tarqaytırğa

/tarqajtɯrʁa/

1. (v.) to reduce, to make something dwindle, to cut a yield

suwuq iynekni sütün tarqaytırğa bolluqdu — the cold may cut the cow's yield
jawmağanı suwnu tarqaythandı — the lack of rain made the river run low
aşnı tarqaytırğa — to cut down the food

2. (v.) to run something down, to squander

ol atasını rıshısın tarqaytırıqdı — he will squander his father's property
baylığın tarqaytdı — he ran his wealth down
mülknü tarqaytırğa — to squander the property

Conjugation

Common forms

tarqaytadıhe is reducing
tarqaytdıhe reduced
tarqaythandıhe has reduced
tarqaytırhe will reduce
tarqaytırıqdıhe is going to reduce
tarqayta edihe was reducing
tarqaytsaif he reduces
tarqayt!reduce!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of tarqaytırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is reducing	mentarqaytama	sentarqaytasa	oltarqaytadı	biztarqaytabız	siztarqaytasız	alatarqaytadıla
Present (simple & continuous)he is not reducing	mentarqaytmayma	sentarqaytmaysa	oltarqaytmaydı	biztarqaytmaybız	siztarqaytmaysız	alatarqaytmaydıla
Present (simple & continuous)is he reducing?	mentarqaytamıma? tarqaytamamı?	sentarqaytamısa?	oltarqaytamıdı?	biztarqaytamıbız? tarqaytabızmı?	siztarqaytamısız?	alatarqaytamıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he reducing?	mentarqaytmaymıma? tarqaytmaymamı?	sentarqaytmaymısa?	oltarqaytmaymıdı?	biztarqaytmaymıbız? tarqaytmaybızmı?	siztarqaytmaymısız?	alatarqaytmaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually reduces	mentarqaytıwçanma	sentarqaytıwçansa	oltarqaytıwçandı	biztarqaytıwçanbız	siztarqaytıwçansız	alatarqaytıwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually reduce	mentarqaytıwçan tülme	sentarqaytıwçan tülse	oltarqaytıwçan tüldü	biztarqaytıwçan tülbüz	siztarqaytıwçan tülsüz	alatarqaytıwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually reduce?	mentarqaytıwçanmıma? tarqaytıwçanmamı?	sentarqaytıwçanmısa?	oltarqaytıwçanmıdı?	biztarqaytıwçanmıbız? tarqaytıwçanbızmı?	siztarqaytıwçanmısız?	alatarqaytıwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually reduce?	mentarqaytıwçan tülmüme?	sentarqaytıwçan tülmüse?	oltarqaytıwçan tülmüdü?	biztarqaytıwçan tülmübüz?	siztarqaytıwçan tülmüsüz?	alatarqaytıwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has reduced and remains so			oltarqaytıbdı			alatarqaytıbdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he reduced?			oltarqaytıbmıdı?			alatarqaytıbmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of reducing	mentarqayta turama	sentarqayta turasa	oltarqayta turadı	biztarqayta turabız	siztarqayta turasız	alatarqayta turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of reducing	mentarqayta turmayma	sentarqayta turmaysa	oltarqayta turmaydı	biztarqayta turmaybız	siztarqayta turmaysız	alatarqayta turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of reducing?	mentarqayta turamıma? tarqayta turamamı?	sentarqayta turamısa?	oltarqayta turamıdı?	biztarqayta turamıbız? tarqayta turabızmı?	siztarqayta turamısız?	alatarqayta turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of reducing?	mentarqayta turmaymıma? tarqayta turmaymamı?	sentarqayta turmaymısa?	oltarqayta turmaymıdı?	biztarqayta turmaymıbız? tarqayta turmaybızmı?	siztarqayta turmaymısız?	alatarqayta turmaymıdıla?
Simple past (definite)he reduced	mentarqaytdım	sentarqaytdıng	oltarqaytdı	biztarqaytdıq	siztarqaytdığız	alatarqaytdıla
Simple past (definite)he didn't reduce	mentarqaytmadım	sentarqaytmadıng	oltarqaytmadı	biztarqaytmadıq	siztarqaytmadığız	alatarqaytmadıla
Simple past (definite)did he reduce?	mentarqaytdımmı?	sentarqaytdıngmı?	oltarqaytdımı?	biztarqaytdıqmı?	siztarqaytdığızmı?	alatarqaytdılamı?
