qırırğa
/qɯrɯrʁa/
1. to exterminate, to wipe out, to kill off
- ullu çıçhanlanı qırırğa — to exterminate the rats
- açdan qırırğa — to wipe out by starvation
- jawla elni qırdıla — the enemy wiped out the village
2. to poison, to exterminate (vermin, insects)
- çibinleni uw bla qıradıla — they kill off the flies with poison
- çıçhanlanı uw bla qırırğa — to poison the mice
- qamızhaqlanı qırdıla — they exterminated the beetles
3. to slaughter in numbers (livestock, poultry)
- qurmanlıqğa bir talay mal qırğandı — he slaughtered a number of animals for the sacrifice
- üy qanatlılanı qırdıla — they slaughtered the poultry
- qoylanı qırırğa — to slaughter the sheep in numbers
4. to savage, to tear to pieces (of a wolf, a fox)
- börü qoylanı qırğandı — the wolf savaged the sheep
- tülkü tawuqlanı qırdı — the fox killed the hens
- börüle mallanı qıradıla — wolves tear the livestock to pieces
5. to mow down, to carry off (of cholera, plague)
- emina elni qırdı — the plague carried off the village
- awruw köb adamnı qırğandı — the disease mowed down many people
- awruw mallanı qırdı — the disease carried off the livestock
6. to starve out, to drive to exhaustion (livestock, for want of fodder)
- açlıq mallanı qırdı — the famine killed off the livestock
- mallanı açdan qırdı — he starved the livestock to death
- qış mallanı qırdı — the winter starved out the livestock
7. to smash, to break (dishes)
- sawutlanı qırma — do not smash the dishes
- ayaqlanı qırdıng — you have smashed the cups
- çoyunlanı qırmağız — do not break the pots
8. to fell, to cut down
- terekleni qırırğa — to fell the trees
- urub qırırğa — to fell with a blow
- ağaçnı qırdıla — they cut down the wood
9. to scrape, to scour
- çoyunnu qırırğa — to scour the pot
- çoyunnu tübün qırdı — he scraped the bottom of the pot
- jürek totlanı qırırğa — to scour the rust from the heart
10. to clean, to peel (potatoes, carrots)
- bıhı qırırğa — to clean the carrots
- kartofnu qabuğun qırdı — he peeled the skin off the potato
- bıhını qırıb saldı — she scraped the carrot and put it in
11. to shave, to shave off (a moustache, a beard)
- saqalın qırdı — he shaved off his beard
- mıyığın qırırğa — to shave off one's moustache
- ol har kün saqal qıradı — he shaves every day
12. to rake up (hay, straw)
- biçen qırırğa — to rake up the hay
- salamnı senek bla qırdıla — they raked up the straw with a pitchfork
- kürek bla qırırğa — to rake up with a shovel
13. to cross out, to strike through, to rub out
- bu tizginni qır — cross out this line
- jazılğannı rezin bla qırdı — he rubbed out what was written with an eraser
- atın tizmeden qırdıla — they struck his name off the list
14. to weary, to pester, to wear someone down — figurative and colloquial
- ol meni qırğandı — he has worn me out
- haparları bla qırdı — he wore us down with his stories
- soruwlarıng meni qıradıla — your questions weary me
Conjugation
Common forms
- qıradıhe is exterminating
- qırdıhe exterminated
- qırğandıhe has exterminated
- qırırhe will exterminate
- qırlıqdıhe is going to exterminate
- qıra edihe was exterminating
- qırsaif he exterminates
- qır!exterminate!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is exterminating | menqırama | senqırasa | olqıradı | bizqırabız | sizqırasız | alaqıradıla |
| Present (simple & continuous)he is not exterminating | menqırmayma | senqırmaysa | olqırmaydı | bizqırmaybız | sizqırmaysız | alaqırmaydıla |
