qırılırğa

/qɯrɯlɯrʁa/

1. (v.) to perish, to die off, to be wiped out, to fall

el eminadan qırılğandı — the village died out of the plague
tengleribiz uruşda qırıldıla — our comrades fell in battle
malla açdan qırıldıla — the livestock died off from hunger

2. (v.) to be smashed, to be broken

sawutla qırıldıla — the dishes were smashed
çoyunla qırılğandıla — the pots have been broken
ayaqla jerge tüşüb qırıldıla — the cups fell to the ground and smashed

3. (v.) to be felled, to be brought down, to be toppled

terekle qırılğandıla — the trees have been felled
köb terek qırılğandı — many a tree has been brought down
ağaçda terekle qırılğandıla — the trees in the wood have been felled

4. (v.) to be scraped off, to be scoured away, to be rubbed off

çoyunnu küygeni qırılmaydı — the burnt crust of the pot will not scrape off
çoyunnu tübü taza qırıldı — the bottom of the pot was scraped clean
appanı saqalı taza qırılğandı — grandfather's beard has been shaved clean

5. (v.) to attend to someone excessively, to wait on someone (fig. )

birewge qırılırğa — to attend to someone excessively
qonaqlağa qırılırğa — to wait on the guests
ol ustazına qırıladı — he attends to his teacher excessively

Conjugation

Common forms

qırıladıhe is perishing
qırıldıhe perished
qırılğandıhe has perished
qırılırhe will perish
qırıllıqdıhe is going to perish
qırıla edihe was perishing
qırılsaif he perishes
qırıl!perish!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of qırılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is perishing	menqırılama	senqırılasa	olqırıladı	bizqırılabız	sizqırılasız	alaqırıladıla
Present (simple & continuous)he is not perishing	menqırılmayma	senqırılmaysa	olqırılmaydı	bizqırılmaybız	sizqırılmaysız	alaqırılmaydıla
Present (simple & continuous)is he perishing?	menqırılamıma? qırılamamı?	senqırılamısa?	olqırılamıdı?	bizqırılamıbız? qırılabızmı?	sizqırılamısız?	alaqırılamıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he perishing?	menqırılmaymıma? qırılmaymamı?	senqırılmaymısa?	olqırılmaymıdı?	bizqırılmaymıbız? qırılmaybızmı?	sizqırılmaymısız?	alaqırılmaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually perishes	menqırılıwçanma	senqırılıwçansa	olqırılıwçandı	bizqırılıwçanbız	sizqırılıwçansız	alaqırılıwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually perish	menqırılıwçan tülme	senqırılıwçan tülse	olqırılıwçan tüldü	bizqırılıwçan tülbüz	sizqırılıwçan tülsüz	alaqırılıwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually perish?	menqırılıwçanmıma? qırılıwçanmamı?	senqırılıwçanmısa?	olqırılıwçanmıdı?	bizqırılıwçanmıbız? qırılıwçanbızmı?	sizqırılıwçanmısız?	alaqırılıwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually perish?	menqırılıwçan tülmüme?	senqırılıwçan tülmüse?	olqırılıwçan tülmüdü?	bizqırılıwçan tülmübüz?	sizqırılıwçan tülmüsüz?	alaqırılıwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has perished and remains so			olqırılıbdı			alaqırılıbdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he perished?			olqırılıbmıdı?			alaqırılıbmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of perishing	menqırıla turama	senqırıla turasa	olqırıla turadı	bizqırıla turabız	sizqırıla turasız	alaqırıla turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of perishing	menqırıla turmayma	senqırıla turmaysa	olqırıla turmaydı	bizqırıla turmaybız	sizqırıla turmaysız	alaqırıla turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of perishing?	menqırıla turamıma? qırıla turamamı?	senqırıla turamısa?	olqırıla turamıdı?	bizqırıla turamıbız? qırıla turabızmı?	sizqırıla turamısız?	alaqırıla turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of perishing?	menqırıla turmaymıma? qırıla turmaymamı?	senqırıla turmaymısa?	olqırıla turmaymıdı?	bizqırıla turmaymıbız? qırıla turmaybızmı?	sizqırıla turmaymısız?	alaqırıla turmaymıdıla?
