çaynarğa

/tʃajnarʁa/

1. (v.) to chew, to masticate, to chew over

igi çaynarğa — to chew it well
aşnı aqırın çaynab jutarğa kerekdi — food should be chewed slowly and then swallowed
çaynamayın jutarğa — to swallow without chewing

2. (v.) to gnaw, to bite, to crush between the teeth

çaynab qabdırırğa — to chew it up and put it in his mouth
çaynab jutarğa — to chew it and swallow it
tişleri bla çaynaydı — he crushes it with his teeth

3. (v.) to go on and on about the same thing, to mumble, to drone (fig. )

kereksizni çaynarğa — to prattle about nothing
çaynay turma da ayt aytırıngı — do not mumble, say what you have to say
söznü çaynab tururğa — to keep going over the same thing

4. (v.) to have to swallow something unpleasant, to endure, to go through (fig. )

qıyınlıqnı çaynarğa — to live through sorrow
azab çaynab jaşarğa — to live in torment
qazawatnı qıyınlığın kesi çaynamağan bilmez — he who has not gone through the hardship of war himself will not know it

Conjugation

Common forms

çaynaydıhe is chewing
çaynadıhe chewed
çaynağandıhe has chewed
çaynarhe will chew
çaynarıqdıhe is going to chew
çaynay edihe was chewing
çaynasaif he chews
çayna!chew!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of çaynarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is chewing	mençaynayma	sençaynaysa	olçaynaydı	bizçaynaybız	sizçaynaysız	alaçaynaydıla
Present (simple & continuous)he is not chewing	mençaynamayma	sençaynamaysa	olçaynamaydı	bizçaynamaybız	sizçaynamaysız	alaçaynamaydıla
Present (simple & continuous)is he chewing?	mençaynaymıma? çaynaymamı?	sençaynaymısa?	olçaynaymıdı?	bizçaynaymıbız? çaynaybızmı?	sizçaynaymısız?	alaçaynaymıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he chewing?	mençaynamaymıma? çaynamaymamı?	sençaynamaymısa?	olçaynamaymıdı?	bizçaynamaymıbız? çaynamaybızmı?	sizçaynamaymısız?	alaçaynamaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually chews	mençaynawçanma	sençaynawçansa	olçaynawçandı	bizçaynawçanbız	sizçaynawçansız	alaçaynawçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually chew	mençaynawçan tülme	sençaynawçan tülse	olçaynawçan tüldü	bizçaynawçan tülbüz	sizçaynawçan tülsüz	alaçaynawçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually chew?	mençaynawçanmıma? çaynawçanmamı?	sençaynawçanmısa?	olçaynawçanmıdı?	bizçaynawçanmıbız? çaynawçanbızmı?	sizçaynawçanmısız?	alaçaynawçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually chew?	mençaynawçan tülmüme?	sençaynawçan tülmüse?	olçaynawçan tülmüdü?	bizçaynawçan tülmübüz?	sizçaynawçan tülmüsüz?	alaçaynawçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has chewed and remains so			olçaynabdı			alaçaynabdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he chewed?			olçaynabmıdı?			alaçaynabmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of chewing	mençaynay turama	sençaynay turasa	olçaynay turadı	bizçaynay turabız	sizçaynay turasız	alaçaynay turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of chewing	mençaynay turmayma	sençaynay turmaysa	olçaynay turmaydı	bizçaynay turmaybız	sizçaynay turmaysız	alaçaynay turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of chewing?	mençaynay turamıma? çaynay turamamı?	sençaynay turamısa?	olçaynay turamıdı?	bizçaynay turamıbız? çaynay turabızmı?	sizçaynay turamısız?	alaçaynay turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of chewing?	mençaynay turmaymıma? çaynay turmaymamı?	sençaynay turmaymısa?	olçaynay turmaymıdı?	bizçaynay turmaymıbız? çaynay turmaybızmı?	sizçaynay turmaymısız?	alaçaynay turmaymıdıla?
