qalqırğa

/qalqɯrʁa/

1. (v.) to doze off, to nod off, to drop asleep

busağatda qalqığandı — he has just dropped off
eki sağat qalqıdıng — you slept for two hours
qalqıb qalğanma — I dozed off

2. (v.) to lift off, to rise into the air, to take off

quş kökge qalqıdı — the eagle rose into the sky
samolöt qalqıdı — the aeroplane lifted off
qanatların qağıb qalqıdı — it beat its wings and rose

3. (v.) to soar, to hover, to fly high

quş kökde qalqıb turadı — the hawk hovers in the sky
qalqığan quş — a soaring hawk
miyikde qalqıydı — it soars high up

4. (v.) to float on the surface

jaw başına qalqıydı — the fat floats to the top
ağaç suwdan qalqıydı — wood floats on the water
balıq başına qalqıdı — the fish came up to the surface

5. (v.) to surface, to come up

suwdan qalqıdı — it surfaced from the water
qalqıb çıqdı — it came up to the top
tübünden qalqıdı — it rose up from below

6. (v.) to halt for a while (of mist, cloud)

tuman qalqıb turadı — the mist is hanging still
bulutla qalqıdıla — the clouds have come to a stand
tuman taw başında qalqıydı — the mist hangs on the mountain top

Conjugation

Common forms

qalqıydıhe is dozing off
qalqıdıhe dozed off
qalqığandıhe has dozed off
qalqırhe will doze off
qalqırıqdıhe is going to doze off
qalqıy edihe was dozing off
qalqısaif he dozes off
qalqı!doze off!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of qalqırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is dozing off	menqalqıyma	senqalqıysa	olqalqıydı	bizqalqıybız	sizqalqıysız	alaqalqıydıla
Present (simple & continuous)he is not dozing off	menqalqımayma	senqalqımaysa	olqalqımaydı	bizqalqımaybız	sizqalqımaysız	alaqalqımaydıla
Present (simple & continuous)is he dozing off?	menqalqıymıma? qalqıymamı?	senqalqıymısa?	olqalqıymıdı?	bizqalqıymıbız? qalqıybızmı?	sizqalqıymısız?	alaqalqıymıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he dozing off?	menqalqımaymıma? qalqımaymamı?	senqalqımaymısa?	olqalqımaymıdı?	bizqalqımaymıbız? qalqımaybızmı?	sizqalqımaymısız?	alaqalqımaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually dozes off	menqalqıwçanma	senqalqıwçansa	olqalqıwçandı	bizqalqıwçanbız	sizqalqıwçansız	alaqalqıwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually doze off	menqalqıwçan tülme	senqalqıwçan tülse	olqalqıwçan tüldü	bizqalqıwçan tülbüz	sizqalqıwçan tülsüz	alaqalqıwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually doze off?	menqalqıwçanmıma? qalqıwçanmamı?	senqalqıwçanmısa?	olqalqıwçanmıdı?	bizqalqıwçanmıbız? qalqıwçanbızmı?	sizqalqıwçanmısız?	alaqalqıwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually doze off?	menqalqıwçan tülmüme?	senqalqıwçan tülmüse?	olqalqıwçan tülmüdü?	bizqalqıwçan tülmübüz?	sizqalqıwçan tülmüsüz?	alaqalqıwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has dozed off and remains so			olqalqıbdı			alaqalqıbdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he dozed off?			olqalqıbmıdı?			alaqalqıbmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of dozing off	menqalqıy turama	senqalqıy turasa	olqalqıy turadı	bizqalqıy turabız	sizqalqıy turasız	alaqalqıy turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of dozing off	menqalqıy turmayma	senqalqıy turmaysa	olqalqıy turmaydı	bizqalqıy turmaybız	sizqalqıy turmaysız	alaqalqıy turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of dozing off?	menqalqıy turamıma? qalqıy turamamı?	senqalqıy turamısa?	olqalqıy turamıdı?	bizqalqıy turamıbız? qalqıy turabızmı?	sizqalqıy turamısız?	alaqalqıy turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of dozing off?	menqalqıy turmaymıma? qalqıy turmaymamı?	senqalqıy turmaymısa?	olqalqıy turmaymıdı?	bizqalqıy turmaymıbız? qalqıy turmaybızmı?	sizqalqıy turmaymısız?	alaqalqıy turmaymıdıla?
