jaqlarğa

/dʒaqlarʁa/

1. (v.) to defend, protect, stand up for someone

kesingi jaqlarğa — to defend yourself
jarlını jaqlarğa adam joq — there is no one to stand up for the poor man
elni işin er jaqlar — a man stands up for the people's cause

2. (v.) To present and uphold an academic thesis, claim, or argument. (fig. )

Conjugation

Common forms

jaqlaydıhe is defending
jaqladıhe defended
jaqlağandıhe has defended
jaqlarhe will defend
jaqlarıqdıhe is going to defend
jaqlay edihe was defending
jaqlasaif he defends
jaqla!defend!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of jaqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is defending	menjaqlayma	senjaqlaysa	oljaqlaydı	bizjaqlaybız	sizjaqlaysız	alajaqlaydıla
Present (simple & continuous)he is not defending	menjaqlamayma	senjaqlamaysa	oljaqlamaydı	bizjaqlamaybız	sizjaqlamaysız	alajaqlamaydıla
Present (simple & continuous)is he defending?	menjaqlaymıma? jaqlaymamı?	senjaqlaymısa?	oljaqlaymıdı?	bizjaqlaymıbız? jaqlaybızmı?	sizjaqlaymısız?	alajaqlaymıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he defending?	menjaqlamaymıma? jaqlamaymamı?	senjaqlamaymısa?	oljaqlamaymıdı?	bizjaqlamaymıbız? jaqlamaybızmı?	sizjaqlamaymısız?	alajaqlamaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually defends	menjaqlawçanma	senjaqlawçansa	oljaqlawçandı	bizjaqlawçanbız	sizjaqlawçansız	alajaqlawçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually defend	menjaqlawçan tülme	senjaqlawçan tülse	oljaqlawçan tüldü	bizjaqlawçan tülbüz	sizjaqlawçan tülsüz	alajaqlawçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually defend?	menjaqlawçanmıma? jaqlawçanmamı?	senjaqlawçanmısa?	oljaqlawçanmıdı?	bizjaqlawçanmıbız? jaqlawçanbızmı?	sizjaqlawçanmısız?	alajaqlawçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually defend?	menjaqlawçan tülmüme?	senjaqlawçan tülmüse?	oljaqlawçan tülmüdü?	bizjaqlawçan tülmübüz?	sizjaqlawçan tülmüsüz?	alajaqlawçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has defended and remains so			oljaqlabdı			alajaqlabdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he defended?			oljaqlabmıdı?			alajaqlabmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of defending	menjaqlay turama	senjaqlay turasa	oljaqlay turadı	bizjaqlay turabız	sizjaqlay turasız	alajaqlay turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of defending	menjaqlay turmayma	senjaqlay turmaysa	oljaqlay turmaydı	bizjaqlay turmaybız	sizjaqlay turmaysız	alajaqlay turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of defending?	menjaqlay turamıma? jaqlay turamamı?	senjaqlay turamısa?	oljaqlay turamıdı?	bizjaqlay turamıbız? jaqlay turabızmı?	sizjaqlay turamısız?	alajaqlay turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of defending?	menjaqlay turmaymıma? jaqlay turmaymamı?	senjaqlay turmaymısa?	oljaqlay turmaymıdı?	bizjaqlay turmaymıbız? jaqlay turmaybızmı?	sizjaqlay turmaymısız?	alajaqlay turmaymıdıla?
Simple past (definite)he defended	menjaqladım	senjaqladıng	oljaqladı	bizjaqladıq	sizjaqladığız	alajaqladıla
Simple past (definite)he didn't defend	menjaqlamadım	senjaqlamadıng	oljaqlamadı	bizjaqlamadıq	sizjaqlamadığız	alajaqlamadıla
Simple past (definite)did he defend?	menjaqladımmı?	senjaqladıngmı?	oljaqladımı?	bizjaqladıqmı?	sizjaqladığızmı?	alajaqladılamı?
Simple past (definite)didn't he defend?	menjaqlamadımmı?	senjaqlamadıngmı?	oljaqlamadımı?	bizjaqlamadıqmı?	sizjaqlamadığızmı?	alajaqlamadılamı?