| Present (simple & continuous)is he exterminating? | menqıramıma? qıramamı? | senqıramısa? | olqıramıdı? | bizqıramıbız? qırabızmı? | sizqıramısız? | alaqıramıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he exterminating? | menqırmaymıma? qırmaymamı? | senqırmaymısa? | olqırmaymıdı? | bizqırmaymıbız? qırmaybızmı? | sizqırmaymısız? | alaqırmaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually exterminates | menqırıwçanma | senqırıwçansa | olqırıwçandı | bizqırıwçanbız | sizqırıwçansız | alaqırıwçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually exterminate | menqırıwçan tülme | senqırıwçan tülse | olqırıwçan tüldü | bizqırıwçan tülbüz | sizqırıwçan tülsüz | alaqırıwçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually exterminate? | menqırıwçanmıma? qırıwçanmamı? | senqırıwçanmısa? | olqırıwçanmıdı? | bizqırıwçanmıbız? qırıwçanbızmı? | sizqırıwçanmısız? | alaqırıwçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually exterminate? | menqırıwçan tülmüme? | senqırıwçan tülmüse? | olqırıwçan tülmüdü? | bizqırıwçan tülmübüz? | sizqırıwçan tülmüsüz? | alaqırıwçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has exterminated and remains so | olqırıbdı | alaqırıbdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he exterminated? | olqırıbmıdı? | alaqırıbmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of exterminating | menqıra turama | senqıra turasa | olqıra turadı | bizqıra turabız | sizqıra turasız | alaqıra turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of exterminating | menqıra turmayma | senqıra turmaysa | olqıra turmaydı | bizqıra turmaybız | sizqıra turmaysız | alaqıra turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of exterminating? | menqıra turamıma? qıra turamamı? | senqıra turamısa? | olqıra turamıdı? | bizqıra turamıbız? qıra turabızmı? | sizqıra turamısız? | alaqıra turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of exterminating? | menqıra turmaymıma? qıra turmaymamı? | senqıra turmaymısa? | olqıra turmaymıdı? | bizqıra turmaymıbız? qıra turmaybızmı? | sizqıra turmaymısız? | alaqıra turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he exterminated | menqırdım | senqırdıng | olqırdı | bizqırdıq | sizqırdığız | alaqırdıla |
| Simple past (definite)he didn't exterminate | menqırmadım | senqırmadıng | olqırmadı | bizqırmadıq | sizqırmadığız | alaqırmadıla |
| Simple past (definite)did he exterminate? | menqırdımmı? | senqırdıngmı? | olqırdımı? | bizqırdıqmı? | sizqırdığızmı? | alaqırdılamı? |
| Simple past (definite)didn't he exterminate? | menqırmadımmı? | senqırmadıngmı? | olqırmadımı? | bizqırmadıqmı? | sizqırmadığızmı? | alaqırmadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has exterminated | menqırğanma | senqırğansa | olqırğandı | bizqırğanbız | sizqırğansız | alaqırğandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't exterminated | menqırmağanma | senqırmağansa | olqırmağandı | bizqırmağanbız | sizqırmağansız | alaqırmağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he exterminated? | menqırğanmıma? qırğanmamı? | senqırğanmısa? | olqırğanmıdı? | bizqırğanmıbız? qırğanbızmı? | sizqırğanmısız? | alaqırğanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he exterminated? | menqırmağanmıma? qırmağanmamı? | senqırmağanmısa? | olqırmağanmıdı? | bizqırmağanmıbız? qırmağanbızmı? | sizqırmağanmısız? | alaqırmağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will exterminate | menqırırma | senqırırsa | olqırır | bizqırırbız | sizqırırsız | alaqırırla |
| Indefinite future (future I)he won't exterminate | menqırmazma | senqırmazsa | olqırmaz | bizqırmazbız | sizqırmazsız | alaqırmazla |
| Indefinite future (future I)will he exterminate? | menqırırmıma? qırırmamı? | senqırırmısa? | olqırırmı? | bizqırırmıbız? qırırbızmı? | sizqırırmısız? | alaqırırmıla? |
| Indefinite future (future I)won't he exterminate? | menqırmazmıma? qırmazmamı? | senqırmazmısa? | olqırmazmı? | bizqırmazmıbız? qırmazbızmı? | sizqırmazmısız? | alaqırmazmıla? |
| Definite future (future II)he is going to exterminate | menqırlıqma1 | senqırlıqsa1 | olqırlıqdı1 | bizqırlıqbız1 | sizqırlıqsız1 | alaqırlıqdıla1 |