Simple past (definite)he dozed off	menqalqıdım	senqalqıdıng	olqalqıdı	bizqalqıdıq	sizqalqıdığız	alaqalqıdıla
Simple past (definite)he didn't doze off	menqalqımadım	senqalqımadıng	olqalqımadı	bizqalqımadıq	sizqalqımadığız	alaqalqımadıla
Simple past (definite)did he doze off?	menqalqıdımmı?	senqalqıdıngmı?	olqalqıdımı?	bizqalqıdıqmı?	sizqalqıdığızmı?	alaqalqıdılamı?
Simple past (definite)didn't he doze off?	menqalqımadımmı?	senqalqımadıngmı?	olqalqımadımı?	bizqalqımadıqmı?	sizqalqımadığızmı?	alaqalqımadılamı?
Perfect (past indefinite)he has dozed off	menqalqığanma	senqalqığansa	olqalqığandı	bizqalqığanbız	sizqalqığansız	alaqalqığandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't dozed off	menqalqımağanma	senqalqımağansa	olqalqımağandı	bizqalqımağanbız	sizqalqımağansız	alaqalqımağandıla
Perfect (past indefinite)has he dozed off?	menqalqığanmıma? qalqığanmamı?	senqalqığanmısa?	olqalqığanmıdı?	bizqalqığanmıbız? qalqığanbızmı?	sizqalqığanmısız?	alaqalqığanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he dozed off?	menqalqımağanmıma? qalqımağanmamı?	senqalqımağanmısa?	olqalqımağanmıdı?	bizqalqımağanmıbız? qalqımağanbızmı?	sizqalqımağanmısız?	alaqalqımağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will doze off	menqalqırma	senqalqırsa	olqalqır	bizqalqırbız	sizqalqırsız	alaqalqırla
Indefinite future (future I)he won't doze off	menqalqımazma	senqalqımazsa	olqalqımaz	bizqalqımazbız	sizqalqımazsız	alaqalqımazla
Indefinite future (future I)will he doze off?	menqalqırmıma? qalqırmamı?	senqalqırmısa?	olqalqırmı?	bizqalqırmıbız? qalqırbızmı?	sizqalqırmısız?	alaqalqırmıla?
Indefinite future (future I)won't he doze off?	menqalqımazmıma? qalqımazmamı?	senqalqımazmısa?	olqalqımazmı?	bizqalqımazmıbız? qalqımazbızmı?	sizqalqımazmısız?	alaqalqımazmıla?
Definite future (future II)he is going to doze off	menqalqırıqma	senqalqırıqsa	olqalqırıqdı	bizqalqırıqbız	sizqalqırıqsız	alaqalqırıqdıla
Definite future (future II)he is not going to doze off	menqalqırıq tülme	senqalqırıq tülse	olqalqırıq tüldü	bizqalqırıq tülbüz	sizqalqırıq tülsüz	alaqalqırıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to doze off?	menqalqırıqmıma? qalqırıqmamı?	senqalqırıqmısa?	olqalqırıqmıdı?	bizqalqırıqmıbız? qalqırıqbızmı?	sizqalqırıqmısız?	alaqalqırıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to doze off?	menqalqırıq tülmüme?	senqalqırıq tülmüse?	olqalqırıq tülmüdü?	bizqalqırıq tülmübüz?	sizqalqırıq tülmüsüz?	alaqalqırıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of qalqırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had dozed off	menqalqığan edimqalqığanem	senqalqığan edingqalqığaneng	olqalqığan ediqalqığaned	bizqalqığan edikqalqığanek	sizqalqığan edigizqalqığanegiz	alaqalqığan edileqalqığanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't dozed off	menqalqımağan edimqalqımağanem	senqalqımağan edingqalqımağaneng	olqalqımağan ediqalqımağaned	bizqalqımağan edikqalqımağanek	sizqalqımağan edigizqalqımağanegiz	alaqalqımağan edileqalqımağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was dozing off	menqalqıy edimqalqıyem	senqalqıy edingqalqıyeng	olqalqıy ediqalqıyed	bizqalqıy edikqalqıyek	sizqalqıy edigizqalqıyegiz	alaqalqıy edileqalqıyelle
