qımıldarğa

/qɯmɯldarʁa/

1. (v.) to move, to stir, to budge, to fidget

qımıldama! — do not move!
bılayda adam qımıldamaydı — not a soul stirs here
kişi ornundan qımıldamadı — nobody moved from his place

2. (v.) to sway, to rock, to wobble

tişim qımıldaydı — my tooth is loose
stol qımıldağan etedi — the table wobbles
qımıldağan tiş tüşer — a loose tooth will fall out

3. (v.) to get a move on, to look lively

qımılda! — get a move on!
jengil qımıldarğa — to act quickly
qımıldağan tawdan Awar — he who bestirs himself will cross the mountain

Conjugation

Common forms

qımıldaydıhe is moving
qımıldadıhe moved
qımıldağandıhe has moved
qımıldarhe will move
qımıldarıqdıhe is going to move
qımılday edihe was moving
qımıldasaif he moves
qımılda!move!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of qımıldarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is moving	menqımıldayma	senqımıldaysa	olqımıldaydı	bizqımıldaybız	sizqımıldaysız	alaqımıldaydıla
Present (simple & continuous)he is not moving	menqımıldamayma	senqımıldamaysa	olqımıldamaydı	bizqımıldamaybız	sizqımıldamaysız	alaqımıldamaydıla
Present (simple & continuous)is he moving?	menqımıldaymıma? qımıldaymamı?	senqımıldaymısa?	olqımıldaymıdı?	bizqımıldaymıbız? qımıldaybızmı?	sizqımıldaymısız?	alaqımıldaymıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he moving?	menqımıldamaymıma? qımıldamaymamı?	senqımıldamaymısa?	olqımıldamaymıdı?	bizqımıldamaymıbız? qımıldamaybızmı?	sizqımıldamaymısız?	alaqımıldamaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually moves	menqımıldawçanma	senqımıldawçansa	olqımıldawçandı	bizqımıldawçanbız	sizqımıldawçansız	alaqımıldawçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually move	menqımıldawçan tülme	senqımıldawçan tülse	olqımıldawçan tüldü	bizqımıldawçan tülbüz	sizqımıldawçan tülsüz	alaqımıldawçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually move?	menqımıldawçanmıma? qımıldawçanmamı?	senqımıldawçanmısa?	olqımıldawçanmıdı?	bizqımıldawçanmıbız? qımıldawçanbızmı?	sizqımıldawçanmısız?	alaqımıldawçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually move?	menqımıldawçan tülmüme?	senqımıldawçan tülmüse?	olqımıldawçan tülmüdü?	bizqımıldawçan tülmübüz?	sizqımıldawçan tülmüsüz?	alaqımıldawçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has moved and remains so			olqımıldabdı			alaqımıldabdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he moved?			olqımıldabmıdı?			alaqımıldabmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of moving	menqımılday turama	senqımılday turasa	olqımılday turadı	bizqımılday turabız	sizqımılday turasız	alaqımılday turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of moving	menqımılday turmayma	senqımılday turmaysa	olqımılday turmaydı	bizqımılday turmaybız	sizqımılday turmaysız	alaqımılday turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of moving?	menqımılday turamıma? qımılday turamamı?	senqımılday turamısa?	olqımılday turamıdı?	bizqımılday turamıbız? qımılday turabızmı?	sizqımılday turamısız?	alaqımılday turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of moving?	menqımılday turmaymıma? qımılday turmaymamı?	senqımılday turmaymısa?	olqımılday turmaymıdı?	bizqımılday turmaymıbız? qımılday turmaybızmı?	sizqımılday turmaymısız?	alaqımılday turmaymıdıla?
Simple past (definite)he moved	menqımıldadım	senqımıldadıng	olqımıldadı	bizqımıldadıq	sizqımıldadığız	alaqımıldadıla
Simple past (definite)he didn't move	menqımıldamadım	senqımıldamadıng	olqımıldamadı	bizqımıldamadıq	sizqımıldamadığız	alaqımıldamadıla
Simple past (definite)did he move?	menqımıldadımmı?	senqımıldadıngmı?	olqımıldadımı?	bizqımıldadıqmı?	sizqımıldadığızmı?	alaqımıldadılamı?
