qırılırğa
/qɯrɯlɯrʁa/
1. perish, die off, die out, be wiped out; die (of livestock) — Used of many people or animals dying together, e.g. from plague, hunger, cold or in battle.
- açdan qırılırğa — to die off from hunger
- malla açdan qırıldıla — the livestock died off from hunger
- el eminadan qırılğandı — the village died out from the plague
- teŋleribiz uruşda qırıldıla — our comrades perished in battle
2. be smashed, be broken one source
- sawutla qırıldıla — the dishes were smashed
- ayaqla jerge tüşüb qırıldıla — the cups fell to the ground and smashed
- çoyunla qırılğandıla — the pots have been broken
3. be felled, be brought down, be toppled — Of wrestlers, be thrown, that is, lose.
- terekle qırılğandıla — the trees have been felled
- köb terek qırılğandı — many trees have been brought down
- ağaçda terekle qırılğandıla — the trees in the wood have been felled
- tutuşuwçularıbız barı da qırılğandıla — our wrestlers have all been thrown
4. be scraped off, be scoured away, be rubbed off; be grated
- çoyunnu tübü taza qırıldı — the bottom of the pot was scraped clean
- çoyunnu küygeni qırılmaydı — the burnt crust of the pot will not scrape off
- qırılğan bıhı — grated carrots
5. attend to someone excessively, wait on, fuss over, be very hospitable to
- birewge qırılırğa — to attend to someone excessively
- qonaqlağa qırılırğa — to wait on the guests
- qonaqlağa kemsiz qırıldıq — we fussed over the guests no end
- ol ustazına qırıladı — he fusses over his teacher
Conjugation
Common forms
- qırıladıhe is perishing
- qırıldıhe perished
- qırılğandıhe has perished
- qırılırhe will perish
- qırıllıqdıhe is going to perish
- qırıla edihe was perishing
- qırılsaif he perishes
- qırıl!perish!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous) | menqırılamaI am perishing | senqırılasayou are perishing | olqırıladıhe is perishing | bizqırılabızwe are perishing | sizqırılasızyou all are perishing | alaqırıladılathey are perishing |
| Present (simple & continuous) | menqırılmaymaI am not perishing | senqırılmaysayou are not perishing | olqırılmaydıhe is not perishing | bizqırılmaybızwe are not perishing | sizqırılmaysızyou all are not perishing | alaqırılmaydılathey are not perishing |
| Present (simple & continuous) | menqırılamamı? qırılamıma?am I perishing? | senqırılamısa?are you perishing? | olqırılamıdı?is he perishing? | bizqırılabızmı? qırılamıbız?are we perishing? | sizqırılamısız?are you all perishing? | alaqırılamıdıla?are they perishing? |
| Present (simple & continuous) | menqırılmaymamı? qırılmaymıma?aren't I perishing? | senqırılmaymısa?aren't you perishing? | olqırılmaymıdı?isn't he perishing? | bizqırılmaybızmı? qırılmaymıbız?aren't we perishing? | sizqırılmaymısız?aren't you all perishing? | alaqırılmaymıdıla?aren't they perishing? |
| Habitual (usually, tends to) | menqırılıwçanmaI usually perish | senqırılıwçansayou usually perish | olqırılıwçandıhe usually perishes | bizqırılıwçanbızwe usually perish | sizqırılıwçansızyou all usually perish | alaqırılıwçandılathey usually perish |
| Habitual (usually, tends to) | menqırılmawçanmaI usually don't perish | senqırılmawçansayou usually don't perish | olqırılmawçandıhe usually doesn't perish | bizqırılmawçanbızwe usually don't perish | sizqırılmawçansızyou all usually don't perish | alaqırılmawçandılathey usually don't perish |
| Habitual (usually, tends to) | menqırılıwçanmamı? qırılıwçanmıma?do I usually perish? | senqırılıwçanmısa?do you usually perish? | olqırılıwçanmıdı?does he usually perish? | bizqırılıwçanbızmı? qırılıwçanmıbız?do we usually perish? | sizqırılıwçanmısız?do you all usually perish? | alaqırılıwçanmıdıla?do they usually perish? |
| Habitual (usually, tends to) | menqırılmawçanmamı? qırılmawçanmıma?do I usually not perish? | senqırılmawçanmısa?do you usually not perish? | olqırılmawçanmıdı?does he usually not perish? | bizqırılmawçanbızmı? qırılmawçanmıbız?do we usually not perish? | sizqırılmawçanmısız?do you all usually not perish? | alaqırılmawçanmıdıla?do they usually not perish? |
| Resultative (has become and stays) | olqırılıbdıhe has perished and remains so | alaqırılıbdılathey have perished and remain so | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Resultative (has become and stays) | olqırılıbmıdı?has he perished? | alaqırılıbmıdıla?have they perished? | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Durative (keeps doing) | menqırılıb turamaI keep perishing | senqırılıb turasayou keep perishing | olqırılıb turadıhe keeps perishing | bizqırılıb turabızwe keep perishing | sizqırılıb turasızyou all keep perishing | alaqırılıb turadılathey keep perishing |
| Durative (keeps doing) | menqırılıb turmaymaI don't keep perishing | senqırılıb turmaysayou don't keep perishing | olqırılıb turmaydıhe doesn't keep perishing | bizqırılıb turmaybızwe don't keep perishing | sizqırılıb turmaysızyou all don't keep perishing | alaqırılıb turmaydılathey don't keep perishing |
| Durative (keeps doing) | menqırılıb turamamı? qırılıb turamıma?do I keep perishing? | senqırılıb turamısa?do you keep perishing? | olqırılıb turamıdı?does he keep perishing? | bizqırılıb turabızmı? qırılıb turamıbız?do we keep perishing? | sizqırılıb turamısız?do you all keep perishing? | alaqırılıb turamıdıla?do they keep perishing? |
| Durative (keeps doing) | menqırılıb turmaymamı? qırılıb turmaymıma?don't I keep perishing? | senqırılıb turmaymısa?don't you keep perishing? | olqırılıb turmaymıdı?doesn't he keep perishing? | bizqırılıb turmaybızmı? qırılıb turmaymıbız?don't we keep perishing? | sizqırılıb turmaymısız?don't you all keep perishing? | alaqırılıb turmaymıdıla?don't they keep perishing? |
| Progressive (in the middle of) | menqırıla turamaI am in the middle of perishing | senqırıla turasayou are in the middle of perishing | olqırıla turadıhe is in the middle of perishing | bizqırıla turabızwe are in the middle of perishing | sizqırıla turasızyou all are in the middle of perishing | alaqırıla turadılathey are in the middle of perishing |
| Progressive (in the middle of) | menqırıla turmaymaI am not in the middle of perishing | senqırıla turmaysayou are not in the middle of perishing | olqırıla turmaydıhe is not in the middle of perishing | bizqırıla turmaybızwe are not in the middle of perishing | sizqırıla turmaysızyou all are not in the middle of perishing | alaqırıla turmaydılathey are not in the middle of perishing |
| Progressive (in the middle of) | menqırıla turamamı? qırıla turamıma?am I in the middle of perishing? | senqırıla turamısa?are you in the middle of perishing? | olqırıla turamıdı?is he in the middle of perishing? | bizqırıla turabızmı? qırıla turamıbız?are we in the middle of perishing? | sizqırıla turamısız?are you all in the middle of perishing? | alaqırıla turamıdıla?are they in the middle of perishing? |
| Progressive (in the middle of) | menqırıla turmaymamı? qırıla turmaymıma?aren't I in the middle of perishing? | senqırıla turmaymısa?aren't you in the middle of perishing? | olqırıla turmaymıdı?isn't he in the middle of perishing? | bizqırıla turmaybızmı? qırıla turmaymıbız?aren't we in the middle of perishing? | sizqırıla turmaymısız?aren't you all in the middle of perishing? | alaqırıla turmaymıdıla?aren't they in the middle of perishing? |
| Simple past (definite) | menqırıldımI perished | senqırıldıŋyou perished | olqırıldıhe perished | bizqırıldıqwe perished | sizqırıldığızyou all perished | alaqırıldılathey perished |
| Simple past (definite) | menqırılmadımI didn't perish | senqırılmadıŋyou didn't perish | olqırılmadıhe didn't perish | bizqırılmadıqwe didn't perish | sizqırılmadığızyou all didn't perish | alaqırılmadılathey didn't perish |
| Simple past (definite) | menqırıldımmı?did I perish? | senqırıldıŋmı?did you perish? | olqırıldımı?did he perish? | bizqırıldıqmı?did we perish? | sizqırıldığızmı?did you all perish? | alaqırıldılamı?did they perish? |