| Definite future (future II)he is not going to exterminate | menqırlıq tülme1 | senqırlıq tülse1 | olqırlıq tüldü1 | bizqırlıq tülbüz1 | sizqırlıq tülsüz1 | alaqırlıq tüldüle1 |
| Definite future (future II)is he going to exterminate? | menqırlıqmıma?1 qırlıqmamı? | senqırlıqmısa?1 | olqırlıqmıdı?1 | bizqırlıqmıbız?1 qırlıqbızmı? | sizqırlıqmısız?1 | alaqırlıqmıdıla?1 |
| Definite future (future II)isn't he going to exterminate? | menqırlıq tülmüme?1 | senqırlıq tülmüse?1 | olqırlıq tülmüdü?1 | bizqırlıq tülmübüz?1 | sizqırlıq tülmüsüz?1 | alaqırlıq tülmüdüle?1 |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Definite future (future II)spoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so qırrıqdı
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had exterminated | menqırğan edimqırğanem | senqırğan edingqırğaneng | olqırğan ediqırğaned | bizqırğan edikqırğanek | sizqırğan edigizqırğanegiz | alaqırğan edileqırğanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't exterminated | menqırmağan edimqırmağanem | senqırmağan edingqırmağaneng | olqırmağan ediqırmağaned | bizqırmağan edikqırmağanek | sizqırmağan edigizqırmağanegiz | alaqırmağan edileqırmağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was exterminating | menqıra edimqıraem | senqıra edingqıraeng | olqıra ediqıraed | bizqıra edikqıraek | sizqıra edigizqıraegiz | alaqıra edileqıraelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't exterminating | menqırmay edimqırmayem | senqırmay edingqırmayeng | olqırmay ediqırmayed | bizqırmay edikqırmayek | sizqırmay edigizqırmayegiz | alaqırmay edileqırmayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to exterminate | menqırıwçan edimqırıwçanem | senqırıwçan edingqırıwçaneng | olqırıwçan ediqırıwçaned | bizqırıwçan edikqırıwçanek | sizqırıwçan edigizqırıwçanegiz | alaqırıwçan edileqırıwçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to exterminate | menqırıwçan tül edimqırıwçan tül em | senqırıwçan tül edingqırıwçan tül eng | olqırıwçan tül ediqırıwçan tül ed | bizqırıwçan tül edikqırıwçan tül ek | sizqırıwçan tül edigizqırıwçan tül egiz | alaqırıwçan tül edileqırıwçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had exterminated and remained so | olqırıb edi | alaqırıb edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't exterminated | olqırıb tül edi | alaqırıb tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of exterminating | menqıra tura edimqıra turaem | senqıra tura edingqıra turaeng | olqıra tura ediqıra turaed | bizqıra tura edikqıra turaek | sizqıra tura edigizqıra turaegiz | alaqıra tura edileqıra turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of exterminating | menqıra turmay edimqıra turmayem | senqıra turmay edingqıra turmayeng | olqıra turmay ediqıra turmayed | bizqıra turmay edikqıra turmayek | sizqıra turmay edigizqıra turmayegiz | alaqıra turmay edileqıra turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would exterminate | menqırır edimqırır em | senqırır edingqırır eng | olqırır ediqırır ed | bizqırır edikqırır ek | sizqırır edigizqırır egiz | alaqırır edileqırır elle |
| Conditional result (would)he wouldn't exterminate | menqırmaz edimqırmaz em | senqırmaz edingqırmaz eng | olqırmaz ediqırmaz ed | bizqırmaz edikqırmaz ek | sizqırmaz edigizqırmaz egiz | alaqırmaz edileqırmaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have exterminated | menqırlıq edim2qırlıq em | senqırlıq eding2qırlıq eng | olqırlıq edi2qırlıq ed | bizqırlıq edik2qırlıq ek | sizqırlıq edigiz2qırlıq egiz | alaqırlıq edile2qırlıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have exterminated | menqırlıq tül edim2qırlıq tül em | senqırlıq tül eding2qırlıq tül eng | olqırlıq tül edi2qırlıq tül ed | bizqırlıq tül edik2qırlıq tül ek | sizqırlıq tül edigiz2qırlıq tül egiz | alaqırlıq tül edile2qırlıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