Simple past (definite)he chewed	mençaynadım	sençaynadıng	olçaynadı	bizçaynadıq	sizçaynadığız	alaçaynadıla
Simple past (definite)he didn't chew	mençaynamadım	sençaynamadıng	olçaynamadı	bizçaynamadıq	sizçaynamadığız	alaçaynamadıla
Simple past (definite)did he chew?	mençaynadımmı?	sençaynadıngmı?	olçaynadımı?	bizçaynadıqmı?	sizçaynadığızmı?	alaçaynadılamı?
Simple past (definite)didn't he chew?	mençaynamadımmı?	sençaynamadıngmı?	olçaynamadımı?	bizçaynamadıqmı?	sizçaynamadığızmı?	alaçaynamadılamı?
Perfect (past indefinite)he has chewed	mençaynağanma	sençaynağansa	olçaynağandı	bizçaynağanbız	sizçaynağansız	alaçaynağandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't chewed	mençaynamağanma	sençaynamağansa	olçaynamağandı	bizçaynamağanbız	sizçaynamağansız	alaçaynamağandıla
Perfect (past indefinite)has he chewed?	mençaynağanmıma? çaynağanmamı?	sençaynağanmısa?	olçaynağanmıdı?	bizçaynağanmıbız? çaynağanbızmı?	sizçaynağanmısız?	alaçaynağanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he chewed?	mençaynamağanmıma? çaynamağanmamı?	sençaynamağanmısa?	olçaynamağanmıdı?	bizçaynamağanmıbız? çaynamağanbızmı?	sizçaynamağanmısız?	alaçaynamağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will chew	mençaynarma	sençaynarsa	olçaynar	bizçaynarbız	sizçaynarsız	alaçaynarla
Indefinite future (future I)he won't chew	mençaynamazma	sençaynamazsa	olçaynamaz	bizçaynamazbız	sizçaynamazsız	alaçaynamazla
Indefinite future (future I)will he chew?	mençaynarmıma? çaynarmamı?	sençaynarmısa?	olçaynarmı?	bizçaynarmıbız? çaynarbızmı?	sizçaynarmısız?	alaçaynarmıla?
Indefinite future (future I)won't he chew?	mençaynamazmıma? çaynamazmamı?	sençaynamazmısa?	olçaynamazmı?	bizçaynamazmıbız? çaynamazbızmı?	sizçaynamazmısız?	alaçaynamazmıla?
Definite future (future II)he is going to chew	mençaynarıqma	sençaynarıqsa	olçaynarıqdı	bizçaynarıqbız	sizçaynarıqsız	alaçaynarıqdıla
Definite future (future II)he is not going to chew	mençaynarıq tülme	sençaynarıq tülse	olçaynarıq tüldü	bizçaynarıq tülbüz	sizçaynarıq tülsüz	alaçaynarıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to chew?	mençaynarıqmıma? çaynarıqmamı?	sençaynarıqmısa?	olçaynarıqmıdı?	bizçaynarıqmıbız? çaynarıqbızmı?	sizçaynarıqmısız?	alaçaynarıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to chew?	mençaynarıq tülmüme?	sençaynarıq tülmüse?	olçaynarıq tülmüdü?	bizçaynarıq tülmübüz?	sizçaynarıq tülmüsüz?	alaçaynarıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of çaynarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had chewed	mençaynağan edimçaynağanem	sençaynağan edingçaynağaneng	olçaynağan ediçaynağaned	bizçaynağan edikçaynağanek	sizçaynağan edigizçaynağanegiz	alaçaynağan edileçaynağanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't chewed	mençaynamağan edimçaynamağanem	sençaynamağan edingçaynamağaneng	olçaynamağan ediçaynamağaned	bizçaynamağan edikçaynamağanek	sizçaynamağan edigizçaynamağanegiz	alaçaynamağan edileçaynamağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was chewing	mençaynay edimçaynayem	sençaynay edingçaynayeng	olçaynay ediçaynayed	bizçaynay edikçaynayek	sizçaynay edigizçaynayegiz	alaçaynay edileçaynayelle
Past continuous (imperfect)he wasn't chewing	mençaynamay edimçaynamayem	sençaynamay edingçaynamayeng	olçaynamay ediçaynamayed	bizçaynamay edikçaynamayek	sizçaynamay edigizçaynamayegiz	alaçaynamay edileçaynamayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to chew	mençaynawçan edimçaynawçanem	sençaynawçan edingçaynawçaneng	olçaynawçan ediçaynawçaned	bizçaynawçan edikçaynawçanek	sizçaynawçan edigizçaynawçanegiz	alaçaynawçan edileçaynawçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to chew	mençaynawçan tül edimçaynawçan tül em	sençaynawçan tül edingçaynawçan tül eng	olçaynawçan tül