owner	one thing, several owners	several things, several owners
Nominative	batırnıqıthe hero's one	batırnıqılathe hero's ones	batırlanıqıthe heroes' one	batırlanıqılathe heroes' ones
Genitive	batırnıqınıof the hero's one	batırnıqılanıof the hero's ones	batırlanıqınıof the heroes' one	batırlanıqılanıof the heroes' ones
Accusative	batırnıqınthe hero's one (as the object)	batırnıqılanıthe hero's ones (as the object)	batırlanıqınthe heroes' one (as the object)	batırlanıqılanıthe heroes' ones (as the object)
Dative	batırnıqınato the hero's one	batırnıqılağato the hero's ones	batırlanıqınato the heroes' one	batırlanıqılağato the heroes' ones
Locative	batırnıqındain / at the hero's one	batırnıqıladain / at the hero's ones	batırlanıqındain / at the heroes' one	batırlanıqıladain / at the heroes' ones
Ablative	batırnıqındanfrom the hero's one	batırnıqıladanfrom the hero's ones	batırlanıqındanfrom the heroes' one	batırlanıqıladanfrom the heroes' ones

The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.