Simple past (definite)didn't he reduce?	mentarqaytmadımmı?	sentarqaytmadıngmı?	oltarqaytmadımı?	biztarqaytmadıqmı?	siztarqaytmadığızmı?	alatarqaytmadılamı?
Perfect (past indefinite)he has reduced	mentarqaythanma	sentarqaythansa	oltarqaythandı	biztarqaythanbız	siztarqaythansız	alatarqaythandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't reduced	mentarqaytmağanma	sentarqaytmağansa	oltarqaytmağandı	biztarqaytmağanbız	siztarqaytmağansız	alatarqaytmağandıla
Perfect (past indefinite)has he reduced?	mentarqaythanmıma? tarqaythanmamı?	sentarqaythanmısa?	oltarqaythanmıdı?	biztarqaythanmıbız? tarqaythanbızmı?	siztarqaythanmısız?	alatarqaythanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he reduced?	mentarqaytmağanmıma? tarqaytmağanmamı?	sentarqaytmağanmısa?	oltarqaytmağanmıdı?	biztarqaytmağanmıbız? tarqaytmağanbızmı?	siztarqaytmağanmısız?	alatarqaytmağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will reduce	mentarqaytırma	sentarqaytırsa	oltarqaytır	biztarqaytırbız	siztarqaytırsız	alatarqaytırla
Indefinite future (future I)he won't reduce	mentarqaytmazma	sentarqaytmazsa	oltarqaytmaz	biztarqaytmazbız	siztarqaytmazsız	alatarqaytmazla
Indefinite future (future I)will he reduce?	mentarqaytırmıma? tarqaytırmamı?	sentarqaytırmısa?	oltarqaytırmı?	biztarqaytırmıbız? tarqaytırbızmı?	siztarqaytırmısız?	alatarqaytırmıla?
Indefinite future (future I)won't he reduce?	mentarqaytmazmıma? tarqaytmazmamı?	sentarqaytmazmısa?	oltarqaytmazmı?	biztarqaytmazmıbız? tarqaytmazbızmı?	siztarqaytmazmısız?	alatarqaytmazmıla?
Definite future (future II)he is going to reduce	mentarqaytırıqma	sentarqaytırıqsa	oltarqaytırıqdı	biztarqaytırıqbız	siztarqaytırıqsız	alatarqaytırıqdıla
Definite future (future II)he is not going to reduce	mentarqaytırıq tülme	sentarqaytırıq tülse	oltarqaytırıq tüldü	biztarqaytırıq tülbüz	siztarqaytırıq tülsüz	alatarqaytırıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to reduce?	mentarqaytırıqmıma? tarqaytırıqmamı?	sentarqaytırıqmısa?	oltarqaytırıqmıdı?	biztarqaytırıqmıbız? tarqaytırıqbızmı?	siztarqaytırıqmısız?	alatarqaytırıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to reduce?	mentarqaytırıq tülmüme?	sentarqaytırıq tülmüse?	oltarqaytırıq tülmüdü?	biztarqaytırıq tülmübüz?	siztarqaytırıq tülmüsüz?	alatarqaytırıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of tarqaytırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had reduced	mentarqaythan edimtarqaythanem	sentarqaythan edingtarqaythaneng	oltarqaythan editarqaythaned	biztarqaythan ediktarqaythanek	siztarqaythan edigiztarqaythanegiz	alatarqaythan ediletarqaythanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't reduced	mentarqaytmağan edimtarqaytmağanem	sentarqaytmağan edingtarqaytmağaneng	oltarqaytmağan editarqaytmağaned	biztarqaytmağan ediktarqaytmağanek	siztarqaytmağan edigiztarqaytmağanegiz	alatarqaytmağan ediletarqaytmağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was reducing	mentarqayta edimtarqaytaem	sentarqayta edingtarqaytaeng	oltarqayta editarqaytaed	biztarqayta ediktarqaytaek	siztarqayta edigiztarqaytaegiz	alatarqayta ediletarqaytaelle
Past continuous (imperfect)he wasn't reducing	mentarqaytmay edimtarqaytmayem	sentarqaytmay edingtarqaytmayeng	oltarqaytmay editarqaytmayed	biztarqaytmay ediktarqaytmayek	siztarqaytmay edigiztarqaytmayegiz	alatarqaytmay ediletarqaytmayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to reduce	mentarqaytıwçan edimtarqaytıwçanem	sentarqaytıwçan edingtarqaytıwçaneng	oltarqaytıwçan editarqaytıwçaned	biztarqaytıwçan ediktarqaytıwçanek	siztarqaytıwçan edigiztarqaytıwçanegiz	alatarqaytıwçan ediletarqaytıwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to reduce	mentarqaytıwçan tül edimtarqaytıwçan tül em	sentarqaytıwçan tül edingtarqaytıwçan tül eng	oltarqaytıwçan tül editarqaytıwçan tül ed	biztarqaytıwçan tül ediktarqaytıwçan tül ek	siztarqaytıwçan tül edigiztarqaytıwçan tül egiz	alatarqaytıwçan tül ediletarqaytıwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had reduced and