qayğılı
/qajʁɯlɯ/ · plural qayğılıla
1. anxious, worried, troubled, distressed, sorrowful
- qayğılı ana balasına qaradı — the anxious mother looked upon her child
- qayğılı közleri bla tawğa baqdı — with troubled eyes he looked toward the mountain
- qayğılı künlede dos qolun uzatır — in anxious days a friend extends his hand
- qayğılı sağışla — anxious thoughts
2. fraught with danger, perilous
- qayğılı keziw — a perilous period
- qayğılı zaman — a perilous time
3. inquisitive
4. alarming
- elde qayğılı hapar zhürüydü — alarming news circulates in the village
5. quarrelsome, pugnacious
- qayğılı el — a quarrelsome village
6. intriguer
7. gossip
8. brawler
9. anxiously, uneasily
- Umar artha qayğılı qaradı — Umar looked back anxiously
- jaş bizge qayğılı qaradı — the boy looked at us anxiously
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are anxious | menqayğılıma | senqayğılısa | olqayğılıdı | bizqayğılıbız | sizqayğılısız | alaqayğılıdıla |
| comparative — moream/is/are more anxious | menqayğılıraqma | senqayğılıraqsa | olqayğılıraqdı | bizqayğılıraqbız | sizqayğılıraqsız | alaqayğılıraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very anxious | menbek qayğılıma | senbek qayğılısa | olbek qayğılıdı | bizbek qayğılıbız | sizbek qayğılısız | alabek qayğılıdıla |
| superlative — mostam/is/are the most anxious | menem qayğılıma | senem qayğılısa | olem qayğılıdı | bizem qayğılıbız | sizem qayğılısız | alaem qayğılıdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden qayğılıdı — "compared to me, he is anxious."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are anxious | menikimeniki qayğılıdı | senikiseniki qayğılıdı | anıqıanıqı qayğılıdı | biznikibizniki qayğılıdı | siznikisizniki qayğılıdı | alanıqıalanıqı qayğılıdı |
| comparative — moreis / are more anxious | menikimeniki qayğılıraqdı | senikiseniki qayğılıraqdı | anıqıanıqı qayğılıraqdı | biznikibizniki qayğılıraqdı | siznikisizniki qayğılıraqdı | alanıqıalanıqı qayğılıraqdı |
| intensifier — veryis / are very anxious | menikimeniki bek qayğılıdı | senikiseniki bek qayğılıdı | anıqıanıqı bek qayğılıdı | biznikibizniki bek qayğılıdı | siznikisizniki bek qayğılıdı | alanıqıalanıqı bek qayğılıdı |
| superlative — mostis / are the most anxious | menikimeniki em qayğılıdı | senikiseniki em qayğılıdı | anıqıanıqı em qayğılıdı | biznikibizniki em qayğılıdı | siznikisizniki em qayğılıdı | alanıqıalanıqı em qayğılıdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are anxious | menikilemenikile qayğılıdıla | senikilesenikile qayğılıdıla | anıqılaanıqıla qayğılıdıla | biznikilebiznikile qayğılıdıla | siznikilesiznikile qayğılıdıla | alanıqılaalanıqıla qayğılıdıla |
| comparative — moreis / are more anxious | menikilemenikile qayğılıraqdıla | senikilesenikile qayğılıraqdıla | anıqılaanıqıla qayğılıraqdıla | biznikilebiznikile qayğılıraqdıla | siznikilesiznikile qayğılıraqdıla | alanıqılaalanıqıla qayğılıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very anxious | menikilemenikile bek qayğılıdıla | senikilesenikile bek qayğılıdıla | anıqılaanıqıla bek qayğılıdıla | biznikilebiznikile bek qayğılıdıla | siznikilesiznikile bek qayğılıdıla | alanıqılaalanıqıla bek qayğılıdıla |
| superlative — mostis / are the most anxious | menikilemenikile em qayğılıdıla | senikilesenikile em qayğılıdıla | anıqılaanıqıla em qayğılıdıla | biznikilebiznikile em qayğılıdıla | siznikilesiznikile em qayğılıdıla | alanıqılaalanıqıla em qayğılıdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qayğılıdı, bıla qayğılıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe intriguer | —qayğılı | meniqayğılım | seniqayğılıng | anıqayğılısı | bizniqayğılıbız | sizniqayğılığız | alanıqayğılıları |
| Genitivethe intriguer's | —qayğılını | meniqayğılımı | seniqayğılıngı | anıqayğılısını | bizniqayğılıbıznı | sizniqayğılığıznı | alanıqayğılılarını |
| Accusativethe intriguer (as the object) | —qayğılını | meniqayğılımı | seniqayğılıngı | anıqayğılısın | bizniqayğılıbıznı | sizniqayğılığıznı | alanıqayğılıların |
| Dativeto the intriguer | —qayğılığa | meniqayğılıma | seniqayğılınga | anıqayğılısına | bizniqayğılıbızğa | sizniqayğılığızğa | alanıqayğılılarına |
| Locativeat / in the intriguer | —qayğılıda | meniqayğılımda | seniqayğılıngda | anıqayğılısında | bizniqayğılıbızda | sizniqayğılığızda | alanıqayğılılarında |
| Ablativefrom the intriguer | —qayğılıdan | meniqayğılımdan | seniqayğılıngdan | anıqayğılısından | bizniqayğılıbızdan | sizniqayğılığızdan | alanıqayğılılarından |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe intriguers | —qayğılıla | meniqayğılılarım | seniqayğılılarıng | anıqayğılıları | bizniqayğılılarıbız | sizniqayğılılarığız | alanıqayğılıları |
| Genitivethe intriguers' | —qayğılılanı | meniqayğılılarımı | seniqayğılılarıngı | anıqayğılılarını | bizniqayğılılarıbıznı | sizniqayğılılarığıznı | alanıqayğılılarını |
| Accusativethe intriguers (as the object) | —qayğılılanı | meniqayğılılarımı | seniqayğılılarıngı | anıqayğılıların | bizniqayğılılarıbıznı | sizniqayğılılarığıznı | alanıqayğılıların |
| Dativeto the intriguers | —qayğılılağa | meniqayğılılarıma | seniqayğılılarınga | anıqayğılılarına | bizniqayğılılarıbızğa | sizniqayğılılarığızğa | alanıqayğılılarına |
| Locativeat / in the intriguers | —qayğılılada | meniqayğılılarımda | seniqayğılılarıngda | anıqayğılılarında | bizniqayğılılarıbızda | sizniqayğılılarığızda | alanıqayğılılarında |
| Ablativefrom the intriguers | —qayğılıladan | meniqayğılılarımdan | seniqayğılılarıngdan | anıqayğılılarından | bizniqayğılılarıbızdan | sizniqayğılılarığızdan | alanıqayğılılarından |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: qayğılıları can mean "his / her intriguers", "their intriguer", or "their intriguers" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.