tarqayırğa
/tarqajɯrʁa/
1. to grow shallow, to subside — of a river, of water
- suw tarqayğandı — the river has grown shallow
- tarqayğan suw — a river that has run low
- qobannı suwu tarqayıb baradı — the water of the Kuban is going down
2. to dwindle, to decrease, to thin out
- halq tarqaydı — the crowd thinned out
- iynekleni sütü tarqayğandı — the cows are giving less milk
- anı baylığı tarqayıb baradı — his wealth is dwindling
3. to run dry, to give out, to fail — of strength, of memory
- küçü tarqayğandı — his strength has given out
- esim biraz tarqayğandı — my memory has weakened a little
- tura tursa tengiz da tarqayadı — in time even the sea grows shallow
Conjugation
Common forms
- tarqayadıhe is growing shallow
- tarqaydıhe grew shallow
- tarqayğandıhe has grown shallow
- tarqayırhe will grow shallow
- tarqayırıqdıhe is going to grow shallow
- tarqaya edihe was growing shallow
- tarqaysaif he grows shallow
- tarqay!grow shallow!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is growing shallow | mentarqayama | sentarqayasa | oltarqayadı | biztarqayabız | siztarqayasız | alatarqayadıla |
| Present (simple & continuous)he is not growing shallow | mentarqaymayma | sentarqaymaysa | oltarqaymaydı | biztarqaymaybız | siztarqaymaysız | alatarqaymaydıla |
| Present (simple & continuous)is he growing shallow? | mentarqayamıma? tarqayamamı? | sentarqayamısa? | oltarqayamıdı? | biztarqayamıbız? tarqayabızmı? | siztarqayamısız? | alatarqayamıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he growing shallow? | mentarqaymaymıma? tarqaymaymamı? | sentarqaymaymısa? | oltarqaymaymıdı? | biztarqaymaymıbız? tarqaymaybızmı? | siztarqaymaymısız? | alatarqaymaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually grows shallow | mentarqayıwçanma | sentarqayıwçansa | oltarqayıwçandı | biztarqayıwçanbız | siztarqayıwçansız | alatarqayıwçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually grow shallow | mentarqayıwçan tülme | sentarqayıwçan tülse | oltarqayıwçan tüldü | biztarqayıwçan tülbüz | siztarqayıwçan tülsüz | alatarqayıwçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually grow shallow? | mentarqayıwçanmıma? tarqayıwçanmamı? | sentarqayıwçanmısa? | oltarqayıwçanmıdı? | biztarqayıwçanmıbız? tarqayıwçanbızmı? | siztarqayıwçanmısız? | alatarqayıwçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually grow shallow? | mentarqayıwçan tülmüme? | sentarqayıwçan tülmüse? | oltarqayıwçan tülmüdü? | biztarqayıwçan tülmübüz? | siztarqayıwçan tülmüsüz? | alatarqayıwçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has grown shallow and remains so | oltarqayıbdı | alatarqayıbdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he grown shallow? | oltarqayıbmıdı? | alatarqayıbmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of growing shallow | mentarqaya turama | sentarqaya turasa | oltarqaya turadı | biztarqaya turabız | siztarqaya turasız | alatarqaya turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of growing shallow | mentarqaya turmayma | sentarqaya turmaysa | oltarqaya turmaydı | biztarqaya turmaybız | siztarqaya turmaysız | alatarqaya turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of growing shallow? | mentarqaya turamıma? tarqaya turamamı? | sentarqaya turamısa? | oltarqaya turamıdı? | biztarqaya turamıbız? tarqaya turabızmı? | siztarqaya turamısız? | alatarqaya turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of growing shallow? | mentarqaya turmaymıma? tarqaya turmaymamı? | sentarqaya turmaymısa? | oltarqaya turmaymıdı? | biztarqaya turmaymıbız? tarqaya turmaybızmı? | siztarqaya turmaymısız? | alatarqaya turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he grew shallow | mentarqaydım | sentarqaydıng | oltarqaydı | biztarqaydıq | siztarqaydığız | alatarqaydıla |