Perfect (past indefinite)he has defended	menjaqlağanma	senjaqlağansa	oljaqlağandı	bizjaqlağanbız	sizjaqlağansız	alajaqlağandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't defended	menjaqlamağanma	senjaqlamağansa	oljaqlamağandı	bizjaqlamağanbız	sizjaqlamağansız	alajaqlamağandıla
Perfect (past indefinite)has he defended?	menjaqlağanmıma? jaqlağanmamı?	senjaqlağanmısa?	oljaqlağanmıdı?	bizjaqlağanmıbız? jaqlağanbızmı?	sizjaqlağanmısız?	alajaqlağanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he defended?	menjaqlamağanmıma? jaqlamağanmamı?	senjaqlamağanmısa?	oljaqlamağanmıdı?	bizjaqlamağanmıbız? jaqlamağanbızmı?	sizjaqlamağanmısız?	alajaqlamağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will defend	menjaqlarma	senjaqlarsa	oljaqlar	bizjaqlarbız	sizjaqlarsız	alajaqlarla
Indefinite future (future I)he won't defend	menjaqlamazma	senjaqlamazsa	oljaqlamaz	bizjaqlamazbız	sizjaqlamazsız	alajaqlamazla
Indefinite future (future I)will he defend?	menjaqlarmıma? jaqlarmamı?	senjaqlarmısa?	oljaqlarmı?	bizjaqlarmıbız? jaqlarbızmı?	sizjaqlarmısız?	alajaqlarmıla?
Indefinite future (future I)won't he defend?	menjaqlamazmıma? jaqlamazmamı?	senjaqlamazmısa?	oljaqlamazmı?	bizjaqlamazmıbız? jaqlamazbızmı?	sizjaqlamazmısız?	alajaqlamazmıla?
Definite future (future II)he is going to defend	menjaqlarıqma	senjaqlarıqsa	oljaqlarıqdı	bizjaqlarıqbız	sizjaqlarıqsız	alajaqlarıqdıla
Definite future (future II)he is not going to defend	menjaqlarıq tülme	senjaqlarıq tülse	oljaqlarıq tüldü	bizjaqlarıq tülbüz	sizjaqlarıq tülsüz	alajaqlarıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to defend?	menjaqlarıqmıma? jaqlarıqmamı?	senjaqlarıqmısa?	oljaqlarıqmıdı?	bizjaqlarıqmıbız? jaqlarıqbızmı?	sizjaqlarıqmısız?	alajaqlarıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to defend?	menjaqlarıq tülmüme?	senjaqlarıq tülmüse?	oljaqlarıq tülmüdü?	bizjaqlarıq tülmübüz?	sizjaqlarıq tülmüsüz?	alajaqlarıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of jaqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had defended	menjaqlağan edimjaqlağanem	senjaqlağan edingjaqlağaneng	oljaqlağan edijaqlağaned	bizjaqlağan edikjaqlağanek	sizjaqlağan edigizjaqlağanegiz	alajaqlağan edilejaqlağanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't defended	menjaqlamağan edimjaqlamağanem	senjaqlamağan edingjaqlamağaneng	oljaqlamağan edijaqlamağaned	bizjaqlamağan edikjaqlamağanek	sizjaqlamağan edigizjaqlamağanegiz	alajaqlamağan edilejaqlamağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was defending	menjaqlay edimjaqlayem	senjaqlay edingjaqlayeng	oljaqlay edijaqlayed	bizjaqlay edikjaqlayek	sizjaqlay edigizjaqlayegiz	alajaqlay edilejaqlayelle
Past continuous (imperfect)he wasn't defending	menjaqlamay edimjaqlamayem	senjaqlamay edingjaqlamayeng	oljaqlamay edijaqlamayed	bizjaqlamay edikjaqlamayek	sizjaqlamay edigizjaqlamayegiz	alajaqlamay edilejaqlamayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to defend	menjaqlawçan edimjaqlawçanem	senjaqlawçan edingjaqlawçaneng	oljaqlawçan edijaqlawçaned	bizjaqlawçan edikjaqlawçanek	sizjaqlawçan edigizjaqlawçanegiz	alajaqlawçan edilejaqlawçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to defend	menjaqlawçan tül edimjaqlawçan tül em	senjaqlawçan tül edingjaqlawçan tül eng	oljaqlawçan tül edijaqlawçan tül ed	bizjaqlawçan tül edikjaqlawçan tül ek	sizjaqlawçan tül edigizjaqlawçan tül egiz	alajaqlawçan tül edilejaqlawçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had defended and remained so			oljaqlab edi			alajaqlab edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't defended			oljaqlab tül edi			alajaqlab tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of defending	menjaqlay tura edimjaqlay turaem	senjaqlay tura edingjaqlay turaeng	oljaqlay tura edijaqlay turaed	bizjaqlay tura edikjaqlay turaek	sizjaqlay tura edigizjaqlay turaegiz	alajaqlay tura edilejaqlay turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of defending	menjaqlay turmay edimjaqlay turmayem	senjaqlay turmay edingjaqlay turmayeng	oljaqlay turmay edijaqlay turmayed	bizjaqlay turmay edikjaqlay turmayek	sizjaqlay turmay edigizjaqlay turmayegiz	alajaqlay turmay edilejaqlay turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would defend	menjaqlar edimjaqlar em	senjaqlar edingjaqlar eng	oljaqlar edijaqlar ed	bizjaqlar edikjaqlar ek	sizjaqlar edigizjaqlar egiz	alajaqlar edilejaqlar elle
Conditional result (would)he wouldn't defend	menjaqlamaz edimjaqlamaz em	senjaqlamaz edingjaqlamaz eng	oljaqlamaz edijaqlamaz ed	bizjaqlamaz edikjaqlamaz ek	sizjaqlamaz edigizjaqlamaz egiz	alajaqlamaz edilejaqlamaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have defended	menjaqlarıq edimjaqlarıq em	senjaqlarıq edingjaqlarıq eng	oljaqlarıq edijaqlarıq ed	bizjaqlarıq edikjaqlarıq ek	sizjaqlarıq edigizjaqlarıq egiz	alajaqlarıq edilejaqlarıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have defended	menjaqlarıq tül edimjaqlarıq tül em	senjaqlarıq tül edingjaqlarıq tül eng	oljaqlarıq tül edijaqlarıq tül ed	bizjaqlarıq tül edikjaqlarıq tül ek	sizjaqlarıq tül edigizjaqlarıq tül egiz	alajaqlarıq tül edilejaqlarıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of jaqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he defends	menjaqlasam	senjaqlasang	oljaqlasa	bizjaqlasaq	sizjaqlasağız	alajaqlasala
Conditionalif he doesn't defend	menjaqlamasam	senjaqlamasang	oljaqlamasa	bizjaqlamasaq	sizjaqlamasağız	alajaqlamasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is defending	menjaqlay esem	senjaqlay eseng	oljaqlay ese	bizjaqlay esek	sizjaqlay esegiz	alajaqlay esele
Conditional, present realif he is not defending	menjaqlamay esem	senjaqlamay eseng	oljaqlamay ese	bizjaqlamay esek	sizjaqlamay esegiz	alajaqlamay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he defended	menjaqlasam edijaqlasam ed	senjaqlasang edijaqlasang ed	oljaqlasa edijaqlasaed	bizjaqlasaq edijaqlasaq ed	sizjaqlasağız edijaqlasağız ed	alajaqlasala edijaqlasalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't defend	menjaqlamasam edijaqlamasam ed	senjaqlamasang edijaqlamasang ed	oljaqlamasa edijaqlamasaed	bizjaqlamasaq edijaqlamasaq ed	sizjaqlamasağız edijaqlamasağız ed	alajaqlamasala edijaqlamasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he defended	menjaqladım esem	senjaqladıng eseng	oljaqladı ese	bizjaqladıq esek	sizjaqladığız esegiz	alajaqladıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't defend	menjaqlamadım esem	senjaqlamadıng eseng	oljaqlamadı ese	bizjaqlamadıq esek	sizjaqlamadığız esegiz	alajaqlamadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did defend (indeed)	menjaqlağan esem	senjaqlağan eseng	oljaqlağan ese	bizjaqlağan esek	sizjaqlağan esegiz	alajaqlağan esele