remained so			oltarqaytıb edi			alatarqaytıb edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't reduced			oltarqaytıb tül edi			alatarqaytıb tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of reducing	mentarqayta tura edimtarqayta turaem	sentarqayta tura edingtarqayta turaeng	oltarqayta tura editarqayta turaed	biztarqayta tura ediktarqayta turaek	siztarqayta tura edigiztarqayta turaegiz	alatarqayta tura ediletarqayta turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of reducing	mentarqayta turmay edimtarqayta turmayem	sentarqayta turmay edingtarqayta turmayeng	oltarqayta turmay editarqayta turmayed	biztarqayta turmay ediktarqayta turmayek	siztarqayta turmay edigiztarqayta turmayegiz	alatarqayta turmay ediletarqayta turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would reduce	mentarqaytır edimtarqaytır em	sentarqaytır edingtarqaytır eng	oltarqaytır editarqaytır ed	biztarqaytır ediktarqaytır ek	siztarqaytır edigiztarqaytır egiz	alatarqaytır ediletarqaytır elle
Conditional result (would)he wouldn't reduce	mentarqaytmaz edimtarqaytmaz em	sentarqaytmaz edingtarqaytmaz eng	oltarqaytmaz editarqaytmaz ed	biztarqaytmaz ediktarqaytmaz ek	siztarqaytmaz edigiztarqaytmaz egiz	alatarqaytmaz ediletarqaytmaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have reduced	mentarqaytırıq edimtarqaytırıq em	sentarqaytırıq edingtarqaytırıq eng	oltarqaytırıq editarqaytırıq ed	biztarqaytırıq ediktarqaytırıq ek	siztarqaytırıq edigiztarqaytırıq egiz	alatarqaytırıq ediletarqaytırıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have reduced	mentarqaytırıq tül edimtarqaytırıq tül em	sentarqaytırıq tül edingtarqaytırıq tül eng	oltarqaytırıq tül editarqaytırıq tül ed	biztarqaytırıq tül ediktarqaytırıq tül ek	siztarqaytırıq tül edigiztarqaytırıq tül egiz	alatarqaytırıq tül ediletarqaytırıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of tarqaytırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he reduces	mentarqaytsam	sentarqaytsang	oltarqaytsa	biztarqaytsaq	siztarqaytsağız	alatarqaytsala
Conditionalif he doesn't reduce	mentarqaytmasam	sentarqaytmasang	oltarqaytmasa	biztarqaytmasaq	siztarqaytmasağız	alatarqaytmasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is reducing	mentarqayta esem	sentarqayta eseng	oltarqayta ese	biztarqayta esek	siztarqayta esegiz	alatarqayta esele
Conditional, present realif he is not reducing	mentarqaytmay esem	sentarqaytmay eseng	oltarqaytmay ese	biztarqaytmay esek	siztarqaytmay esegiz	alatarqaytmay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he reduced	mentarqaytsam editarqaytsam ed	sentarqaytsang editarqaytsang ed	oltarqaytsa editarqaytsaed	biztarqaytsaq editarqaytsaq ed	siztarqaytsağız editarqaytsağız ed	alatarqaytsala editarqaytsalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't reduce	mentarqaytmasam editarqaytmasam ed	sentarqaytmasang editarqaytmasang ed	oltarqaytmasa editarqaytmasaed	biztarqaytmasaq editarqaytmasaq ed	siztarqaytmasağız editarqaytmasağız ed	alatarqaytmasala editarqaytmasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he reduced	mentarqaytdım esem	sentarqaytdıng eseng	oltarqaytdı ese	biztarqaytdıq esek	siztarqaytdığız esegiz	alatarqaytdıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't reduce	mentarqaytmadım esem	sentarqaytmadıng eseng	oltarqaytmadı ese	biztarqaytmadıq esek	siztarqaytmadığız esegiz	alatarqaytmadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did reduce (indeed)	mentarqaythan esem	sentarqaythan eseng	oltarqaythan ese	biztarqaythan esek	siztarqaythan esegiz	alatarqaythan esele