| Simple past (definite)he didn't grow shallow | mentarqaymadım | sentarqaymadıng | oltarqaymadı | biztarqaymadıq | siztarqaymadığız | alatarqaymadıla |
| Simple past (definite)did he grow shallow? | mentarqaydımmı? | sentarqaydıngmı? | oltarqaydımı? | biztarqaydıqmı? | siztarqaydığızmı? | alatarqaydılamı? |
| Simple past (definite)didn't he grow shallow? | mentarqaymadımmı? | sentarqaymadıngmı? | oltarqaymadımı? | biztarqaymadıqmı? | siztarqaymadığızmı? | alatarqaymadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has grown shallow | mentarqayğanma | sentarqayğansa | oltarqayğandı | biztarqayğanbız | siztarqayğansız | alatarqayğandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't grown shallow | mentarqaymağanma | sentarqaymağansa | oltarqaymağandı | biztarqaymağanbız | siztarqaymağansız | alatarqaymağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he grown shallow? | mentarqayğanmıma? tarqayğanmamı? | sentarqayğanmısa? | oltarqayğanmıdı? | biztarqayğanmıbız? tarqayğanbızmı? | siztarqayğanmısız? | alatarqayğanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he grown shallow? | mentarqaymağanmıma? tarqaymağanmamı? | sentarqaymağanmısa? | oltarqaymağanmıdı? | biztarqaymağanmıbız? tarqaymağanbızmı? | siztarqaymağanmısız? | alatarqaymağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will grow shallow | mentarqayırma | sentarqayırsa | oltarqayır | biztarqayırbız | siztarqayırsız | alatarqayırla |
| Indefinite future (future I)he won't grow shallow | mentarqaymazma | sentarqaymazsa | oltarqaymaz | biztarqaymazbız | siztarqaymazsız | alatarqaymazla |
| Indefinite future (future I)will he grow shallow? | mentarqayırmıma? tarqayırmamı? | sentarqayırmısa? | oltarqayırmı? | biztarqayırmıbız? tarqayırbızmı? | siztarqayırmısız? | alatarqayırmıla? |
| Indefinite future (future I)won't he grow shallow? | mentarqaymazmıma? tarqaymazmamı? | sentarqaymazmısa? | oltarqaymazmı? | biztarqaymazmıbız? tarqaymazbızmı? | siztarqaymazmısız? | alatarqaymazmıla? |
| Definite future (future II)he is going to grow shallow | mentarqayırıqma | sentarqayırıqsa | oltarqayırıqdı | biztarqayırıqbız | siztarqayırıqsız | alatarqayırıqdıla |
| Definite future (future II)he is not going to grow shallow | mentarqayırıq tülme | sentarqayırıq tülse | oltarqayırıq tüldü | biztarqayırıq tülbüz | siztarqayırıq tülsüz | alatarqayırıq tüldüle |
| Definite future (future II)is he going to grow shallow? | mentarqayırıqmıma? tarqayırıqmamı? | sentarqayırıqmısa? | oltarqayırıqmıdı? | biztarqayırıqmıbız? tarqayırıqbızmı? | siztarqayırıqmısız? | alatarqayırıqmıdıla? |
| Definite future (future II)isn't he going to grow shallow? | mentarqayırıq tülmüme? | sentarqayırıq tülmüse? | oltarqayırıq tülmüdü? | biztarqayırıq tülmübüz? | siztarqayırıq tülmüsüz? | alatarqayırıq tülmüdüle? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had grown shallow | mentarqayğan edimtarqayğanem | sentarqayğan edingtarqayğaneng | oltarqayğan editarqayğaned | biztarqayğan ediktarqayğanek | siztarqayğan edigiztarqayğanegiz | alatarqayğan ediletarqayğanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't grown shallow | mentarqaymağan edimtarqaymağanem | sentarqaymağan edingtarqaymağaneng | oltarqaymağan editarqaymağaned | biztarqaymağan ediktarqaymağanek | siztarqaymağan edigiztarqaymağanegiz | alatarqaymağan ediletarqaymağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was growing shallow | mentarqaya edimtarqayaem | sentarqaya edingtarqayaeng | oltarqaya editarqayaed | biztarqaya ediktarqayaek | siztarqaya edigiztarqayaegiz | alatarqaya ediletarqayaelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't growing shallow | mentarqaymay edimtarqaymayem | sentarqaymay edingtarqaymayeng | oltarqaymay editarqaymayed | biztarqaymay ediktarqaymayek | siztarqaymay edigiztarqaymayegiz | alatarqaymay ediletarqaymayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to