Past continuous (imperfect)he wasn't dozing off	menqalqımay edimqalqımayem	senqalqımay edingqalqımayeng	olqalqımay ediqalqımayed	bizqalqımay edikqalqımayek	sizqalqımay edigizqalqımayegiz	alaqalqımay edileqalqımayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to doze off	menqalqıwçan edimqalqıwçanem	senqalqıwçan edingqalqıwçaneng	olqalqıwçan ediqalqıwçaned	bizqalqıwçan edikqalqıwçanek	sizqalqıwçan edigizqalqıwçanegiz	alaqalqıwçan edileqalqıwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to doze off	menqalqıwçan tül edimqalqıwçan tül em	senqalqıwçan tül edingqalqıwçan tül eng	olqalqıwçan tül ediqalqıwçan tül ed	bizqalqıwçan tül edikqalqıwçan tül ek	sizqalqıwçan tül edigizqalqıwçan tül egiz	alaqalqıwçan tül edileqalqıwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had dozed off and remained so			olqalqıb edi			alaqalqıb edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't dozed off			olqalqıb tül edi			alaqalqıb tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of dozing off	menqalqıy tura edimqalqıy turaem	senqalqıy tura edingqalqıy turaeng	olqalqıy tura ediqalqıy turaed	bizqalqıy tura edikqalqıy turaek	sizqalqıy tura edigizqalqıy turaegiz	alaqalqıy tura edileqalqıy turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of dozing off	menqalqıy turmay edimqalqıy turmayem	senqalqıy turmay edingqalqıy turmayeng	olqalqıy turmay ediqalqıy turmayed	bizqalqıy turmay edikqalqıy turmayek	sizqalqıy turmay edigizqalqıy turmayegiz	alaqalqıy turmay edileqalqıy turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would doze off	menqalqır edimqalqır em	senqalqır edingqalqır eng	olqalqır ediqalqır ed	bizqalqır edikqalqır ek	sizqalqır edigizqalqır egiz	alaqalqır edileqalqır elle
Conditional result (would)he wouldn't doze off	menqalqımaz edimqalqımaz em	senqalqımaz edingqalqımaz eng	olqalqımaz ediqalqımaz ed	bizqalqımaz edikqalqımaz ek	sizqalqımaz edigizqalqımaz egiz	alaqalqımaz edileqalqımaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have dozed off	menqalqırıq edimqalqırıq em	senqalqırıq edingqalqırıq eng	olqalqırıq ediqalqırıq ed	bizqalqırıq edikqalqırıq ek	sizqalqırıq edigizqalqırıq egiz	alaqalqırıq edileqalqırıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have dozed off	menqalqırıq tül edimqalqırıq tül em	senqalqırıq tül edingqalqırıq tül eng	olqalqırıq tül ediqalqırıq tül ed	bizqalqırıq tül edikqalqırıq tül ek	sizqalqırıq tül edigizqalqırıq tül egiz	alaqalqırıq tül edileqalqırıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of qalqırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he dozes off	menqalqısam	senqalqısang	olqalqısa	bizqalqısaq	sizqalqısağız	alaqalqısala
Conditionalif he doesn't doze off	menqalqımasam	senqalqımasang	olqalqımasa	bizqalqımasaq	sizqalqımasağız	alaqalqımasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is dozing off	menqalqıy esem	senqalqıy eseng	olqalqıy ese	bizqalqıy esek	sizqalqıy esegiz	alaqalqıy esele
Conditional, present realif he is not dozing off	menqalqımay esem	senqalqımay eseng	olqalqımay ese	bizqalqımay esek	sizqalqımay esegiz	alaqalqımay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he dozed off	menqalqısam ediqalqısam ed	senqalqısang ediqalqısang ed	olqalqısa ediqalqısaed	bizqalqısaq ediqalqısaq ed	sizqalqısağız ediqalqısağız ed	alaqalqısala ediqalqısalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't doze off	menqalqımasam ediqalqımasam ed	senqalqımasang ediqalqımasang ed	olqalqımasa ediqalqımasaed	bizqalqımasaq ediqalqımasaq ed	sizqalqımasağız ediqalqımasağız ed	alaqalqımasala ediqalqımasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he dozed off	menqalqıdım esem	senqalqıdıng eseng	olqalqıdı ese	bizqalqıdıq esek	sizqalqıdığız esegiz	alaqalqıdıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't doze off	menqalqımadım esem	senqalqımadıng eseng	olqalqımadı ese	bizqalqımadıq esek	sizqalqımadığız esegiz	alaqalqımadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did doze off (indeed)	menqalqığan esem	senqalqığan eseng	olqalqığan ese	bizqalqığan esek	sizqalqığan esegiz	alaqalqığan esele