Conditional, past realif he didn't reduce (indeed)	mentarqaytmağan esem	sentarqaytmağan eseng	oltarqaytmağan ese	biztarqaytmağan esek	siztarqaytmağan esegiz	alatarqaytmağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had reduced	mentarqaythan bolsam	sentarqaythan bolsang	oltarqaythan bolsa	biztarqaythan bolsaq	siztarqaythan bolsağız	alatarqaythan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't reduced	mentarqaytmağan bolsam	sentarqaytmağan bolsang	oltarqaytmağan bolsa	biztarqaytmağan bolsaq	siztarqaytmağan bolsağız	alatarqaytmağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had reduced	mentarqaythan bolsam editarqaythan bolsam ed	sentarqaythan bolsang editarqaythan bolsang ed	oltarqaythan bolsa editarqaythan bolsaed	biztarqaythan bolsaq editarqaythan bolsaq ed	siztarqaythan bolsağız editarqaythan bolsağız ed	alatarqaythan bolsala editarqaythan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't reduced	mentarqaytmağan bolsam editarqaytmağan bolsam ed	sentarqaytmağan bolsang editarqaytmağan bolsang ed	oltarqaytmağan bolsa editarqaytmağan bolsaed	biztarqaytmağan bolsaq editarqaytmağan bolsaq ed	siztarqaytmağan bolsağız editarqaytmağan bolsağız ed	alatarqaytmağan bolsala editarqaytmağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will reduce	mentarqaytır esem	sentarqaytır eseng	oltarqaytır ese	biztarqaytır esek	siztarqaytır esegiz	alatarqaytır esele
Conditional, aoristif he won't reduce	mentarqaytmaz esem	sentarqaytmaz eseng	oltarqaytmaz ese	biztarqaytmaz esek	siztarqaytmaz esegiz	alatarqaytmaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to reduce	mentarqaytırıq esem	sentarqaytırıq eseng	oltarqaytırıq ese	biztarqaytırıq esek	siztarqaytırıq esegiz	alatarqaytırıq esele
Conditional, futureif he is not going to reduce	mentarqaytırıq tül esem	sentarqaytırıq tül eseng	oltarqaytırıq tül ese	biztarqaytırıq tül esek	siztarqaytırıq tül esegiz	alatarqaytırıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to reduce	mentarqaytırıq bolsam	sentarqaytırıq bolsang	oltarqaytırıq bolsa	biztarqaytırıq bolsaq	siztarqaytırıq bolsağız	alatarqaytırıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to reduce	mentarqaytmazlıq bolsam	sentarqaytmazlıq bolsang	oltarqaytmazlıq bolsa	biztarqaytmazlıq bolsaq	siztarqaytmazlıq bolsağız	alatarqaytmazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso tarqaytdıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of tarqaytırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be reducing	mentarqayta bolurma	sentarqayta bolursa	oltarqayta bolur	biztarqayta bolurbuz	siztarqayta bolursuz	alatarqayta bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be reducing	mentarqaytmay bolurma	sentarqaytmay bolursa	oltarqaytmay bolur	biztarqaytmay bolurbuz	siztarqaytmay bolursuz	alatarqaytmay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of reducing	mentarqayta tura bolurma	sentarqayta tura bolursa	oltarqayta tura bolur	biztarqayta tura bolurbuz	siztarqayta tura bolursuz	alatarqayta tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not reducing	mentarqaytmay tura bolurma	sentarqaytmay tura bolursa	oltarqaytmay tura bolur	biztarqaytmay tura bolurbuz	siztarqaytmay tura bolursuz	alatarqaytmay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have reduced	mentarqaythan bolurma	sentarqaythan bolursa	oltarqaythan bolur	biztarqaythan bolurbuz	siztarqaythan bolursuz	alatarqaythan bolurla
Inference (must have)he must not have reduced	mentarqaytmağan bolurma	sentarqaytmağan bolursa	oltarqaytmağan bolur	biztarqaytmağan bolurbuz	siztarqaytmağan bolursuz	alatarqaytmağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to reduce	mentarqaytırıq bolurma	sentarqaytırıq bolursa	oltarqaytırıq bolur	biztarqaytırıq bolurbuz	siztarqaytırıq bolursuz	alatarqaytırıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to reduce	mentarqaytmazlıq bolurma	sentarqaytmazlıq bolursa	oltarqaytmazlıq bolur	biztarqaytmazlıq bolurbuz	siztarqaytmazlıq bolursuz	alatarqaytmazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of tarqaytırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it reduce	mentarqaytayım	sentarqayt!	oltarqaytsın	biztarqaytayıq	siztarqaytığız!	alatarqaytsınla
Commands & suggestionslet him/her/it not reduce	mentarqaytmayım	sentarqaytma!	oltarqaytmasın	biztarqaytmayıq	siztarqaytmağız!	alatarqaytmasınla
Commands & suggestionsshould he reduce?	mentarqaytayımmı?		oltarqaytsınmı?	biztarqaytayıqmı?		alatarqaytsınlamı?