grow shallow | mentarqayıwçan edimtarqayıwçanem | sentarqayıwçan edingtarqayıwçaneng | oltarqayıwçan editarqayıwçaned | biztarqayıwçan ediktarqayıwçanek | siztarqayıwçan edigiztarqayıwçanegiz | alatarqayıwçan ediletarqayıwçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to grow shallow | mentarqayıwçan tül edimtarqayıwçan tül em | sentarqayıwçan tül edingtarqayıwçan tül eng | oltarqayıwçan tül editarqayıwçan tül ed | biztarqayıwçan tül ediktarqayıwçan tül ek | siztarqayıwçan tül edigiztarqayıwçan tül egiz | alatarqayıwçan tül ediletarqayıwçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had grown shallow and remained so | oltarqayıb edi | alatarqayıb edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't grown shallow | oltarqayıb tül edi | alatarqayıb tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of growing shallow | mentarqaya tura edimtarqaya turaem | sentarqaya tura edingtarqaya turaeng | oltarqaya tura editarqaya turaed | biztarqaya tura ediktarqaya turaek | siztarqaya tura edigiztarqaya turaegiz | alatarqaya tura ediletarqaya turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of growing shallow | mentarqaya turmay edimtarqaya turmayem | sentarqaya turmay edingtarqaya turmayeng | oltarqaya turmay editarqaya turmayed | biztarqaya turmay ediktarqaya turmayek | siztarqaya turmay edigiztarqaya turmayegiz | alatarqaya turmay ediletarqaya turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would grow shallow | mentarqayır edimtarqayır em | sentarqayır edingtarqayır eng | oltarqayır editarqayır ed | biztarqayır ediktarqayır ek | siztarqayır edigiztarqayır egiz | alatarqayır ediletarqayır elle |
| Conditional result (would)he wouldn't grow shallow | mentarqaymaz edimtarqaymaz em | sentarqaymaz edingtarqaymaz eng | oltarqaymaz editarqaymaz ed | biztarqaymaz ediktarqaymaz ek | siztarqaymaz edigiztarqaymaz egiz | alatarqaymaz ediletarqaymaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have grown shallow | mentarqayırıq edimtarqayırıq em | sentarqayırıq edingtarqayırıq eng | oltarqayırıq editarqayırıq ed | biztarqayırıq ediktarqayırıq ek | siztarqayırıq edigiztarqayırıq egiz | alatarqayırıq ediletarqayırıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have grown shallow | mentarqayırıq tül edimtarqayırıq tül em | sentarqayırıq tül edingtarqayırıq tül eng | oltarqayırıq tül editarqayırıq tül ed | biztarqayırıq tül ediktarqayırıq tül ek | siztarqayırıq tül edigiztarqayırıq tül egiz | alatarqayırıq tül ediletarqayırıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he grows shallow | mentarqaysam | sentarqaysang | oltarqaysa | biztarqaysaq | siztarqaysağız | alatarqaysala |
| Conditionalif he doesn't grow shallow | mentarqaymasam | sentarqaymasang | oltarqaymasa | biztarqaymasaq | siztarqaymasağız | alatarqaymasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is growing shallow | mentarqaya esem | sentarqaya eseng | oltarqaya ese | biztarqaya esek | siztarqaya esegiz | alatarqaya esele |
| Conditional, present realif he is not growing shallow | mentarqaymay esem | sentarqaymay eseng | oltarqaymay ese | biztarqaymay esek | siztarqaymay esegiz | alatarqaymay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he grew shallow | mentarqaysam editarqaysam ed | sentarqaysang editarqaysang ed | oltarqaysa editarqaysaed | biztarqaysaq editarqaysaq ed | siztarqaysağız editarqaysağız ed | alatarqaysala editarqaysalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't grow shallow | mentarqaymasam editarqaymasam ed | sentarqaymasang editarqaymasang ed | oltarqaymasa editarqaymasaed | biztarqaymasaq editarqaymasaq ed | siztarqaymasağız editarqaymasağız ed | alatarqaymasala editarqaymasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Conditional, definite past1if he grew shallow | mentarqaydım esem | sentarqaydıng eseng | oltarqaydı ese | biztarqaydıq esek | siztarqaydığız esegiz | alatarqaydıla esele |