Simple past (definite)didn't he move?	menqımıldamadımmı?	senqımıldamadıngmı?	olqımıldamadımı?	bizqımıldamadıqmı?	sizqımıldamadığızmı?	alaqımıldamadılamı?
Perfect (past indefinite)he has moved	menqımıldağanma	senqımıldağansa	olqımıldağandı	bizqımıldağanbız	sizqımıldağansız	alaqımıldağandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't moved	menqımıldamağanma	senqımıldamağansa	olqımıldamağandı	bizqımıldamağanbız	sizqımıldamağansız	alaqımıldamağandıla
Perfect (past indefinite)has he moved?	menqımıldağanmıma? qımıldağanmamı?	senqımıldağanmısa?	olqımıldağanmıdı?	bizqımıldağanmıbız? qımıldağanbızmı?	sizqımıldağanmısız?	alaqımıldağanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he moved?	menqımıldamağanmıma? qımıldamağanmamı?	senqımıldamağanmısa?	olqımıldamağanmıdı?	bizqımıldamağanmıbız? qımıldamağanbızmı?	sizqımıldamağanmısız?	alaqımıldamağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will move	menqımıldarma	senqımıldarsa	olqımıldar	bizqımıldarbız	sizqımıldarsız	alaqımıldarla
Indefinite future (future I)he won't move	menqımıldamazma	senqımıldamazsa	olqımıldamaz	bizqımıldamazbız	sizqımıldamazsız	alaqımıldamazla
Indefinite future (future I)will he move?	menqımıldarmıma? qımıldarmamı?	senqımıldarmısa?	olqımıldarmı?	bizqımıldarmıbız? qımıldarbızmı?	sizqımıldarmısız?	alaqımıldarmıla?
Indefinite future (future I)won't he move?	menqımıldamazmıma? qımıldamazmamı?	senqımıldamazmısa?	olqımıldamazmı?	bizqımıldamazmıbız? qımıldamazbızmı?	sizqımıldamazmısız?	alaqımıldamazmıla?
Definite future (future II)he is going to move	menqımıldarıqma	senqımıldarıqsa	olqımıldarıqdı	bizqımıldarıqbız	sizqımıldarıqsız	alaqımıldarıqdıla
Definite future (future II)he is not going to move	menqımıldarıq tülme	senqımıldarıq tülse	olqımıldarıq tüldü	bizqımıldarıq tülbüz	sizqımıldarıq tülsüz	alaqımıldarıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to move?	menqımıldarıqmıma? qımıldarıqmamı?	senqımıldarıqmısa?	olqımıldarıqmıdı?	bizqımıldarıqmıbız? qımıldarıqbızmı?	sizqımıldarıqmısız?	alaqımıldarıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to move?	menqımıldarıq tülmüme?	senqımıldarıq tülmüse?	olqımıldarıq tülmüdü?	bizqımıldarıq tülmübüz?	sizqımıldarıq tülmüsüz?	alaqımıldarıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of qımıldarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had moved	menqımıldağan edimqımıldağanem	senqımıldağan edingqımıldağaneng	olqımıldağan ediqımıldağaned	bizqımıldağan edikqımıldağanek	sizqımıldağan edigizqımıldağanegiz	alaqımıldağan edileqımıldağanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't moved	menqımıldamağan edimqımıldamağanem	senqımıldamağan edingqımıldamağaneng	olqımıldamağan ediqımıldamağaned	bizqımıldamağan edikqımıldamağanek	sizqımıldamağan edigizqımıldamağanegiz	alaqımıldamağan edileqımıldamağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was moving	menqımılday edimqımıldayem	senqımılday edingqımıldayeng	olqımılday ediqımıldayed	bizqımılday edikqımıldayek	sizqımılday edigizqımıldayegiz	alaqımılday edileqımıldayelle
Past continuous (imperfect)he wasn't moving	menqımıldamay edimqımıldamayem	senqımıldamay edingqımıldamayeng	olqımıldamay ediqımıldamayed	bizqımıldamay edikqımıldamayek	sizqımıldamay edigizqımıldamayegiz	alaqımıldamay edileqımıldamayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to move	menqımıldawçan edimqımıldawçanem	senqımıldawçan edingqımıldawçaneng	olqımıldawçan ediqımıldawçaned	bizqımıldawçan edikqımıldawçanek	sizqımıldawçan edigizqımıldawçanegiz	alaqımıldawçan edileqımıldawçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to move	menqımıldawçan tül edimqımıldawçan tül em	senqımıldawçan tül edingqımıldawçan tül eng	olqımıldawçan tül ediqımıldawçan tül ed	bizqımıldawçan tül edikqımıldawçan tül ek	sizqımıldawçan tül edigizqımıldawçan tül egiz	alaqımıldawçan tül edileqımıldawçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had moved and remained so			