başlı
/baʃlɯ/ · plural başlıla
1. clever, intelligent, sensible, quick-witted, wise
- başlı jaş — a clever youth
- başlı adam — a sensible person
- başlı qart — a wise elder
- ol bek başlı jigitdi — he is a very clever young man
2. headed, having a head; with a numeral, having so many members — After a numeral it counts the members of a family or group: on başlı üydegi "a family of ten". It also describes a nail with a head.
- on başlı üydegi — a family of ten
- üç başlı emegen — a three-headed monster
- aq başlı taw — a white-topped mountain
- başlı çüy — a nail with a head
3. lidded, having a lid (of a pot, pail or other vessel)
- başlı çelek — a lidded pail
- başlı çoyun — a lidded cauldron
- başlı çelekge kir tüşmez — dirt won't get into a lidded pail
4. lidded pot, saucepan
- boyalğan başlı — an enameled saucepan
- aş başlıda — the food is in the pot
- başlı bla bir şorpa — a whole pot of soup
- başlığa süt quydula — they poured milk into the pot
- qızçıq başlığa ayran quydu — the little girl poured ayran into the pot
Expressions
- başlı-tüblü bolurğa — be turned upside down
- eçki başlı, sıyır ayaqlı — one and all
- tüblü-başlı bolurğa — come to blows
- tüblü-başlı üy — multi-story house
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | başlımaI am clever | başlısayou are clever | başlıdıhe is clever | başlıbızwe are clever | başlısızyou all are clever | başlıdılathey are clever |
| comparative — more | başlıraqmaI am cleverer | başlıraqsayou are cleverer | başlıraqdıhe is cleverer | başlıraqbızwe are cleverer | başlıraqsızyou all are cleverer | başlıraqdılathey are cleverer |
| intensifier — very | bek başlımaI am very clever | bek başlısayou are very clever | bek başlıdıhe is very clever | bek başlıbızwe are very clever | bek başlısızyou all are very clever | bek başlıdılathey are very clever |
| superlative — most | em başlımaI am the cleverest | em başlısayou are the cleverest | em başlıdıhe is the cleverest | em başlıbızwe are the cleverest | em başlısızyou all are the cleverest | em başlıdılathey are the cleverest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden başlıdı — "compared to me, he is clever."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki başlıdımine is clever | seniki başlıdıyours is clever | anıqı başlıdıhis is clever | bizniki başlıdıours is clever | sizniki başlıdıyours (pl.) is clever | alanıqı başlıdıtheirs is clever |
| comparative — more | meniki başlıraqdımine is cleverer | seniki başlıraqdıyours is cleverer | anıqı başlıraqdıhis is cleverer | bizniki başlıraqdıours is cleverer | sizniki başlıraqdıyours (pl.) is cleverer | alanıqı başlıraqdıtheirs is cleverer |
| intensifier — very | meniki bek başlıdımine is very clever | seniki bek başlıdıyours is very clever | anıqı bek başlıdıhis is very clever | bizniki bek başlıdıours is very clever | sizniki bek başlıdıyours (pl.) is very clever | alanıqı bek başlıdıtheirs is very clever |
| superlative — most | meniki em başlıdımine is the cleverest | seniki em başlıdıyours is the cleverest | anıqı em başlıdıhis is the cleverest | bizniki em başlıdıours is the cleverest | sizniki em başlıdıyours (pl.) is the cleverest | alanıqı em başlıdıtheirs is the cleverest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile başlıdılamine are clever | senikile başlıdılayours are clever | anıqıla başlıdılahis are clever | biznikile başlıdılaours are clever | siznikile başlıdılayours (pl.) are clever | alanıqıla başlıdılatheirs are clever |
| comparative — more | menikile başlıraqdılamine are cleverer | senikile başlıraqdılayours are cleverer | anıqıla başlıraqdılahis are cleverer | biznikile başlıraqdılaours are cleverer | siznikile başlıraqdılayours (pl.) are cleverer | alanıqıla başlıraqdılatheirs are cleverer |