| Conditional, definite past1if he didn't grow shallow | mentarqaymadım esem | sentarqaymadıng eseng | oltarqaymadı ese | biztarqaymadıq esek | siztarqaymadığız esegiz | alatarqaymadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did grow shallow (indeed) | mentarqayğan esem | sentarqayğan eseng | oltarqayğan ese | biztarqayğan esek | siztarqayğan esegiz | alatarqayğan esele |
| Conditional, past realif he didn't grow shallow (indeed) | mentarqaymağan esem | sentarqaymağan eseng | oltarqaymağan ese | biztarqaymağan esek | siztarqaymağan esegiz | alatarqaymağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had grown shallow | mentarqayğan bolsam | sentarqayğan bolsang | oltarqayğan bolsa | biztarqayğan bolsaq | siztarqayğan bolsağız | alatarqayğan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't grown shallow | mentarqaymağan bolsam | sentarqaymağan bolsang | oltarqaymağan bolsa | biztarqaymağan bolsaq | siztarqaymağan bolsağız | alatarqaymağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had grown shallow | mentarqayğan bolsam editarqayğan bolsam ed | sentarqayğan bolsang editarqayğan bolsang ed | oltarqayğan bolsa editarqayğan bolsaed | biztarqayğan bolsaq editarqayğan bolsaq ed | siztarqayğan bolsağız editarqayğan bolsağız ed | alatarqayğan bolsala editarqayğan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't grown shallow | mentarqaymağan bolsam editarqaymağan bolsam ed | sentarqaymağan bolsang editarqaymağan bolsang ed | oltarqaymağan bolsa editarqaymağan bolsaed | biztarqaymağan bolsaq editarqaymağan bolsaq ed | siztarqaymağan bolsağız editarqaymağan bolsağız ed | alatarqaymağan bolsala editarqaymağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will grow shallow | mentarqayır esem | sentarqayır eseng | oltarqayır ese | biztarqayır esek | siztarqayır esegiz | alatarqayır esele |
| Conditional, aoristif he won't grow shallow | mentarqaymaz esem | sentarqaymaz eseng | oltarqaymaz ese | biztarqaymaz esek | siztarqaymaz esegiz | alatarqaymaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to grow shallow | mentarqayırıq esem | sentarqayırıq eseng | oltarqayırıq ese | biztarqayırıq esek | siztarqayırıq esegiz | alatarqayırıq esele |
| Conditional, futureif he is not going to grow shallow | mentarqayırıq tül esem | sentarqayırıq tül eseng | oltarqayırıq tül ese | biztarqayırıq tül esek | siztarqayırıq tül esegiz | alatarqayırıq tül esele |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to grow shallow | mentarqayırıq bolsam | sentarqayırıq bolsang | oltarqayırıq bolsa | biztarqayırıq bolsaq | siztarqayırıq bolsağız | alatarqayırıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to grow shallow | mentarqaymazlıq bolsam | sentarqaymazlıq bolsang | oltarqaymazlıq bolsa | biztarqaymazlıq bolsaq | siztarqaymazlıq bolsağız | alatarqaymazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso tarqaydıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be growing shallow | mentarqaya bolurma | sentarqaya bolursa | oltarqaya bolur | biztarqaya bolurbuz | siztarqaya bolursuz | alatarqaya bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be growing shallow | mentarqaymay bolurma | sentarqaymay bolursa | oltarqaymay bolur | biztarqaymay bolurbuz | siztarqaymay bolursuz | alatarqaymay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of growing shallow | mentarqaya tura bolurma | sentarqaya tura bolursa | oltarqaya tura bolur | biztarqaya tura bolurbuz | siztarqaya tura bolursuz | alatarqaya tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not growing shallow | mentarqaymay tura bolurma | sentarqaymay tura bolursa | oltarqaymay tura bolur | biztarqaymay tura bolurbuz | siztarqaymay tura bolursuz | alatarqaymay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have grown shallow | mentarqayğan bolurma | sentarqayğan bolursa | oltarqayğan bolur | biztarqayğan bolurbuz | siztarqayğan bolursuz | alatarqayğan bolurla |