| Simple past (definite) | menqırılmadımmı?didn't I perish? | senqırılmadıŋmı?didn't you perish? | olqırılmadımı?didn't he perish? | bizqırılmadıqmı?didn't we perish? | sizqırılmadığızmı?didn't you all perish? | alaqırılmadılamı?didn't they perish? |
| Perfect (past indefinite) | menqırılğanmaI have perished | senqırılğansayou have perished | olqırılğandıhe has perished | bizqırılğanbızwe have perished | sizqırılğansızyou all have perished | alaqırılğandılathey have perished |
| Perfect (past indefinite) | menqırılmağanmaI haven't perished | senqırılmağansayou haven't perished | olqırılmağandıhe hasn't perished | bizqırılmağanbızwe haven't perished | sizqırılmağansızyou all haven't perished | alaqırılmağandılathey haven't perished |
| Perfect (past indefinite) | menqırılğanmamı? qırılğanmıma?have I perished? | senqırılğanmısa?have you perished? | olqırılğanmıdı?has he perished? | bizqırılğanbızmı? qırılğanmıbız?have we perished? | sizqırılğanmısız?have you all perished? | alaqırılğanmıdıla?have they perished? |
| Perfect (past indefinite) | menqırılmağanmamı? qırılmağanmıma?haven't I perished? | senqırılmağanmısa?haven't you perished? | olqırılmağanmıdı?hasn't he perished? | bizqırılmağanbızmı? qırılmağanmıbız?haven't we perished? | sizqırılmağanmısız?haven't you all perished? | alaqırılmağanmıdıla?haven't they perished? |
| Durative, definite past (kept doing) | menqırılıb turdumI kept perishing | senqırılıb turduŋyou kept perishing | olqırılıb turduhe kept perishing | bizqırılıb turduqwe kept perishing | sizqırılıb turduğuzyou all kept perishing | alaqırılıb turdulathey kept perishing |
| Durative, definite past (kept doing) | menqırılıb turmadımI didn't keep perishing | senqırılıb turmadıŋyou didn't keep perishing | olqırılıb turmadıhe didn't keep perishing | bizqırılıb turmadıqwe didn't keep perishing | sizqırılıb turmadığızyou all didn't keep perishing | alaqırılıb turmadılathey didn't keep perishing |
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Indefinite future (future I) | menqırılırmaI will perish | senqırılırsayou will perish | olqırılırhe will perish | bizqırılırbızwe will perish | sizqırılırsızyou all will perish | alaqırılırlathey will perish |
| Indefinite future (future I) | menqırılmazmaI won't perish | senqırılmazsayou won't perish | olqırılmazhe won't perish | bizqırılmazbızwe won't perish | sizqırılmazsızyou all won't perish | alaqırılmazlathey won't perish |
| Indefinite future (future I) | menqırılırmamı? qırılırmıma?will I perish? | senqırılırmısa?will you perish? | olqırılırmı?will he perish? | bizqırılırbızmı? qırılırmıbız?will we perish? | sizqırılırmısız?will you all perish? | alaqırılırlamı? qırılırmıla?will they perish? |
| Indefinite future (future I) | menqırılmazmamı? qırılmazmıma?won't I perish? | senqırılmazmısa?won't you perish? | olqırılmazmı?won't he perish? | bizqırılmazbızmı? qırılmazmıbız?won't we perish? | sizqırılmazmısız?won't you all perish? | alaqırılmazlamı? qırılmazmıla?won't they perish? |
| Definite future (future II) | menqırıllıqmaI am going to perish | senqırıllıqsayou are going to perish | olqırıllıqdıhe is going to perish | bizqırıllıqbızwe are going to perish | sizqırıllıqsızyou all are going to perish | alaqırıllıqdılathey are going to perish |
| Definite future (future II) | menqırıllıq tülmeI am not going to perish | senqırıllıq tülseyou are not going to perish | olqırıllıq tüldühe is not going to perish | bizqırıllıq tülbüzwe are not going to perish | sizqırıllıq tülsüzyou all are not going to perish | alaqırıllıq tüldülethey are not going to perish |
| Definite future (future II) | menqırıllıqmamı? qırıllıqmıma?am I going to perish? | senqırıllıqmısa?are you going to perish? | olqırıllıqmıdı?is he going to perish? | bizqırıllıqbızmı? qırıllıqmıbız?are we going to perish? | sizqırıllıqmısız?are you all going to perish? | alaqırıllıqmıdıla?are they going to perish? |
| Definite future (future II) | menqırıllıq tülmüme?aren't I going to perish? | senqırıllıq tülmüse?aren't you going to perish? | olqırıllıq tülmüdü?isn't he going to perish? | bizqırıllıq tülmübüz?aren't we going to perish? | sizqırıllıq tülmüsüz?aren't you all going to perish? | alaqırıllıq tülmüdüle?aren't they going to perish? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect) | menqırılğan edimqırılğanemI had perished | senqırılğan ediŋqırılğaneŋyou had perished | olqırılğan ediqırılğanedhe had perished | bizqırılğan edikqırılğanekwe had perished | sizqırılğan edigizqırılğanegizyou all had perished | alaqırılğan edileqırılğanellethey had perished |
| Past perfect (pluperfect) | menqırılmağan edimqırılmağanemI hadn't perished | senqırılmağan ediŋqırılmağaneŋyou hadn't perished | olqırılmağan ediqırılmağanedhe hadn't perished | bizqırılmağan edikqırılmağanekwe hadn't perished | sizqırılmağan edigizqırılmağanegizyou all hadn't perished | alaqırılmağan edileqırılmağanellethey hadn't perished |
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | menqırıla edimqırılaemI was perishing | senqırıla ediŋqırılaeŋyou were perishing | olqırıla ediqırılaedhe was perishing | bizqırıla edikqırılaekwe were perishing | sizqırıla edigizqırılaegizyou all were perishing | alaqırıla edileqırılaellethey were perishing |
| Past continuous (imperfect) | menqırılmay edimqırılmayemI wasn't perishing | senqırılmay ediŋqırılmayeŋyou weren't perishing | olqırılmay ediqırılmayedhe wasn't perishing | bizqırılmay edikqırılmayekwe weren't perishing | sizqırılmay edigizqırılmayegizyou all weren't perishing | alaqırılmay edileqırılmayellethey weren't perishing |
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Habitual past (used to) | menqırılıwçan edimqırılıwçanemI used to perish | senqırılıwçan ediŋqırılıwçaneŋyou used to perish | olqırılıwçan ediqırılıwçanedhe used to perish | bizqırılıwçan edikqırılıwçanekwe used to perish | sizqırılıwçan edigizqırılıwçanegizyou all used to perish | alaqırılıwçan edileqırılıwçanellethey used to perish |
| Habitual past (used to) | menqırılmawçan edimqırılmawçanemI didn't use to perish | senqırılmawçan ediŋqırılmawçaneŋyou didn't use to perish | olqırılmawçan ediqırılmawçanedhe didn't use to perish | bizqırılmawçan edikqırılmawçanekwe didn't use to perish | sizqırılmawçan edigizqırılmawçanegizyou all didn't use to perish | alaqırılmawçan edileqırılmawçanellethey didn't use to perish |
| Habitual past (used to) | ||||||
| Habitual past (used to) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | olqırılıb edihe had perished and remained so | alaqırılıb edilethey had perished and remained so | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | olqırılıb tül edihe hadn't perished | alaqırılıb tül edilethey hadn't perished | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | menqırılıb tura edimqırılıb turaemI had kept perishing | senqırılıb tura ediŋqırılıb turaeŋyou had kept perishing | olqırılıb tura ediqırılıb turaedhe had kept perishing | bizqırılıb tura edikqırılıb turaekwe had kept perishing | sizqırılıb tura edigizqırılıb turaegizyou all had kept perishing | alaqırılıb tura edileqırılıb turaellethey had kept perishing |
| Past durative (had kept doing) | menqırılıb turmay edimqırılıb turmayemI hadn't kept perishing | senqırılıb turmay ediŋqırılıb turmayeŋyou hadn't kept perishing | olqırılıb turmay ediqırılıb turmayedhe hadn't kept perishing | bizqırılıb turmay edikqırılıb turmayekwe hadn't kept perishing | sizqırılıb turmay edigizqırılıb turmayegizyou all hadn't kept perishing | alaqırılıb turmay edileqırılıb turmayellethey hadn't kept perishing |
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | menqırıla tura edimqırıla turaemI was in the middle of perishing | senqırıla tura ediŋqırıla turaeŋyou were in the middle of perishing | olqırıla tura ediqırıla turaedhe was in the middle of perishing | bizqırıla tura edikqırıla turaekwe were in the middle of perishing | sizqırıla tura edigizqırıla turaegizyou all were in the middle of perishing | alaqırıla tura edileqırıla turaellethey were in the middle of perishing |