- Past conditional result (would have)spoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so qırrıq edi
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he exterminates | menqırsam | senqırsang | olqırsa | bizqırsaq | sizqırsağız | alaqırsala |
| Conditionalif he doesn't exterminate | menqırmasam | senqırmasang | olqırmasa | bizqırmasaq | sizqırmasağız | alaqırmasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is exterminating | menqıra esem | senqıra eseng | olqıra ese | bizqıra esek | sizqıra esegiz | alaqıra esele |
| Conditional, present realif he is not exterminating | menqırmay esem | senqırmay eseng | olqırmay ese | bizqırmay esek | sizqırmay esegiz | alaqırmay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he exterminated | menqırsam ediqırsam ed | senqırsang ediqırsang ed | olqırsa ediqırsaed | bizqırsaq ediqırsaq ed | sizqırsağız ediqırsağız ed | alaqırsala ediqırsalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't exterminate | menqırmasam ediqırmasam ed | senqırmasang ediqırmasang ed | olqırmasa ediqırmasaed | bizqırmasaq ediqırmasaq ed | sizqırmasağız ediqırmasağız ed | alaqırmasala ediqırmasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Conditional, definite past3if he exterminated | menqırdım esem | senqırdıng eseng | olqırdı ese | bizqırdıq esek | sizqırdığız esegiz | alaqırdıla esele |
| Conditional, definite past3if he didn't exterminate | menqırmadım esem | senqırmadıng eseng | olqırmadı ese | bizqırmadıq esek | sizqırmadığız esegiz | alaqırmadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did exterminate (indeed) | menqırğan esem | senqırğan eseng | olqırğan ese | bizqırğan esek | sizqırğan esegiz | alaqırğan esele |
| Conditional, past realif he didn't exterminate (indeed) | menqırmağan esem | senqırmağan eseng | olqırmağan ese | bizqırmağan esek | sizqırmağan esegiz | alaqırmağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had exterminated | menqırğan bolsam | senqırğan bolsang | olqırğan bolsa | bizqırğan bolsaq | sizqırğan bolsağız | alaqırğan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't exterminated | menqırmağan bolsam | senqırmağan bolsang | olqırmağan bolsa | bizqırmağan bolsaq | sizqırmağan bolsağız | alaqırmağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had exterminated | menqırğan bolsam ediqırğan bolsam ed | senqırğan bolsang ediqırğan bolsang ed | olqırğan bolsa ediqırğan bolsaed | bizqırğan bolsaq ediqırğan bolsaq ed | sizqırğan bolsağız ediqırğan bolsağız ed | alaqırğan bolsala ediqırğan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't exterminated | menqırmağan bolsam ediqırmağan bolsam ed | senqırmağan bolsang ediqırmağan bolsang ed | olqırmağan bolsa ediqırmağan bolsaed | bizqırmağan bolsaq ediqırmağan bolsaq ed | sizqırmağan bolsağız ediqırmağan bolsağız ed | alaqırmağan bolsala ediqırmağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will exterminate | menqırır esem | senqırır eseng | olqırır ese | bizqırır esek | sizqırır esegiz | alaqırır esele |
| Conditional, aoristif he won't exterminate | menqırmaz esem | senqırmaz eseng | olqırmaz ese | bizqırmaz esek | sizqırmaz esegiz | alaqırmaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to exterminate | menqırlıq esem4 | senqırlıq eseng4 | olqırlıq ese4 | bizqırlıq esek4 | sizqırlıq esegiz4 | alaqırlıq esele4 |
| Conditional, futureif he is not going to exterminate | menqırlıq tül esem4 | senqırlıq tül eseng4 | olqırlıq tül ese4 | bizqırlıq tül esek4 | sizqırlıq tül esegiz4 | alaqırlıq tül esele4 |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to exterminate | menqırlıq bolsam5 | senqırlıq bolsang5 | olqırlıq bolsa5 | bizqırlıq bolsaq5 | sizqırlıq bolsağız5 | alaqırlıq bolsala5 |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to exterminate | menqırmazlıq bolsam | senqırmazlıq bolsang | olqırmazlıq bolsa | bizqırmazlıq bolsaq | sizqırmazlıq bolsağız | alaqırmazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso qırdıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