| Inference (must have)he must not have grown shallow | mentarqaymağan bolurma | sentarqaymağan bolursa | oltarqaymağan bolur | biztarqaymağan bolurbuz | siztarqaymağan bolursuz | alatarqaymağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to grow shallow | mentarqayırıq bolurma | sentarqayırıq bolursa | oltarqayırıq bolur | biztarqayırıq bolurbuz | siztarqayırıq bolursuz | alatarqayırıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to grow shallow | mentarqaymazlıq bolurma | sentarqaymazlıq bolursa | oltarqaymazlıq bolur | biztarqaymazlıq bolurbuz | siztarqaymazlıq bolursuz | alatarqaymazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it grow shallow | mentarqayayım | sentarqay! | oltarqaysın | biztarqayayıq | siztarqayığız! | alatarqaysınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not grow shallow | mentarqaymayım | sentarqayma! | oltarqaymasın | biztarqaymayıq | siztarqaymağız! | alatarqaymasınla |
| Commands & suggestionsshould he grow shallow? | mentarqayayımmı? | oltarqaysınmı? | biztarqayayıqmı? | alatarqaysınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not grow shallow? | mentarqaymayımmı? | oltarqaymasınmı? | biztarqaymayıqmı? | alatarqaymasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it grow shallow | sentarqayçı2 | oltarqaysınçı | siztarqayçığız | alatarqaysınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not grow shallow | sentarqaymaçı2 | oltarqaymasınçı | siztarqaymaçığız | alatarqaymasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you grow shallow | sentarqayğıntarqayğı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not grow shallow | sentarqaymağıntarqaymağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he grew shallow | mentarqayğay edim tarqayğa edim | sentarqayğay eding tarqayğa eding | oltarqayğay edi tarqayğa edi | biztarqayğay edik tarqayğa edik | siztarqayğay edigiz tarqayğa edigiz | alatarqayğay edile tarqayğa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not grow shallow | mentarqaymağay edim tarqaymağa edim | sentarqaymağay eding tarqaymağa eding | oltarqaymağay edi tarqaymağa edi | biztarqaymağay edik tarqaymağa edik | siztarqaymağay edigiz tarqaymağa edigiz | alatarqaymağay edile tarqaymağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to grow shallow | mentarqaymağa qoyayımtarqayma qoyayım | sentarqaymağa qoy!tarqayma qoy! | oltarqaymağa qoysuntarqayma qoysun | biztarqaymağa qoyayıqtarqayma qoyayıq | siztarqaymağa qoyuğuz!tarqayma qoyuğuz! | alatarqaymağa qoysunlatarqayma qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to grow shallow | mentarqaymağa qoymayımtarqayma qoymayım | sentarqaymağa qoyma!tarqayma qoyma! | oltarqaymağa qoymasıntarqayma qoymasın | biztarqaymağa qoymayıqtarqayma qoymayıq | siztarqaymağa qoymağız!tarqayma qoymağız! | alatarqaymağa qoymasınlatarqayma qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to grow shallow? | mentarqaymağa qoyayımmı?tarqayma qoyayımmı? | oltarqaymağa qoysunmu?tarqayma qoysunmu? | biztarqaymağa qoyayıqmı?tarqayma qoyayıqmı? | alatarqaymağa qoysunlamı?tarqayma qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to grow shallow? | mentarqaymağa qoymayımmı?tarqayma qoymayımmı? | oltarqaymağa qoymasınmı?tarqayma qoymasınmı? | biztarqaymağa qoymayıqmı?tarqayma qoymayıqmı? | alatarqaymağa qoymasınlamı?tarqayma qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to grow shallow | mentarqaymağa qoyamatarqayma qoyama | sentarqaymağa qoyasatarqayma qoyasa | oltarqaymağa qoyadıtarqayma qoyadı | biztarqaymağa qoyabıztarqayma qoyabız | siztarqaymağa qoyasıztarqayma qoyasız | alatarqaymağa qoyadılatarqayma qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to grow shallow | mentarqaymağa