| Past progressive (was in the middle of) | menqırıla turmay edimqırıla turmayemI wasn't in the middle of perishing | senqırıla turmay ediŋqırıla turmayeŋyou weren't in the middle of perishing | olqırıla turmay ediqırıla turmayedhe wasn't in the middle of perishing | bizqırıla turmay edikqırıla turmayekwe weren't in the middle of perishing | sizqırıla turmay edigizqırıla turmayegizyou all weren't in the middle of perishing | alaqırıla turmay edileqırıla turmayellethey weren't in the middle of perishing |
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Conditional result (would) | menqırılır edimqırılır emI would perish | senqırılır ediŋqırılır eŋyou would perish | olqırılır ediqırılır edhe would perish | bizqırılır edikqırılır ekwe would perish | sizqırılır edigizqırılır egizyou all would perish | alaqırılır edileqırılır ellethey would perish |
| Conditional result (would) | menqırılmaz edimqırılmaz emI wouldn't perish | senqırılmaz ediŋqırılmaz eŋyou wouldn't perish | olqırılmaz ediqırılmaz edhe wouldn't perish | bizqırılmaz edikqırılmaz ekwe wouldn't perish | sizqırılmaz edigizqırılmaz egizyou all wouldn't perish | alaqırılmaz edileqırılmaz ellethey wouldn't perish |
| Conditional result (would) | ||||||
| Conditional result (would) | ||||||
| Past conditional result (would have) | menqırıllıq edimqırıllıq emI would have perished | senqırıllıq ediŋqırıllıq eŋyou would have perished | olqırıllıq ediqırıllıq edhe would have perished | bizqırıllıq edikqırıllıq ekwe would have perished | sizqırıllıq edigizqırıllıq egizyou all would have perished | alaqırıllıq edileqırıllıq ellethey would have perished |
| Past conditional result (would have) | menqırıllıq tül edimqırıllıq tül emI wouldn't have perished | senqırıllıq tül ediŋqırıllıq tül eŋyou wouldn't have perished | olqırıllıq tül ediqırıllıq tül edhe wouldn't have perished | bizqırıllıq tül edikqırıllıq tül ekwe wouldn't have perished | sizqırıllıq tül edigizqırıllıq tül egizyou all wouldn't have perished | alaqırıllıq tül edileqırıllıq tül ellethey wouldn't have perished |
| Past conditional result (would have) | ||||||
| Past conditional result (would have) |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditional | menqırılsamif I perish | senqırılsaŋif you perish | olqırılsaif he perishes | bizqırılsaqif we perish | sizqırılsağızif you all perish | alaqırılsalaif they perish |
| Conditional | menqırılmasamif I don't perish | senqırılmasaŋif you don't perish | olqırılmasaif he doesn't perish | bizqırılmasaqif we don't perish | sizqırılmasağızif you all don't perish | alaqırılmasalaif they don't perish |
| Conditional | ||||||
| Conditional | ||||||
| Conditional, present real | menqırıla esemif I am perishing | senqırıla eseŋif you are perishing | olqırıla eseif he is perishing | bizqırıla esekif we are perishing | sizqırıla esegizif you all are perishing | alaqırıla eseleif they are perishing |
| Conditional, present real | menqırılmay esemif I am not perishing | senqırılmay eseŋif you are not perishing | olqırılmay eseif he is not perishing | bizqırılmay esekif we are not perishing | sizqırılmay esegizif you all are not perishing | alaqırılmay eseleif they are not perishing |
| Conditional, present real | ||||||
| Conditional, present real | ||||||
| Wish, present/future (if only) | menqırılsam ediqırılsam edif only I perished | senqırılsaŋ ediqırılsaŋ edif only you perished | olqırılsa ediqırılsaedif only he perished | bizqırılsaq ediqırılsaq edif only we perished | sizqırılsağız ediqırılsağız edif only you all perished | alaqırılsala ediqırılsalaedif only they perished |
| Wish, present/future (if only) | menqırılmasam ediqırılmasam edif only I didn't perish | senqırılmasaŋ ediqırılmasaŋ edif only you didn't perish | olqırılmasa ediqırılmasaedif only he didn't perish | bizqırılmasaq ediqırılmasaq edif only we didn't perish | sizqırılmasağız ediqırılmasağız edif only you all didn't perish | alaqırılmasala ediqırılmasalaedif only they didn't perish |
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Durative conditional | menqırılıb tursamif I carry on perishing | senqırılıb tursaŋif you carry on perishing | olqırılıb tursaif he carries on perishing | bizqırılıb tursaqif we carry on perishing | sizqırılıb tursağızif you all carry on perishing | alaqırılıb tursalaif they carry on perishing |
| Durative conditional | menqırılıb turmasamif I don't carry on perishing | senqırılıb turmasaŋif you don't carry on perishing | olqırılıb turmasaif he doesn't carry on perishing | bizqırılıb turmasaqif we don't carry on perishing | sizqırılıb turmasağızif you all don't carry on perishing | alaqırılıb turmasalaif they don't carry on perishing |
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional, present real | menqırılıb tura esemif I have kept perishing | senqırılıb tura eseŋif you have kept perishing | olqırılıb tura eseif he has kept perishing | bizqırılıb tura esekif we have kept perishing | sizqırılıb tura esegizif you all have kept perishing | alaqırılıb tura eseleif they have kept perishing |
| Durative conditional, present real | menqırılıb turmay esemif I haven't kept perishing | senqırılıb turmay eseŋif you haven't kept perishing | olqırılıb turmay eseif he hasn't kept perishing | bizqırılıb turmay esekif we haven't kept perishing | sizqırılıb turmay esegizif you all haven't kept perishing | alaqırılıb turmay eseleif they haven't kept perishing |
| Durative conditional, present real | ||||||
| Durative conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional | menqırıla tursamif I keep perishing | senqırıla tursaŋif you keep perishing | olqırıla tursaif he keeps perishing | bizqırıla tursaqif we keep perishing | sizqırıla tursağızif you all keep perishing | alaqırıla tursalaif they keep perishing |
| Progressive conditional | menqırılmay tursamif I keep on not perishing | senqırılmay tursaŋif you keep on not perishing | olqırılmay tursaif he keeps on not perishing | bizqırılmay tursaqif we keep on not perishing | sizqırılmay tursağızif you all keep on not perishing | alaqırılmay tursalaif they keep on not perishing |
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional, present real | menqırıla tura esemif I am in the middle of perishing | senqırıla tura eseŋif you are in the middle of perishing | olqırıla tura eseif he is in the middle of perishing | bizqırıla tura esekif we are in the middle of perishing | sizqırıla tura esegizif you all are in the middle of perishing | alaqırıla tura eseleif they are in the middle of perishing |
| Progressive conditional, present real | menqırılmay tura esemif I keep on not perishing | senqırılmay tura eseŋif you keep on not perishing | olqırılmay tura eseif he keeps on not perishing | bizqırılmay tura esekif we keep on not perishing | sizqırılmay tura esegizif you all keep on not perishing | alaqırılmay tura eseleif they keep on not perishing |
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Conditional, definite past1 | menqırıldım esemif I perished | senqırıldıŋ eseŋif you perished | olqırıldı eseif he perished | bizqırıldıq esekif we perished | sizqırıldığız esegizif you all perished | alaqırıldıla eseleif they perished |
| Conditional, definite past1 | menqırılmadım esemif I didn't perish | senqırılmadıŋ eseŋif you didn't perish | olqırılmadı eseif he didn't perish | bizqırılmadıq esekif we didn't perish | sizqırılmadığız esegizif you all didn't perish | alaqırılmadıla eseleif they didn't perish |
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, past real | menqırılğan esemif I did perish (indeed) | senqırılğan eseŋif you did perish (indeed) | olqırılğan eseif he did perish (indeed) | bizqırılğan esekif we did perish (indeed) | sizqırılğan esegizif you all did perish (indeed) | alaqırılğan eseleif they did perish (indeed) |
| Conditional, past real | menqırılmağan esemif I didn't perish (indeed) | senqırılmağan eseŋif you didn't perish (indeed) | olqırılmağan eseif he didn't perish (indeed) | bizqırılmağan esekif we didn't perish (indeed) | sizqırılmağan esegizif you all didn't perish (indeed) | alaqırılmağan eseleif they didn't perish (indeed) |