Commands & suggestionsshould he not reduce?	mentarqaytmayımmı?		oltarqaytmasınmı?	biztarqaytmayıqmı?		alatarqaytmasınlamı?
Requestsdo let him/her/it reduce		sentarqaytçı²	oltarqaytsınçı		siztarqaytçığız	alatarqaytsınlaçı
Requestsdo let him/her/it not reduce		sentarqaytmaçı²	oltarqaytmasınçı		siztarqaytmaçığız	alatarqaytmasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you reduce		sentarqaythıntarqaythı
Blessings & curses — may you…may you not reduce		sentarqaytmağıntarqaytmağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he reduced	mentarqaythay edim tarqaytha edim	sentarqaythay eding tarqaytha eding	oltarqaythay edi tarqaytha edi	biztarqaythay edik tarqaytha edik	siztarqaythay edigiz tarqaytha edigiz	alatarqaythay edile tarqaytha edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not reduce	mentarqaytmağay edim tarqaytmağa edim	sentarqaytmağay eding tarqaytmağa eding	oltarqaytmağay edi tarqaytmağa edi	biztarqaytmağay edik tarqaytmağa edik	siztarqaytmağay edigiz tarqaytmağa edigiz	alatarqaytmağay edile tarqaytmağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to reduce	mentarqaytmağa qoyayımtarqaytma qoyayım	sentarqaytmağa qoy!tarqaytma qoy!	oltarqaytmağa qoysuntarqaytma qoysun	biztarqaytmağa qoyayıqtarqaytma qoyayıq	siztarqaytmağa qoyuğuz!tarqaytma qoyuğuz!	alatarqaytmağa qoysunlatarqaytma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to reduce	mentarqaytmağa qoymayımtarqaytma qoymayım	sentarqaytmağa qoyma!tarqaytma qoyma!	oltarqaytmağa qoymasıntarqaytma qoymasın	biztarqaytmağa qoymayıqtarqaytma qoymayıq	siztarqaytmağa qoymağız!tarqaytma qoymağız!	alatarqaytmağa qoymasınlatarqaytma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to reduce?	mentarqaytmağa qoyayımmı?tarqaytma qoyayımmı?		oltarqaytmağa qoysunmu?tarqaytma qoysunmu?	biztarqaytmağa qoyayıqmı?tarqaytma qoyayıqmı?		alatarqaytmağa qoysunlamı?tarqaytma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to reduce?	mentarqaytmağa qoymayımmı?tarqaytma qoymayımmı?		oltarqaytmağa qoymasınmı?tarqaytma qoymasınmı?	biztarqaytmağa qoymayıqmı?tarqaytma qoymayıqmı?		alatarqaytmağa qoymasınlamı?tarqaytma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to reduce	mentarqaytmağa qoyamatarqaytma qoyama	sentarqaytmağa qoyasatarqaytma qoyasa	oltarqaytmağa qoyadıtarqaytma qoyadı	biztarqaytmağa qoyabıztarqaytma qoyabız	siztarqaytmağa qoyasıztarqaytma qoyasız	alatarqaytmağa qoyadılatarqaytma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to reduce	mentarqaytmağa qoymaymatarqaytma qoymayma	sentarqaytmağa qoymaysatarqaytma qoymaysa	oltarqaytmağa qoymaydıtarqaytma qoymaydı	biztarqaytmağa qoymaybıztarqaytma qoymaybız	siztarqaytmağa qoymaysıztarqaytma qoymaysız	alatarqaytmağa qoymaydılatarqaytma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to reduce?	