Conditional, past realif he didn't defend (indeed)	menjaqlamağan esem	senjaqlamağan eseng	oljaqlamağan ese	bizjaqlamağan esek	sizjaqlamağan esegiz	alajaqlamağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had defended	menjaqlağan bolsam	senjaqlağan bolsang	oljaqlağan bolsa	bizjaqlağan bolsaq	sizjaqlağan bolsağız	alajaqlağan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't defended	menjaqlamağan bolsam	senjaqlamağan bolsang	oljaqlamağan bolsa	bizjaqlamağan bolsaq	sizjaqlamağan bolsağız	alajaqlamağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had defended	menjaqlağan bolsam edijaqlağan bolsam ed	senjaqlağan bolsang edijaqlağan bolsang ed	oljaqlağan bolsa edijaqlağan bolsaed	bizjaqlağan bolsaq edijaqlağan bolsaq ed	sizjaqlağan bolsağız edijaqlağan bolsağız ed	alajaqlağan bolsala edijaqlağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't defended	menjaqlamağan bolsam edijaqlamağan bolsam ed	senjaqlamağan bolsang edijaqlamağan bolsang ed	oljaqlamağan bolsa edijaqlamağan bolsaed	bizjaqlamağan bolsaq edijaqlamağan bolsaq ed	sizjaqlamağan bolsağız edijaqlamağan bolsağız ed	alajaqlamağan bolsala edijaqlamağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will defend	menjaqlar esem	senjaqlar eseng	oljaqlar ese	bizjaqlar esek	sizjaqlar esegiz	alajaqlar esele
Conditional, aoristif he won't defend	menjaqlamaz esem	senjaqlamaz eseng	oljaqlamaz ese	bizjaqlamaz esek	sizjaqlamaz esegiz	alajaqlamaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to defend	menjaqlarıq esem	senjaqlarıq eseng	oljaqlarıq ese	bizjaqlarıq esek	sizjaqlarıq esegiz	alajaqlarıq esele
Conditional, futureif he is not going to defend	menjaqlarıq tül esem	senjaqlarıq tül eseng	oljaqlarıq tül ese	bizjaqlarıq tül esek	sizjaqlarıq tül esegiz	alajaqlarıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to defend	menjaqlarıq bolsam	senjaqlarıq bolsang	oljaqlarıq bolsa	bizjaqlarıq bolsaq	sizjaqlarıq bolsağız	alajaqlarıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to defend	menjaqlamazlıq bolsam	senjaqlamazlıq bolsang	oljaqlamazlıq bolsa	bizjaqlamazlıq bolsaq	sizjaqlamazlıq bolsağız	alajaqlamazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso jaqladıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of jaqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be defending	menjaqlay bolurma	senjaqlay bolursa	oljaqlay bolur	bizjaqlay bolurbuz	sizjaqlay bolursuz	alajaqlay bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be defending	menjaqlamay bolurma	senjaqlamay bolursa	oljaqlamay bolur	bizjaqlamay bolurbuz	sizjaqlamay bolursuz	alajaqlamay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of defending	menjaqlay tura bolurma	senjaqlay tura bolursa	oljaqlay tura bolur	bizjaqlay tura bolurbuz	sizjaqlay tura bolursuz	alajaqlay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not defending	menjaqlamay tura bolurma	senjaqlamay tura bolursa	oljaqlamay tura bolur	bizjaqlamay tura bolurbuz	sizjaqlamay tura bolursuz	alajaqlamay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have defended	menjaqlağan bolurma	senjaqlağan bolursa	oljaqlağan bolur	bizjaqlağan bolurbuz	sizjaqlağan bolursuz	alajaqlağan bolurla
Inference (must have)he must not have defended	menjaqlamağan bolurma	senjaqlamağan bolursa	oljaqlamağan bolur	bizjaqlamağan bolurbuz	sizjaqlamağan bolursuz	alajaqlamağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to defend	menjaqlarıq bolurma	senjaqlarıq bolursa	oljaqlarıq bolur	bizjaqlarıq bolurbuz	sizjaqlarıq bolursuz	alajaqlarıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to defend	menjaqlamazlıq bolurma	senjaqlamazlıq bolursa	oljaqlamazlıq bolur	bizjaqlamazlıq bolurbuz	sizjaqlamazlıq bolursuz	alajaqlamazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of jaqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it defend	menjaqlayım	senjaqla!	oljaqlasın	bizjaqlayıq	sizjaqlağız!	alajaqlasınla
Commands & suggestionslet him/her/it not defend	menjaqlamayım	senjaqlama!	oljaqlamasın	bizjaqlamayıq	sizjaqlamağız!	alajaqlamasınla
Commands & suggestionsshould he defend?	menjaqlayımmı?		oljaqlasınmı?	bizjaqlayıqmı?		alajaqlasınlamı?