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, counterfactual | menqırılğan bolsamif I had perished | senqırılğan bolsaŋif you had perished | olqırılğan bolsaif he had perished | bizqırılğan bolsaqif we had perished | sizqırılğan bolsağızif you all had perished | alaqırılğan bolsalaif they had perished |
| Conditional, counterfactual | menqırılmağan bolsamif I hadn't perished | senqırılmağan bolsaŋif you hadn't perished | olqırılmağan bolsaif he hadn't perished | bizqırılmağan bolsaqif we hadn't perished | sizqırılmağan bolsağızif you all hadn't perished | alaqırılmağan bolsalaif they hadn't perished |
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Wish, past (if only I had) | menqırılğan bolsam ediqırılğan bolsam edif only I had perished | senqırılğan bolsaŋ ediqırılğan bolsaŋ edif only you had perished | olqırılğan bolsa ediqırılğan bolsaedif only he had perished | bizqırılğan bolsaq ediqırılğan bolsaq edif only we had perished | sizqırılğan bolsağız ediqırılğan bolsağız edif only you all had perished | alaqırılğan bolsala ediqırılğan bolsalaedif only they had perished |
| Wish, past (if only I had) | menqırılmağan bolsam ediqırılmağan bolsam edif only I hadn't perished | senqırılmağan bolsaŋ ediqırılmağan bolsaŋ edif only you hadn't perished | olqırılmağan bolsa ediqırılmağan bolsaedif only he hadn't perished | bizqırılmağan bolsaq ediqırılmağan bolsaq edif only we hadn't perished | sizqırılmağan bolsağız ediqırılmağan bolsağız edif only you all hadn't perished | alaqırılmağan bolsala ediqırılmağan bolsalaedif only they hadn't perished |
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Conditional, aorist | menqırılır esemif I will perish | senqırılır eseŋif you will perish | olqırılır eseif he will perish | bizqırılır esekif we will perish | sizqırılır esegizif you all will perish | alaqırılır eseleif they will perish |
| Conditional, aorist | menqırılmaz esemif I won't perish | senqırılmaz eseŋif you won't perish | olqırılmaz eseif he won't perish | bizqırılmaz esekif we won't perish | sizqırılmaz esegizif you all won't perish | alaqırılmaz eseleif they won't perish |
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, future | menqırıllıq esemif I am going to perish | senqırıllıq eseŋif you are going to perish | olqırıllıq eseif he is going to perish | bizqırıllıq esekif we are going to perish | sizqırıllıq esegizif you all are going to perish | alaqırıllıq eseleif they are going to perish |
| Conditional, future | menqırıllıq tül esemif I am not going to perish | senqırıllıq tül eseŋif you are not going to perish | olqırıllıq tül eseif he is not going to perish | bizqırıllıq tül esekif we are not going to perish | sizqırıllıq tül esegizif you all are not going to perish | alaqırıllıq tül eseleif they are not going to perish |
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, counterfactual future | menqırıllıq bolsamif I were going to perish | senqırıllıq bolsaŋif you were going to perish | olqırıllıq bolsaif he were going to perish | bizqırıllıq bolsaqif we were going to perish | sizqırıllıq bolsağızif you all were going to perish | alaqırıllıq bolsalaif they were going to perish |
| Conditional, counterfactual future | menqırılmazlıq bolsamif I were not going to perish | senqırılmazlıq bolsaŋif you were not going to perish | olqırılmazlıq bolsaif he were not going to perish | bizqırılmazlıq bolsaqif we were not going to perish | sizqırılmazlıq bolsağızif you all were not going to perish | alaqırılmazlıq bolsalaif they were not going to perish |
| Conditional, counterfactual future | ||||||
| Conditional, counterfactual future |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso qırıldıŋ ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing) | menqırıla bolurmaI must be perishing | senqırıla bolursayou must be perishing | olqırıla bolurhe must be perishing | bizqırıla bolurbuzwe must be perishing | sizqırıla bolursuzyou all must be perishing | alaqırıla bolurlathey must be perishing |
| Inference, present (must be doing) | menqırılmay bolurmaI must not be perishing | senqırılmay bolursayou must not be perishing | olqırılmay bolurhe must not be perishing | bizqırılmay bolurbuzwe must not be perishing | sizqırılmay bolursuzyou all must not be perishing | alaqırılmay bolurlathey must not be perishing |
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | menqırıla tura bolurmaI must be in the middle of perishing | senqırıla tura bolursayou must be in the middle of perishing | olqırıla tura bolurhe must be in the middle of perishing | bizqırıla tura bolurbuzwe must be in the middle of perishing | sizqırıla tura bolursuzyou all must be in the middle of perishing | alaqırıla tura bolurlathey must be in the middle of perishing |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | menqırılmay tura bolurmaI must keep on not perishing | senqırılmay tura bolursayou must keep on not perishing | olqırılmay tura bolurhe must keep on not perishing | bizqırılmay tura bolurbuzwe must keep on not perishing | sizqırılmay tura bolursuzyou all must keep on not perishing | alaqırılmay tura bolurlathey must keep on not perishing |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference (must have) | menqırılğan bolurmaI must have perished | senqırılğan bolursayou must have perished | olqırılğan bolurhe must have perished | bizqırılğan bolurbuzwe must have perished | sizqırılğan bolursuzyou all must have perished | alaqırılğan bolurlathey must have perished |
| Inference (must have) | menqırılmağan bolurmaI must not have perished | senqırılmağan bolursayou must not have perished | olqırılmağan bolurhe must not have perished | bizqırılmağan bolurbuzwe must not have perished | sizqırılmağan bolursuzyou all must not have perished | alaqırılmağan bolurlathey must not have perished |
| Inference (must have) | ||||||
| Inference (must have) | ||||||
| Inference, future (must be going to) | menqırıllıq bolurmaI must be going to perish | senqırıllıq bolursayou must be going to perish | olqırıllıq bolurhe must be going to perish | bizqırıllıq bolurbuzwe must be going to perish | sizqırıllıq bolursuzyou all must be going to perish | alaqırıllıq bolurlathey must be going to perish |
| Inference, future (must be going to) | menqırılmazlıq bolurmaI must not be going to perish | senqırılmazlıq bolursayou must not be going to perish | olqırılmazlıq bolurhe must not be going to perish | bizqırılmazlıq bolurbuzwe must not be going to perish | sizqırılmazlıq bolursuzyou all must not be going to perish | alaqırılmazlıq bolurlathey must not be going to perish |
| Inference, future (must be going to) | ||||||
| Inference, future (must be going to) |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestions | menqırılayımlet me perish | senqırıl!perish! | olqırılsınlet him perish | bizqırılayıqlet's perish | sizqırılığız!perish, you all! | alaqırılsınlalet them perish |
| Commands & suggestions | menqırılmayımlet me not perish | senqırılma!don't perish! | olqırılmasınlet him not perish | bizqırılmayıqlet's not perish | sizqırılmağız!don't perish, you all! | alaqırılmasınlalet them not perish |
| Commands & suggestions | menqırılayımmı?shall I perish? | olqırılsınmı?should he perish? | bizqırılayıqmı?shall we perish? | alaqırılsınlamı?should they perish? | ||
| Commands & suggestions | menqırılmayımmı?shall I not perish? | olqırılmasınmı?should he not perish? | bizqırılmayıqmı?shall we not perish? | alaqırılmasınlamı?should they not perish? | ||
| Requests | senqırılçı2qırılçınplease perish | olqırılsınçıdo let him perish | sizqırılçığızplease perish (plural/polite) | alaqırılsınlaçıdo let them perish | ||
| Requests | senqırılmaçı2qırılmaçınplease don't perish | olqırılmasınçıdo let him not perish | sizqırılmaçığızplease don't perish (plural/polite) | alaqırılmasınlaçıdo let them not perish | ||
| Requests | ||||||
| Requests | ||||||
| Blessings & curses — may you… | senqırılğınqırılğımay you perish | |||||