olqımıldab edi			alaqımıldab edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't moved			olqımıldab tül edi			alaqımıldab tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of moving	menqımılday tura edimqımılday turaem	senqımılday tura edingqımılday turaeng	olqımılday tura ediqımılday turaed	bizqımılday tura edikqımılday turaek	sizqımılday tura edigizqımılday turaegiz	alaqımılday tura edileqımılday turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of moving	menqımılday turmay edimqımılday turmayem	senqımılday turmay edingqımılday turmayeng	olqımılday turmay ediqımılday turmayed	bizqımılday turmay edikqımılday turmayek	sizqımılday turmay edigizqımılday turmayegiz	alaqımılday turmay edileqımılday turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would move	menqımıldar edimqımıldar em	senqımıldar edingqımıldar eng	olqımıldar ediqımıldar ed	bizqımıldar edikqımıldar ek	sizqımıldar edigizqımıldar egiz	alaqımıldar edileqımıldar elle
Conditional result (would)he wouldn't move	menqımıldamaz edimqımıldamaz em	senqımıldamaz edingqımıldamaz eng	olqımıldamaz ediqımıldamaz ed	bizqımıldamaz edikqımıldamaz ek	sizqımıldamaz edigizqımıldamaz egiz	alaqımıldamaz edileqımıldamaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have moved	menqımıldarıq edimqımıldarıq em	senqımıldarıq edingqımıldarıq eng	olqımıldarıq ediqımıldarıq ed	bizqımıldarıq edikqımıldarıq ek	sizqımıldarıq edigizqımıldarıq egiz	alaqımıldarıq edileqımıldarıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have moved	menqımıldarıq tül edimqımıldarıq tül em	senqımıldarıq tül edingqımıldarıq tül eng	olqımıldarıq tül ediqımıldarıq tül ed	bizqımıldarıq tül edikqımıldarıq tül ek	sizqımıldarıq tül edigizqımıldarıq tül egiz	alaqımıldarıq tül edileqımıldarıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of qımıldarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he moves	menqımıldasam	senqımıldasang	olqımıldasa	bizqımıldasaq	sizqımıldasağız	alaqımıldasala
Conditionalif he doesn't move	menqımıldamasam	senqımıldamasang	olqımıldamasa	bizqımıldamasaq	sizqımıldamasağız	alaqımıldamasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is moving	menqımılday esem	senqımılday eseng	olqımılday ese	bizqımılday esek	sizqımılday esegiz	alaqımılday esele
Conditional, present realif he is not moving	menqımıldamay esem	senqımıldamay eseng	olqımıldamay ese	bizqımıldamay esek	sizqımıldamay esegiz	alaqımıldamay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he moved	menqımıldasam ediqımıldasam ed	senqımıldasang ediqımıldasang ed	olqımıldasa ediqımıldasaed	bizqımıldasaq ediqımıldasaq ed	sizqımıldasağız ediqımıldasağız ed	alaqımıldasala ediqımıldasalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't move	menqımıldamasam ediqımıldamasam ed	senqımıldamasang ediqımıldamasang ed	olqımıldamasa ediqımıldamasaed	bizqımıldamasaq ediqımıldamasaq ed	sizqımıldamasağız ediqımıldamasağız ed	alaqımıldamasala ediqımıldamasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he moved	menqımıldadım esem	senqımıldadıng eseng	olqımıldadı ese	bizqımıldadıq esek	sizqımıldadığız esegiz	alaqımıldadıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't move	menqımıldamadım esem	senqımıldamadıng eseng	olqımıldamadı ese	bizqımıldamadıq esek	sizqımıldamadığız esegiz	alaqımıldamadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did move (indeed)	menqımıldağan esem	senqımıldağan eseng	olqımıldağan ese	bizqımıldağan esek	sizqımıldağan esegiz	alaqımıldağan esele