| intensifier — very | menikile bek başlıdılamine are very clever | senikile bek başlıdılayours are very clever | anıqıla bek başlıdılahis are very clever | biznikile bek başlıdılaours are very clever | siznikile bek başlıdılayours (pl.) are very clever | alanıqıla bek başlıdılatheirs are very clever |
| superlative — most | menikile em başlıdılamine are the cleverest | senikile em başlıdılayours are the cleverest | anıqıla em başlıdılahis are the cleverest | biznikile em başlıdılaours are the cleverest | siznikile em başlıdılayours (pl.) are the cleverest | alanıqıla em başlıdılatheirs are the cleverest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu başlıdı, bıla başlıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | başlıthe lidded pot | başlımmy lidded pot | başlıŋyour lidded pot | başlısıhis lidded pot | başlıbızour lidded pot | başlığızyou all's lidded pot | başlılarıtheir lidded pots |
| Genitive | başlınıthe lidded pot's | başlımımy lidded pot's | başlıŋıyour lidded pot's | başlısınıhis lidded pot's | başlıbıznıour lidded pot's | başlığıznıyou all's lidded pot's | başlılarınıtheir lidded pots' |
| Accusative | başlınıthe lidded pot (as the object) | başlımımy lidded pot (as the object) | başlıŋıyour lidded pot (as the object) | başlısınhis lidded pot (as the object) | başlıbıznıour lidded pot (as the object) | başlığıznıyou all's lidded pot (as the object) | başlılarıntheir lidded pots (as the object) |
| Dative | başlığato the lidded pot | başlımato my lidded pot | başlıŋato your lidded pot | başlısınato his lidded pot | başlıbızğato our lidded pot | başlığızğato you all's lidded pot | başlılarınato their lidded pots |
| Locative | başlıdain / at the lidded pot | başlımdain / at my lidded pot | başlıŋdain / at your lidded pot | başlısındain / at his lidded pot | başlıbızdain / at our lidded pot | başlığızdain / at you all's lidded pot | başlılarındain / at their lidded pots |
| Ablative | başlıdanfrom the lidded pot | başlımdanfrom my lidded pot | başlıŋdanfrom your lidded pot | başlısındanfrom his lidded pot | başlıbızdanfrom our lidded pot | başlığızdanfrom you all's lidded pot | başlılarındanfrom their lidded pots |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | başlılathe lidded pots | başlılarımmy lidded pots | başlılarıŋyour lidded pots | başlılarıhis lidded pots | başlılarıbızour lidded pots | başlılarığızyou all's lidded pots | başlılarıtheir lidded pots |
| Genitive | başlılanıthe lidded pots' | başlılarımımy lidded pots' | başlılarıŋıyour lidded pots' | başlılarınıhis lidded pots' | başlılarıbıznıour lidded pots' | başlılarığıznıyou all's lidded pots' | başlılarınıtheir lidded pots' |
| Accusative | başlılanıthe lidded pots (as the object) | başlılarımımy lidded pots (as the object) | başlılarıŋıyour lidded pots (as the object) | başlılarınhis lidded pots (as the object) | başlılarıbıznıour lidded pots (as the object) | başlılarığıznıyou all's lidded pots (as the object) | başlılarıntheir lidded pots (as the object) |
| Dative | başlılağato the lidded pots | başlılarımato my lidded pots | başlılarıŋato your lidded pots | başlılarınato his lidded pots | başlılarıbızğato our lidded pots | başlılarığızğato you all's lidded pots | başlılarınato their lidded pots |
| Locative | başlıladain / at the lidded pots | başlılarımdain / at my lidded pots | başlılarıŋdain / at your lidded pots | başlılarındain / at his lidded pots | başlılarıbızdain / at our lidded pots | başlılarığızdain / at you all's lidded pots | başlılarındain / at their lidded pots |
| Ablative | başlıladanfrom the lidded pots | başlılarımdanfrom my lidded pots | başlılarıŋdanfrom your lidded pots | başlılarındanfrom his lidded pots | başlılarıbızdanfrom our lidded pots | başlılarığızdanfrom you all's lidded pots | başlılarındanfrom their lidded pots |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: başlıları can mean "his / her lidded pots", "their lidded pot", or "their lidded pots" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.