- Conditional, futurespoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so qırrıq ese
- Conditional, counterfactual futurespoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so qırrıq bolsa
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be exterminating | menqıra bolurma | senqıra bolursa | olqıra bolur | bizqıra bolurbuz | sizqıra bolursuz | alaqıra bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be exterminating | menqırmay bolurma | senqırmay bolursa | olqırmay bolur | bizqırmay bolurbuz | sizqırmay bolursuz | alaqırmay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of exterminating | menqıra tura bolurma | senqıra tura bolursa | olqıra tura bolur | bizqıra tura bolurbuz | sizqıra tura bolursuz | alaqıra tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not exterminating | menqırmay tura bolurma | senqırmay tura bolursa | olqırmay tura bolur | bizqırmay tura bolurbuz | sizqırmay tura bolursuz | alaqırmay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have exterminated | menqırğan bolurma | senqırğan bolursa | olqırğan bolur | bizqırğan bolurbuz | sizqırğan bolursuz | alaqırğan bolurla |
| Inference (must have)he must not have exterminated | menqırmağan bolurma | senqırmağan bolursa | olqırmağan bolur | bizqırmağan bolurbuz | sizqırmağan bolursuz | alaqırmağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to exterminate | menqırlıq bolurma6 | senqırlıq bolursa6 | olqırlıq bolur6 | bizqırlıq bolurbuz6 | sizqırlıq bolursuz6 | alaqırlıq bolurla6 |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to exterminate | menqırmazlıq bolurma | senqırmazlıq bolursa | olqırmazlıq bolur | bizqırmazlıq bolurbuz | sizqırmazlıq bolursuz | alaqırmazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Inference, future (must be going to)spoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so qırrıq bolur
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it exterminate | menqırayım | senqır! | olqırsın | bizqırayıq | sizqırığız! | alaqırsınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not exterminate | menqırmayım | senqırma! | olqırmasın | bizqırmayıq | sizqırmağız! | alaqırmasınla |
| Commands & suggestionsshould he exterminate? | menqırayımmı? | olqırsınmı? | bizqırayıqmı? | alaqırsınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not exterminate? | menqırmayımmı? | olqırmasınmı? | bizqırmayıqmı? | alaqırmasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it exterminate | senqırçı7 | olqırsınçı | sizqırçığız | alaqırsınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not exterminate | senqırmaçı7 | olqırmasınçı | sizqırmaçığız | alaqırmasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you exterminate | senqırğınqırğı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not exterminate | senqırmağınqırmağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he exterminated | menqırğay edim qırğa edim | senqırğay eding qırğa eding | olqırğay edi qırğa edi | bizqırğay edik qırğa edik | sizqırğay edigiz qırğa edigiz | alaqırğay edile qırğa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not exterminate | menqırmağay edim qırmağa edim | senqırmağay eding qırmağa eding | olqırmağay edi qırmağa edi | bizqırmağay edik qırmağa edik | sizqırmağay edigiz qırmağa edigiz | alaqırmağay edile qırmağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to exterminate | menqırmağa qoyayımqırma qoyayım | senqırmağa qoy!qırma qoy! | olqırmağa qoysunqırma qoysun | bizqırmağa qoyayıqqırma qoyayıq | sizqırmağa qoyuğuz!qırma qoyuğuz! | alaqırmağa qoysunlaqırma qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to exterminate | menqırmağa qoymayımqırma qoymayım | senqırmağa qoyma!qırma qoyma! | olqırmağa qoymasınqırma qoymasın | bizqırmağa qoymayıqqırma qoymayıq | sizqırmağa qoymağız!qırma qoymağız! | alaqırmağa qoymasınlaqırma qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to exterminate? | menqırmağa qoyayımmı?qırma qoyayımmı? | olqırmağa qoysunmu?qırma qoysunmu? | bizqırmağa qoyayıqmı?qırma qoyayıqmı? | alaqırmağa qoysunlamı?qırma qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to exterminate? | menqırmağa qoymayımmı?qırma qoymayımmı? | olqırmağa qoymasınmı?qırma qoymasınmı? | bizqırmağa qoymayıqmı?qırma qoymayıqmı? | alaqırmağa qoymasınlamı?qırma qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to exterminate | menqırmağa qoyamaqırma qoyama | senqırmağa qoyasaqırma qoyasa | olqırmağa qoyadıqırma qoyadı | bizqırmağa qoyabızqırma qoyabız | sizqırmağa qoyasızqırma qoyasız | alaqırmağa qoyadılaqırma qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to exterminate | menqırmağa qoymaymaqırma qoymayma | senqırmağa qoymaysaqırma qoymaysa | olqırmağa qoymaydıqırma qoymaydı | bizqırmağa qoymaybızqırma qoymaybız | sizqırmağa qoymaysızqırma qoymaysız | alaqırmağa qoymaydılaqırma qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to exterminate? | menqırmağa qoyamıma?qırma qoyamıma? | senqırmağa qoyamısa?qırma qoyamısa? | olqırmağa qoyamıdı?qırma qoyamıdı? | bizqırmağa qoyamıbız?qırma qoyamıbız? | sizqırmağa qoyamısız?qırma qoyamısız? | alaqırmağa qoyamıdıla?qırma qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to exterminate? | menqırmağa qoymaymıma?qırma qoymaymıma? | senqırmağa qoymaymısa?qırma qoymaymısa? | olqırmağa qoymaymıdı?qırma qoymaymıdı? | bizqırmağa qoymaymıbız?qırma qoymaymıbız? | sizqırmağa qoymaymısız?qırma qoymaymısız? | alaqırmağa qoymaymıdıla?qırma qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to exterminate | menqırmağa qoydumqırma qoydum | senqırmağa qoydungqırma qoydung | olqırmağa qoyduqırma qoydu | bizqırmağa qoyduqqırma qoyduq | sizqırmağa qoyduğuzqırma qoyduğuz | alaqırmağa qoydulaqırma qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to exterminate | menqırmağa qoymadımqırma qoymadım | senqırmağa qoymadıngqırma qoymadıng | olqırmağa qoymadıqırma qoymadı | bizqırmağa qoymadıqqırma qoymadıq | sizqırmağa qoymadığızqırma qoymadığız | alaqırmağa qoymadılaqırma qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to exterminate? | menqırmağa qoydummu?qırma qoydummu? | senqırmağa qoydungmu?qırma qoydungmu? | olqırmağa qoydumu?qırma qoydumu? | bizqırmağa qoyduqmu?qırma qoyduqmu? | sizqırmağa qoyduğuzmu?qırma qoyduğuzmu? | alaqırmağa qoydulamı?qırma qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to exterminate? | menqırmağa qoymadımmı?qırma qoymadımmı? | senqırmağa qoymadıngmı?qırma qoymadıngmı? | olqırmağa qoymadımı?qırma qoymadımı? | bizqırmağa qoymadıqmı?qırma qoymadıqmı? | sizqırmağa qoymadığızmı?qırma qoymadığızmı? | alaqırmağa qoymadılamı?qırma qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can exterminate | menqıralama | senqıralasa | olqıraladı | bizqıralabız | sizqıralasız | alaqıraladıla |
| Ability — presenthe can't exterminate | menqıralmayma | senqıralmaysa | olqıralmaydı | bizqıralmaybız | sizqıralmaysız | alaqıralmaydıla |
| Ability — presentcan he exterminate? | menqıralamıma? qıralamamı? | senqıralamısa? | olqıralamıdı? | bizqıralamıbız? qıralabızmı? | sizqıralamısız? | alaqıralamıdıla? |
| Ability — presentcan't he exterminate? | menqıralmaymıma? qıralmaymamı? | senqıralmaymısa? | olqıralmaymıdı? | bizqıralmaymıbız? qıralmaybızmı? | sizqıralmaymısız? | alaqıralmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can exterminate | menqıralsam | senqıralsang | olqıralsa | bizqıralsaq | sizqıralsağız | alaqıralsala |