Commands & suggestionsshould he not defend?	menjaqlamayımmı?		oljaqlamasınmı?	bizjaqlamayıqmı?		alajaqlamasınlamı?
Requestsdo let him/her/it defend		senjaqlaçı²	oljaqlasınçı		sizjaqlaçığız	alajaqlasınlaçı
Requestsdo let him/her/it not defend		senjaqlamaçı²	oljaqlamasınçı		sizjaqlamaçığız	alajaqlamasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you defend		senjaqlağınjaqlağı
Blessings & curses — may you…may you not defend		senjaqlamağınjaqlamağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he defended	menjaqlağay edim jaqlağa edim	senjaqlağay eding jaqlağa eding	oljaqlağay edi jaqlağa edi	bizjaqlağay edik jaqlağa edik	sizjaqlağay edigiz jaqlağa edigiz	alajaqlağay edile jaqlağa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not defend	menjaqlamağay edim jaqlamağa edim	senjaqlamağay eding jaqlamağa eding	oljaqlamağay edi jaqlamağa edi	bizjaqlamağay edik jaqlamağa edik	sizjaqlamağay edigiz jaqlamağa edigiz	alajaqlamağay edile jaqlamağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to defend	menjaqlamağa qoyayımjaqlama qoyayım	senjaqlamağa qoy!jaqlama qoy!	oljaqlamağa qoysunjaqlama qoysun	bizjaqlamağa qoyayıqjaqlama qoyayıq	sizjaqlamağa qoyuğuz!jaqlama qoyuğuz!	alajaqlamağa qoysunlajaqlama qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to defend	menjaqlamağa qoymayımjaqlama qoymayım	senjaqlamağa qoyma!jaqlama qoyma!	oljaqlamağa qoymasınjaqlama qoymasın	bizjaqlamağa qoymayıqjaqlama qoymayıq	sizjaqlamağa qoymağız!jaqlama qoymağız!	alajaqlamağa qoymasınlajaqlama qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to defend?	menjaqlamağa qoyayımmı?jaqlama qoyayımmı?		oljaqlamağa qoysunmu?jaqlama qoysunmu?	bizjaqlamağa qoyayıqmı?jaqlama qoyayıqmı?		alajaqlamağa qoysunlamı?jaqlama qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to defend?	menjaqlamağa qoymayımmı?jaqlama qoymayımmı?		oljaqlamağa qoymasınmı?jaqlama qoymasınmı?	bizjaqlamağa qoymayıqmı?jaqlama qoymayıqmı?		alajaqlamağa qoymasınlamı?jaqlama qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to defend	menjaqlamağa qoyamajaqlama qoyama	senjaqlamağa qoyasajaqlama qoyasa	oljaqlamağa qoyadıjaqlama qoyadı	bizjaqlamağa qoyabızjaqlama qoyabız	sizjaqlamağa qoyasızjaqlama qoyasız	alajaqlamağa qoyadılajaqlama qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to defend	menjaqlamağa qoymaymajaqlama qoymayma	senjaqlamağa qoymaysajaqlama qoymaysa	oljaqlamağa qoymaydıjaqlama qoymaydı	bizjaqlamağa qoymaybızjaqlama qoymaybız	sizjaqlamağa qoymaysızjaqlama qoymaysız	alajaqlamağa qoymaydılajaqlama qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to defend?	menjaqlamağa qoyamıma?jaqlama qoyamıma?	senjaqlamağa qoyamısa?jaqlama qoyamısa?	oljaqlamağa qoyamıdı?jaqlama qoyamıdı?	bizjaqlamağa qoyamıbız?jaqlama qoyamıbız?	sizjaqlamağa qoyamısız?jaqlama qoyamısız?	alajaqlamağa qoyamıdıla?jaqlama qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to defend?	menjaqlamağa qoymaymıma?jaqlama qoymaymıma?	senjaqlamağa qoymaymısa?jaqlama qoymaymısa?	oljaqlamağa qoymaymıdı?jaqlama qoymaymıdı?	bizjaqlamağa qoymaymıbız?jaqlama qoymaymıbız?	sizjaqlamağa qoymaymısız?jaqlama qoymaymısız?	