açıq
/atʃɯq/ · plural açıqla
1. open (of a door, window, eyes or book)
- açıq tereze — an open window
- açıq eşik — an open door
- açıq közle — open eyes
2. clearly, distinctly
- açıq tanı — recognize distinctly
- tawuşla açıq eşitiledile — the sounds are heard distinctly
3. bright, vivid (of a colour)
- açıq kök — bright blue
4. unlocked, unfastened (of a door or container)
5. cloudless (of the sky or weather)
- açıq kün — a cloudless day
6. candid, sincere (of a person or their words)
7. distinct, clearly audible (of a voice or sound)
- açıq awaz — a distinct voice
8. intelligible, evident (of an answer, meaning or fact)
9. uncovered, bare (of a body or object)
- bilekleri açıq — their forearms are bare
10. unenclosed (of a place or stretch of land)
- açıq tala — an unenclosed meadow
11. overt, unconcealed (of hostility or an opponent)
- açıq duşman — an overt enemy
12. cheerful (of a person)
- açıq adam — a cheerful person
13. frankly, openly (without concealment)
- açıq ayt — say it frankly
- açıq söleşirge — to speak frankly
14. in an open position
- üynü açıq qoyma — do not leave the house open
15. an open place, a clearing
- açıqğa çıq — go out into the clearing
16. a vowel
17. accessible, available for entry or use
18. definitely, unequivocally
19. vividly, expressively (in depiction or explanation)
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are open | menaçıqma | senaçıqsa | olaçıqdı | bizaçıqbız | sizaçıqsız | alaaçıqdıla |
| comparative — moream/is/are more open | menaçığıraqma | senaçığıraqsa | olaçığıraqdı | bizaçığıraqbız | sizaçığıraqsız | alaaçığıraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very open | menbek açıqma | senbek açıqsa | olbek açıqdı | bizbek açıqbız | sizbek açıqsız | alabek açıqdıla |
| superlative — mostam/is/are the most open | menem açıqma | senem açıqsa | olem açıqdı | bizem açıqbız | sizem açıqsız | alaem açıqdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden açıqdı — "compared to me, he is open."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are open | menikimeniki açıqdı | senikiseniki açıqdı | anıqıanıqı açıqdı | biznikibizniki açıqdı | siznikisizniki açıqdı | alanıqıalanıqı açıqdı |
| comparative — moreis / are more open | menikimeniki açığıraqdı | senikiseniki açığıraqdı | anıqıanıqı açığıraqdı | biznikibizniki açığıraqdı | siznikisizniki açığıraqdı | alanıqıalanıqı açığıraqdı |
| intensifier — veryis / are very open | menikimeniki bek açıqdı | senikiseniki bek açıqdı | anıqıanıqı bek açıqdı | biznikibizniki bek açıqdı | siznikisizniki bek açıqdı | alanıqıalanıqı bek açıqdı |
| superlative — mostis / are the most open | menikimeniki em açıqdı | senikiseniki em açıqdı | anıqıanıqı em açıqdı | biznikibizniki em açıqdı | siznikisizniki em açıqdı | alanıqıalanıqı em açıqdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are open | menikilemenikile açıqdıla | senikilesenikile açıqdıla | anıqılaanıqıla açıqdıla | biznikilebiznikile açıqdıla | siznikilesiznikile açıqdıla | alanıqılaalanıqıla açıqdıla |
| comparative — moreis / are more open | menikilemenikile açığıraqdıla | senikilesenikile açığıraqdıla | anıqılaanıqıla açığıraqdıla | biznikilebiznikile açığıraqdıla | siznikilesiznikile açığıraqdıla | alanıqılaalanıqıla açığıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very open | menikilemenikile bek açıqdıla | senikilesenikile bek açıqdıla | anıqılaanıqıla bek açıqdıla | biznikilebiznikile bek açıqdıla | siznikilesiznikile bek açıqdıla | alanıqılaalanıqıla bek açıqdıla |
| superlative — mostis / are the most open | menikilemenikile em açıqdıla | senikilesenikile em açıqdıla | anıqılaanıqıla em açıqdıla | biznikilebiznikile em açıqdıla | siznikilesiznikile em açıqdıla | alanıqılaalanıqıla em açıqdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu açıqdı, bıla açıqdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe open place | —açıq | meniaçığım | seniaçığıng | anıaçığı | bizniaçığıbız | sizniaçığığız | alanıaçıqları |
| Genitivethe open place's | —açıqnı | meniaçığımı | seniaçığıngı | anıaçığını | bizniaçığıbıznı | sizniaçığığıznı | alanıaçıqlarını |
| Accusativethe open place (as the object) | —açıqnı | meniaçığımı | seniaçığıngı | anıaçığın | bizniaçığıbıznı | sizniaçığığıznı | alanıaçıqların |
| Dativeto the open place | —açıqğa | meniaçığıma | seniaçığınga | anıaçığına | bizniaçığıbızğa | sizniaçığığızğa | alanıaçıqlarına |
| Locativeat / in the open place | —açıqda | meniaçığımda | seniaçığıngda | anıaçığında | bizniaçığıbızda | sizniaçığığızda | alanıaçıqlarında |
| Ablativefrom the open place | —açıqdan | meniaçığımdan | seniaçığıngdan | anıaçığından | bizniaçığıbızdan | sizniaçığığızdan | alanıaçıqlarından |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe open places | —açıqla | meniaçıqlarım | seniaçıqlarıng | anıaçıqları | bizniaçıqlarıbız | sizniaçıqlarığız | alanıaçıqları |
| Genitivethe open places' | —açıqlanı | meniaçıqlarımı | seniaçıqlarıngı | anıaçıqlarını | bizniaçıqlarıbıznı | sizniaçıqlarığıznı | alanıaçıqlarını |
| Accusativethe open places (as the object) | —açıqlanı | meniaçıqlarımı | seniaçıqlarıngı | anıaçıqların | bizniaçıqlarıbıznı | sizniaçıqlarığıznı | alanıaçıqların |
| Dativeto the open places | —açıqlağa | meniaçıqlarıma | seniaçıqlarınga | anıaçıqlarına | bizniaçıqlarıbızğa | sizniaçıqlarığızğa | alanıaçıqlarına |
| Locativeat / in the open places | —açıqlada | meniaçıqlarımda | seniaçıqlarıngda | anıaçıqlarında | bizniaçıqlarıbızda | sizniaçıqlarığızda | alanıaçıqlarında |
| Ablativefrom the open places | —açıqladan | meniaçıqlarımdan | seniaçıqlarıngdan | anıaçıqlarından | bizniaçıqlarıbızdan | sizniaçıqlarığızdan | alanıaçıqlarından |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: açıqları can mean "his / her open places", "their open place", or "their open places" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.