| Blessings & curses — may you… | senqırılmağınqırılmağımay you not perish | |||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | menqırılğay edim qırılğa edimwould that I perished | senqırılğay ediŋ qırılğa ediŋwould that you perished | olqırılğay edi qırılğa ediwould that he perished | bizqırılğay edik qırılğa edikwould that we perished | sizqırılğay edigiz qırılğa edigizwould that you all perished | alaqırılğay edile qırılğa edilewould that they perished |
| Optative wish (-ğay + edi) | menqırılmağay edim qırılmağa edimwould that I did not perish | senqırılmağay ediŋ qırılmağa ediŋwould that you did not perish | olqırılmağay edi qırılmağa ediwould that he did not perish | bizqırılmağay edik qırılmağa edikwould that we did not perish | sizqırılmağay edigiz qırılmağa edigizwould that you all did not perish | alaqırılmağay edile qırılmağa edilewould that they did not perish |
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Let someone… (commands) | menqırılmağa qoyayımqırılma qoyayımlet me allow someone to perish | senqırılmağa qoy!qırılma qoy!let someone perish! | olqırılmağa qoysunqırılma qoysunlet him allow someone to perish | bizqırılmağa qoyayıqqırılma qoyayıqlet's allow someone to perish | sizqırılmağa qoyuğuz!qırılma qoyuğuz!let someone perish, you all! | alaqırılmağa qoysunlaqırılma qoysunlalet them allow someone to perish |
| Let someone… (commands) | menqırılmağa qoymayımqırılma qoymayımlet me not allow someone to perish | senqırılmağa qoyma!qırılma qoyma!don't let someone perish! | olqırılmağa qoymasınqırılma qoymasınlet him not allow someone to perish | bizqırılmağa qoymayıqqırılma qoymayıqlet's not allow someone to perish | sizqırılmağa qoymağız!qırılma qoymağız!don't let someone perish, you all! | alaqırılmağa qoymasınlaqırılma qoymasınlalet them not allow someone to perish |
| Let someone… (commands) | menqırılmağa qoyayımmı?qırılma qoyayımmı?shall I allow someone to perish? | olqırılmağa qoysunmu?qırılma qoysunmu?should he allow someone to perish? | bizqırılmağa qoyayıqmı?qırılma qoyayıqmı?shall we allow someone to perish? | alaqırılmağa qoysunlamı?qırılma qoysunlamı?should they allow someone to perish? | ||
| Let someone… (commands) | menqırılmağa qoymayımmı?qırılma qoymayımmı?shall I not allow someone to perish? | olqırılmağa qoymasınmı?qırılma qoymasınmı?should he not allow someone to perish? | bizqırılmağa qoymayıqmı?qırılma qoymayıqmı?shall we not allow someone to perish? | alaqırılmağa qoymasınlamı?qırılma qoymasınlamı?should they not allow someone to perish? | ||
| Let someone… (present) | menqırılmağa qoyamaqırılma qoyamaI allow someone to perish | senqırılmağa qoyasaqırılma qoyasayou allow someone to perish | olqırılmağa qoyadıqırılma qoyadıhe allows someone to perish | bizqırılmağa qoyabızqırılma qoyabızwe allow someone to perish | sizqırılmağa qoyasızqırılma qoyasızyou all allow someone to perish | alaqırılmağa qoyadılaqırılma qoyadılathey allow someone to perish |
| Let someone… (present) | menqırılmağa qoymaymaqırılma qoymaymaI don't allow someone to perish | senqırılmağa qoymaysaqırılma qoymaysayou don't allow someone to perish | olqırılmağa qoymaydıqırılma qoymaydıhe doesn't allow someone to perish | bizqırılmağa qoymaybızqırılma qoymaybızwe don't allow someone to perish | sizqırılmağa qoymaysızqırılma qoymaysızyou all don't allow someone to perish | alaqırılmağa qoymaydılaqırılma qoymaydılathey don't allow someone to perish |
| Let someone… (present) | menqırılmağa qoyamamı?qırılma qoyamamı?do I allow someone to perish? | senqırılmağa qoyamısa?qırılma qoyamısa?do you allow someone to perish? | olqırılmağa qoyamıdı?qırılma qoyamıdı?does he allow someone to perish? | bizqırılmağa qoyabızmı?qırılma qoyabızmı?do we allow someone to perish? | sizqırılmağa qoyamısız?qırılma qoyamısız?do you all allow someone to perish? | alaqırılmağa qoyamıdıla?qırılma qoyamıdıla?do they allow someone to perish? |
| Let someone… (present) | menqırılmağa qoymaymamı?qırılma qoymaymamı?don't I allow someone to perish? | senqırılmağa qoymaymısa?qırılma qoymaymısa?don't you allow someone to perish? | olqırılmağa qoymaymıdı?qırılma qoymaymıdı?doesn't he allow someone to perish? | bizqırılmağa qoymaybızmı?qırılma qoymaybızmı?don't we allow someone to perish? | sizqırılmağa qoymaymısız?qırılma qoymaymısız?don't you all allow someone to perish? | alaqırılmağa qoymaymıdıla?qırılma qoymaymıdıla?don't they allow someone to perish? |
| Let someone… (past) | menqırılmağa qoydumqırılma qoydumI allowed someone to perish | senqırılmağa qoyduŋqırılma qoyduŋyou allowed someone to perish | olqırılmağa qoyduqırılma qoyduhe allowed someone to perish | bizqırılmağa qoyduqqırılma qoyduqwe allowed someone to perish | sizqırılmağa qoyduğuzqırılma qoyduğuzyou all allowed someone to perish | alaqırılmağa qoydulaqırılma qoydulathey allowed someone to perish |
| Let someone… (past) | menqırılmağa qoymadımqırılma qoymadımI didn't allow someone to perish | senqırılmağa qoymadıŋqırılma qoymadıŋyou didn't allow someone to perish | olqırılmağa qoymadıqırılma qoymadıhe didn't allow someone to perish | bizqırılmağa qoymadıqqırılma qoymadıqwe didn't allow someone to perish | sizqırılmağa qoymadığızqırılma qoymadığızyou all didn't allow someone to perish | alaqırılmağa qoymadılaqırılma qoymadılathey didn't allow someone to perish |
| Let someone… (past) | menqırılmağa qoydummu?qırılma qoydummu?did I allow someone to perish? | senqırılmağa qoyduŋmu?qırılma qoyduŋmu?did you allow someone to perish? | olqırılmağa qoydumu?qırılma qoydumu?did he allow someone to perish? | bizqırılmağa qoyduqmu?qırılma qoyduqmu?did we allow someone to perish? | sizqırılmağa qoyduğuzmu?qırılma qoyduğuzmu?did you all allow someone to perish? | alaqırılmağa qoydulamı?qırılma qoydulamı?did they allow someone to perish? |
| Let someone… (past) | menqırılmağa qoymadımmı?qırılma qoymadımmı?didn't I allow someone to perish? | senqırılmağa qoymadıŋmı?qırılma qoymadıŋmı?didn't you allow someone to perish? | olqırılmağa qoymadımı?qırılma qoymadımı?didn't he allow someone to perish? | bizqırılmağa qoymadıqmı?qırılma qoymadıqmı?didn't we allow someone to perish? | sizqırılmağa qoymadığızmı?qırılma qoymadığızmı?didn't you all allow someone to perish? | alaqırılmağa qoymadılamı?qırılma qoymadılamı?didn't they allow someone to perish? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
qırılalırğa be able to perish · qırılalmazğa be unable to perish
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — present | menqırılalamaI can perish | senqırılalasayou can perish | olqırılaladıhe can perish | bizqırılalabızwe can perish | sizqırılalasızyou all can perish | alaqırılaladılathey can perish |
| Ability — present | menqırılalmaymaI can't perish | senqırılalmaysayou can't perish | olqırılalmaydıhe can't perish | bizqırılalmaybızwe can't perish | sizqırılalmaysızyou all can't perish | alaqırılalmaydılathey can't perish |
| Ability — present | menqırılalamamı? qırılalamıma?can I perish? | senqırılalamısa?can you perish? | olqırılalamıdı?can he perish? | bizqırılalabızmı? qırılalamıbız?can we perish? | sizqırılalamısız?can you all perish? | alaqırılalamıdıla?can they perish? |
| Ability — present | menqırılalmaymamı? qırılalmaymıma?can't I perish? | senqırılalmaymısa?can't you perish? | olqırılalmaymıdı?can't he perish? | bizqırılalmaybızmı? qırılalmaymıbız?can't we perish? | sizqırılalmaymısız?can't you all perish? | alaqırılalmaymıdıla?can't they perish? |
| Ability — if I can… | menqırılalsamif I can perish | senqırılalsaŋif you can perish | olqırılalsaif he can perish | bizqırılalsaqif we can perish | sizqırılalsağızif you all can perish | alaqırılalsalaif they can perish |
| Ability — if I can… | menqırılalmasamif I can't perish | senqırılalmasaŋif you can't perish | olqırılalmasaif he can't perish | bizqırılalmasaqif we can't perish | sizqırılalmasağızif you all can't perish | alaqırılalmasalaif they can't perish |
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — simple past | menqırılaldımI was able to perish | senqırılaldıŋyou were able to perish | olqırılaldıhe was able to perish | bizqırılaldıqwe were able to perish | sizqırılaldığızyou all were able to perish | alaqırılaldılathey were able to perish |