Conditional, past realif he didn't move (indeed)	menqımıldamağan esem	senqımıldamağan eseng	olqımıldamağan ese	bizqımıldamağan esek	sizqımıldamağan esegiz	alaqımıldamağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had moved	menqımıldağan bolsam	senqımıldağan bolsang	olqımıldağan bolsa	bizqımıldağan bolsaq	sizqımıldağan bolsağız	alaqımıldağan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't moved	menqımıldamağan bolsam	senqımıldamağan bolsang	olqımıldamağan bolsa	bizqımıldamağan bolsaq	sizqımıldamağan bolsağız	alaqımıldamağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had moved	menqımıldağan bolsam ediqımıldağan bolsam ed	senqımıldağan bolsang ediqımıldağan bolsang ed	olqımıldağan bolsa ediqımıldağan bolsaed	bizqımıldağan bolsaq ediqımıldağan bolsaq ed	sizqımıldağan bolsağız ediqımıldağan bolsağız ed	alaqımıldağan bolsala ediqımıldağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't moved	menqımıldamağan bolsam ediqımıldamağan bolsam ed	senqımıldamağan bolsang ediqımıldamağan bolsang ed	olqımıldamağan bolsa ediqımıldamağan bolsaed	bizqımıldamağan bolsaq ediqımıldamağan bolsaq ed	sizqımıldamağan bolsağız ediqımıldamağan bolsağız ed	alaqımıldamağan bolsala ediqımıldamağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will move	menqımıldar esem	senqımıldar eseng	olqımıldar ese	bizqımıldar esek	sizqımıldar esegiz	alaqımıldar esele
Conditional, aoristif he won't move	menqımıldamaz esem	senqımıldamaz eseng	olqımıldamaz ese	bizqımıldamaz esek	sizqımıldamaz esegiz	alaqımıldamaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to move	menqımıldarıq esem	senqımıldarıq eseng	olqımıldarıq ese	bizqımıldarıq esek	sizqımıldarıq esegiz	alaqımıldarıq esele
Conditional, futureif he is not going to move	menqımıldarıq tül esem	senqımıldarıq tül eseng	olqımıldarıq tül ese	bizqımıldarıq tül esek	sizqımıldarıq tül esegiz	alaqımıldarıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to move	menqımıldarıq bolsam	senqımıldarıq bolsang	olqımıldarıq bolsa	bizqımıldarıq bolsaq	sizqımıldarıq bolsağız	alaqımıldarıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to move	menqımıldamazlıq bolsam	senqımıldamazlıq bolsang	olqımıldamazlıq bolsa	bizqımıldamazlıq bolsaq	sizqımıldamazlıq bolsağız	alaqımıldamazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso qımıldadıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of qımıldarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be moving	menqımılday bolurma	senqımılday bolursa	olqımılday bolur	bizqımılday bolurbuz	sizqımılday bolursuz	alaqımılday bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be moving	menqımıldamay bolurma	senqımıldamay bolursa	olqımıldamay bolur	bizqımıldamay bolurbuz	sizqımıldamay bolursuz	alaqımıldamay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of moving	menqımılday tura bolurma	senqımılday tura bolursa	olqımılday tura bolur	bizqımılday tura bolurbuz	sizqımılday tura bolursuz	alaqımılday tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not moving	menqımıldamay tura bolurma	senqımıldamay tura bolursa	olqımıldamay tura bolur	bizqımıldamay tura bolurbuz	sizqımıldamay tura bolursuz	alaqımıldamay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have moved	menqımıldağan bolurma	senqımıldağan bolursa	olqımıldağan bolur	bizqımıldağan bolurbuz	sizqımıldağan bolursuz	alaqımıldağan bolurla
Inference (must have)he must not have moved	menqımıldamağan bolurma	senqımıldamağan bolursa	olqımıldamağan bolur	bizqımıldamağan bolurbuz	sizqımıldamağan bolursuz	alaqımıldamağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to move	menqımıldarıq bolurma	senqımıldarıq bolursa	olqımıldarıq bolur	bizqımıldarıq bolurbuz	sizqımıldarıq bolursuz	alaqımıldarıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to move	menqımıldamazlıq bolurma	senqımıldamazlıq bolursa	olqımıldamazlıq bolur	bizqımıldamazlıq bolurbuz	sizqımıldamazlıq bolursuz	alaqımıldamazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of qımıldarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it move	menqımıldayım	senqımılda!	olqımıldasın	bizqımıldayıq	sizqımıldağız!	alaqımıldasınla
Commands & suggestionslet him/her/it not move	menqımıldamayım	senqımıldama!	olqımıldamasın	bizqımıldamayıq	sizqımıldamağız!	alaqımıldamasınla
Commands & suggestionsshould he move?	menqımıldayımmı?		olqımıldasınmı?	bizqımıldayıqmı?		alaqımıldasınlamı?