ediçaynawçan tül ed	bizçaynawçan tül edikçaynawçan tül ek	sizçaynawçan tül edigizçaynawçan tül egiz	alaçaynawçan tül edileçaynawçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had chewed and remained so			olçaynab edi			alaçaynab edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't chewed			olçaynab tül edi			alaçaynab tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of chewing	mençaynay tura edimçaynay turaem	sençaynay tura edingçaynay turaeng	olçaynay tura ediçaynay turaed	bizçaynay tura edikçaynay turaek	sizçaynay tura edigizçaynay turaegiz	alaçaynay tura edileçaynay turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of chewing	mençaynay turmay edimçaynay turmayem	sençaynay turmay edingçaynay turmayeng	olçaynay turmay ediçaynay turmayed	bizçaynay turmay edikçaynay turmayek	sizçaynay turmay edigizçaynay turmayegiz	alaçaynay turmay edileçaynay turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would chew	mençaynar edimçaynar em	sençaynar edingçaynar eng	olçaynar ediçaynar ed	bizçaynar edikçaynar ek	sizçaynar edigizçaynar egiz	alaçaynar edileçaynar elle
Conditional result (would)he wouldn't chew	mençaynamaz edimçaynamaz em	sençaynamaz edingçaynamaz eng	olçaynamaz ediçaynamaz ed	bizçaynamaz edikçaynamaz ek	sizçaynamaz edigizçaynamaz egiz	alaçaynamaz edileçaynamaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have chewed	mençaynarıq edimçaynarıq em	sençaynarıq edingçaynarıq eng	olçaynarıq ediçaynarıq ed	bizçaynarıq edikçaynarıq ek	sizçaynarıq edigizçaynarıq egiz	alaçaynarıq edileçaynarıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have chewed	mençaynarıq tül edimçaynarıq tül em	sençaynarıq tül edingçaynarıq tül eng	olçaynarıq tül ediçaynarıq tül ed	bizçaynarıq tül edikçaynarıq tül ek	sizçaynarıq tül edigizçaynarıq tül egiz	alaçaynarıq tül edileçaynarıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of çaynarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he chews	mençaynasam	sençaynasang	olçaynasa	bizçaynasaq	sizçaynasağız	alaçaynasala
Conditionalif he doesn't chew	mençaynamasam	sençaynamasang	olçaynamasa	bizçaynamasaq	sizçaynamasağız	alaçaynamasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is chewing	mençaynay esem	sençaynay eseng	olçaynay ese	bizçaynay esek	sizçaynay esegiz	alaçaynay esele
Conditional, present realif he is not chewing	mençaynamay esem	sençaynamay eseng	olçaynamay ese	bizçaynamay esek	sizçaynamay esegiz	alaçaynamay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he chewed	mençaynasam ediçaynasam ed	sençaynasang ediçaynasang ed	olçaynasa ediçaynasaed	bizçaynasaq ediçaynasaq ed	sizçaynasağız ediçaynasağız ed	alaçaynasala ediçaynasalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't chew	mençaynamasam ediçaynamasam ed	sençaynamasang ediçaynamasang ed	olçaynamasa ediçaynamasaed	bizçaynamasaq ediçaynamasaq ed	sizçaynamasağız ediçaynamasağız ed	alaçaynamasala ediçaynamasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he chewed	mençaynadım esem	sençaynadıng eseng	olçaynadı ese	bizçaynadıq esek	sizçaynadığız esegiz	alaçaynadıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't chew	mençaynamadım esem	sençaynamadıng eseng	olçaynamadı ese	bizçaynamadıq esek	sizçaynamadığız esegiz	alaçaynamadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did chew (indeed)	mençaynağan esem	sençaynağan eseng	olçaynağan ese	bizçaynağan esek	sizçaynağan esegiz	alaçaynağan esele
