qısha
/qɯsxa/ · plural qıshala
1. short
- qısha tayaq — a short stick
- qısha zamannı içinde — within a short time
- em qısha jol — the shortest road
- qısha kün — a short day
2. frequent, coming at short intervals
- qısha soluydu — he is breathing fast
- bılaytın awtobusla qısha jürüydüle — the buses run often along here
- ala qısha-qısha tübeşedile — they meet often
3. near, close by
- qısha jol — a near road
- qatına qısha bar — go closer to him
- jol bılaydan bek qıshadı — the road is much nearer this way
4. close (of kinship, of relations)
- qısha juwuq — a close relative
- men anı qısha tanıyma — I know him closely
- qısha juwuqlarıbız keldile — our close relatives came
5. quick, prompt, soon
- qısha juwab — a quick answer
- qısha zamanda — before long
- ol üyge qısha qayıtdı — he came home soon after
6. sharp, abrupt (of a turn)
- qısha aylanıw — a sharp turn
- at ongnga qısha buruldu — the horse turned sharply to the right
- jol qısha buruldu — the road turned sharply
7. lezginka — the dance and its tune
- qıshağa tart — strike up the lezginka
- qıshağa bar — get up and dance the lezginka
- qısha tartıw — a lively lezginka tune
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are short | menqıshama | senqıshasa | olqıshadı | bizqıshabız | sizqıshasız | alaqıshadıla |
| comparative — moream/is/are shorter | menqısharaqma | senqısharaqsa | olqısharaqdı | bizqısharaqbız | sizqısharaqsız | alaqısharaqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very short | menbek qıshama | senbek qıshasa | olbek qıshadı | bizbek qıshabız | sizbek qıshasız | alabek qıshadıla |
| superlative — mostam/is/are the shortest | menem qıshama | senem qıshasa | olem qıshadı | bizem qıshabız | sizem qıshasız | alaem qıshadıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden qıshadı — "compared to me, he is short."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are short | menikimeniki qıshadı | senikiseniki qıshadı | anıqıanıqı qıshadı | biznikibizniki qıshadı | siznikisizniki qıshadı | alanıqıalanıqı qıshadı |
| comparative — moreis / are shorter | menikimeniki qısharaqdı | senikiseniki qısharaqdı | anıqıanıqı qısharaqdı | biznikibizniki qısharaqdı | siznikisizniki qısharaqdı | alanıqıalanıqı qısharaqdı |
| intensifier — veryis / are very short | menikimeniki bek qıshadı | senikiseniki bek qıshadı | anıqıanıqı bek qıshadı | biznikibizniki bek qıshadı | siznikisizniki bek qıshadı | alanıqıalanıqı bek qıshadı |
| superlative — mostis / are the shortest | menikimeniki em qıshadı | senikiseniki em qıshadı | anıqıanıqı em qıshadı | biznikibizniki em qıshadı | siznikisizniki em qıshadı | alanıqıalanıqı em qıshadı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are short | menikilemenikile qıshadıla | senikilesenikile qıshadıla | anıqılaanıqıla qıshadıla | biznikilebiznikile qıshadıla | siznikilesiznikile qıshadıla | alanıqılaalanıqıla qıshadıla |
| comparative — moreis / are shorter | menikilemenikile qısharaqdıla | senikilesenikile qısharaqdıla | anıqılaanıqıla qısharaqdıla | biznikilebiznikile qısharaqdıla | siznikilesiznikile qısharaqdıla | alanıqılaalanıqıla qısharaqdıla |
| intensifier — veryis / are very short | menikilemenikile bek qıshadıla | senikilesenikile bek qıshadıla | anıqılaanıqıla bek qıshadıla | biznikilebiznikile bek qıshadıla | siznikilesiznikile bek qıshadıla | alanıqılaalanıqıla bek qıshadıla |
| superlative — mostis / are the shortest | menikilemenikile em qıshadıla | senikilesenikile em qıshadıla | anıqılaanıqıla em qıshadıla | biznikilebiznikile em qıshadıla | siznikilesiznikile em qıshadıla | alanıqılaalanıqıla em qıshadıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qıshadı, bıla qıshadıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe lezginka | —qısha | meniqısham | seniqıshang | anıqıshası | bizniqıshabız | sizniqıshağız | alanıqıshaları |
| Genitivethe lezginka's | —qıshanı | meniqıshamı | seniqıshangı | anıqıshasını | bizniqıshabıznı | sizniqıshağıznı | alanıqıshalarını |
| Accusativethe lezginka (as the object) | —qıshanı | meniqıshamı | seniqıshangı | anıqıshasın | bizniqıshabıznı | sizniqıshağıznı | alanıqıshaların |
| Dativeto the lezginka | —qıshağa | meniqıshama | seniqıshanga | anıqıshasına | bizniqıshabızğa | sizniqıshağızğa | alanıqıshalarına |
| Locativeat / in the lezginka | —qıshada | meniqıshamda | seniqıshangda | anıqıshasında | bizniqıshabızda | sizniqıshağızda | alanıqıshalarında |
| Ablativefrom the lezginka | —qıshadan | meniqıshamdan | seniqıshangdan | anıqıshasından | bizniqıshabızdan | sizniqıshağızdan | alanıqıshalarından |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe lezginkas | —qıshala | meniqıshalarım | seniqıshalarıng | anıqıshaları | bizniqıshalarıbız | sizniqıshalarığız | alanıqıshaları |
| Genitivethe lezginkas' | —qıshalanı | meniqıshalarımı | seniqıshalarıngı | anıqıshalarını | bizniqıshalarıbıznı | sizniqıshalarığıznı | alanıqıshalarını |
| Accusativethe lezginkas (as the object) | —qıshalanı | meniqıshalarımı | seniqıshalarıngı | anıqıshaların | bizniqıshalarıbıznı | sizniqıshalarığıznı | alanıqıshaların |
| Dativeto the lezginkas | —qıshalağa | meniqıshalarıma | seniqıshalarınga | anıqıshalarına | bizniqıshalarıbızğa | sizniqıshalarığızğa | alanıqıshalarına |
| Locativeat / in the lezginkas | —qıshalada | meniqıshalarımda | seniqıshalarıngda | anıqıshalarında | bizniqıshalarıbızda | sizniqıshalarığızda | alanıqıshalarında |
| Ablativefrom the lezginkas | —qıshaladan | meniqıshalarımdan | seniqıshalarıngdan | anıqıshalarından | bizniqıshalarıbızdan | sizniqıshalarığızdan | alanıqıshalarından |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: qıshaları can mean "his / her lezginkas", "their lezginka", or "their lezginkas" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.