Simple past (definite)he perished	menqırıldım	senqırıldıng	olqırıldı	bizqırıldıq	sizqırıldığız	alaqırıldıla
Simple past (definite)he didn't perish	menqırılmadım	senqırılmadıng	olqırılmadı	bizqırılmadıq	sizqırılmadığız	alaqırılmadıla
Simple past (definite)did he perish?	menqırıldımmı?	senqırıldıngmı?	olqırıldımı?	bizqırıldıqmı?	sizqırıldığızmı?	alaqırıldılamı?
Simple past (definite)didn't he perish?	menqırılmadımmı?	senqırılmadıngmı?	olqırılmadımı?	bizqırılmadıqmı?	sizqırılmadığızmı?	alaqırılmadılamı?
Perfect (past indefinite)he has perished	menqırılğanma	senqırılğansa	olqırılğandı	bizqırılğanbız	sizqırılğansız	alaqırılğandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't perished	menqırılmağanma	senqırılmağansa	olqırılmağandı	bizqırılmağanbız	sizqırılmağansız	alaqırılmağandıla
Perfect (past indefinite)has he perished?	menqırılğanmıma? qırılğanmamı?	senqırılğanmısa?	olqırılğanmıdı?	bizqırılğanmıbız? qırılğanbızmı?	sizqırılğanmısız?	alaqırılğanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he perished?	menqırılmağanmıma? qırılmağanmamı?	senqırılmağanmısa?	olqırılmağanmıdı?	bizqırılmağanmıbız? qırılmağanbızmı?	sizqırılmağanmısız?	alaqırılmağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will perish	menqırılırma	senqırılırsa	olqırılır	bizqırılırbız	sizqırılırsız	alaqırılırla
Indefinite future (future I)he won't perish	menqırılmazma	senqırılmazsa	olqırılmaz	bizqırılmazbız	sizqırılmazsız	alaqırılmazla
Indefinite future (future I)will he perish?	menqırılırmıma? qırılırmamı?	senqırılırmısa?	olqırılırmı?	bizqırılırmıbız? qırılırbızmı?	sizqırılırmısız?	alaqırılırmıla?
Indefinite future (future I)won't he perish?	menqırılmazmıma? qırılmazmamı?	senqırılmazmısa?	olqırılmazmı?	bizqırılmazmıbız? qırılmazbızmı?	sizqırılmazmısız?	alaqırılmazmıla?
Definite future (future II)he is going to perish	menqırıllıqma	senqırıllıqsa	olqırıllıqdı	bizqırıllıqbız	sizqırıllıqsız	alaqırıllıqdıla
Definite future (future II)he is not going to perish	menqırıllıq tülme	senqırıllıq tülse	olqırıllıq tüldü	bizqırıllıq tülbüz	sizqırıllıq tülsüz	alaqırıllıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to perish?	menqırıllıqmıma? qırıllıqmamı?	senqırıllıqmısa?	olqırıllıqmıdı?	bizqırıllıqmıbız? qırıllıqbızmı?	sizqırıllıqmısız?	alaqırıllıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to perish?	menqırıllıq tülmüme?	senqırıllıq tülmüse?	olqırıllıq tülmüdü?	bizqırıllıq tülmübüz?	sizqırıllıq tülmüsüz?	alaqırıllıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of qırılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had perished	menqırılğan edimqırılğanem	senqırılğan edingqırılğaneng	olqırılğan ediqırılğaned	bizqırılğan edikqırılğanek	sizqırılğan edigizqırılğanegiz	alaqırılğan edileqırılğanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't perished	menqırılmağan edimqırılmağanem	senqırılmağan edingqırılmağaneng	olqırılmağan ediqırılmağaned	bizqırılmağan edikqırılmağanek	sizqırılmağan edigizqırılmağanegiz	alaqırılmağan edileqırılmağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was perishing	menqırıla edimqırılaem	senqırıla edingqırılaeng	olqırıla ediqırılaed	bizqırıla edikqırılaek	sizqırıla edigizqırılaegiz	alaqırıla edileqırılaelle