Commands & suggestionsshould he not move?	menqımıldamayımmı?		olqımıldamasınmı?	bizqımıldamayıqmı?		alaqımıldamasınlamı?
Requestsdo let him/her/it move		senqımıldaçı²	olqımıldasınçı		sizqımıldaçığız	alaqımıldasınlaçı
Requestsdo let him/her/it not move		senqımıldamaçı²	olqımıldamasınçı		sizqımıldamaçığız	alaqımıldamasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you move		senqımıldağınqımıldağı
Blessings & curses — may you…may you not move		senqımıldamağınqımıldamağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he moved	menqımıldağay edim qımıldağa edim	senqımıldağay eding qımıldağa eding	olqımıldağay edi qımıldağa edi	bizqımıldağay edik qımıldağa edik	sizqımıldağay edigiz qımıldağa edigiz	alaqımıldağay edile qımıldağa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not move	menqımıldamağay edim qımıldamağa edim	senqımıldamağay eding qımıldamağa eding	olqımıldamağay edi qımıldamağa edi	bizqımıldamağay edik qımıldamağa edik	sizqımıldamağay edigiz qımıldamağa edigiz	alaqımıldamağay edile qımıldamağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to move	menqımıldamağa qoyayımqımıldama qoyayım	senqımıldamağa qoy!qımıldama qoy!	olqımıldamağa qoysunqımıldama qoysun	bizqımıldamağa qoyayıqqımıldama qoyayıq	sizqımıldamağa qoyuğuz!qımıldama qoyuğuz!	alaqımıldamağa qoysunlaqımıldama qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to move	menqımıldamağa qoymayımqımıldama qoymayım	senqımıldamağa qoyma!qımıldama qoyma!	olqımıldamağa qoymasınqımıldama qoymasın	bizqımıldamağa qoymayıqqımıldama qoymayıq	sizqımıldamağa qoymağız!qımıldama qoymağız!	alaqımıldamağa qoymasınlaqımıldama qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to move?	menqımıldamağa qoyayımmı?qımıldama qoyayımmı?		olqımıldamağa qoysunmu?qımıldama qoysunmu?	bizqımıldamağa qoyayıqmı?qımıldama qoyayıqmı?		alaqımıldamağa qoysunlamı?qımıldama qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to move?	menqımıldamağa qoymayımmı?qımıldama qoymayımmı?		olqımıldamağa qoymasınmı?qımıldama qoymasınmı?	bizqımıldamağa qoymayıqmı?qımıldama qoymayıqmı?		alaqımıldamağa qoymasınlamı?qımıldama qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to move	menqımıldamağa qoyamaqımıldama qoyama	senqımıldamağa qoyasaqımıldama qoyasa	olqımıldamağa qoyadıqımıldama qoyadı	bizqımıldamağa qoyabızqımıldama qoyabız	sizqımıldamağa qoyasızqımıldama qoyasız	alaqımıldamağa qoyadılaqımıldama qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to move	menqımıldamağa qoymaymaqımıldama qoymayma	senqımıldamağa qoymaysaqımıldama qoymaysa	olqımıldamağa qoymaydıqımıldama qoymaydı	bizqımıldamağa qoymaybızqımıldama qoymaybız	sizqımıldamağa qoymaysızqımıldama qoymaysız	alaqımıldamağa qoymaydılaqımıldama qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to move?	menqımıldamağa qoyamıma?qımıldama qoyamıma?	senqımıldamağa qoyamısa?qımıldama qoyamısa?	olqımıldamağa qoyamıdı?qımıldama qoyamıdı?	bizqımıldamağa qoyamıbız?qımıldama qoyamıbız?	sizqımıldamağa qoyamısız?qımıldama qoyamısız?	alaqımıldamağa qoyamıdıla?qımıldama qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to move?	menqımıldamağa qoymaymıma?qımıldama qoymaymıma?	senqımıldamağa qoymaymısa?qımıldama qoymaymısa?	olqımıldamağa qoymaymıdı?qımıldama qoymaymıdı?	bizqımıldamağa qoymaymıbız?qımıldama qoymaymıbız?	sizqımıldamağa qoymaymısız?qımıldama qoymaymısız?	