Conditional, past realif he didn't doze off (indeed)	menqalqımağan esem	senqalqımağan eseng	olqalqımağan ese	bizqalqımağan esek	sizqalqımağan esegiz	alaqalqımağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had dozed off	menqalqığan bolsam	senqalqığan bolsang	olqalqığan bolsa	bizqalqığan bolsaq	sizqalqığan bolsağız	alaqalqığan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't dozed off	menqalqımağan bolsam	senqalqımağan bolsang	olqalqımağan bolsa	bizqalqımağan bolsaq	sizqalqımağan bolsağız	alaqalqımağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had dozed off	menqalqığan bolsam ediqalqığan bolsam ed	senqalqığan bolsang ediqalqığan bolsang ed	olqalqığan bolsa ediqalqığan bolsaed	bizqalqığan bolsaq ediqalqığan bolsaq ed	sizqalqığan bolsağız ediqalqığan bolsağız ed	alaqalqığan bolsala ediqalqığan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't dozed off	menqalqımağan bolsam ediqalqımağan bolsam ed	senqalqımağan bolsang ediqalqımağan bolsang ed	olqalqımağan bolsa ediqalqımağan bolsaed	bizqalqımağan bolsaq ediqalqımağan bolsaq ed	sizqalqımağan bolsağız ediqalqımağan bolsağız ed	alaqalqımağan bolsala ediqalqımağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will doze off	menqalqır esem	senqalqır eseng	olqalqır ese	bizqalqır esek	sizqalqır esegiz	alaqalqır esele
Conditional, aoristif he won't doze off	menqalqımaz esem	senqalqımaz eseng	olqalqımaz ese	bizqalqımaz esek	sizqalqımaz esegiz	alaqalqımaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to doze off	menqalqırıq esem	senqalqırıq eseng	olqalqırıq ese	bizqalqırıq esek	sizqalqırıq esegiz	alaqalqırıq esele
Conditional, futureif he is not going to doze off	menqalqırıq tül esem	senqalqırıq tül eseng	olqalqırıq tül ese	bizqalqırıq tül esek	sizqalqırıq tül esegiz	alaqalqırıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to doze off	menqalqırıq bolsam	senqalqırıq bolsang	olqalqırıq bolsa	bizqalqırıq bolsaq	sizqalqırıq bolsağız	alaqalqırıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to doze off	menqalqımazlıq bolsam	senqalqımazlıq bolsang	olqalqımazlıq bolsa	bizqalqımazlıq bolsaq	sizqalqımazlıq bolsağız	alaqalqımazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso qalqıdıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of qalqırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be dozing off	menqalqıy bolurma	senqalqıy bolursa	olqalqıy bolur	bizqalqıy bolurbuz	sizqalqıy bolursuz	alaqalqıy bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be dozing off	menqalqımay bolurma	senqalqımay bolursa	olqalqımay bolur	bizqalqımay bolurbuz	sizqalqımay bolursuz	alaqalqımay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of dozing off	menqalqıy tura bolurma	senqalqıy tura bolursa	olqalqıy tura bolur	bizqalqıy tura bolurbuz	sizqalqıy tura bolursuz	alaqalqıy tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not dozing off	menqalqımay tura bolurma	senqalqımay tura bolursa	olqalqımay tura bolur	bizqalqımay tura bolurbuz	sizqalqımay tura bolursuz	alaqalqımay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have dozed off	menqalqığan bolurma	senqalqığan bolursa	olqalqığan bolur	bizqalqığan bolurbuz	sizqalqığan bolursuz	alaqalqığan bolurla