qoymaymatarqayma qoymayma | sentarqaymağa qoymaysatarqayma qoymaysa | oltarqaymağa qoymaydıtarqayma qoymaydı | biztarqaymağa qoymaybıztarqayma qoymaybız | siztarqaymağa qoymaysıztarqayma qoymaysız | alatarqaymağa qoymaydılatarqayma qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to grow shallow? | mentarqaymağa qoyamıma?tarqayma qoyamıma? | sentarqaymağa qoyamısa?tarqayma qoyamısa? | oltarqaymağa qoyamıdı?tarqayma qoyamıdı? | biztarqaymağa qoyamıbız?tarqayma qoyamıbız? | siztarqaymağa qoyamısız?tarqayma qoyamısız? | alatarqaymağa qoyamıdıla?tarqayma qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to grow shallow? | mentarqaymağa qoymaymıma?tarqayma qoymaymıma? | sentarqaymağa qoymaymısa?tarqayma qoymaymısa? | oltarqaymağa qoymaymıdı?tarqayma qoymaymıdı? | biztarqaymağa qoymaymıbız?tarqayma qoymaymıbız? | siztarqaymağa qoymaymısız?tarqayma qoymaymısız? | alatarqaymağa qoymaymıdıla?tarqayma qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to grow shallow | mentarqaymağa qoydumtarqayma qoydum | sentarqaymağa qoydungtarqayma qoydung | oltarqaymağa qoydutarqayma qoydu | biztarqaymağa qoyduqtarqayma qoyduq | siztarqaymağa qoyduğuztarqayma qoyduğuz | alatarqaymağa qoydulatarqayma qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to grow shallow | mentarqaymağa qoymadımtarqayma qoymadım | sentarqaymağa qoymadıngtarqayma qoymadıng | oltarqaymağa qoymadıtarqayma qoymadı | biztarqaymağa qoymadıqtarqayma qoymadıq | siztarqaymağa qoymadığıztarqayma qoymadığız | alatarqaymağa qoymadılatarqayma qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to grow shallow? | mentarqaymağa qoydummu?tarqayma qoydummu? | sentarqaymağa qoydungmu?tarqayma qoydungmu? | oltarqaymağa qoydumu?tarqayma qoydumu? | biztarqaymağa qoyduqmu?tarqayma qoyduqmu? | siztarqaymağa qoyduğuzmu?tarqayma qoyduğuzmu? | alatarqaymağa qoydulamı?tarqayma qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to grow shallow? | mentarqaymağa qoymadımmı?tarqayma qoymadımmı? | sentarqaymağa qoymadıngmı?tarqayma qoymadıngmı? | oltarqaymağa qoymadımı?tarqayma qoymadımı? | biztarqaymağa qoymadıqmı?tarqayma qoymadıqmı? | siztarqaymağa qoymadığızmı?tarqayma qoymadığızmı? | alatarqaymağa qoymadılamı?tarqayma qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can grow shallow | mentarqayalama | sentarqayalasa | oltarqayaladı | biztarqayalabız | siztarqayalasız | alatarqayaladıla |
| Ability — presenthe can't grow shallow | mentarqayalmayma | sentarqayalmaysa | oltarqayalmaydı | biztarqayalmaybız | siztarqayalmaysız | alatarqayalmaydıla |
| Ability — presentcan he grow shallow? | mentarqayalamıma? tarqayalamamı? | sentarqayalamısa? | oltarqayalamıdı? | biztarqayalamıbız? tarqayalabızmı? | siztarqayalamısız? | alatarqayalamıdıla? |
| Ability — presentcan't he grow shallow? | mentarqayalmaymıma? tarqayalmaymamı? | sentarqayalmaymısa? | oltarqayalmaymıdı? | biztarqayalmaymıbız? tarqayalmaybızmı? | siztarqayalmaymısız? | alatarqayalmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can grow shallow | mentarqayalsam | sentarqayalsang | oltarqayalsa | biztarqayalsaq | siztarqayalsağız | alatarqayalsala |
| Ability — if I can…if he can't grow shallow | mentarqayalmasam | sentarqayalmasang | oltarqayalmasa | biztarqayalmasaq | siztarqayalmasağız | alatarqayalmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to grow shallow | mentarqayaldım | sentarqayaldıng | oltarqayaldı | biztarqayaldıq | siztarqayaldığız | alatarqayaldıla |