Conditional, past realif he didn't chew (indeed)	mençaynamağan esem	sençaynamağan eseng	olçaynamağan ese	bizçaynamağan esek	sizçaynamağan esegiz	alaçaynamağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had chewed	mençaynağan bolsam	sençaynağan bolsang	olçaynağan bolsa	bizçaynağan bolsaq	sizçaynağan bolsağız	alaçaynağan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't chewed	mençaynamağan bolsam	sençaynamağan bolsang	olçaynamağan bolsa	bizçaynamağan bolsaq	sizçaynamağan bolsağız	alaçaynamağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had chewed	mençaynağan bolsam ediçaynağan bolsam ed	sençaynağan bolsang ediçaynağan bolsang ed	olçaynağan bolsa ediçaynağan bolsaed	bizçaynağan bolsaq ediçaynağan bolsaq ed	sizçaynağan bolsağız ediçaynağan bolsağız ed	alaçaynağan bolsala ediçaynağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't chewed	mençaynamağan bolsam ediçaynamağan bolsam ed	sençaynamağan bolsang ediçaynamağan bolsang ed	olçaynamağan bolsa ediçaynamağan bolsaed	bizçaynamağan bolsaq ediçaynamağan bolsaq ed	sizçaynamağan bolsağız ediçaynamağan bolsağız ed	alaçaynamağan bolsala ediçaynamağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will chew	mençaynar esem	sençaynar eseng	olçaynar ese	bizçaynar esek	sizçaynar esegiz	alaçaynar esele
Conditional, aoristif he won't chew	mençaynamaz esem	sençaynamaz eseng	olçaynamaz ese	bizçaynamaz esek	sizçaynamaz esegiz	alaçaynamaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to chew	mençaynarıq esem	sençaynarıq eseng	olçaynarıq ese	bizçaynarıq esek	sizçaynarıq esegiz	alaçaynarıq esele
Conditional, futureif he is not going to chew	mençaynarıq tül esem	sençaynarıq tül eseng	olçaynarıq tül ese	bizçaynarıq tül esek	sizçaynarıq tül esegiz	alaçaynarıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to chew	mençaynarıq bolsam	sençaynarıq bolsang	olçaynarıq bolsa	bizçaynarıq bolsaq	sizçaynarıq bolsağız	alaçaynarıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to chew	mençaynamazlıq bolsam	sençaynamazlıq bolsang	olçaynamazlıq bolsa	bizçaynamazlıq bolsaq	sizçaynamazlıq bolsağız	alaçaynamazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso çaynadıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of çaynarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be chewing	mençaynay bolurma	sençaynay bolursa	olçaynay bolur	bizçaynay bolurbuz	sizçaynay bolursuz	alaçaynay bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be chewing	mençaynamay bolurma	sençaynamay bolursa	olçaynamay bolur	bizçaynamay bolurbuz	sizçaynamay bolursuz	alaçaynamay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of chewing	mençaynay tura bolurma	sençaynay tura bolursa	olçaynay tura bolur	bizçaynay tura bolurbuz	sizçaynay tura bolursuz	alaçaynay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not chewing	mençaynamay tura bolurma	sençaynamay tura bolursa	olçaynamay tura bolur	bizçaynamay tura bolurbuz	sizçaynamay tura bolursuz	alaçaynamay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have chewed	mençaynağan bolurma	sençaynağan bolursa	olçaynağan bolur	bizçaynağan bolurbuz	sizçaynağan bolursuz	alaçaynağan bolurla
Inference (must have)he must not have chewed	mençaynamağan bolurma	sençaynamağan bolursa	olçaynamağan bolur	bizçaynamağan bolurbuz	sizçaynamağan bolursuz	alaçaynamağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to chew	mençaynarıq bolurma	sençaynarıq bolursa	olçaynarıq bolur	bizçaynarıq bolurbuz	sizçaynarıq bolursuz	alaçaynarıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to chew	mençaynamazlıq bolurma	sençaynamazlıq bolursa	olçaynamazlıq bolur	bizçaynamazlıq bolurbuz	sizçaynamazlıq bolursuz	alaçaynamazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of çaynarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it chew	mençaynayım	sençayna!	olçaynasın	bizçaynayıq	sizçaynağız!	alaçaynasınla
Commands & suggestionslet him/her/it not chew	mençaynamayım	sençaynama!	olçaynamasın	bizçaynamayıq	sizçaynamağız!	alaçaynamasınla
Commands & suggestionsshould he chew?	mençaynayımmı?		olçaynasınmı?	bizçaynayıqmı?		alaçaynasınlamı?