Inference (must have)he must not have dozed off	menqalqımağan bolurma	senqalqımağan bolursa	olqalqımağan bolur	bizqalqımağan bolurbuz	sizqalqımağan bolursuz	alaqalqımağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to doze off	menqalqırıq bolurma	senqalqırıq bolursa	olqalqırıq bolur	bizqalqırıq bolurbuz	sizqalqırıq bolursuz	alaqalqırıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to doze off	menqalqımazlıq bolurma	senqalqımazlıq bolursa	olqalqımazlıq bolur	bizqalqımazlıq bolurbuz	sizqalqımazlıq bolursuz	alaqalqımazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of qalqırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it doze off	menqalqıyım	senqalqı!	olqalqısın	bizqalqıyıq	sizqalqığız!	alaqalqısınla
Commands & suggestionslet him/her/it not doze off	menqalqımayım	senqalqıma!	olqalqımasın	bizqalqımayıq	sizqalqımağız!	alaqalqımasınla
Commands & suggestionsshould he doze off?	menqalqıyımmı?		olqalqısınmı?	bizqalqıyıqmı?		alaqalqısınlamı?
Commands & suggestionsshould he not doze off?	menqalqımayımmı?		olqalqımasınmı?	bizqalqımayıqmı?		alaqalqımasınlamı?
Requestsdo let him/her/it doze off		senqalqıçı²	olqalqısınçı		sizqalqıçığız	alaqalqısınlaçı
Requestsdo let him/her/it not doze off		senqalqımaçı²	olqalqımasınçı		sizqalqımaçığız	alaqalqımasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you doze off		senqalqığınqalqığı
Blessings & curses — may you…may you not doze off		senqalqımağınqalqımağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he dozed off	menqalqığay edim qalqığa edim	senqalqığay eding qalqığa eding	olqalqığay edi qalqığa edi	bizqalqığay edik qalqığa edik	sizqalqığay edigiz qalqığa edigiz	alaqalqığay edile qalqığa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not doze off	menqalqımağay edim qalqımağa edim	senqalqımağay eding qalqımağa eding	olqalqımağay edi qalqımağa edi	bizqalqımağay edik qalqımağa edik	sizqalqımağay edigiz qalqımağa edigiz	alaqalqımağay edile qalqımağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to doze off	menqalqımağa qoyayımqalqıma qoyayım	senqalqımağa qoy!qalqıma qoy!	olqalqımağa qoysunqalqıma qoysun	bizqalqımağa qoyayıqqalqıma qoyayıq	sizqalqımağa qoyuğuz!qalqıma qoyuğuz!	alaqalqımağa qoysunlaqalqıma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to doze off	menqalqımağa qoymayımqalqıma qoymayım	senqalqımağa qoyma!qalqıma qoyma!	olqalqımağa qoymasınqalqıma qoymasın	bizqalqımağa qoymayıqqalqıma qoymayıq	sizqalqımağa qoymağız!qalqıma qoymağız!	alaqalqımağa qoymasınlaqalqıma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to doze off?	menqalqımağa qoyayımmı?qalqıma qoyayımmı?		olqalqımağa qoysunmu?qalqıma qoysunmu?	bizqalqımağa qoyayıqmı?qalqıma qoyayıqmı?		alaqalqımağa qoysunlamı?qalqıma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to doze off?	menqalqımağa qoymayımmı?qalqıma qoymayımmı?		olqalqımağa qoymasınmı?qalqıma qoymasınmı?	bizqalqımağa qoymayıqmı?qalqıma qoymayıqmı?		alaqalqımağa qoymasınlamı?qalqıma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to doze off	menqalqımağa qoyamaqalqıma qoyama	senqalqımağa qoyasaqalqıma qoyasa	olqalqımağa qoyadıqalqıma qoyadı	bizqalqımağa qoyabızqalqıma qoyabız	sizqalqımağa qoyasızqalqıma qoyasız	alaqalqımağa qoyadılaqalqıma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to doze off	menqalqımağa qoymaymaqalqıma qoymayma	senqalqımağa qoymaysaqalqıma qoymaysa	olqalqımağa qoymaydıqalqıma qoymaydı	bizqalqımağa qoymaybızqalqıma qoymaybız	sizqalqımağa qoymaysızqalqıma qoymaysız	alaqalqımağa qoymaydılaqalqıma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to doze off?	menqalqımağa qoyamıma?qalqıma qoyamıma?	