Past continuous (imperfect)he wasn't perishing	menqırılmay edimqırılmayem	senqırılmay edingqırılmayeng	olqırılmay ediqırılmayed	bizqırılmay edikqırılmayek	sizqırılmay edigizqırılmayegiz	alaqırılmay edileqırılmayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to perish	menqırılıwçan edimqırılıwçanem	senqırılıwçan edingqırılıwçaneng	olqırılıwçan ediqırılıwçaned	bizqırılıwçan edikqırılıwçanek	sizqırılıwçan edigizqırılıwçanegiz	alaqırılıwçan edileqırılıwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to perish	menqırılıwçan tül edimqırılıwçan tül em	senqırılıwçan tül edingqırılıwçan tül eng	olqırılıwçan tül ediqırılıwçan tül ed	bizqırılıwçan tül edikqırılıwçan tül ek	sizqırılıwçan tül edigizqırılıwçan tül egiz	alaqırılıwçan tül edileqırılıwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had perished and remained so			olqırılıb edi			alaqırılıb edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't perished			olqırılıb tül edi			alaqırılıb tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of perishing	menqırıla tura edimqırıla turaem	senqırıla tura edingqırıla turaeng	olqırıla tura ediqırıla turaed	bizqırıla tura edikqırıla turaek	sizqırıla tura edigizqırıla turaegiz	alaqırıla tura edileqırıla turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of perishing	menqırıla turmay edimqırıla turmayem	senqırıla turmay edingqırıla turmayeng	olqırıla turmay ediqırıla turmayed	bizqırıla turmay edikqırıla turmayek	sizqırıla turmay edigizqırıla turmayegiz	alaqırıla turmay edileqırıla turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would perish	menqırılır edimqırılır em	senqırılır edingqırılır eng	olqırılır ediqırılır ed	bizqırılır edikqırılır ek	sizqırılır edigizqırılır egiz	alaqırılır edileqırılır elle
Conditional result (would)he wouldn't perish	menqırılmaz edimqırılmaz em	senqırılmaz edingqırılmaz eng	olqırılmaz ediqırılmaz ed	bizqırılmaz edikqırılmaz ek	sizqırılmaz edigizqırılmaz egiz	alaqırılmaz edileqırılmaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have perished	menqırıllıq edimqırıllıq em	senqırıllıq edingqırıllıq eng	olqırıllıq ediqırıllıq ed	bizqırıllıq edikqırıllıq ek	sizqırıllıq edigizqırıllıq egiz	alaqırıllıq edileqırıllıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have perished	menqırıllıq tül edimqırıllıq tül em	senqırıllıq tül edingqırıllıq tül eng	olqırıllıq tül ediqırıllıq tül ed	bizqırıllıq tül edikqırıllıq tül ek	sizqırıllıq tül edigizqırıllıq tül egiz	alaqırıllıq tül edileqırıllıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of qırılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he perishes	menqırılsam	senqırılsang	olqırılsa	bizqırılsaq	sizqırılsağız	alaqırılsala
Conditionalif he doesn't perish	menqırılmasam	senqırılmasang	olqırılmasa	bizqırılmasaq	sizqırılmasağız	alaqırılmasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is perishing	menqırıla esem	senqırıla eseng	olqırıla ese	bizqırıla esek	sizqırıla esegiz	alaqırıla esele