| Ability — simple past | menqırılalmadımI could not perish | senqırılalmadıŋyou could not perish | olqırılalmadıhe could not perish | bizqırılalmadıqwe could not perish | sizqırılalmadığızyou all could not perish | alaqırılalmadılathey could not perish |
| Ability — simple past | menqırılaldımmı?was I able to perish? | senqırılaldıŋmı?were you able to perish? | olqırılaldımı?was he able to perish? | bizqırılaldıqmı?were we able to perish? | sizqırılaldığızmı?were you all able to perish? | alaqırılaldılamı?were they able to perish? |
| Ability — simple past | menqırılalmadımmı?couldn't I perish? | senqırılalmadıŋmı?couldn't you perish? | olqırılalmadımı?couldn't he perish? | bizqırılalmadıqmı?couldn't we perish? | sizqırılalmadığızmı?couldn't you all perish? | alaqırılalmadılamı?couldn't they perish? |
| Ability — perfect / -ğan past | menqırılalğanmaI have been able to perish | senqırılalğansayou have been able to perish | olqırılalğandıhe has been able to perish | bizqırılalğanbızwe have been able to perish | sizqırılalğansızyou all have been able to perish | alaqırılalğandılathey have been able to perish |
| Ability — perfect / -ğan past | menqırılalmağanmaI haven't been able to perish | senqırılalmağansayou haven't been able to perish | olqırılalmağandıhe hasn't been able to perish | bizqırılalmağanbızwe haven't been able to perish | sizqırılalmağansızyou all haven't been able to perish | alaqırılalmağandılathey haven't been able to perish |
| Ability — perfect / -ğan past | menqırılalğanmamı? qırılalğanmıma?have I been able to perish? | senqırılalğanmısa?have you been able to perish? | olqırılalğanmıdı?has he been able to perish? | bizqırılalğanbızmı? qırılalğanmıbız?have we been able to perish? | sizqırılalğanmısız?have you all been able to perish? | alaqırılalğanmıdıla?have they been able to perish? |
| Ability — perfect / -ğan past | menqırılalmağanmamı? qırılalmağanmıma?haven't I been able to perish? | senqırılalmağanmısa?haven't you been able to perish? | olqırılalmağanmıdı?hasn't he been able to perish? | bizqırılalmağanbızmı? qırılalmağanmıbız?haven't we been able to perish? | sizqırılalmağanmısız?haven't you all been able to perish? | alaqırılalmağanmıdıla?haven't they been able to perish? |
| Ability — past perfect | menqırılalğan edimqırılalğanemI had been able to perish | senqırılalğan ediŋqırılalğaneŋyou had been able to perish | olqırılalğan ediqırılalğanedhe had been able to perish | bizqırılalğan edikqırılalğanekwe had been able to perish | sizqırılalğan edigizqırılalğanegizyou all had been able to perish | alaqırılalğan edileqırılalğanellethey had been able to perish |
| Ability — past perfect | menqırılalmağan edimqırılalmağanemI hadn't been able to perish | senqırılalmağan ediŋqırılalmağaneŋyou hadn't been able to perish | olqırılalmağan ediqırılalmağanedhe hadn't been able to perish | bizqırılalmağan edikqırılalmağanekwe hadn't been able to perish | sizqırılalmağan edigizqırılalmağanegizyou all hadn't been able to perish | alaqırılalmağan edileqırılalmağanellethey hadn't been able to perish |
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past background | menqırılala edimqırılalaemI could perish | senqırılala ediŋqırılalaeŋyou could perish | olqırılala ediqırılalaedhe could perish | bizqırılala edikqırılalaekwe could perish | sizqırılala edigizqırılalaegizyou all could perish | alaqırılala edileqırılalaellethey could perish |
| Ability — past background | menqırılalmay edimqırılalmayemI could not perish | senqırılalmay ediŋqırılalmayeŋyou could not perish | olqırılalmay ediqırılalmayedhe could not perish | bizqırılalmay edikqırılalmayekwe could not perish | sizqırılalmay edigizqırılalmayegizyou all could not perish | alaqırılalmay edileqırılalmayellethey could not perish |
| Ability — past background | ||||||
| Ability — past background | ||||||
| Ability — future I | menqırılalırmaI will be able to perish | senqırılalırsayou will be able to perish | olqırılalırhe will be able to perish | bizqırılalırbızwe will be able to perish | sizqırılalırsızyou all will be able to perish | alaqırılalırlathey will be able to perish |
| Ability — future I | menqırılalmazmaI won't be able to perish | senqırılalmazsayou won't be able to perish | olqırılalmazhe won't be able to perish | bizqırılalmazbızwe won't be able to perish | sizqırılalmazsızyou all won't be able to perish | alaqırılalmazlathey won't be able to perish |
| Ability — future I | menqırılalırmamı? qırılalırmıma?will I be able to perish? | senqırılalırmısa?will you be able to perish? | olqırılalırmı?will he be able to perish? | bizqırılalırbızmı? qırılalırmıbız?will we be able to perish? | sizqırılalırmısız?will you all be able to perish? | alaqırılalırlamı? qırılalırmıla?will they be able to perish? |
| Ability — future I | menqırılalmazmamı? qırılalmazmıma?won't I be able to perish? | senqırılalmazmısa?won't you be able to perish? | olqırılalmazmı?won't he be able to perish? | bizqırılalmazbızmı? qırılalmazmıbız?won't we be able to perish? | sizqırılalmazmısız?won't you all be able to perish? | alaqırılalmazlamı? qırılalmazmıla?won't they be able to perish? |
| Ability — future II | menqırılallıqmaI am going to be able to perish | senqırılallıqsayou are going to be able to perish | olqırılallıqdıhe is going to be able to perish | bizqırılallıqbızwe are going to be able to perish | sizqırılallıqsızyou all are going to be able to perish | alaqırılallıqdılathey are going to be able to perish |
| Ability — future II | menqırılallıq tülmeI am not going to be able to perish | senqırılallıq tülseyou are not going to be able to perish | olqırılallıq tüldühe is not going to be able to perish | bizqırılallıq tülbüzwe are not going to be able to perish | sizqırılallıq tülsüzyou all are not going to be able to perish | alaqırılallıq tüldülethey are not going to be able to perish |
| Ability — future II | menqırılallıqmamı? qırılallıqmıma?am I going to be able to perish? | senqırılallıqmısa?are you going to be able to perish? | olqırılallıqmıdı?is he going to be able to perish? | bizqırılallıqbızmı? qırılallıqmıbız?are we going to be able to perish? | sizqırılallıqmısız?are you all going to be able to perish? | alaqırılallıqmıdıla?are they going to be able to perish? |
| Ability — future II | menqırılallıq tülmüme?aren't I going to be able to perish? | senqırılallıq tülmüse?aren't you going to be able to perish? | olqırılallıq tülmüdü?isn't he going to be able to perish? | bizqırılallıq tülmübüz?aren't we going to be able to perish? | sizqırılallıq tülmüsüz?aren't you all going to be able to perish? | alaqırılallıq tülmüdüle?aren't they going to be able to perish? |
| Ability — would be able to… | menqırılalır edimqırılalır emI would be able to perish | senqırılalır ediŋqırılalır eŋyou would be able to perish | olqırılalır ediqırılalır edhe would be able to perish | bizqırılalır edikqırılalır ekwe would be able to perish | sizqırılalır edigizqırılalır egizyou all would be able to perish | alaqırılalır edileqırılalır ellethey would be able to perish |
| Ability — would be able to… | menqırılalmaz edimqırılalmaz emI wouldn't be able to perish | senqırılalmaz ediŋqırılalmaz eŋyou wouldn't be able to perish | olqırılalmaz ediqırılalmaz edhe wouldn't be able to perish | bizqırılalmaz edikqırılalmaz ekwe wouldn't be able to perish | sizqırılalmaz edigizqırılalmaz egizyou all wouldn't be able to perish | alaqırılalmaz edileqırılalmaz ellethey wouldn't be able to perish |
| Ability — would be able to… | ||||||
| Ability — would be able to… | ||||||
| Second-person optative — ability | senqırılalğınqırılalğımay you be able to perish | |||||
| Second-person optative — ability | senqırılalmağınqırılalmağımay you not be able to perish | |||||
| Second-person optative — ability | ||||||
| Second-person optative — ability |
With another word
| Frame | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Wanting and intending | ||||||