senqalqımağa qoyamısa?qalqıma qoyamısa?	olqalqımağa qoyamıdı?qalqıma qoyamıdı?	bizqalqımağa qoyamıbız?qalqıma qoyamıbız?	sizqalqımağa qoyamısız?qalqıma qoyamısız?	alaqalqımağa qoyamıdıla?qalqıma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to doze off?	menqalqımağa qoymaymıma?qalqıma qoymaymıma?	senqalqımağa qoymaymısa?qalqıma qoymaymısa?	olqalqımağa qoymaymıdı?qalqıma qoymaymıdı?	bizqalqımağa qoymaymıbız?qalqıma qoymaymıbız?	sizqalqımağa qoymaymısız?qalqıma qoymaymısız?	alaqalqımağa qoymaymıdıla?qalqıma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to doze off	menqalqımağa qoydumqalqıma qoydum	senqalqımağa qoydungqalqıma qoydung	olqalqımağa qoyduqalqıma qoydu	bizqalqımağa qoyduqqalqıma qoyduq	sizqalqımağa qoyduğuzqalqıma qoyduğuz	alaqalqımağa qoydulaqalqıma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to doze off	menqalqımağa qoymadımqalqıma qoymadım	senqalqımağa qoymadıngqalqıma qoymadıng	olqalqımağa qoymadıqalqıma qoymadı	bizqalqımağa qoymadıqqalqıma qoymadıq	sizqalqımağa qoymadığızqalqıma qoymadığız	alaqalqımağa qoymadılaqalqıma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to doze off?	menqalqımağa qoydummu?qalqıma qoydummu?	senqalqımağa qoydungmu?qalqıma qoydungmu?	olqalqımağa qoydumu?qalqıma qoydumu?	bizqalqımağa qoyduqmu?qalqıma qoyduqmu?	sizqalqımağa qoyduğuzmu?qalqıma qoyduğuzmu?	alaqalqımağa qoydulamı?qalqıma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to doze off?	menqalqımağa qoymadımmı?qalqıma qoymadımmı?	senqalqımağa qoymadıngmı?qalqıma qoymadıngmı?	olqalqımağa qoymadımı?qalqıma qoymadımı?	bizqalqımağa qoymadıqmı?qalqıma qoymadıqmı?	sizqalqımağa qoymadığızmı?qalqıma qoymadığızmı?	alaqalqımağa qoymadılamı?qalqıma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of qalqırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can doze off	menqalqıyalama	senqalqıyalasa	olqalqıyaladı	bizqalqıyalabız	sizqalqıyalasız	alaqalqıyaladıla
Ability — presenthe can't doze off	menqalqıyalmayma	senqalqıyalmaysa	olqalqıyalmaydı	bizqalqıyalmaybız	sizqalqıyalmaysız	alaqalqıyalmaydıla
Ability — presentcan he doze off?	menqalqıyalamıma? qalqıyalamamı?	senqalqıyalamısa?	olqalqıyalamıdı?	bizqalqıyalamıbız? qalqıyalabızmı?	sizqalqıyalamısız?	alaqalqıyalamıdıla?
Ability — presentcan't he doze off?	menqalqıyalmaymıma? qalqıyalmaymamı?	senqalqıyalmaymısa?	olqalqıyalmaymıdı?	bizqalqıyalmaymıbız? qalqıyalmaybızmı?	sizqalqıyalmaymısız?	alaqalqıyalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can doze off	menqalqıyalsam	senqalqıyalsang	olqalqıyalsa	bizqalqıyalsaq	sizqalqıyalsağız	alaqalqıyalsala
Ability — if I can…if he can't doze off	menqalqıyalmasam	senqalqıyalmasang	olqalqıyalmasa	bizqalqıyalmasaq	sizqalqıyalmasağız	alaqalqıyalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to doze off	menqalqıyaldım	senqalqıyaldıng	olqalqıyaldı	bizqalqıyaldıq	sizqalqıyaldığız	alaqalqıyaldıla
Ability — simple pasthe could not doze off	menqalqıyalmadım	senqalqıyalmadıng	olqalqıyalmadı	bizqalqıyalmadıq	sizqalqıyalmadığız	alaqalqıyalmadıla