Conditional, present realif he is not perishing	menqırılmay esem	senqırılmay eseng	olqırılmay ese	bizqırılmay esek	sizqırılmay esegiz	alaqırılmay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he perished	menqırılsam ediqırılsam ed	senqırılsang ediqırılsang ed	olqırılsa ediqırılsaed	bizqırılsaq ediqırılsaq ed	sizqırılsağız ediqırılsağız ed	alaqırılsala ediqırılsalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't perish	menqırılmasam ediqırılmasam ed	senqırılmasang ediqırılmasang ed	olqırılmasa ediqırılmasaed	bizqırılmasaq ediqırılmasaq ed	sizqırılmasağız ediqırılmasağız ed	alaqırılmasala ediqırılmasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he perished	menqırıldım esem	senqırıldıng eseng	olqırıldı ese	bizqırıldıq esek	sizqırıldığız esegiz	alaqırıldıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't perish	menqırılmadım esem	senqırılmadıng eseng	olqırılmadı ese	bizqırılmadıq esek	sizqırılmadığız esegiz	alaqırılmadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did perish (indeed)	menqırılğan esem	senqırılğan eseng	olqırılğan ese	bizqırılğan esek	sizqırılğan esegiz	alaqırılğan esele
Conditional, past realif he didn't perish (indeed)	menqırılmağan esem	senqırılmağan eseng	olqırılmağan ese	bizqırılmağan esek	sizqırılmağan esegiz	alaqırılmağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had perished	menqırılğan bolsam	senqırılğan bolsang	olqırılğan bolsa	bizqırılğan bolsaq	sizqırılğan bolsağız	alaqırılğan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't perished	menqırılmağan bolsam	senqırılmağan bolsang	olqırılmağan bolsa	bizqırılmağan bolsaq	sizqırılmağan bolsağız	alaqırılmağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had perished	menqırılğan bolsam ediqırılğan bolsam ed	senqırılğan bolsang ediqırılğan bolsang ed	olqırılğan bolsa ediqırılğan bolsaed	bizqırılğan bolsaq ediqırılğan bolsaq ed	sizqırılğan bolsağız ediqırılğan bolsağız ed	alaqırılğan bolsala ediqırılğan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't perished	menqırılmağan bolsam ediqırılmağan bolsam ed	senqırılmağan bolsang ediqırılmağan bolsang ed	olqırılmağan bolsa ediqırılmağan bolsaed	bizqırılmağan bolsaq ediqırılmağan bolsaq ed	sizqırılmağan bolsağız ediqırılmağan bolsağız ed	alaqırılmağan bolsala ediqırılmağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will perish	menqırılır esem	senqırılır eseng	olqırılır ese	bizqırılır esek	sizqırılır esegiz	alaqırılır esele
Conditional, aoristif he won't perish	menqırılmaz esem	senqırılmaz eseng	olqırılmaz ese	bizqırılmaz esek	sizqırılmaz esegiz	alaqırılmaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to perish	menqırıllıq esem	senqırıllıq eseng	olqırıllıq ese	bizqırıllıq esek	sizqırıllıq esegiz	alaqırıllıq esele
Conditional, futureif he is not going to perish	menqırıllıq tül esem	senqırıllıq tül eseng	olqırıllıq tül ese	bizqırıllıq tül esek	sizqırıllıq tül esegiz	alaqırıllıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to perish	menqırıllıq bolsam	senqırıllıq bolsang	olqırıllıq bolsa	bizqırıllıq bolsaq	sizqırıllıq bolsağız	alaqırıllıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to perish	menqırılmazlıq bolsam	senqırılmazlıq bolsang	olqırılmazlıq bolsa	bizqırılmazlıq bolsaq	sizqırılmazlıq bolsağız	alaqırılmazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso qırıldıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of qırılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be perishing	menqırıla bolurma	senqırıla bolursa	olqırıla bolur	bizqırıla bolurbuz	sizqırıla bolursuz	alaqırıla bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be