alajaqlamağa qoymaymıdıla?jaqlama qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to defend	menjaqlamağa qoydumjaqlama qoydum	senjaqlamağa qoydungjaqlama qoydung	oljaqlamağa qoydujaqlama qoydu	bizjaqlamağa qoyduqjaqlama qoyduq	sizjaqlamağa qoyduğuzjaqlama qoyduğuz	alajaqlamağa qoydulajaqlama qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to defend	menjaqlamağa qoymadımjaqlama qoymadım	senjaqlamağa qoymadıngjaqlama qoymadıng	oljaqlamağa qoymadıjaqlama qoymadı	bizjaqlamağa qoymadıqjaqlama qoymadıq	sizjaqlamağa qoymadığızjaqlama qoymadığız	alajaqlamağa qoymadılajaqlama qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to defend?	menjaqlamağa qoydummu?jaqlama qoydummu?	senjaqlamağa qoydungmu?jaqlama qoydungmu?	oljaqlamağa qoydumu?jaqlama qoydumu?	bizjaqlamağa qoyduqmu?jaqlama qoyduqmu?	sizjaqlamağa qoyduğuzmu?jaqlama qoyduğuzmu?	alajaqlamağa qoydulamı?jaqlama qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to defend?	menjaqlamağa qoymadımmı?jaqlama qoymadımmı?	senjaqlamağa qoymadıngmı?jaqlama qoymadıngmı?	oljaqlamağa qoymadımı?jaqlama qoymadımı?	bizjaqlamağa qoymadıqmı?jaqlama qoymadıqmı?	sizjaqlamağa qoymadığızmı?jaqlama qoymadığızmı?	alajaqlamağa qoymadılamı?jaqlama qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of jaqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can defend	menjaqlayalama	senjaqlayalasa	oljaqlayaladı	bizjaqlayalabız	sizjaqlayalasız	alajaqlayaladıla
Ability — presenthe can't defend	menjaqlayalmayma	senjaqlayalmaysa	oljaqlayalmaydı	bizjaqlayalmaybız	sizjaqlayalmaysız	alajaqlayalmaydıla
Ability — presentcan he defend?	menjaqlayalamıma? jaqlayalamamı?	senjaqlayalamısa?	oljaqlayalamıdı?	bizjaqlayalamıbız? jaqlayalabızmı?	sizjaqlayalamısız?	alajaqlayalamıdıla?
Ability — presentcan't he defend?	menjaqlayalmaymıma? jaqlayalmaymamı?	senjaqlayalmaymısa?	oljaqlayalmaymıdı?	bizjaqlayalmaymıbız? jaqlayalmaybızmı?	sizjaqlayalmaymısız?	alajaqlayalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can defend	menjaqlayalsam	senjaqlayalsang	oljaqlayalsa	bizjaqlayalsaq	sizjaqlayalsağız	alajaqlayalsala
Ability — if I can…if he can't defend	menjaqlayalmasam	senjaqlayalmasang	oljaqlayalmasa	bizjaqlayalmasaq	sizjaqlayalmasağız	alajaqlayalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to defend	menjaqlayaldım	senjaqlayaldıng	oljaqlayaldı	bizjaqlayaldıq	sizjaqlayaldığız	alajaqlayaldıla
Ability — simple pasthe could not defend	menjaqlayalmadım	senjaqlayalmadıng	oljaqlayalmadı	bizjaqlayalmadıq	sizjaqlayalmadığız	alajaqlayalmadıla
Ability — simple pastwas he able to defend?	menjaqlayaldımmı?	senjaqlayaldıngmı?	oljaqlayaldımı?	bizjaqlayaldıqmı?	sizjaqlayaldığızmı?	alajaqlayaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he defend?	menjaqlayalmadımmı?	senjaqlayalmadıngmı?	oljaqlayalmadımı?	bizjaqlayalmadıqmı?	sizjaqlayalmadığızmı?	alajaqlayalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to defend	menjaqlayalğanma	senjaqlayalğansa	oljaqlayalğandı	bizjaqlayalğanbız	sizjaqlayalğansız	alajaqlayalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to defend	menjaqlayalmağanma	senjaqlayalmağansa	oljaqlayalmağandı	bizjaqlayalmağanbız	sizjaqlayalmağansız	alajaqlayalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to defend?	menjaqlayalğanmıma? jaqlayalğanmamı?	senjaqlayalğanmısa?	