alaqımıldamağa qoymaymıdıla?qımıldama qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to move	menqımıldamağa qoydumqımıldama qoydum	senqımıldamağa qoydungqımıldama qoydung	olqımıldamağa qoyduqımıldama qoydu	bizqımıldamağa qoyduqqımıldama qoyduq	sizqımıldamağa qoyduğuzqımıldama qoyduğuz	alaqımıldamağa qoydulaqımıldama qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to move	menqımıldamağa qoymadımqımıldama qoymadım	senqımıldamağa qoymadıngqımıldama qoymadıng	olqımıldamağa qoymadıqımıldama qoymadı	bizqımıldamağa qoymadıqqımıldama qoymadıq	sizqımıldamağa qoymadığızqımıldama qoymadığız	alaqımıldamağa qoymadılaqımıldama qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to move?	menqımıldamağa qoydummu?qımıldama qoydummu?	senqımıldamağa qoydungmu?qımıldama qoydungmu?	olqımıldamağa qoydumu?qımıldama qoydumu?	bizqımıldamağa qoyduqmu?qımıldama qoyduqmu?	sizqımıldamağa qoyduğuzmu?qımıldama qoyduğuzmu?	alaqımıldamağa qoydulamı?qımıldama qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to move?	menqımıldamağa qoymadımmı?qımıldama qoymadımmı?	senqımıldamağa qoymadıngmı?qımıldama qoymadıngmı?	olqımıldamağa qoymadımı?qımıldama qoymadımı?	bizqımıldamağa qoymadıqmı?qımıldama qoymadıqmı?	sizqımıldamağa qoymadığızmı?qımıldama qoymadığızmı?	alaqımıldamağa qoymadılamı?qımıldama qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of qımıldarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can move	menqımıldayalama	senqımıldayalasa	olqımıldayaladı	bizqımıldayalabız	sizqımıldayalasız	alaqımıldayaladıla
Ability — presenthe can't move	menqımıldayalmayma	senqımıldayalmaysa	olqımıldayalmaydı	bizqımıldayalmaybız	sizqımıldayalmaysız	alaqımıldayalmaydıla
Ability — presentcan he move?	menqımıldayalamıma? qımıldayalamamı?	senqımıldayalamısa?	olqımıldayalamıdı?	bizqımıldayalamıbız? qımıldayalabızmı?	sizqımıldayalamısız?	alaqımıldayalamıdıla?
Ability — presentcan't he move?	menqımıldayalmaymıma? qımıldayalmaymamı?	senqımıldayalmaymısa?	olqımıldayalmaymıdı?	bizqımıldayalmaymıbız? qımıldayalmaybızmı?	sizqımıldayalmaymısız?	alaqımıldayalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can move	menqımıldayalsam	senqımıldayalsang	olqımıldayalsa	bizqımıldayalsaq	sizqımıldayalsağız	alaqımıldayalsala
Ability — if I can…if he can't move	menqımıldayalmasam	senqımıldayalmasang	olqımıldayalmasa	bizqımıldayalmasaq	sizqımıldayalmasağız	alaqımıldayalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to move	menqımıldayaldım	senqımıldayaldıng	olqımıldayaldı	bizqımıldayaldıq	sizqımıldayaldığız	alaqımıldayaldıla
Ability — simple pasthe could not move	menqımıldayalmadım	senqımıldayalmadıng	olqımıldayalmadı	bizqımıldayalmadıq	sizqımıldayalmadığız	alaqımıldayalmadıla
Ability — simple pastwas he able to move?	menqımıldayaldımmı?	senqımıldayaldıngmı?	olqımıldayaldımı?	bizqımıldayaldıqmı?	sizqımıldayaldığızmı?	alaqımıldayaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he move?	menqımıldayalmadımmı?	senqımıldayalmadıngmı?	olqımıldayalmadımı?	bizqımıldayalmadıqmı?	sizqımıldayalmadığızmı?	alaqımıldayalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to move	menqımıldayalğanma	senqımıldayalğansa	olqımıldayalğandı	bizqımıldayalğanbız	sizqımıldayalğansız	alaqımıldayalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to move	menqımıldayalmağanma	senqımıldayalmağansa	olqımıldayalmağandı	bizqımıldayalmağanbız	sizqımıldayalmağansız	alaqımıldayalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to move?	menqımıldayalğanmıma? qımıldayalğanmamı?	