perishing	menqırılmay bolurma	senqırılmay bolursa	olqırılmay bolur	bizqırılmay bolurbuz	sizqırılmay bolursuz	alaqırılmay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of perishing	menqırıla tura bolurma	senqırıla tura bolursa	olqırıla tura bolur	bizqırıla tura bolurbuz	sizqırıla tura bolursuz	alaqırıla tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not perishing	menqırılmay tura bolurma	senqırılmay tura bolursa	olqırılmay tura bolur	bizqırılmay tura bolurbuz	sizqırılmay tura bolursuz	alaqırılmay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have perished	menqırılğan bolurma	senqırılğan bolursa	olqırılğan bolur	bizqırılğan bolurbuz	sizqırılğan bolursuz	alaqırılğan bolurla
Inference (must have)he must not have perished	menqırılmağan bolurma	senqırılmağan bolursa	olqırılmağan bolur	bizqırılmağan bolurbuz	sizqırılmağan bolursuz	alaqırılmağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to perish	menqırıllıq bolurma	senqırıllıq bolursa	olqırıllıq bolur	bizqırıllıq bolurbuz	sizqırıllıq bolursuz	alaqırıllıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to perish	menqırılmazlıq bolurma	senqırılmazlıq bolursa	olqırılmazlıq bolur	bizqırılmazlıq bolurbuz	sizqırılmazlıq bolursuz	alaqırılmazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of qırılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it perish	menqırılayım	senqırıl!	olqırılsın	bizqırılayıq	sizqırılığız!	alaqırılsınla
Commands & suggestionslet him/her/it not perish	menqırılmayım	senqırılma!	olqırılmasın	bizqırılmayıq	sizqırılmağız!	alaqırılmasınla
Commands & suggestionsshould he perish?	menqırılayımmı?		olqırılsınmı?	bizqırılayıqmı?		alaqırılsınlamı?
Commands & suggestionsshould he not perish?	menqırılmayımmı?		olqırılmasınmı?	bizqırılmayıqmı?		alaqırılmasınlamı?
Requestsdo let him/her/it perish		senqırılçı²	olqırılsınçı		sizqırılçığız	alaqırılsınlaçı
Requestsdo let him/her/it not perish		senqırılmaçı²	olqırılmasınçı		sizqırılmaçığız	alaqırılmasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you perish		senqırılğınqırılğı
Blessings & curses — may you…may you not perish		senqırılmağınqırılmağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he perished	menqırılğay edim qırılğa edim	senqırılğay eding qırılğa eding	olqırılğay edi qırılğa edi	bizqırılğay edik qırılğa edik	sizqırılğay edigiz qırılğa edigiz	alaqırılğay edile qırılğa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not perish	menqırılmağay edim qırılmağa edim	senqırılmağay eding qırılmağa eding	olqırılmağay edi qırılmağa edi	bizqırılmağay edik qırılmağa edik	sizqırılmağay edigiz qırılmağa edigiz	alaqırılmağay edile qırılmağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to perish	menqırılmağa qoyayımqırılma qoyayım	senqırılmağa qoy!qırılma qoy!	olqırılmağa qoysunqırılma qoysun	bizqırılmağa qoyayıqqırılma qoyayıq	sizqırılmağa qoyuğuz!qırılma qoyuğuz!	alaqırılmağa qoysunlaqırılma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to perish	menqırılmağa qoymayımqırılma qoymayım	senqırılmağa qoyma!qırılma qoyma!	olqırılmağa qoymasınqırılma qoymasın	bizqırılmağa qoymayıqqırılma qoymayıq	sizqırılmağa qoymağız!qırılma qoymağız!	alaqırılmağa qoymasınlaqırılma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to perish?	