| want to | menqırılırğa izleymeI want to perish | senqırılırğa izleyseyou want to perish | olqırılırğa izleydihe wants to perish | bizqırılırğa izleybizwe want to perish | sizqırılırğa izleysizyou all want to perish | alaqırılırğa izleydilethey want to perish |
| want to | menqırılırğa izlemeymeI do not want to perish | senqırılırğa izlemeyseyou do not want to perish | olqırılırğa izlemeydihe does not want to perish | bizqırılırğa izlemeybizwe do not want to perish | sizqırılırğa izlemeysizyou all do not want to perish | alaqırılırğa izlemeydilethey do not want to perish |
| would like to | menqırılırğa süemeI would like to perish | senqırılırğa süeseyou would like to perish | olqırılırğa süedihe would like to perish | bizqırılırğa süebizwe would like to perish | sizqırılırğa süesizyou all would like to perish | alaqırılırğa süedilethey would like to perish |
| would like to | menqırılırğa süymeymeI would not like to perish | senqırılırğa süymeyseyou would not like to perish | olqırılırğa süymeydihe would not like to perish | bizqırılırğa süymeybizwe would not like to perish | sizqırılırğa süymeysizyou all would not like to perish | alaqırılırğa süymeydilethey would not like to perish |
| hope to | menqırılırğa umutlanamaI hope to perish | senqırılırğa umutlanasayou hope to perish | olqırılırğa umutlanadıhe hopes to perish | bizqırılırğa umutlanabızwe hope to perish | sizqırılırğa umutlanasızyou all hope to perish | alaqırılırğa umutlanadılathey hope to perish |
| hope to | menqırılırğa umutlanmaymaI do not hope to perish | senqırılırğa umutlanmaysayou do not hope to perish | olqırılırğa umutlanmaydıhe does not hope to perish | bizqırılırğa umutlanmaybızwe do not hope to perish | sizqırılırğa umutlanmaysızyou all do not hope to perish | alaqırılırğa umutlanmaydılathey do not hope to perish |
| be about to | menqırılırğa deb turamaI am about to perish | senqırılırğa deb turasayou are about to perish | olqırılırğa deb turadıhe is about to perish | bizqırılırğa deb turabızwe are about to perish | sizqırılırğa deb turasızyou all are about to perish | alaqırılırğa deb turadılathey are about to perish |
| be about to | menqırılırğa deb turmaymaI am not about to perish | senqırılırğa deb turmaysayou are not about to perish | olqırılırğa deb turmaydıhe is not about to perish | bizqırılırğa deb turmaybızwe are not about to perish | sizqırılırğa deb turmaysızyou all are not about to perish | alaqırılırğa deb turmaydılathey are not about to perish |
| Need and obligation | ||||||
| need to | menqırılırğa kerekmeI need to perish | senqırılırğa kerekseyou need to perish | olqırılırğa kerekdihe needs to perish | bizqırılırğa kerekbizwe need to perish | sizqırılırğa kereksizyou all need to perish | alaqırılırğa kerekdilethey need to perish |
| need to | menqırılırğa kerek tülmeI do not need to perish | senqırılırğa kerek tülseyou do not need to perish | olqırılırğa kerek tüldühe does not need to perish | bizqırılırğa kerek tülbüzwe do not need to perish | sizqırılırğa kerek tülsüzyou all do not need to perish | alaqırılırğa kerek tüldülethey do not need to perish |
| have to | menmenŋe qırılırğa tüşediI have to perish | sensenŋe qırılırğa tüşediyou have to perish | olaŋa qırılırğa tüşedihe has to perish | bizbizge qırılırğa tüşediwe have to perish | sizsizge qırılırğa tüşediyou all have to perish | alaalağa qırılırğa tüşedithey have to perish |
| have to | menmenŋe qırılırğa tüşmeydiI do not have to perish | sensenŋe qırılırğa tüşmeydiyou do not have to perish | olaŋa qırılırğa tüşmeydihe does not have to perish | bizbizge qırılırğa tüşmeydiwe do not have to perish | sizsizge qırılırğa tüşmeydiyou all do not have to perish | alaalağa qırılırğa tüşmeydithey do not have to perish |
| be obliged to | menqırılırğa borçlumaI am obliged to perish | senqırılırğa borçlusayou are obliged to perish | olqırılırğa borçluduhe is obliged to perish | bizqırılırğa borçlubuzwe are obliged to perish | sizqırılırğa borçlusuzyou all are obliged to perish | alaqırılırğa borçludulathey are obliged to perish |
| be obliged to | menqırılırğa borçlu tülmeI am not obliged to perish | senqırılırğa borçlu tülseyou are not obliged to perish | olqırılırğa borçlu tüldühe is not obliged to perish | bizqırılırğa borçlu tülbüzwe are not obliged to perish | sizqırılırğa borçlu tülsüzyou all are not obliged to perish | alaqırılırğa borçlu tüldülethey are not obliged to perish |
| Possibility and permission | ||||||
| have a way to | menqırılırğa madarım bardıI have a way to perish | senqırılırğa madarıŋ bardıyou have a way to perish | olqırılırğa madarı bardıhe has a way to perish | bizqırılırğa madarıbız bardıwe have a way to perish | sizqırılırğa madarığız bardıyou all have a way to perish | alaqırılırğa madarları bardıthey have a way to perish |
| have a way to | menqırılırğa madarım joqduI have no way to perish | senqırılırğa madarıŋ joqduyou have no way to perish | olqırılırğa madarı joqduhe has no way to perish | bizqırılırğa madarıbız joqduwe have no way to perish | sizqırılırğa madarığız joqduyou all have no way to perish | alaqırılırğa madarları joqduthey have no way to perish |
| be free to | menqırılırğa erkinligim bardıI am free to perish | senqırılırğa erkinligiŋ bardıyou are free to perish | olqırılırğa erkinligi bardıhe is free to perish | bizqırılırğa erkinligibiz bardıwe are free to perish | sizqırılırğa erkinligigiz bardıyou all are free to perish | alaqırılırğa erkinlikleri bardıthey are free to perish |
| be free to | menqırılırğa erkinligim joqduI am not free to perish | senqırılırğa erkinligiŋ joqduyou are not free to perish | olqırılırğa erkinligi joqduhe is not free to perish | bizqırılırğa erkinligibiz joqduwe are not free to perish | sizqırılırğa erkinligigiz joqduyou all are not free to perish | alaqırılırğa erkinlikleri joqduthey are not free to perish |
| be possible to | menmenŋe qırılırğa bolluqduit is possible for me to perish | sensenŋe qırılırğa bolluqduit is possible for you to perish | olaŋa qırılırğa bolluqduit is possible for him to perish | bizbizge qırılırğa bolluqduit is possible for us to perish | sizsizge qırılırğa bolluqduit is possible for you all to perish | alaalağa qırılırğa bolluqduit is possible for them to perish |
| be possible to | menmenŋe qırılırğa bolluq tüldüit is not possible for me to perish | sensenŋe qırılırğa bolluq tüldüit is not possible for you to perish | olaŋa qırılırğa bolluq tüldüit is not possible for him to perish | bizbizge qırılırğa bolluq tüldüit is not possible for us to perish | sizsizge qırılırğa bolluq tüldüit is not possible for you all to perish | alaalağa qırılırğa bolluq tüldüit is not possible for them to perish |
| be ready to | menqırılırğa hazırmaI am ready to perish | senqırılırğa hazırsayou are ready to perish | olqırılırğa hazırdıhe is ready to perish | bizqırılırğa hazırbızwe are ready to perish | sizqırılırğa hazırsızyou all are ready to perish | alaqırılırğa hazırdılathey are ready to perish |
| be ready to | menqırılırğa hazır tülmeI am not ready to perish | senqırılırğa hazır tülseyou are not ready to perish | olqırılırğa hazır tüldühe is not ready to perish | bizqırılırğa hazır tülbüzwe are not ready to perish | sizqırılırğa hazır tülsüzyou all are not ready to perish | alaqırılırğa hazır tüldülethey are not ready to perish |
| Trying, agreeing, hurrying, fearing | ||||||
| try to | menqırılırğa küreşemeI am trying to perish | senqırılırğa küreşeseyou are trying to perish | olqırılırğa küreşedihe is trying to perish | bizqırılırğa küreşebizwe are trying to perish | sizqırılırğa küreşesizyou all are trying to perish | alaqırılırğa küreşedilethey are trying to perish |
| try to | menqırılırğa küreşmeymeI am not trying to perish | senqırılırğa küreşmeyseyou are not trying to perish | olqırılırğa küreşmeydihe is not trying to perish | bizqırılırğa küreşmeybizwe are not trying to perish | sizqırılırğa küreşmeysizyou all are not trying to perish | alaqırılırğa küreşmeydilethey are not trying to perish |