mentarqaytmağa qoyamıma?tarqaytma qoyamıma?	sentarqaytmağa qoyamısa?tarqaytma qoyamısa?	oltarqaytmağa qoyamıdı?tarqaytma qoyamıdı?	biztarqaytmağa qoyamıbız?tarqaytma qoyamıbız?	siztarqaytmağa qoyamısız?tarqaytma qoyamısız?	alatarqaytmağa qoyamıdıla?tarqaytma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to reduce?	mentarqaytmağa qoymaymıma?tarqaytma qoymaymıma?	sentarqaytmağa qoymaymısa?tarqaytma qoymaymısa?	oltarqaytmağa qoymaymıdı?tarqaytma qoymaymıdı?	biztarqaytmağa qoymaymıbız?tarqaytma qoymaymıbız?	siztarqaytmağa qoymaymısız?tarqaytma qoymaymısız?	alatarqaytmağa qoymaymıdıla?tarqaytma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to reduce	mentarqaytmağa qoydumtarqaytma qoydum	sentarqaytmağa qoydungtarqaytma qoydung	oltarqaytmağa qoydutarqaytma qoydu	biztarqaytmağa qoyduqtarqaytma qoyduq	siztarqaytmağa qoyduğuztarqaytma qoyduğuz	alatarqaytmağa qoydulatarqaytma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to reduce	mentarqaytmağa qoymadımtarqaytma qoymadım	sentarqaytmağa qoymadıngtarqaytma qoymadıng	oltarqaytmağa qoymadıtarqaytma qoymadı	biztarqaytmağa qoymadıqtarqaytma qoymadıq	siztarqaytmağa qoymadığıztarqaytma qoymadığız	alatarqaytmağa qoymadılatarqaytma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to reduce?	mentarqaytmağa qoydummu?tarqaytma qoydummu?	sentarqaytmağa qoydungmu?tarqaytma qoydungmu?	oltarqaytmağa qoydumu?tarqaytma qoydumu?	biztarqaytmağa qoyduqmu?tarqaytma qoyduqmu?	siztarqaytmağa qoyduğuzmu?tarqaytma qoyduğuzmu?	alatarqaytmağa qoydulamı?tarqaytma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to reduce?	mentarqaytmağa qoymadımmı?tarqaytma qoymadımmı?	sentarqaytmağa qoymadıngmı?tarqaytma qoymadıngmı?	oltarqaytmağa qoymadımı?tarqaytma qoymadımı?	biztarqaytmağa qoymadıqmı?tarqaytma qoymadıqmı?	siztarqaytmağa qoymadığızmı?tarqaytma qoymadığızmı?	alatarqaytmağa qoymadılamı?tarqaytma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of tarqaytırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can reduce	mentarqaytalama	sentarqaytalasa	oltarqaytaladı	biztarqaytalabız	siztarqaytalasız	alatarqaytaladıla
Ability — presenthe can't reduce	mentarqaytalmayma	sentarqaytalmaysa	oltarqaytalmaydı	biztarqaytalmaybız	siztarqaytalmaysız	alatarqaytalmaydıla
Ability — presentcan he reduce?	mentarqaytalamıma? tarqaytalamamı?	sentarqaytalamısa?	oltarqaytalamıdı?	biztarqaytalamıbız? tarqaytalabızmı?	siztarqaytalamısız?	alatarqaytalamıdıla?
