qıyın

/qɯjɯn/ · plural qıyınla

1. (adj.) difficult, hard, arduous, complex

bu bek qıyın soruwdu — this is a very difficult question
taw jol qıyın bolur, aşıqma — the mountain path will be difficult, do not rush
qıyın künnge dos tanılır — a friend is known in hard times
qıyın künle artda qaldıla — the hard days were left behind

2. (n.) labor, toil, effort

qıyın salğan adam aşhı aşar — one who puts in labor eats well
kişi qıyının aşama — do not eat another person's labor (do not exploit others)
halqğa bergen qıyınıng unutulmaz — the labor you gave to the people will not be forgotten
anı qıyını — his labor

3. (n.) trouble, bother

4. (adv.) with difficulty

qıyın tabılır — will be found with difficulty

5. (n.) the fruit of one's labor, earnings, what one has worked for

halal qıyın — honest earnings
haram qıyın — dishonest earnings
qıyınıngı alırğa — to receive your earnings

6. (adv.) gravely, dangerously (of illness)

qıyın awruğan adam — a gravely ill person

7. (adj.) troublesome (of a person or group) (fig. )

qıyın sabiy — a troublesome child

8. (adj.) serious (of an illness), critically ill (of a patient) (fig. )

qıyın awruw — a serious illness
qıyın sawsuz — a critically ill patient

As an adjective

Degrees and persons

Degrees and persons — qıyın
Degree	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
base formam/is/are difficult	menqıyınma	senqıyınsa	olqıyındı	bizqıyınbız	sizqıyınsız	alaqıyındıla
comparative — moream/is/are more difficult	menqıyınıraqma	senqıyınıraqsa	olqıyınıraqdı	bizqıyınıraqbız	sizqıyınıraqsız	alaqıyınıraqdıla
intensifier — veryam/is/are very difficult	menbek qıyınma	senbek qıyınsa	olbek qıyındı	bizbek qıyınbız	sizbek qıyınsız	alabek qıyındıla
superlative — mostam/is/are the most difficult	menem qıyınma	senem qıyınsa	olem qıyındı	bizem qıyınbız	sizem qıyınsız	alaem qıyındıla

To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden qıyındı — "compared to me, he is difficult."

Saying it about mine, yours, theirs

One thing

One thing — qıyın
Degree	menikimine	senikiyours	anıqıhis / hers	biznikiours	siznikiyours (pl.)	alanıqıtheirs
base formis / are difficult	menikimeniki qıyındı	senikiseniki qıyındı	anıqıanıqı qıyındı	biznikibizniki qıyındı	siznikisizniki qıyındı	alanıqıalanıqı qıyındı
comparative — moreis / are more difficult	menikimeniki qıyınıraqdı	senikiseniki qıyınıraqdı	anıqıanıqı qıyınıraqdı	biznikibizniki qıyınıraqdı	siznikisizniki qıyınıraqdı	alanıqıalanıqı qıyınıraqdı
intensifier — veryis / are very difficult	menikimeniki bek qıyındı	senikiseniki bek qıyındı	anıqıanıqı bek qıyındı	biznikibizniki bek qıyındı	siznikisizniki bek qıyındı	alanıqıalanıqı bek qıyındı
superlative — mostis / are the most difficult	menikimeniki em qıyındı	senikiseniki em qıyındı	anıqıanıqı em qıyındı	biznikibizniki em qıyındı	siznikisizniki em qıyındı	alanıqıalanıqı em qıyındı

Several things

Several things — qıyın
Degree	menikilemine	senikileyours	anıqılahis / hers	biznikileours	siznikileyours (pl.)	alanıqılatheirs
base formis / are difficult	menikilemenikile qıyındıla	senikilesenikile qıyındıla	anıqılaanıqıla qıyındıla	biznikilebiznikile qıyındıla	siznikilesiznikile qıyındıla	alanıqılaalanıqıla qıyındıla
comparative — moreis / are more difficult	menikilemenikile qıyınıraqdıla	senikilesenikile qıyınıraqdıla	anıqılaanıqıla qıyınıraqdıla	biznikilebiznikile qıyınıraqdıla	siznikilesiznikile qıyınıraqdıla	alanıqılaalanıqıla qıyınıraqdıla
intensifier — veryis / are very difficult	menikilemenikile bek qıyındıla	senikilesenikile bek qıyındıla	anıqılaanıqıla bek qıyındıla	biznikilebiznikile bek qıyındıla	siznikilesiznikile bek qıyındıla	alanıqılaalanıqıla bek qıyındıla
superlative — mostis / are the most difficult	menikilemenikile em qıyındıla	senikilesenikile em qıyındıla	anıqılaanıqıla em qıyındıla	biznikilebiznikile em qıyındıla	siznikilesiznikile em qıyındıla	alanıqılaalanıqıla em qıyındıla

Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qıyındı, bıla qıyındıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".

As a noun

Cases and owners

Singular

Singular — cases of qıyın, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominativethe labor	—qıyın	meniqıyınım	seniqıyınıng	anıqıyını	bizniqıyınıbız	sizniqıyınığız	alanıqıyınları
Genitivethe labor's	—qıyınnı	meniqıyınımı	seniqıyınıngı	anıqıyınını	bizniqıyınıbıznı	sizniqıyınığıznı	alanıqıyınlarını
Accusativethe labor (as the object)	—qıyınnı	meniqıyınımı	seniqıyınıngı	anıqıyının	bizniqıyınıbıznı	sizniqıyınığıznı	alanıqıyınların
Dativeto the labor	—qıyınnga	meniqıyınıma	seniqıyınınga	anıqıyınına	bizniqıyınıbızğa	sizniqıyınığızğa	alanıqıyınlarına
Locativeat / in the labor	—qıyında	meniqıyınımda	seniqıyınıngda	anıqıyınında	bizniqıyınıbızda	sizniqıyınığızda	alanıqıyınlarında
Ablativefrom the labor	—qıyından	meniqıyınımdan	seniqıyınıngdan	anıqıyınından	bizniqıyınıbızdan	sizniqıyınığızdan	alanıqıyınlarından

Plural

Plural — cases of qıyın, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominativethe labors	—qıyınla	meniqıyınlarım	seniqıyınlarıng	anıqıyınları	bizniqıyınlarıbız	sizniqıyınlarığız	alanıqıyınları
Genitivethe labors'	—qıyınlanı	meniqıyınlarımı	seniqıyınlarıngı	anıqıyınlarını	bizniqıyınlarıbıznı	sizniqıyınlarığıznı	alanıqıyınlarını
Accusativethe labors (as the object)	—qıyınlanı	meniqıyınlarımı	seniqıyınlarıngı	anıqıyınların	bizniqıyınlarıbıznı	sizniqıyınlarığıznı	alanıqıyınların
Dativeto the labors	—qıyınlağa	meniqıyınlarıma	seniqıyınlarınga	anıqıyınlarına	bizniqıyınlarıbızğa	sizniqıyınlarığızğa	alanıqıyınlarına
Locativeat / in the labors	—qıyınlada	meniqıyınlarımda	seniqıyınlarıngda	anıqıyınlarında	bizniqıyınlarıbızda	sizniqıyınlarığızda	alanıqıyınlarında
Ablativefrom the labors	—qıyınladan	meniqıyınlarımdan	seniqıyınlarıngdan	anıqıyınlarından	bizniqıyınlarıbızdan	sizniqıyınlarığızdan	alanıqıyınlarından

The overlap in the last rows is real, not a mistake: qıyınları can mean "his / her labors", "their labor", or "their labors" — context decides.

The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.