Commands & suggestionsshould he not chew?	mençaynamayımmı?		olçaynamasınmı?	bizçaynamayıqmı?		alaçaynamasınlamı?
Requestsdo let him/her/it chew		sençaynaçı²	olçaynasınçı		sizçaynaçığız	alaçaynasınlaçı
Requestsdo let him/her/it not chew		sençaynamaçı²	olçaynamasınçı		sizçaynamaçığız	alaçaynamasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you chew		sençaynağınçaynağı
Blessings & curses — may you…may you not chew		sençaynamağınçaynamağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he chewed	mençaynağay edim çaynağa edim	sençaynağay eding çaynağa eding	olçaynağay edi çaynağa edi	bizçaynağay edik çaynağa edik	sizçaynağay edigiz çaynağa edigiz	alaçaynağay edile çaynağa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not chew	mençaynamağay edim çaynamağa edim	sençaynamağay eding çaynamağa eding	olçaynamağay edi çaynamağa edi	bizçaynamağay edik çaynamağa edik	sizçaynamağay edigiz çaynamağa edigiz	alaçaynamağay edile çaynamağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to chew	mençaynamağa qoyayımçaynama qoyayım	sençaynamağa qoy!çaynama qoy!	olçaynamağa qoysunçaynama qoysun	bizçaynamağa qoyayıqçaynama qoyayıq	sizçaynamağa qoyuğuz!çaynama qoyuğuz!	alaçaynamağa qoysunlaçaynama qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to chew	mençaynamağa qoymayımçaynama qoymayım	sençaynamağa qoyma!çaynama qoyma!	olçaynamağa qoymasınçaynama qoymasın	bizçaynamağa qoymayıqçaynama qoymayıq	sizçaynamağa qoymağız!çaynama qoymağız!	alaçaynamağa qoymasınlaçaynama qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to chew?	mençaynamağa qoyayımmı?çaynama qoyayımmı?		olçaynamağa qoysunmu?çaynama qoysunmu?	bizçaynamağa qoyayıqmı?çaynama qoyayıqmı?		alaçaynamağa qoysunlamı?çaynama qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to chew?	mençaynamağa qoymayımmı?çaynama qoymayımmı?		olçaynamağa qoymasınmı?çaynama qoymasınmı?	bizçaynamağa qoymayıqmı?çaynama qoymayıqmı?		alaçaynamağa qoymasınlamı?çaynama qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to chew	mençaynamağa qoyamaçaynama qoyama	sençaynamağa qoyasaçaynama qoyasa	olçaynamağa qoyadıçaynama qoyadı	bizçaynamağa qoyabızçaynama qoyabız	sizçaynamağa qoyasızçaynama qoyasız	alaçaynamağa qoyadılaçaynama qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to chew	mençaynamağa qoymaymaçaynama qoymayma	sençaynamağa qoymaysaçaynama qoymaysa	olçaynamağa qoymaydıçaynama qoymaydı	bizçaynamağa qoymaybızçaynama qoymaybız	sizçaynamağa qoymaysızçaynama qoymaysız	alaçaynamağa qoymaydılaçaynama qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to chew?	mençaynamağa qoyamıma?