| agree to | menqırılırğa unaymaI agree to perish | senqırılırğa unaysayou agree to perish | olqırılırğa unaydıhe agrees to perish | bizqırılırğa unaybızwe agree to perish | sizqırılırğa unaysızyou all agree to perish | alaqırılırğa unaydılathey agree to perish |
| agree to | menqırılırğa unamaymaI refuse to perish | senqırılırğa unamaysayou refuse to perish | olqırılırğa unamaydıhe refuses to perish | bizqırılırğa unamaybızwe refuse to perish | sizqırılırğa unamaysızyou all refuse to perish | alaqırılırğa unamaydılathey refuse to perish |
| hurry to | menqırılırğa aşığamaI am in a hurry to perish | senqırılırğa aşığasayou are in a hurry to perish | olqırılırğa aşığadıhe is in a hurry to perish | bizqırılırğa aşığabızwe are in a hurry to perish | sizqırılırğa aşığasızyou all are in a hurry to perish | alaqırılırğa aşığadılathey are in a hurry to perish |
| hurry to | menqırılırğa aşıqmaymaI am in no hurry to perish | senqırılırğa aşıqmaysayou are in no hurry to perish | olqırılırğa aşıqmaydıhe is in no hurry to perish | bizqırılırğa aşıqmaybızwe are in no hurry to perish | sizqırılırğa aşıqmaysızyou all are in no hurry to perish | alaqırılırğa aşıqmaydılathey are in no hurry to perish |
| be afraid to | menqırılırğa qorqamaI am afraid to perish | senqırılırğa qorqasayou are afraid to perish | olqırılırğa qorqadıhe is afraid to perish | bizqırılırğa qorqabızwe are afraid to perish | sizqırılırğa qorqasızyou all are afraid to perish | alaqırılırğa qorqadılathey are afraid to perish |
| be afraid to | menqırılırğa qorqmaymaI am not afraid to perish | senqırılırğa qorqmaysayou are not afraid to perish | olqırılırğa qorqmaydıhe is not afraid to perish | bizqırılırğa qorqmaybızwe are not afraid to perish | sizqırılırğa qorqmaysızyou all are not afraid to perish | alaqırılırğa qorqmaydılathey are not afraid to perish |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negated | menqırıla bolmazmaI can't be perishing | senqırıla bolmazsayou can't be perishing | olqırıla bolmazhe can't be perishing | bizqırıla bolmazbızwe can't be perishing | sizqırıla bolmazsızyou all can't be perishing | alaqırıla bolmazlathey can't be perishing |
| Inference, present — double negation | menqırılmay bolmazmaI must be perishing (emphatic) | senqırılmay bolmazsayou must be perishing (emphatic) | olqırılmay bolmazhe must be perishing (emphatic) | bizqırılmay bolmazbızwe must be perishing (emphatic) | sizqırılmay bolmazsızyou all must be perishing (emphatic) | alaqırılmay bolmazlathey must be perishing (emphatic) |
| Progressive conditional — auxiliary negated | menqırıla turmasamif I don't keep perishing | senqırıla turmasaŋif you don't keep perishing | olqırıla turmasaif he doesn't keep perishing | bizqırıla turmasaqif we don't keep perishing | sizqırıla turmasağızif you all don't keep perishing | alaqırıla turmasalaif they don't keep perishing |
| Inference, progressive — auxiliary negated | menqırıla tura bolmazmaI can't be in the middle of perishing | senqırıla tura bolmazsayou can't be in the middle of perishing | olqırıla tura bolmazhe can't be in the middle of perishing | bizqırıla tura bolmazbızwe can't be in the middle of perishing | sizqırıla tura bolmazsızyou all can't be in the middle of perishing | alaqırıla tura bolmazlathey can't be in the middle of perishing |
| Inference, progressive — double negation | menqırılmay tura bolmazmaI must keep on not perishing (emphatic) | senqırılmay tura bolmazsayou must keep on not perishing (emphatic) | olqırılmay tura bolmazhe must keep on not perishing (emphatic) | bizqırılmay tura bolmazbızwe must keep on not perishing (emphatic) | sizqırılmay tura bolmazsızyou all must keep on not perishing (emphatic) | alaqırılmay tura bolmazlathey must keep on not perishing (emphatic) |
| Progressive — verb negated | menqırılmay turamaI keep on not perishing | senqırılmay turasayou keep on not perishing | olqırılmay turadıhe keeps on not perishing | bizqırılmay turabızwe keep on not perishing | sizqırılmay turasızyou all keep on not perishing | alaqırılmay turadılathey keep on not perishing |
| Progressive — double negation | menqırılmay turmaymaI am not keeping on not perishing | senqırılmay turmaysayou are not keeping on not perishing | olqırılmay turmaydıhe is not keeping on not perishing | bizqırılmay turmaybızwe are not keeping on not perishing | sizqırılmay turmaysızyou all are not keeping on not perishing | alaqırılmay turmaydılathey are not keeping on not perishing |
| Progressive — double negation | menqırılmay turmaymımaaren't I keeping on not perishing? | senqırılmay turmaymısaaren't you keeping on not perishing? | olqırılmay turmaymıdıisn't he keeping on not perishing? | bizqırılmay turmaymıbızaren't we keeping on not perishing? | sizqırılmay turmaymısızaren't you all keeping on not perishing? | alaqırılmay turmaymıdılaaren't they keeping on not perishing? |
| Inference — auxiliary negated | menqırılğan bolmazmaI can't have perished | senqırılğan bolmazsayou can't have perished | olqırılğan bolmazhe can't have perished | bizqırılğan bolmazbızwe can't have perished | sizqırılğan bolmazsızyou all can't have perished | alaqırılğan bolmazlathey can't have perished |
| Inference — double negation | menqırılmağan bolmazmaI must have perished (emphatic) | senqırılmağan bolmazsayou must have perished (emphatic) | olqırılmağan bolmazhe must have perished (emphatic) | bizqırılmağan bolmazbızwe must have perished (emphatic) | sizqırılmağan bolmazsızyou all must have perished (emphatic) | alaqırılmağan bolmazlathey must have perished (emphatic) |
| Counterfactual — auxiliary negated | menqırılğan bolmasamif it weren't that I had perished | senqırılğan bolmasaŋif it weren't that you had perished | olqırılğan bolmasaif it weren't that he had perished | bizqırılğan bolmasaqif it weren't that we had perished | sizqırılğan bolmasağızif it weren't that you all had perished | alaqırılğan bolmasalaif it weren't that they had perished |
| Counterfactual — double negation | menqırılmağan bolmasamif it weren't that I hadn't perished | senqırılmağan bolmasaŋif it weren't that you hadn't perished | olqırılmağan bolmasaif it weren't that he hadn't perished | bizqırılmağan bolmasaqif it weren't that we hadn't perished | sizqırılmağan bolmasağızif it weren't that you all hadn't perished | alaqırılmağan bolmasalaif it weren't that they hadn't perished |
| Inference, future — auxiliary negated | menqırıllıq bolmazmaI can't be going to perish | senqırıllıq bolmazsayou can't be going to perish | olqırıllıq bolmazhe can't be going to perish | bizqırıllıq bolmazbızwe can't be going to perish | sizqırıllıq bolmazsızyou all can't be going to perish | alaqırıllıq bolmazlathey can't be going to perish |
| Inference, future — double negation | menqırılmazlıq bolmazmaI must be going to perish (emphatic) | senqırılmazlıq bolmazsayou must be going to perish (emphatic) | olqırılmazlıq bolmazhe must be going to perish (emphatic) | bizqırılmazlıq bolmazbızwe must be going to perish (emphatic) | sizqırılmazlıq bolmazsızyou all must be going to perish (emphatic) | alaqırılmazlıq bolmazlathey must be going to perish (emphatic) |
| Counterfactual future — auxiliary negated | menqırıllıq bolmasamif it weren't that I were going to perish | senqırıllıq bolmasaŋif it weren't that you were going to perish | olqırıllıq bolmasaif it weren't that he were going to perish | bizqırıllıq bolmasaqif it weren't that we were going to perish | sizqırıllıq bolmasağızif it weren't that you all were going to perish | alaqırıllıq bolmasalaif it weren't that they were going to perish |
| Counterfactual future — double negation | menqırılmazlıq bolmasamif it weren't that I were not going to perish | senqırılmazlıq bolmasaŋif it weren't that you were not going to perish | olqırılmazlıq bolmasaif it weren't that he were not going to perish | bizqırılmazlıq bolmasaqif it weren't that we were not going to perish | sizqırılmazlıq bolmasağızif it weren't that you all were not going to perish | alaqırılmazlıq bolmasalaif it weren't that they were not going to perish |