menqırılmağa qoyayımmı?qırılma qoyayımmı?		olqırılmağa qoysunmu?qırılma qoysunmu?	bizqırılmağa qoyayıqmı?qırılma qoyayıqmı?		alaqırılmağa qoysunlamı?qırılma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to perish?	menqırılmağa qoymayımmı?qırılma qoymayımmı?		olqırılmağa qoymasınmı?qırılma qoymasınmı?	bizqırılmağa qoymayıqmı?qırılma qoymayıqmı?		alaqırılmağa qoymasınlamı?qırılma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to perish	menqırılmağa qoyamaqırılma qoyama	senqırılmağa qoyasaqırılma qoyasa	olqırılmağa qoyadıqırılma qoyadı	bizqırılmağa qoyabızqırılma qoyabız	sizqırılmağa qoyasızqırılma qoyasız	alaqırılmağa qoyadılaqırılma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to perish	menqırılmağa qoymaymaqırılma qoymayma	senqırılmağa qoymaysaqırılma qoymaysa	olqırılmağa qoymaydıqırılma qoymaydı	bizqırılmağa qoymaybızqırılma qoymaybız	sizqırılmağa qoymaysızqırılma qoymaysız	alaqırılmağa qoymaydılaqırılma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to perish?	menqırılmağa qoyamıma?qırılma qoyamıma?	senqırılmağa qoyamısa?qırılma qoyamısa?	olqırılmağa qoyamıdı?qırılma qoyamıdı?	bizqırılmağa qoyamıbız?qırılma qoyamıbız?	sizqırılmağa qoyamısız?qırılma qoyamısız?	alaqırılmağa qoyamıdıla?qırılma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to perish?	menqırılmağa qoymaymıma?qırılma qoymaymıma?	senqırılmağa qoymaymısa?qırılma qoymaymısa?	olqırılmağa qoymaymıdı?qırılma qoymaymıdı?	bizqırılmağa qoymaymıbız?qırılma qoymaymıbız?	sizqırılmağa qoymaymısız?qırılma qoymaymısız?	alaqırılmağa qoymaymıdıla?qırılma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to perish	menqırılmağa qoydumqırılma qoydum	senqırılmağa qoydungqırılma qoydung	olqırılmağa qoyduqırılma qoydu	bizqırılmağa qoyduqqırılma qoyduq	sizqırılmağa qoyduğuzqırılma qoyduğuz	alaqırılmağa qoydulaqırılma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to perish	menqırılmağa qoymadımqırılma qoymadım	senqırılmağa qoymadıngqırılma qoymadıng	olqırılmağa qoymadıqırılma qoymadı	bizqırılmağa qoymadıqqırılma qoymadıq	sizqırılmağa qoymadığızqırılma qoymadığız	alaqırılmağa qoymadılaqırılma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to perish?	menqırılmağa qoydummu?qırılma qoydummu?	senqırılmağa qoydungmu?qırılma qoydungmu?	olqırılmağa qoydumu?qırılma qoydumu?	bizqırılmağa qoyduqmu?qırılma qoyduqmu?	sizqırılmağa qoyduğuzmu?qırılma qoyduğuzmu?	alaqırılmağa qoydulamı?qırılma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to perish?	menqırılmağa qoymadımmı?qırılma qoymadımmı?	senqırılmağa qoymadıngmı?qırılma qoymadıngmı?	olqırılmağa qoymadımı?qırılma qoymadımı?	bizqırılmağa qoymadıqmı?qırılma qoymadıqmı?	sizqırılmağa qoymadığızmı?qırılma qoymadığızmı?	alaqırılmağa qoymadılamı?qırılma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of qırılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can perish	menqırılalama	senqırılalasa	olqırılaladı	bizqırılalabız	sizqırılalasız	alaqırılaladıla
Ability — presenthe can't perish	menqırılalmayma	senqırılalmaysa	olqırılalmaydı	bizqırılalmaybız	sizqırılalmaysız	alaqırılalmaydıla
Ability — presentcan he perish?	menqırılalamıma? qırılalamamı?	senqırılalamısa?	olqırılalamıdı?	bizqırılalamıbız? qırılalabızmı?	sizqırılalamısız?	alaqırılalamıdıla?