Ability — presentcan't he reduce?	mentarqaytalmaymıma? tarqaytalmaymamı?	sentarqaytalmaymısa?	oltarqaytalmaymıdı?	biztarqaytalmaymıbız? tarqaytalmaybızmı?	siztarqaytalmaymısız?	alatarqaytalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can reduce	mentarqaytalsam	sentarqaytalsang	oltarqaytalsa	biztarqaytalsaq	siztarqaytalsağız	alatarqaytalsala
Ability — if I can…if he can't reduce	mentarqaytalmasam	sentarqaytalmasang	oltarqaytalmasa	biztarqaytalmasaq	siztarqaytalmasağız	alatarqaytalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to reduce	mentarqaytaldım	sentarqaytaldıng	oltarqaytaldı	biztarqaytaldıq	siztarqaytaldığız	alatarqaytaldıla
Ability — simple pasthe could not reduce	mentarqaytalmadım	sentarqaytalmadıng	oltarqaytalmadı	biztarqaytalmadıq	siztarqaytalmadığız	alatarqaytalmadıla
Ability — simple pastwas he able to reduce?	mentarqaytaldımmı?	sentarqaytaldıngmı?	oltarqaytaldımı?	biztarqaytaldıqmı?	siztarqaytaldığızmı?	alatarqaytaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he reduce?	mentarqaytalmadımmı?	sentarqaytalmadıngmı?	oltarqaytalmadımı?	biztarqaytalmadıqmı?	siztarqaytalmadığızmı?	alatarqaytalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to reduce	mentarqaytalğanma	sentarqaytalğansa	oltarqaytalğandı	biztarqaytalğanbız	siztarqaytalğansız	alatarqaytalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to reduce	mentarqaytalmağanma	sentarqaytalmağansa	oltarqaytalmağandı	biztarqaytalmağanbız	siztarqaytalmağansız	alatarqaytalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to reduce?	mentarqaytalğanmıma? tarqaytalğanmamı?	sentarqaytalğanmısa?	oltarqaytalğanmıdı?	biztarqaytalğanmıbız? tarqaytalğanbızmı?	siztarqaytalğanmısız?	alatarqaytalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to reduce?	mentarqaytalmağanmıma? tarqaytalmağanmamı?	sentarqaytalmağanmısa?	oltarqaytalmağanmıdı?	biztarqaytalmağanmıbız? tarqaytalmağanbızmı?	siztarqaytalmağanmısız?	alatarqaytalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to reduce	mentarqaytalğan edimtarqaytalğanem	sentarqaytalğan edingtarqaytalğaneng	oltarqaytalğan editarqaytalğaned	biztarqaytalğan ediktarqaytalğanek	siztarqaytalğan edigiztarqaytalğanegiz	alatarqaytalğan ediletarqaytalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to reduce	mentarqaytalmağan edimtarqaytalmağanem	sentarqaytalmağan edingtarqaytalmağaneng	oltarqaytalmağan editarqaytalmağaned	biztarqaytalmağan ediktarqaytalmağanek	siztarqaytalmağan edigiztarqaytalmağanegiz	alatarqaytalmağan ediletarqaytalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could reduce	mentarqaytala edimtarqaytalaem	sentarqaytala edingtarqaytalaeng	oltarqaytala editarqaytalaed	biztarqaytala ediktarqaytalaek	siztarqaytala edigiztarqaytalaegiz	alatarqaytala ediletarqaytalaelle
Ability — past backgroundhe could not reduce	mentarqaytalmay edimtarqaytalmayem	sentarqaytalmay edingtarqaytalmayeng	oltarqaytalmay editarqaytalmayed	biztarqaytalmay ediktarqaytalmayek	siztarqaytalmay edigiztarqaytalmayegiz	alatarqaytalmay ediletarqaytalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to reduce	mentarqaytalırma	sentarqaytalırsa	oltarqaytalır	biztarqaytalırbız	siztarqaytalırsız	alatarqaytalırla
Ability — future Ihe won't be able to reduce	mentarqaytalmazma	sentarqaytalmazsa	oltarqaytalmaz	biztarqaytalmazbız	siztarqaytalmazsız	alatarqaytalmazla
Ability — future Iwill he be able to reduce?	mentarqaytalırmıma? tarqaytalırmamı?	sentarqaytalırmısa?	oltarqaytalırmı?	biztarqaytalırmıbız? tarqaytalırbızmı?	siztarqaytalırmısız?	alatarqaytalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to reduce?	mentarqaytalmazmıma? tarqaytalmazmamı?	sentarqaytalmazmısa?	oltarqaytalmazmı?	biztarqaytalmazmıbız? tarqaytalmazbızmı?	siztarqaytalmazmısız?	alatarqaytalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to reduce	mentarqaytallıqma	sentarqaytallıqsa	oltarqaytallıqdı	biztarqaytallıqbız	siztarqaytallıqsız	alatarqaytallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to reduce	mentarqaytallıq tülme	sentarqaytallıq tülse	oltarqaytallıq tüldü	biztarqaytallıq tülbüz	siztarqaytallıq tülsüz	alatarqaytallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to reduce?	