| Ability — simple pasthe could not grow shallow | mentarqayalmadım | sentarqayalmadıng | oltarqayalmadı | biztarqayalmadıq | siztarqayalmadığız | alatarqayalmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to grow shallow? | mentarqayaldımmı? | sentarqayaldıngmı? | oltarqayaldımı? | biztarqayaldıqmı? | siztarqayaldığızmı? | alatarqayaldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he grow shallow? | mentarqayalmadımmı? | sentarqayalmadıngmı? | oltarqayalmadımı? | biztarqayalmadıqmı? | siztarqayalmadığızmı? | alatarqayalmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to grow shallow | mentarqayalğanma | sentarqayalğansa | oltarqayalğandı | biztarqayalğanbız | siztarqayalğansız | alatarqayalğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to grow shallow | mentarqayalmağanma | sentarqayalmağansa | oltarqayalmağandı | biztarqayalmağanbız | siztarqayalmağansız | alatarqayalmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to grow shallow? | mentarqayalğanmıma? tarqayalğanmamı? | sentarqayalğanmısa? | oltarqayalğanmıdı? | biztarqayalğanmıbız? tarqayalğanbızmı? | siztarqayalğanmısız? | alatarqayalğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to grow shallow? | mentarqayalmağanmıma? tarqayalmağanmamı? | sentarqayalmağanmısa? | oltarqayalmağanmıdı? | biztarqayalmağanmıbız? tarqayalmağanbızmı? | siztarqayalmağanmısız? | alatarqayalmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to grow shallow | mentarqayalğan edimtarqayalğanem | sentarqayalğan edingtarqayalğaneng | oltarqayalğan editarqayalğaned | biztarqayalğan ediktarqayalğanek | siztarqayalğan edigiztarqayalğanegiz | alatarqayalğan ediletarqayalğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to grow shallow | mentarqayalmağan edimtarqayalmağanem | sentarqayalmağan edingtarqayalmağaneng | oltarqayalmağan editarqayalmağaned | biztarqayalmağan ediktarqayalmağanek | siztarqayalmağan edigiztarqayalmağanegiz | alatarqayalmağan ediletarqayalmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could grow shallow | mentarqayala edimtarqayalaem | sentarqayala edingtarqayalaeng | oltarqayala editarqayalaed | biztarqayala ediktarqayalaek | siztarqayala edigiztarqayalaegiz | alatarqayala ediletarqayalaelle |
| Ability — past backgroundhe could not grow shallow | mentarqayalmay edimtarqayalmayem | sentarqayalmay edingtarqayalmayeng | oltarqayalmay editarqayalmayed | biztarqayalmay ediktarqayalmayek | siztarqayalmay edigiztarqayalmayegiz | alatarqayalmay ediletarqayalmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to grow shallow | mentarqayalırma | sentarqayalırsa | oltarqayalır | biztarqayalırbız | siztarqayalırsız | alatarqayalırla |
| Ability — future Ihe won't be able to grow shallow | mentarqayalmazma | sentarqayalmazsa | oltarqayalmaz | biztarqayalmazbız | siztarqayalmazsız | alatarqayalmazla |
| Ability — future Iwill he be able to grow shallow? | mentarqayalırmıma? tarqayalırmamı? | sentarqayalırmısa? | oltarqayalırmı? | biztarqayalırmıbız? tarqayalırbızmı? | siztarqayalırmısız? | alatarqayalırmıla? |
| Ability — future Iwon't he be able to grow shallow? | mentarqayalmazmıma? tarqayalmazmamı? | sentarqayalmazmısa? | oltarqayalmazmı? | biztarqayalmazmıbız? tarqayalmazbızmı? | siztarqayalmazmısız? | alatarqayalmazmıla? |
| Ability — future IIhe is going to be able to grow shallow | mentarqayallıqma | sentarqayallıqsa | oltarqayallıqdı | biztarqayallıqbız | siztarqayallıqsız | alatarqayallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to grow shallow | mentarqayallıq tülme | sentarqayallıq tülse | oltarqayallıq tüldü | biztarqayallıq tülbüz | siztarqayallıq tülsüz | alatarqayallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to grow shallow? | mentarqayallıqmıma? tarqayallıqmamı? | sentarqayallıqmısa? | oltarqayallıqmıdı? | biztarqayallıqmıbız? tarqayallıqbızmı? | siztarqayallıqmısız? | alatarqayallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to grow shallow? | mentarqayallıq tülmüme? | sentarqayallıq tülmüse? | oltarqayallıq tülmüdü? | biztarqayallıq tülmübüz? | siztarqayallıq tülmüsüz? | alatarqayallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to grow shallow | mentarqayalır edimtarqayalır em | sentarqayalır edingtarqayalır eng | oltarqayalır editarqayalır ed | biztarqayalır ediktarqayalır ek | siztarqayalır edigiztarqayalır egiz | alatarqayalır ediletarqayalır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to grow shallow | mentarqayalmaz edimtarqayalmaz em | sentarqayalmaz edingtarqayalmaz eng | oltarqayalmaz editarqayalmaz ed | biztarqayalmaz ediktarqayalmaz ek | siztarqayalmaz edigiztarqayalmaz egiz | alatarqayalmaz ediletarqayalmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to grow shallow | sentarqayalğıntarqayalğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to grow shallow | sentarqayalmağıntarqayalmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be growing shallow | mentarqaya bolmazma | sentarqaya bolmazsa | oltarqaya bolmaz | biztarqaya bolmazbız | siztarqaya bolmazsız | alatarqaya bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be growing shallow (emphatic) | mentarqaymay bolmazma | sentarqaymay bolmazsa | oltarqaymay bolmaz | biztarqaymay bolmazbız | siztarqaymay bolmazsız | alatarqaymay bolmazla |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of growing shallow | mentarqaya tura bolmazma | sentarqaya tura bolmazsa | oltarqaya tura bolmaz | biztarqaya tura bolmazbız | siztarqaya tura bolmazsız | alatarqaya tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not growing shallow (emphatic) | mentarqaymay tura bolmazma | sentarqaymay tura bolmazsa | oltarqaymay tura bolmaz | biztarqaymay tura bolmazbız | siztarqaymay tura bolmazsız | alatarqaymay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not growing shallow | mentarqaymay turama | sentarqaymay turasa | oltarqaymay turadı | biztarqaymay turabız | siztarqaymay turasız | alatarqaymay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not growing shallow | mentarqaymay turmayma | sentarqaymay turmaysa | oltarqaymay turmaydı | biztarqaymay turmaybız | siztarqaymay turmaysız | alatarqaymay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not growing shallow? | mentarqaymay turmaymıma | sentarqaymay turmaymısa | oltarqaymay turmaymıdı | biztarqaymay turmaymıbız | siztarqaymay turmaymısız | alatarqaymay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have grown shallow | mentarqayğan bolmazma | sentarqayğan bolmazsa | oltarqayğan bolmaz | biztarqayğan bolmazbız | siztarqayğan bolmazsız | alatarqayğan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have grown shallow (emphatic) | mentarqaymağan bolmazma | sentarqaymağan bolmazsa | oltarqaymağan bolmaz | biztarqaymağan bolmazbız | siztarqaymağan bolmazsız | alatarqaymağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had grown shallow | mentarqayğan bolmasam | sentarqayğan bolmasang | oltarqayğan bolmasa | biztarqayğan bolmasaq | siztarqayğan bolmasağız | alatarqayğan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't grown shallow | mentarqaymağan bolmasam | sentarqaymağan bolmasang | oltarqaymağan bolmasa | biztarqaymağan bolmasaq | siztarqaymağan bolmasağız | alatarqaymağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to grow shallow | mentarqayırıq bolmazma | sentarqayırıq bolmazsa | oltarqayırıq bolmaz | biztarqayırıq bolmazbız | siztarqayırıq bolmazsız | alatarqayırıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to grow shallow (emphatic) | mentarqaymazlıq bolmazma | sentarqaymazlıq bolmazsa | oltarqaymazlıq bolmaz | biztarqaymazlıq bolmazbız | siztarqaymazlıq bolmazsız | alatarqaymazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to grow shallow | mentarqayırıq bolmasam | sentarqayırıq bolmasang | oltarqayırıq bolmasa | biztarqayırıq bolmasaq | siztarqayırıq bolmasağız | alatarqayırıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to grow shallow | mentarqaymazlıq bolmasam | sentarqaymazlıq bolmasang | oltarqaymazlıq bolmasa | biztarqaymazlıq bolmasaq | siztarqaymazlıq bolmasağız | alatarqaymazlıq bolmasala |