| Ability — if I can…if he can't exterminate | menqıralmasam | senqıralmasang | olqıralmasa | bizqıralmasaq | sizqıralmasağız | alaqıralmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to exterminate | menqıraldım | senqıraldıng | olqıraldı | bizqıraldıq | sizqıraldığız | alaqıraldıla |
| Ability — simple pasthe could not exterminate | menqıralmadım | senqıralmadıng | olqıralmadı | bizqıralmadıq | sizqıralmadığız | alaqıralmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to exterminate? | menqıraldımmı? | senqıraldıngmı? | olqıraldımı? | bizqıraldıqmı? | sizqıraldığızmı? | alaqıraldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he exterminate? | menqıralmadımmı? | senqıralmadıngmı? | olqıralmadımı? | bizqıralmadıqmı? | sizqıralmadığızmı? | alaqıralmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to exterminate | menqıralğanma | senqıralğansa | olqıralğandı | bizqıralğanbız | sizqıralğansız | alaqıralğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to exterminate | menqıralmağanma | senqıralmağansa | olqıralmağandı | bizqıralmağanbız | sizqıralmağansız | alaqıralmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to exterminate? | menqıralğanmıma? qıralğanmamı? | senqıralğanmısa? | olqıralğanmıdı? | bizqıralğanmıbız? qıralğanbızmı? | sizqıralğanmısız? | alaqıralğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to exterminate? | menqıralmağanmıma? qıralmağanmamı? | senqıralmağanmısa? | olqıralmağanmıdı? | bizqıralmağanmıbız? qıralmağanbızmı? | sizqıralmağanmısız? | alaqıralmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to exterminate | menqıralğan edimqıralğanem | senqıralğan edingqıralğaneng | olqıralğan ediqıralğaned | bizqıralğan edikqıralğanek | sizqıralğan edigizqıralğanegiz | alaqıralğan edileqıralğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to exterminate | menqıralmağan edimqıralmağanem | senqıralmağan edingqıralmağaneng | olqıralmağan ediqıralmağaned | bizqıralmağan edikqıralmağanek | sizqıralmağan edigizqıralmağanegiz | alaqıralmağan edileqıralmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could exterminate | menqırala edimqıralaem | senqırala edingqıralaeng | olqırala ediqıralaed | bizqırala edikqıralaek | sizqırala edigizqıralaegiz | alaqırala edileqıralaelle |
| Ability — past backgroundhe could not exterminate | menqıralmay edimqıralmayem | senqıralmay edingqıralmayeng | olqıralmay ediqıralmayed | bizqıralmay edikqıralmayek | sizqıralmay edigizqıralmayegiz | alaqıralmay edileqıralmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to exterminate | menqıralırma | senqıralırsa | olqıralır | bizqıralırbız | sizqıralırsız | alaqıralırla |
| Ability — future Ihe won't be able to exterminate | menqıralmazma | senqıralmazsa | olqıralmaz | bizqıralmazbız | sizqıralmazsız | alaqıralmazla |
| Ability — future Iwill he be able to exterminate? | menqıralırmıma? qıralırmamı? | senqıralırmısa? | olqıralırmı? | bizqıralırmıbız? qıralırbızmı? | sizqıralırmısız? | alaqıralırmıla? |
| Ability — future Iwon't he be able to exterminate? | menqıralmazmıma? qıralmazmamı? | senqıralmazmısa? | olqıralmazmı? | bizqıralmazmıbız? qıralmazbızmı? | sizqıralmazmısız? | alaqıralmazmıla? |
