ayıb
/ajɯb/ · plural ayıbla
1. shame, disgrace, dishonor
- ayıb bilgen adam — a person who knows shame
- ayıbha qalma el allında — do not fall into disgrace before the people of the village
- ayıb etme — do not take offense
2. fault, defect, flaw, blemish
- kişide ayıb izleme, kesinge baq — do not seek faults in others; look at yourself
3. shameful, disgraceful, improper
- ayıb söz aytma qartla qatında — do not speak shameful words in the presence of elders
- ayıb qılıqdan qaç — flee from shameful behavior
- ayıb iş etgen başın kötermez — one who commits a shameful act cannot lift his head
4. guilt, blame
- bu işde seni bir ayıbıng — one fault of yours in this matter
5. reproach, reprimand
- sohta ayıb aldı — the pupil received a reprimand
6. offense, misdeed, crime
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe shame | —ayıb | meniayıbım | seniayıbıng | anıayıbı | bizniayıbıbız | sizniayıbığız | alanıayıbları |
| Genitivethe shame's | —ayıbnı | meniayıbımı | seniayıbıngı | anıayıbını | bizniayıbıbıznı | sizniayıbığıznı | alanıayıblarını |
| Accusativethe shame (as the object) | —ayıbnı | meniayıbımı | seniayıbıngı | anıayıbın | bizniayıbıbıznı | sizniayıbığıznı | alanıayıbların |
| Dativeto the shame | —ayıbha | meniayıbıma | seniayıbınga | anıayıbına | bizniayıbıbızğa | sizniayıbığızğa | alanıayıblarına |
| Locativeat / in the shame | —ayıbda | meniayıbımda | seniayıbıngda | anıayıbında | bizniayıbıbızda | sizniayıbığızda | alanıayıblarında |
| Ablativefrom the shame | —ayıbdan | meniayıbımdan | seniayıbıngdan | anıayıbından | bizniayıbıbızdan | sizniayıbığızdan | alanıayıblarından |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe shames | —ayıbla | meniayıblarım | seniayıblarıng | anıayıbları | bizniayıblarıbız | sizniayıblarığız | alanıayıbları |
| Genitivethe shames' | —ayıblanı | meniayıblarımı | seniayıblarıngı | anıayıblarını | bizniayıblarıbıznı | sizniayıblarığıznı | alanıayıblarını |
| Accusativethe shames (as the object) | —ayıblanı | meniayıblarımı | seniayıblarıngı | anıayıbların | bizniayıblarıbıznı | sizniayıblarığıznı | alanıayıbların |
| Dativeto the shames | —ayıblağa | meniayıblarıma | seniayıblarınga | anıayıblarına | bizniayıblarıbızğa | sizniayıblarığızğa | alanıayıblarına |
| Locativeat / in the shames | —ayıblada | meniayıblarımda | seniayıblarıngda | anıayıblarında | bizniayıblarıbızda | sizniayıblarığızda | alanıayıblarında |
| Ablativefrom the shames | —ayıbladan | meniayıblarımdan | seniayıblarıngdan | anıayıblarından | bizniayıblarıbızdan | sizniayıblarığızdan | alanıayıblarından |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: ayıbları can mean "his / her shames", "their shame", or "their shames" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.
As an adjective
Degrees
| Degree | —form |
|---|---|
| base formshameful | —ayıb |
| comparative — moremore shameful | —ayıbıraq |
| intensifier — veryvery shameful | —bek ayıb |
| superlative — mostthe most shameful | —em ayıb |
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are shameful | menikimeniki ayıbdı | senikiseniki ayıbdı | anıqıanıqı ayıbdı | biznikibizniki ayıbdı | siznikisizniki ayıbdı | alanıqıalanıqı ayıbdı |
| comparative — moreis / are more shameful | menikimeniki ayıbıraqdı | senikiseniki ayıbıraqdı | anıqıanıqı ayıbıraqdı | biznikibizniki ayıbıraqdı | siznikisizniki ayıbıraqdı | alanıqıalanıqı ayıbıraqdı |
| intensifier — veryis / are very shameful | menikimeniki bek ayıbdı | senikiseniki bek ayıbdı | anıqıanıqı bek ayıbdı | biznikibizniki bek ayıbdı | siznikisizniki bek ayıbdı | alanıqıalanıqı bek ayıbdı |
| superlative — mostis / are the most shameful | menikimeniki em ayıbdı | senikiseniki em ayıbdı | anıqıanıqı em ayıbdı | biznikibizniki em ayıbdı | siznikisizniki em ayıbdı | alanıqıalanıqı em ayıbdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are shameful | menikilemenikile ayıbdıla | senikilesenikile ayıbdıla | anıqılaanıqıla ayıbdıla | biznikilebiznikile ayıbdıla | siznikilesiznikile ayıbdıla | alanıqılaalanıqıla ayıbdıla |
| comparative — moreis / are more shameful | menikilemenikile ayıbıraqdıla | senikilesenikile ayıbıraqdıla | anıqılaanıqıla ayıbıraqdıla | biznikilebiznikile ayıbıraqdıla | siznikilesiznikile ayıbıraqdıla | alanıqılaalanıqıla ayıbıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very shameful | menikilemenikile bek ayıbdıla | senikilesenikile bek ayıbdıla | anıqılaanıqıla bek ayıbdıla | biznikilebiznikile bek ayıbdıla | siznikilesiznikile bek ayıbdıla | alanıqılaalanıqıla bek ayıbdıla |
| superlative — mostis / are the most shameful | menikilemenikile em ayıbdıla | senikilesenikile em ayıbdıla | anıqılaanıqıla em ayıbdıla | biznikilebiznikile em ayıbdıla | siznikilesiznikile em ayıbdıla | alanıqılaalanıqıla em ayıbdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu ayıbdı, bıla ayıbdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".