mentarqaytallıqmıma? tarqaytallıqmamı?	sentarqaytallıqmısa?	oltarqaytallıqmıdı?	biztarqaytallıqmıbız? tarqaytallıqbızmı?	siztarqaytallıqmısız?	alatarqaytallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to reduce?	mentarqaytallıq tülmüme?	sentarqaytallıq tülmüse?	oltarqaytallıq tülmüdü?	biztarqaytallıq tülmübüz?	siztarqaytallıq tülmüsüz?	alatarqaytallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to reduce	mentarqaytalır edimtarqaytalır em	sentarqaytalır edingtarqaytalır eng	oltarqaytalır editarqaytalır ed	biztarqaytalır ediktarqaytalır ek	siztarqaytalır edigiztarqaytalır egiz	alatarqaytalır ediletarqaytalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to reduce	mentarqaytalmaz edimtarqaytalmaz em	sentarqaytalmaz edingtarqaytalmaz eng	oltarqaytalmaz editarqaytalmaz ed	biztarqaytalmaz ediktarqaytalmaz ek	siztarqaytalmaz edigiztarqaytalmaz egiz	alatarqaytalmaz ediletarqaytalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to reduce		sentarqaytalğıntarqaytalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to reduce		sentarqaytalmağıntarqaytalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of tarqaytırğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be reducing	mentarqayta bolmazma	sentarqayta bolmazsa	oltarqayta bolmaz	biztarqayta bolmazbız	siztarqayta bolmazsız	alatarqayta bolmazla
Inference, present — double negationhe must be reducing (emphatic)	mentarqaytmay bolmazma	sentarqaytmay bolmazsa	oltarqaytmay bolmaz	biztarqaytmay bolmazbız	siztarqaytmay bolmazsız	alatarqaytmay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of reducing	mentarqayta tura bolmazma	sentarqayta tura bolmazsa	oltarqayta tura bolmaz	biztarqayta tura bolmazbız	siztarqayta tura bolmazsız	alatarqayta tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not reducing (emphatic)	mentarqaytmay tura bolmazma	sentarqaytmay tura bolmazsa	oltarqaytmay tura bolmaz	biztarqaytmay tura bolmazbız	siztarqaytmay tura bolmazsız	alatarqaytmay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not reducing	mentarqaytmay turama	sentarqaytmay turasa	oltarqaytmay turadı	biztarqaytmay turabız	siztarqaytmay turasız	alatarqaytmay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not reducing	mentarqaytmay turmayma	sentarqaytmay turmaysa	oltarqaytmay turmaydı	biztarqaytmay turmaybız	siztarqaytmay turmaysız	alatarqaytmay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not reducing?	mentarqaytmay turmaymıma	sentarqaytmay turmaymısa	oltarqaytmay turmaymıdı	biztarqaytmay turmaymıbız	siztarqaytmay turmaymısız	alatarqaytmay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have reduced	mentarqaythan bolmazma	sentarqaythan bolmazsa	oltarqaythan bolmaz	biztarqaythan bolmazbız	siztarqaythan bolmazsız	alatarqaythan bolmazla
Inference — double negationhe must have reduced (emphatic)	mentarqaytmağan bolmazma	sentarqaytmağan bolmazsa	oltarqaytmağan bolmaz	biztarqaytmağan bolmazbız	siztarqaytmağan bolmazsız	alatarqaytmağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had reduced	mentarqaythan bolmasam	sentarqaythan bolmasang	oltarqaythan bolmasa	biztarqaythan bolmasaq	siztarqaythan bolmasağız	alatarqaythan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't reduced	mentarqaytmağan bolmasam	sentarqaytmağan bolmasang	oltarqaytmağan bolmasa	biztarqaytmağan bolmasaq	siztarqaytmağan bolmasağız	alatarqaytmağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to reduce	mentarqaytırıq bolmazma	sentarqaytırıq bolmazsa	oltarqaytırıq bolmaz	biztarqaytırıq bolmazbız	siztarqaytırıq bolmazsız	alatarqaytırıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to reduce (emphatic)	mentarqaytmazlıq bolmazma	sentarqaytmazlıq bolmazsa	oltarqaytmazlıq bolmaz	biztarqaytmazlıq bolmazbız	siztarqaytmazlıq bolmazsız	alatarqaytmazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to reduce	mentarqaytırıq bolmasam	sentarqaytırıq bolmasang	oltarqaytırıq bolmasa	biztarqaytırıq bolmasaq	siztarqaytırıq bolmasağız	alatarqaytırıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to reduce	mentarqaytmazlıq bolmasam	sentarqaytmazlıq bolmasang	oltarqaytmazlıq bolmasa	biztarqaytmazlıq bolmasaq	siztarqaytmazlıq bolmasağız	alatarqaytmazlıq bolmasala