| Ability — future IIhe is going to be able to exterminate | menqırallıqma | senqırallıqsa | olqırallıqdı | bizqırallıqbız | sizqırallıqsız | alaqırallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to exterminate | menqırallıq tülme | senqırallıq tülse | olqırallıq tüldü | bizqırallıq tülbüz | sizqırallıq tülsüz | alaqırallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to exterminate? | menqırallıqmıma? qırallıqmamı? | senqırallıqmısa? | olqırallıqmıdı? | bizqırallıqmıbız? qırallıqbızmı? | sizqırallıqmısız? | alaqırallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to exterminate? | menqırallıq tülmüme? | senqırallıq tülmüse? | olqırallıq tülmüdü? | bizqırallıq tülmübüz? | sizqırallıq tülmüsüz? | alaqırallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to exterminate | menqıralır edimqıralır em | senqıralır edingqıralır eng | olqıralır ediqıralır ed | bizqıralır edikqıralır ek | sizqıralır edigizqıralır egiz | alaqıralır edileqıralır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to exterminate | menqıralmaz edimqıralmaz em | senqıralmaz edingqıralmaz eng | olqıralmaz ediqıralmaz ed | bizqıralmaz edikqıralmaz ek | sizqıralmaz edigizqıralmaz egiz | alaqıralmaz edileqıralmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to exterminate | senqıralğınqıralğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to exterminate | senqıralmağınqıralmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be exterminating | menqıra bolmazma | senqıra bolmazsa | olqıra bolmaz | bizqıra bolmazbız | sizqıra bolmazsız | alaqıra bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be exterminating (emphatic) | menqırmay bolmazma | senqırmay bolmazsa | olqırmay bolmaz | bizqırmay bolmazbız | sizqırmay bolmazsız | alaqırmay bolmazla |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of exterminating | menqıra tura bolmazma | senqıra tura bolmazsa | olqıra tura bolmaz | bizqıra tura bolmazbız | sizqıra tura bolmazsız | alaqıra tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not exterminating (emphatic) | menqırmay tura bolmazma | senqırmay tura bolmazsa | olqırmay tura bolmaz | bizqırmay tura bolmazbız | sizqırmay tura bolmazsız | alaqırmay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not exterminating | menqırmay turama | senqırmay turasa | olqırmay turadı | bizqırmay turabız | sizqırmay turasız | alaqırmay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not exterminating | menqırmay turmayma | senqırmay turmaysa | olqırmay turmaydı | bizqırmay turmaybız | sizqırmay turmaysız | alaqırmay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not exterminating? | menqırmay turmaymıma | senqırmay turmaymısa | olqırmay turmaymıdı | bizqırmay turmaymıbız | sizqırmay turmaymısız | alaqırmay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have exterminated | menqırğan bolmazma | senqırğan bolmazsa | olqırğan bolmaz | bizqırğan bolmazbız | sizqırğan bolmazsız | alaqırğan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have exterminated (emphatic) | menqırmağan bolmazma | senqırmağan bolmazsa | olqırmağan bolmaz | bizqırmağan bolmazbız | sizqırmağan bolmazsız | alaqırmağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had exterminated | menqırğan bolmasam | senqırğan bolmasang | olqırğan bolmasa | bizqırğan bolmasaq | sizqırğan bolmasağız | alaqırğan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't exterminated | menqırmağan bolmasam | senqırmağan bolmasang | olqırmağan bolmasa | bizqırmağan bolmasaq | sizqırmağan bolmasağız | alaqırmağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to exterminate | menqırlıq bolmazma | senqırlıq bolmazsa | olqırlıq bolmaz | bizqırlıq bolmazbız | sizqırlıq bolmazsız | alaqırlıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to exterminate (emphatic) | menqırmazlıq bolmazma | senqırmazlıq bolmazsa | olqırmazlıq bolmaz | bizqırmazlıq bolmazbız | sizqırmazlıq bolmazsız | alaqırmazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to exterminate | menqırlıq bolmasam | senqırlıq bolmasang | olqırlıq bolmasa | bizqırlıq bolmasaq | sizqırlıq bolmasağız | alaqırlıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to exterminate | menqırmazlıq bolmasam | senqırmazlıq bolmasang | olqırmazlıq bolmasa | bizqırmazlıq bolmasaq | sizqırmazlıq bolmasağız | alaqırmazlıq bolmasala |