çaynama qoyamıma?	sençaynamağa qoyamısa?çaynama qoyamısa?	olçaynamağa qoyamıdı?çaynama qoyamıdı?	bizçaynamağa qoyamıbız?çaynama qoyamıbız?	sizçaynamağa qoyamısız?çaynama qoyamısız?	alaçaynamağa qoyamıdıla?çaynama qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to chew?	mençaynamağa qoymaymıma?çaynama qoymaymıma?	sençaynamağa qoymaymısa?çaynama qoymaymısa?	olçaynamağa qoymaymıdı?çaynama qoymaymıdı?	bizçaynamağa qoymaymıbız?çaynama qoymaymıbız?	sizçaynamağa qoymaymısız?çaynama qoymaymısız?	alaçaynamağa qoymaymıdıla?çaynama qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to chew	mençaynamağa qoydumçaynama qoydum	sençaynamağa qoydungçaynama qoydung	olçaynamağa qoyduçaynama qoydu	bizçaynamağa qoyduqçaynama qoyduq	sizçaynamağa qoyduğuzçaynama qoyduğuz	alaçaynamağa qoydulaçaynama qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to chew	mençaynamağa qoymadımçaynama qoymadım	sençaynamağa qoymadıngçaynama qoymadıng	olçaynamağa qoymadıçaynama qoymadı	bizçaynamağa qoymadıqçaynama qoymadıq	sizçaynamağa qoymadığızçaynama qoymadığız	alaçaynamağa qoymadılaçaynama qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to chew?	mençaynamağa qoydummu?çaynama qoydummu?	sençaynamağa qoydungmu?çaynama qoydungmu?	olçaynamağa qoydumu?çaynama qoydumu?	bizçaynamağa qoyduqmu?çaynama qoyduqmu?	sizçaynamağa qoyduğuzmu?çaynama qoyduğuzmu?	alaçaynamağa qoydulamı?çaynama qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to chew?	mençaynamağa qoymadımmı?çaynama qoymadımmı?	sençaynamağa qoymadıngmı?çaynama qoymadıngmı?	olçaynamağa qoymadımı?çaynama qoymadımı?	bizçaynamağa qoymadıqmı?çaynama qoymadıqmı?	sizçaynamağa qoymadığızmı?çaynama qoymadığızmı?	alaçaynamağa qoymadılamı?çaynama qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of çaynarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can chew	mençaynayalama	sençaynayalasa	olçaynayaladı	bizçaynayalabız	sizçaynayalasız	alaçaynayaladıla
Ability — presenthe can't chew	mençaynayalmayma	sençaynayalmaysa	olçaynayalmaydı	bizçaynayalmaybız	sizçaynayalmaysız	alaçaynayalmaydıla
Ability — presentcan he chew?	mençaynayalamıma? çaynayalamamı?	sençaynayalamısa?	olçaynayalamıdı?	bizçaynayalamıbız? çaynayalabızmı?	sizçaynayalamısız?	alaçaynayalamıdıla?