senqımıldayalğanmısa?	olqımıldayalğanmıdı?	bizqımıldayalğanmıbız? qımıldayalğanbızmı?	sizqımıldayalğanmısız?	alaqımıldayalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to move?	menqımıldayalmağanmıma? qımıldayalmağanmamı?	senqımıldayalmağanmısa?	olqımıldayalmağanmıdı?	bizqımıldayalmağanmıbız? qımıldayalmağanbızmı?	sizqımıldayalmağanmısız?	alaqımıldayalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to move	menqımıldayalğan edimqımıldayalğanem	senqımıldayalğan edingqımıldayalğaneng	olqımıldayalğan ediqımıldayalğaned	bizqımıldayalğan edikqımıldayalğanek	sizqımıldayalğan edigizqımıldayalğanegiz	alaqımıldayalğan edileqımıldayalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to move	menqımıldayalmağan edimqımıldayalmağanem	senqımıldayalmağan edingqımıldayalmağaneng	olqımıldayalmağan ediqımıldayalmağaned	bizqımıldayalmağan edikqımıldayalmağanek	sizqımıldayalmağan edigizqımıldayalmağanegiz	alaqımıldayalmağan edileqımıldayalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could move	menqımıldayala edimqımıldayalaem	senqımıldayala edingqımıldayalaeng	olqımıldayala ediqımıldayalaed	bizqımıldayala edikqımıldayalaek	sizqımıldayala edigizqımıldayalaegiz	alaqımıldayala edileqımıldayalaelle
Ability — past backgroundhe could not move	menqımıldayalmay edimqımıldayalmayem	senqımıldayalmay edingqımıldayalmayeng	olqımıldayalmay ediqımıldayalmayed	bizqımıldayalmay edikqımıldayalmayek	sizqımıldayalmay edigizqımıldayalmayegiz	alaqımıldayalmay edileqımıldayalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to move	menqımıldayalırma	senqımıldayalırsa	olqımıldayalır	bizqımıldayalırbız	sizqımıldayalırsız	alaqımıldayalırla
Ability — future Ihe won't be able to move	menqımıldayalmazma	senqımıldayalmazsa	olqımıldayalmaz	bizqımıldayalmazbız	sizqımıldayalmazsız	alaqımıldayalmazla
Ability — future Iwill he be able to move?	menqımıldayalırmıma? qımıldayalırmamı?	senqımıldayalırmısa?	olqımıldayalırmı?	bizqımıldayalırmıbız? qımıldayalırbızmı?	sizqımıldayalırmısız?	alaqımıldayalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to move?	menqımıldayalmazmıma? qımıldayalmazmamı?	senqımıldayalmazmısa?	olqımıldayalmazmı?	bizqımıldayalmazmıbız? qımıldayalmazbızmı?	sizqımıldayalmazmısız?	alaqımıldayalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to move	menqımıldayallıqma	senqımıldayallıqsa	olqımıldayallıqdı	bizqımıldayallıqbız	sizqımıldayallıqsız	alaqımıldayallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to move	menqımıldayallıq tülme	senqımıldayallıq tülse	olqımıldayallıq tüldü	bizqımıldayallıq tülbüz	sizqımıldayallıq tülsüz	alaqımıldayallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to move?	menqımıldayallıqmıma? qımıldayallıqmamı?	senqımıldayallıqmısa?	olqımıldayallıqmıdı?	bizqımıldayallıqmıbız? qımıldayallıqbızmı?	sizqımıldayallıqmısız?	alaqımıldayallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to move?	menqımıldayallıq tülmüme?	senqımıldayallıq tülmüse?	olqımıldayallıq tülmüdü?	bizqımıldayallıq tülmübüz?	sizqımıldayallıq tülmüsüz?	alaqımıldayallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to move	menqımıldayalır edimqımıldayalır em	senqımıldayalır edingqımıldayalır eng	olqımıldayalır ediqımıldayalır ed	bizqımıldayalır edikqımıldayalır ek	sizqımıldayalır edigizqımıldayalır egiz	alaqımıldayalır edileqımıldayalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to move	menqımıldayalmaz edimqımıldayalmaz em	senqımıldayalmaz edingqımıldayalmaz eng	olqımıldayalmaz ediqımıldayalmaz ed	bizqımıldayalmaz edikqımıldayalmaz ek	sizqımıldayalmaz edigizqımıldayalmaz egiz	alaqımıldayalmaz edileqımıldayalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to move		senqımıldayalğınqımıldayalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to move		senqımıldayalmağınqımıldayalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of qımıldarğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be moving	menqımılday bolmazma	senqımılday bolmazsa	olqımılday bolmaz	bizqımılday bolmazbız	sizqımılday bolmazsız	alaqımılday bolmazla
Inference, present — double negationhe must be moving (emphatic)	menqımıldamay bolmazma	senqımıldamay bolmazsa	olqımıldamay bolmaz	bizqımıldamay bolmazbız	sizqımıldamay bolmazsız	alaqımıldamay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of moving	menqımılday tura bolmazma	senqımılday tura bolmazsa	olqımılday tura bolmaz	bizqımılday tura bolmazbız	sizqımılday tura bolmazsız	alaqımılday tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not moving (emphatic)	menqımıldamay tura bolmazma	senqımıldamay tura bolmazsa	olqımıldamay tura bolmaz	bizqımıldamay tura bolmazbız	sizqımıldamay tura bolmazsız	alaqımıldamay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not moving	menqımıldamay turama	senqımıldamay turasa	olqımıldamay turadı	bizqımıldamay turabız	sizqımıldamay turasız	alaqımıldamay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not moving	menqımıldamay turmayma	senqımıldamay turmaysa	olqımıldamay turmaydı	bizqımıldamay turmaybız	sizqımıldamay turmaysız	alaqımıldamay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not moving?	menqımıldamay turmaymıma	senqımıldamay turmaymısa	olqımıldamay turmaymıdı	bizqımıldamay turmaymıbız	sizqımıldamay turmaymısız	alaqımıldamay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have moved	menqımıldağan bolmazma	senqımıldağan bolmazsa	olqımıldağan bolmaz	bizqımıldağan bolmazbız	sizqımıldağan bolmazsız	alaqımıldağan bolmazla
Inference — double negationhe must have moved (emphatic)	menqımıldamağan bolmazma	senqımıldamağan bolmazsa	olqımıldamağan bolmaz	bizqımıldamağan bolmazbız	sizqımıldamağan bolmazsız	alaqımıldamağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had moved	menqımıldağan bolmasam	senqımıldağan bolmasang	olqımıldağan bolmasa	bizqımıldağan bolmasaq	sizqımıldağan bolmasağız	alaqımıldağan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't moved	menqımıldamağan bolmasam	senqımıldamağan bolmasang	olqımıldamağan bolmasa	bizqımıldamağan bolmasaq	sizqımıldamağan bolmasağız	alaqımıldamağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to move	menqımıldarıq bolmazma	senqımıldarıq bolmazsa	olqımıldarıq bolmaz	bizqımıldarıq bolmazbız	sizqımıldarıq bolmazsız	alaqımıldarıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to move (emphatic)	menqımıldamazlıq bolmazma	senqımıldamazlıq bolmazsa	olqımıldamazlıq bolmaz	bizqımıldamazlıq bolmazbız	sizqımıldamazlıq bolmazsız	alaqımıldamazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to move	menqımıldarıq bolmasam	senqımıldarıq bolmasang	olqımıldarıq bolmasa	bizqımıldarıq bolmasaq	sizqımıldarıq bolmasağız	alaqımıldarıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to move	menqımıldamazlıq bolmasam	senqımıldamazlıq bolmasang	olqımıldamazlıq bolmasa	bizqımıldamazlıq bolmasaq	sizqımıldamazlıq bolmasağız	alaqımıldamazlıq bolmasala