Ability — simple pastwas he able to doze off?	menqalqıyaldımmı?	senqalqıyaldıngmı?	olqalqıyaldımı?	bizqalqıyaldıqmı?	sizqalqıyaldığızmı?	alaqalqıyaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he doze off?	menqalqıyalmadımmı?	senqalqıyalmadıngmı?	olqalqıyalmadımı?	bizqalqıyalmadıqmı?	sizqalqıyalmadığızmı?	alaqalqıyalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to doze off	menqalqıyalğanma	senqalqıyalğansa	olqalqıyalğandı	bizqalqıyalğanbız	sizqalqıyalğansız	alaqalqıyalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to doze off	menqalqıyalmağanma	senqalqıyalmağansa	olqalqıyalmağandı	bizqalqıyalmağanbız	sizqalqıyalmağansız	alaqalqıyalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to doze off?	menqalqıyalğanmıma? qalqıyalğanmamı?	senqalqıyalğanmısa?	olqalqıyalğanmıdı?	bizqalqıyalğanmıbız? qalqıyalğanbızmı?	sizqalqıyalğanmısız?	alaqalqıyalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to doze off?	menqalqıyalmağanmıma? qalqıyalmağanmamı?	senqalqıyalmağanmısa?	olqalqıyalmağanmıdı?	bizqalqıyalmağanmıbız? qalqıyalmağanbızmı?	sizqalqıyalmağanmısız?	alaqalqıyalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to doze off	menqalqıyalğan edimqalqıyalğanem	senqalqıyalğan edingqalqıyalğaneng	olqalqıyalğan ediqalqıyalğaned	bizqalqıyalğan edikqalqıyalğanek	sizqalqıyalğan edigizqalqıyalğanegiz	alaqalqıyalğan edileqalqıyalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to doze off	menqalqıyalmağan edimqalqıyalmağanem	senqalqıyalmağan edingqalqıyalmağaneng	olqalqıyalmağan ediqalqıyalmağaned	bizqalqıyalmağan edikqalqıyalmağanek	sizqalqıyalmağan edigizqalqıyalmağanegiz	alaqalqıyalmağan edileqalqıyalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could doze off	menqalqıyala edimqalqıyalaem	senqalqıyala edingqalqıyalaeng	olqalqıyala ediqalqıyalaed	bizqalqıyala edikqalqıyalaek	sizqalqıyala edigizqalqıyalaegiz	alaqalqıyala edileqalqıyalaelle
Ability — past backgroundhe could not doze off	menqalqıyalmay edimqalqıyalmayem	senqalqıyalmay edingqalqıyalmayeng	olqalqıyalmay ediqalqıyalmayed	bizqalqıyalmay edikqalqıyalmayek	sizqalqıyalmay edigizqalqıyalmayegiz	alaqalqıyalmay edileqalqıyalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to doze off	menqalqıyalırma	senqalqıyalırsa	olqalqıyalır	bizqalqıyalırbız	sizqalqıyalırsız	alaqalqıyalırla
Ability — future Ihe won't be able to doze off	menqalqıyalmazma	senqalqıyalmazsa	olqalqıyalmaz	bizqalqıyalmazbız	sizqalqıyalmazsız	alaqalqıyalmazla
Ability — future Iwill he be able to doze off?	menqalqıyalırmıma? qalqıyalırmamı?	senqalqıyalırmısa?	olqalqıyalırmı?	bizqalqıyalırmıbız? qalqıyalırbızmı?	sizqalqıyalırmısız?	alaqalqıyalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to doze off?	menqalqıyalmazmıma? qalqıyalmazmamı?	senqalqıyalmazmısa?	olqalqıyalmazmı?	bizqalqıyalmazmıbız? qalqıyalmazbızmı?	sizqalqıyalmazmısız?	alaqalqıyalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to doze off	menqalqıyallıqma	senqalqıyallıqsa	olqalqıyallıqdı	bizqalqıyallıqbız	sizqalqıyallıqsız	alaqalqıyallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to doze off	menqalqıyallıq tülme	senqalqıyallıq tülse	olqalqıyallıq tüldü	bizqalqıyallıq tülbüz	sizqalqıyallıq tülsüz	alaqalqıyallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to doze off?	menqalqıyallıqmıma? qalqıyallıqmamı?	senqalqıyallıqmısa?	olqalqıyallıqmıdı?	bizqalqıyallıqmıbız? qalqıyallıqbızmı?	sizqalqıyallıqmısız?	alaqalqıyallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to doze off?	menqalqıyallıq tülmüme?	senqalqıyallıq tülmüse?	olqalqıyallıq tülmüdü?	bizqalqıyallıq tülmübüz?	sizqalqıyallıq tülmüsüz?	alaqalqıyallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to doze off	menqalqıyalır edimqalqıyalır em	senqalqıyalır edingqalqıyalır eng	olqalqıyalır ediqalqıyalır ed	bizqalqıyalır edikqalqıyalır ek	sizqalqıyalır edigizqalqıyalır egiz	alaqalqıyalır edileqalqıyalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to doze off	menqalqıyalmaz edimqalqıyalmaz em	senqalqıyalmaz edingqalqıyalmaz eng	olqalqıyalmaz ediqalqıyalmaz ed	bizqalqıyalmaz edikqalqıyalmaz ek	sizqalqıyalmaz edigizqalqıyalmaz egiz	alaqalqıyalmaz edileqalqıyalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to doze off		senqalqıyalğınqalqıyalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to doze off		senqalqıyalmağınqalqıyalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of qalqırğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be dozing off	menqalqıy bolmazma	senqalqıy bolmazsa	olqalqıy bolmaz	bizqalqıy bolmazbız	sizqalqıy bolmazsız	alaqalqıy bolmazla
Inference, present — double negationhe must be dozing off (emphatic)	menqalqımay bolmazma	senqalqımay bolmazsa	olqalqımay bolmaz	bizqalqımay bolmazbız	sizqalqımay bolmazsız	alaqalqımay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of dozing off	menqalqıy tura bolmazma	senqalqıy tura bolmazsa	olqalqıy tura bolmaz	bizqalqıy tura bolmazbız	sizqalqıy tura bolmazsız	alaqalqıy tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not dozing off (emphatic)	menqalqımay tura bolmazma	senqalqımay tura bolmazsa	olqalqımay tura bolmaz	bizqalqımay tura bolmazbız	sizqalqımay tura bolmazsız	alaqalqımay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not dozing off	menqalqımay turama	senqalqımay turasa	olqalqımay turadı	bizqalqımay turabız	sizqalqımay turasız	alaqalqımay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not dozing off	menqalqımay turmayma	senqalqımay turmaysa	olqalqımay turmaydı	bizqalqımay turmaybız	sizqalqımay turmaysız	alaqalqımay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not dozing off?	menqalqımay turmaymıma	senqalqımay turmaymısa	olqalqımay turmaymıdı	bizqalqımay turmaymıbız	sizqalqımay turmaymısız	alaqalqımay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have dozed off	menqalqığan bolmazma	senqalqığan bolmazsa	olqalqığan bolmaz	bizqalqığan bolmazbız	sizqalqığan bolmazsız	alaqalqığan bolmazla
Inference — double negationhe must have dozed off (emphatic)	menqalqımağan bolmazma	senqalqımağan bolmazsa	olqalqımağan bolmaz	bizqalqımağan bolmazbız	sizqalqımağan bolmazsız	alaqalqımağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had dozed off	menqalqığan bolmasam	senqalqığan bolmasang	olqalqığan bolmasa	bizqalqığan bolmasaq	sizqalqığan bolmasağız	alaqalqığan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't dozed off	menqalqımağan bolmasam	senqalqımağan bolmasang	olqalqımağan bolmasa	bizqalqımağan bolmasaq	sizqalqımağan bolmasağız	alaqalqımağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to doze off	menqalqırıq bolmazma	senqalqırıq bolmazsa	olqalqırıq bolmaz	bizqalqırıq bolmazbız	sizqalqırıq bolmazsız	alaqalqırıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to doze off (emphatic)	menqalqımazlıq bolmazma	senqalqımazlıq bolmazsa	olqalqımazlıq bolmaz	bizqalqımazlıq bolmazbız	sizqalqımazlıq bolmazsız	alaqalqımazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to doze off	menqalqırıq bolmasam	senqalqırıq bolmasang	olqalqırıq bolmasa	bizqalqırıq bolmasaq	sizqalqırıq bolmasağız	alaqalqırıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to doze off	menqalqımazlıq bolmasam	senqalqımazlıq bolmasang	olqalqımazlıq bolmasa	bizqalqımazlıq bolmasaq	sizqalqımazlıq bolmasağız	alaqalqımazlıq bolmasala