Ability — presentcan't he perish?	menqırılalmaymıma? qırılalmaymamı?	senqırılalmaymısa?	olqırılalmaymıdı?	bizqırılalmaymıbız? qırılalmaybızmı?	sizqırılalmaymısız?	alaqırılalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can perish	menqırılalsam	senqırılalsang	olqırılalsa	bizqırılalsaq	sizqırılalsağız	alaqırılalsala
Ability — if I can…if he can't perish	menqırılalmasam	senqırılalmasang	olqırılalmasa	bizqırılalmasaq	sizqırılalmasağız	alaqırılalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to perish	menqırılaldım	senqırılaldıng	olqırılaldı	bizqırılaldıq	sizqırılaldığız	alaqırılaldıla
Ability — simple pasthe could not perish	menqırılalmadım	senqırılalmadıng	olqırılalmadı	bizqırılalmadıq	sizqırılalmadığız	alaqırılalmadıla
Ability — simple pastwas he able to perish?	menqırılaldımmı?	senqırılaldıngmı?	olqırılaldımı?	bizqırılaldıqmı?	sizqırılaldığızmı?	alaqırılaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he perish?	menqırılalmadımmı?	senqırılalmadıngmı?	olqırılalmadımı?	bizqırılalmadıqmı?	sizqırılalmadığızmı?	alaqırılalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to perish	menqırılalğanma	senqırılalğansa	olqırılalğandı	bizqırılalğanbız	sizqırılalğansız	alaqırılalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to perish	menqırılalmağanma	senqırılalmağansa	olqırılalmağandı	bizqırılalmağanbız	sizqırılalmağansız	alaqırılalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to perish?	menqırılalğanmıma? qırılalğanmamı?	senqırılalğanmısa?	olqırılalğanmıdı?	bizqırılalğanmıbız? qırılalğanbızmı?	sizqırılalğanmısız?	alaqırılalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to perish?	menqırılalmağanmıma? qırılalmağanmamı?	senqırılalmağanmısa?	olqırılalmağanmıdı?	bizqırılalmağanmıbız? qırılalmağanbızmı?	sizqırılalmağanmısız?	alaqırılalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to perish	menqırılalğan edimqırılalğanem	senqırılalğan edingqırılalğaneng	olqırılalğan ediqırılalğaned	bizqırılalğan edikqırılalğanek	sizqırılalğan edigizqırılalğanegiz	alaqırılalğan edileqırılalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to perish	menqırılalmağan edimqırılalmağanem	senqırılalmağan edingqırılalmağaneng	olqırılalmağan ediqırılalmağaned	bizqırılalmağan edikqırılalmağanek	sizqırılalmağan edigizqırılalmağanegiz	alaqırılalmağan edileqırılalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could perish	menqırılala edimqırılalaem	senqırılala edingqırılalaeng	olqırılala ediqırılalaed	bizqırılala edikqırılalaek	sizqırılala edigizqırılalaegiz	alaqırılala edileqırılalaelle
Ability — past backgroundhe could not perish	menqırılalmay edimqırılalmayem	senqırılalmay edingqırılalmayeng	olqırılalmay ediqırılalmayed	bizqırılalmay edikqırılalmayek	sizqırılalmay edigizqırılalmayegiz	alaqırılalmay edileqırılalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to perish	menqırılalırma	senqırılalırsa	olqırılalır	bizqırılalırbız	sizqırılalırsız	alaqırılalırla
Ability — future Ihe won't be able to perish	menqırılalmazma	senqırılalmazsa	olqırılalmaz	bizqırılalmazbız	sizqırılalmazsız	alaqırılalmazla
Ability — future Iwill he be able to perish?	menqırılalırmıma? qırılalırmamı?	senqırılalırmısa?	olqırılalırmı?	bizqırılalırmıbız? qırılalırbızmı?	sizqırılalırmısız?	alaqırılalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to perish?	menqırılalmazmıma? qırılalmazmamı?	senqırılalmazmısa?	olqırılalmazmı?	bizqırılalmazmıbız? qırılalmazbızmı?	sizqırılalmazmısız?	alaqırılalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to perish	menqırılallıqma	senqırılallıqsa	olqırılallıqdı	bizqırılallıqbız	sizqırılallıqsız	alaqırılallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to perish	menqırılallıq tülme	senqırılallıq tülse	olqırılallıq tüldü	bizqırılallıq tülbüz	sizqırılallıq tülsüz	alaqırılallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to perish?	menqırılallıqmıma? qırılallıqmamı?	