Ability — presentcan't he chew?	mençaynayalmaymıma? çaynayalmaymamı?	sençaynayalmaymısa?	olçaynayalmaymıdı?	bizçaynayalmaymıbız? çaynayalmaybızmı?	sizçaynayalmaymısız?	alaçaynayalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can chew	mençaynayalsam	sençaynayalsang	olçaynayalsa	bizçaynayalsaq	sizçaynayalsağız	alaçaynayalsala
Ability — if I can…if he can't chew	mençaynayalmasam	sençaynayalmasang	olçaynayalmasa	bizçaynayalmasaq	sizçaynayalmasağız	alaçaynayalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to chew	mençaynayaldım	sençaynayaldıng	olçaynayaldı	bizçaynayaldıq	sizçaynayaldığız	alaçaynayaldıla
Ability — simple pasthe could not chew	mençaynayalmadım	sençaynayalmadıng	olçaynayalmadı	bizçaynayalmadıq	sizçaynayalmadığız	alaçaynayalmadıla
Ability — simple pastwas he able to chew?	mençaynayaldımmı?	sençaynayaldıngmı?	olçaynayaldımı?	bizçaynayaldıqmı?	sizçaynayaldığızmı?	alaçaynayaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he chew?	mençaynayalmadımmı?	sençaynayalmadıngmı?	olçaynayalmadımı?	bizçaynayalmadıqmı?	sizçaynayalmadığızmı?	alaçaynayalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to chew	mençaynayalğanma	sençaynayalğansa	olçaynayalğandı	bizçaynayalğanbız	sizçaynayalğansız	alaçaynayalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to chew	mençaynayalmağanma	sençaynayalmağansa	olçaynayalmağandı	bizçaynayalmağanbız	sizçaynayalmağansız	alaçaynayalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to chew?	mençaynayalğanmıma? çaynayalğanmamı?	sençaynayalğanmısa?	olçaynayalğanmıdı?	bizçaynayalğanmıbız? çaynayalğanbızmı?	sizçaynayalğanmısız?	alaçaynayalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to chew?	mençaynayalmağanmıma? çaynayalmağanmamı?	sençaynayalmağanmısa?	olçaynayalmağanmıdı?	bizçaynayalmağanmıbız? çaynayalmağanbızmı?	sizçaynayalmağanmısız?	alaçaynayalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to chew	mençaynayalğan edimçaynayalğanem	sençaynayalğan edingçaynayalğaneng	olçaynayalğan ediçaynayalğaned	bizçaynayalğan edikçaynayalğanek	sizçaynayalğan edigizçaynayalğanegiz	alaçaynayalğan edileçaynayalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to chew	mençaynayalmağan edimçaynayalmağanem	sençaynayalmağan edingçaynayalmağaneng	olçaynayalmağan ediçaynayalmağaned	bizçaynayalmağan edikçaynayalmağanek	sizçaynayalmağan edigizçaynayalmağanegiz	alaçaynayalmağan edileçaynayalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could chew	mençaynayala edimçaynayalaem	sençaynayala edingçaynayalaeng	olçaynayala ediçaynayalaed	bizçaynayala edikçaynayalaek	sizçaynayala edigizçaynayalaegiz	alaçaynayala edileçaynayalaelle
Ability — past backgroundhe could not chew	mençaynayalmay edimçaynayalmayem	sençaynayalmay edingçaynayalmayeng	olçaynayalmay ediçaynayalmayed	bizçaynayalmay edikçaynayalmayek	sizçaynayalmay edigizçaynayalmayegiz	alaçaynayalmay edileçaynayalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to chew	mençaynayalırma	sençaynayalırsa	olçaynayalır	bizçaynayalırbız	sizçaynayalırsız	alaçaynayalırla
Ability — future Ihe won't be able to chew	mençaynayalmazma	sençaynayalmazsa	olçaynayalmaz	bizçaynayalmazbız	sizçaynayalmazsız	alaçaynayalmazla
Ability — future Iwill he be able to chew?	mençaynayalırmıma? çaynayalırmamı?	sençaynayalırmısa?	olçaynayalırmı?	bizçaynayalırmıbız? çaynayalırbızmı?	sizçaynayalırmısız?	alaçaynayalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to chew?	mençaynayalmazmıma? çaynayalmazmamı?	sençaynayalmazmısa?	olçaynayalmazmı?	bizçaynayalmazmıbız? çaynayalmazbızmı?	sizçaynayalmazmısız?	alaçaynayalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to chew	mençaynayallıqma	sençaynayallıqsa	olçaynayallıqdı	bizçaynayallıqbız	sizçaynayallıqsız	alaçaynayallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to chew	mençaynayallıq tülme	sençaynayallıq tülse	olçaynayallıq tüldü	bizçaynayallıq tülbüz	sizçaynayallıq tülsüz	alaçaynayallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to chew?	mençaynayallıqmıma? çaynayallıqmamı?	