oljaqlayalğanmıdı?	bizjaqlayalğanmıbız? jaqlayalğanbızmı?	sizjaqlayalğanmısız?	alajaqlayalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to defend?	menjaqlayalmağanmıma? jaqlayalmağanmamı?	senjaqlayalmağanmısa?	oljaqlayalmağanmıdı?	bizjaqlayalmağanmıbız? jaqlayalmağanbızmı?	sizjaqlayalmağanmısız?	alajaqlayalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to defend	menjaqlayalğan edimjaqlayalğanem	senjaqlayalğan edingjaqlayalğaneng	oljaqlayalğan edijaqlayalğaned	bizjaqlayalğan edikjaqlayalğanek	sizjaqlayalğan edigizjaqlayalğanegiz	alajaqlayalğan edilejaqlayalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to defend	menjaqlayalmağan edimjaqlayalmağanem	senjaqlayalmağan edingjaqlayalmağaneng	oljaqlayalmağan edijaqlayalmağaned	bizjaqlayalmağan edikjaqlayalmağanek	sizjaqlayalmağan edigizjaqlayalmağanegiz	alajaqlayalmağan edilejaqlayalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could defend	menjaqlayala edimjaqlayalaem	senjaqlayala edingjaqlayalaeng	oljaqlayala edijaqlayalaed	bizjaqlayala edikjaqlayalaek	sizjaqlayala edigizjaqlayalaegiz	alajaqlayala edilejaqlayalaelle
Ability — past backgroundhe could not defend	menjaqlayalmay edimjaqlayalmayem	senjaqlayalmay edingjaqlayalmayeng	oljaqlayalmay edijaqlayalmayed	bizjaqlayalmay edikjaqlayalmayek	sizjaqlayalmay edigizjaqlayalmayegiz	alajaqlayalmay edilejaqlayalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to defend	menjaqlayalırma	senjaqlayalırsa	oljaqlayalır	bizjaqlayalırbız	sizjaqlayalırsız	alajaqlayalırla
Ability — future Ihe won't be able to defend	menjaqlayalmazma	senjaqlayalmazsa	oljaqlayalmaz	bizjaqlayalmazbız	sizjaqlayalmazsız	alajaqlayalmazla
Ability — future Iwill he be able to defend?	menjaqlayalırmıma? jaqlayalırmamı?	senjaqlayalırmısa?	oljaqlayalırmı?	bizjaqlayalırmıbız? jaqlayalırbızmı?	sizjaqlayalırmısız?	alajaqlayalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to defend?	menjaqlayalmazmıma? jaqlayalmazmamı?	senjaqlayalmazmısa?	oljaqlayalmazmı?	bizjaqlayalmazmıbız? jaqlayalmazbızmı?	sizjaqlayalmazmısız?	alajaqlayalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to defend	menjaqlayallıqma	senjaqlayallıqsa	oljaqlayallıqdı	bizjaqlayallıqbız	sizjaqlayallıqsız	alajaqlayallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to defend	menjaqlayallıq tülme	senjaqlayallıq tülse	oljaqlayallıq tüldü	bizjaqlayallıq tülbüz	sizjaqlayallıq tülsüz	alajaqlayallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to defend?	menjaqlayallıqmıma? jaqlayallıqmamı?	senjaqlayallıqmısa?	oljaqlayallıqmıdı?	bizjaqlayallıqmıbız? jaqlayallıqbızmı?	sizjaqlayallıqmısız?	alajaqlayallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to defend?	menjaqlayallıq tülmüme?	senjaqlayallıq tülmüse?	oljaqlayallıq tülmüdü?	bizjaqlayallıq tülmübüz?	sizjaqlayallıq tülmüsüz?	alajaqlayallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to defend	menjaqlayalır edimjaqlayalır em	senjaqlayalır edingjaqlayalır eng	oljaqlayalır edijaqlayalır ed	bizjaqlayalır edikjaqlayalır ek	sizjaqlayalır edigizjaqlayalır egiz	alajaqlayalır edilejaqlayalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to defend	menjaqlayalmaz edimjaqlayalmaz em	senjaqlayalmaz edingjaqlayalmaz eng	oljaqlayalmaz edijaqlayalmaz ed	bizjaqlayalmaz edikjaqlayalmaz ek	sizjaqlayalmaz edigizjaqlayalmaz egiz	alajaqlayalmaz edilejaqlayalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to defend		senjaqlayalğınjaqlayalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to defend		senjaqlayalmağınjaqlayalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of jaqlarğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be defending	menjaqlay bolmazma	senjaqlay bolmazsa	oljaqlay bolmaz	bizjaqlay bolmazbız	sizjaqlay bolmazsız	alajaqlay bolmazla
Inference, present — double negationhe must be defending (emphatic)	menjaqlamay bolmazma	senjaqlamay bolmazsa	oljaqlamay bolmaz	bizjaqlamay bolmazbız	sizjaqlamay bolmazsız	alajaqlamay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of defending	menjaqlay tura bolmazma	senjaqlay tura bolmazsa	oljaqlay tura bolmaz	bizjaqlay tura bolmazbız	sizjaqlay tura bolmazsız	alajaqlay tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not defending (emphatic)	menjaqlamay tura bolmazma	senjaqlamay tura bolmazsa	oljaqlamay tura bolmaz	bizjaqlamay tura bolmazbız	sizjaqlamay tura bolmazsız	alajaqlamay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not defending	menjaqlamay turama	senjaqlamay turasa	oljaqlamay turadı	bizjaqlamay turabız	sizjaqlamay turasız	alajaqlamay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not defending	menjaqlamay turmayma	senjaqlamay turmaysa	oljaqlamay turmaydı	bizjaqlamay turmaybız	sizjaqlamay turmaysız	alajaqlamay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not defending?	menjaqlamay turmaymıma	senjaqlamay turmaymısa	oljaqlamay turmaymıdı	bizjaqlamay turmaymıbız	sizjaqlamay turmaymısız	alajaqlamay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have defended	menjaqlağan bolmazma	senjaqlağan bolmazsa	oljaqlağan bolmaz	bizjaqlağan bolmazbız	sizjaqlağan bolmazsız	alajaqlağan bolmazla
Inference — double negationhe must have defended (emphatic)	menjaqlamağan bolmazma	senjaqlamağan bolmazsa	oljaqlamağan bolmaz	bizjaqlamağan bolmazbız	sizjaqlamağan bolmazsız	alajaqlamağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had defended	menjaqlağan bolmasam	senjaqlağan bolmasang	oljaqlağan bolmasa	bizjaqlağan bolmasaq	sizjaqlağan bolmasağız	alajaqlağan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't defended	menjaqlamağan bolmasam	senjaqlamağan bolmasang	oljaqlamağan bolmasa	bizjaqlamağan bolmasaq	sizjaqlamağan bolmasağız	alajaqlamağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to defend	menjaqlarıq bolmazma	senjaqlarıq bolmazsa	oljaqlarıq bolmaz	bizjaqlarıq bolmazbız	sizjaqlarıq bolmazsız	alajaqlarıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to defend (emphatic)	menjaqlamazlıq bolmazma	senjaqlamazlıq bolmazsa	oljaqlamazlıq bolmaz	bizjaqlamazlıq bolmazbız	sizjaqlamazlıq bolmazsız	alajaqlamazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to defend	menjaqlarıq bolmasam	senjaqlarıq bolmasang	oljaqlarıq bolmasa	bizjaqlarıq bolmasaq	sizjaqlarıq bolmasağız	alajaqlarıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to defend	menjaqlamazlıq bolmasam	senjaqlamazlıq bolmasang	oljaqlamazlıq bolmasa	bizjaqlamazlıq bolmasaq	sizjaqlamazlıq bolmasağız	alajaqlamazlıq bolmasala