senqırılallıqmısa?	olqırılallıqmıdı?	bizqırılallıqmıbız? qırılallıqbızmı?	sizqırılallıqmısız?	alaqırılallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to perish?	menqırılallıq tülmüme?	senqırılallıq tülmüse?	olqırılallıq tülmüdü?	bizqırılallıq tülmübüz?	sizqırılallıq tülmüsüz?	alaqırılallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to perish	menqırılalır edimqırılalır em	senqırılalır edingqırılalır eng	olqırılalır ediqırılalır ed	bizqırılalır edikqırılalır ek	sizqırılalır edigizqırılalır egiz	alaqırılalır edileqırılalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to perish	menqırılalmaz edimqırılalmaz em	senqırılalmaz edingqırılalmaz eng	olqırılalmaz ediqırılalmaz ed	bizqırılalmaz edikqırılalmaz ek	sizqırılalmaz edigizqırılalmaz egiz	alaqırılalmaz edileqırılalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to perish		senqırılalğınqırılalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to perish		senqırılalmağınqırılalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of qırılırğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be perishing	menqırıla bolmazma	senqırıla bolmazsa	olqırıla bolmaz	bizqırıla bolmazbız	sizqırıla bolmazsız	alaqırıla bolmazla
Inference, present — double negationhe must be perishing (emphatic)	menqırılmay bolmazma	senqırılmay bolmazsa	olqırılmay bolmaz	bizqırılmay bolmazbız	sizqırılmay bolmazsız	alaqırılmay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of perishing	menqırıla tura bolmazma	senqırıla tura bolmazsa	olqırıla tura bolmaz	bizqırıla tura bolmazbız	sizqırıla tura bolmazsız	alaqırıla tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not perishing (emphatic)	menqırılmay tura bolmazma	senqırılmay tura bolmazsa	olqırılmay tura bolmaz	bizqırılmay tura bolmazbız	sizqırılmay tura bolmazsız	alaqırılmay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not perishing	menqırılmay turama	senqırılmay turasa	olqırılmay turadı	bizqırılmay turabız	sizqırılmay turasız	alaqırılmay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not perishing	menqırılmay turmayma	senqırılmay turmaysa	olqırılmay turmaydı	bizqırılmay turmaybız	sizqırılmay turmaysız	alaqırılmay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not perishing?	menqırılmay turmaymıma	senqırılmay turmaymısa	olqırılmay turmaymıdı	bizqırılmay turmaymıbız	sizqırılmay turmaymısız	alaqırılmay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have perished	menqırılğan bolmazma	senqırılğan bolmazsa	olqırılğan bolmaz	bizqırılğan bolmazbız	sizqırılğan bolmazsız	alaqırılğan bolmazla
Inference — double negationhe must have perished (emphatic)	menqırılmağan bolmazma	senqırılmağan bolmazsa	olqırılmağan bolmaz	bizqırılmağan bolmazbız	sizqırılmağan bolmazsız	alaqırılmağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had perished	menqırılğan bolmasam	senqırılğan bolmasang	olqırılğan bolmasa	bizqırılğan bolmasaq	sizqırılğan bolmasağız	alaqırılğan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't perished	menqırılmağan bolmasam	senqırılmağan bolmasang	olqırılmağan bolmasa	bizqırılmağan bolmasaq	sizqırılmağan bolmasağız	alaqırılmağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to perish	menqırıllıq bolmazma	senqırıllıq bolmazsa	olqırıllıq bolmaz	bizqırıllıq bolmazbız	sizqırıllıq bolmazsız	alaqırıllıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to perish (emphatic)	menqırılmazlıq bolmazma	senqırılmazlıq bolmazsa	olqırılmazlıq bolmaz	bizqırılmazlıq bolmazbız	sizqırılmazlıq bolmazsız	alaqırılmazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to perish	menqırıllıq bolmasam	senqırıllıq bolmasang	olqırıllıq bolmasa	bizqırıllıq bolmasaq	sizqırıllıq bolmasağız	alaqırıllıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to perish	menqırılmazlıq bolmasam	senqırılmazlıq bolmasang	olqırılmazlıq bolmasa	bizqırılmazlıq bolmasaq	sizqırılmazlıq bolmasağız	alaqırılmazlıq bolmasala