sençaynayallıqmısa?	olçaynayallıqmıdı?	bizçaynayallıqmıbız? çaynayallıqbızmı?	sizçaynayallıqmısız?	alaçaynayallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to chew?	mençaynayallıq tülmüme?	sençaynayallıq tülmüse?	olçaynayallıq tülmüdü?	bizçaynayallıq tülmübüz?	sizçaynayallıq tülmüsüz?	alaçaynayallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to chew	mençaynayalır edimçaynayalır em	sençaynayalır edingçaynayalır eng	olçaynayalır ediçaynayalır ed	bizçaynayalır edikçaynayalır ek	sizçaynayalır edigizçaynayalır egiz	alaçaynayalır edileçaynayalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to chew	mençaynayalmaz edimçaynayalmaz em	sençaynayalmaz edingçaynayalmaz eng	olçaynayalmaz ediçaynayalmaz ed	bizçaynayalmaz edikçaynayalmaz ek	sizçaynayalmaz edigizçaynayalmaz egiz	alaçaynayalmaz edileçaynayalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to chew		sençaynayalğınçaynayalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to chew		sençaynayalmağınçaynayalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of çaynarğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be chewing	mençaynay bolmazma	sençaynay bolmazsa	olçaynay bolmaz	bizçaynay bolmazbız	sizçaynay bolmazsız	alaçaynay bolmazla
Inference, present — double negationhe must be chewing (emphatic)	mençaynamay bolmazma	sençaynamay bolmazsa	olçaynamay bolmaz	bizçaynamay bolmazbız	sizçaynamay bolmazsız	alaçaynamay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of chewing	mençaynay tura bolmazma	sençaynay tura bolmazsa	olçaynay tura bolmaz	bizçaynay tura bolmazbız	sizçaynay tura bolmazsız	alaçaynay tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not chewing (emphatic)	mençaynamay tura bolmazma	sençaynamay tura bolmazsa	olçaynamay tura bolmaz	bizçaynamay tura bolmazbız	sizçaynamay tura bolmazsız	alaçaynamay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not chewing	mençaynamay turama	sençaynamay turasa	olçaynamay turadı	bizçaynamay turabız	sizçaynamay turasız	alaçaynamay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not chewing	mençaynamay turmayma	sençaynamay turmaysa	olçaynamay turmaydı	bizçaynamay turmaybız	sizçaynamay turmaysız	alaçaynamay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not chewing?	mençaynamay turmaymıma	sençaynamay turmaymısa	olçaynamay turmaymıdı	bizçaynamay turmaymıbız	sizçaynamay turmaymısız	alaçaynamay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have chewed	mençaynağan bolmazma	sençaynağan bolmazsa	olçaynağan bolmaz	bizçaynağan bolmazbız	sizçaynağan bolmazsız	alaçaynağan bolmazla
Inference — double negationhe must have chewed (emphatic)	mençaynamağan bolmazma	sençaynamağan bolmazsa	olçaynamağan bolmaz	bizçaynamağan bolmazbız	sizçaynamağan bolmazsız	alaçaynamağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had chewed	mençaynağan bolmasam	sençaynağan bolmasang	olçaynağan bolmasa	bizçaynağan bolmasaq	sizçaynağan bolmasağız	alaçaynağan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't chewed	mençaynamağan bolmasam	sençaynamağan bolmasang	olçaynamağan bolmasa	bizçaynamağan bolmasaq	sizçaynamağan bolmasağız	alaçaynamağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to chew	mençaynarıq bolmazma	sençaynarıq bolmazsa	olçaynarıq bolmaz	bizçaynarıq bolmazbız	sizçaynarıq bolmazsız	alaçaynarıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to chew (emphatic)	mençaynamazlıq bolmazma	sençaynamazlıq bolmazsa	olçaynamazlıq bolmaz	bizçaynamazlıq bolmazbız	sizçaynamazlıq bolmazsız	alaçaynamazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to chew	mençaynarıq bolmasam	sençaynarıq bolmasang	olçaynarıq bolmasa	bizçaynarıq bolmasaq	sizçaynarıq bolmasağız	alaçaynarıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to chew	mençaynamazlıq bolmasam	sençaynamazlıq bolmasang	olçaynamazlıq bolmasa	bizçaynamazlıq bolmasaq	sizçaynamazlıq bolmasağız	alaçaynamazlıq bolmasala