arıq
/arɯq/ · plural arıqla
1. thin, lean, skinny, slender, emaciated
- arıq adam — a thin person
- arıq mal — lean livestock
- bek arıq — very thin
2. irrigation ditch, water trench, irrigation canal
- ullu arıq — a large irrigation ditch
- arıqnı suwu azaydı — the water in the ditch decreased
- arıqlanı tazaladıla — they cleaned the ditches
3. thin
4. poor, needy, without means
- arıq üy — a poor household
- arıq üydegi — a poor family
5. lean, low-fat (of meat)
- arıq et — lean meat
- arıq etni şorpası tatımaz — broth from lean meat lacks flavor
6. depleted, infertile (of soil)
- arıq jer — depleted soil
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are thin | menarıqma | senarıqsa | olarıqdı | bizarıqbız | sizarıqsız | alaarıqdıla |
| comparative — moream/is/are thinner | menarığıraqma | senarığıraqsa | olarığıraqdı | bizarığıraqbız | sizarığıraqsız | alaarığıraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very thin | menbek arıqma | senbek arıqsa | olbek arıqdı | bizbek arıqbız | sizbek arıqsız | alabek arıqdıla |
| superlative — mostam/is/are the thinnest | menem arıqma | senem arıqsa | olem arıqdı | bizem arıqbız | sizem arıqsız | alaem arıqdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden arıqdı — "compared to me, he is thin."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are thin | menikimeniki arıqdı | senikiseniki arıqdı | anıqıanıqı arıqdı | biznikibizniki arıqdı | siznikisizniki arıqdı | alanıqıalanıqı arıqdı |
| comparative — moreis / are thinner | menikimeniki arığıraqdı | senikiseniki arığıraqdı | anıqıanıqı arığıraqdı | biznikibizniki arığıraqdı | siznikisizniki arığıraqdı | alanıqıalanıqı arığıraqdı |
| intensifier — veryis / are very thin | menikimeniki bek arıqdı | senikiseniki bek arıqdı | anıqıanıqı bek arıqdı | biznikibizniki bek arıqdı | siznikisizniki bek arıqdı | alanıqıalanıqı bek arıqdı |
| superlative — mostis / are the thinnest | menikimeniki em arıqdı | senikiseniki em arıqdı | anıqıanıqı em arıqdı | biznikibizniki em arıqdı | siznikisizniki em arıqdı | alanıqıalanıqı em arıqdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are thin | menikilemenikile arıqdıla | senikilesenikile arıqdıla | anıqılaanıqıla arıqdıla | biznikilebiznikile arıqdıla | siznikilesiznikile arıqdıla | alanıqılaalanıqıla arıqdıla |
| comparative — moreis / are thinner | menikilemenikile arığıraqdıla | senikilesenikile arığıraqdıla | anıqılaanıqıla arığıraqdıla | biznikilebiznikile arığıraqdıla | siznikilesiznikile arığıraqdıla | alanıqılaalanıqıla arığıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very thin | menikilemenikile bek arıqdıla | senikilesenikile bek arıqdıla | anıqılaanıqıla bek arıqdıla | biznikilebiznikile bek arıqdıla | siznikilesiznikile bek arıqdıla | alanıqılaalanıqıla bek arıqdıla |
| superlative — mostis / are the thinnest | menikilemenikile em arıqdıla | senikilesenikile em arıqdıla | anıqılaanıqıla em arıqdıla | biznikilebiznikile em arıqdıla | siznikilesiznikile em arıqdıla | alanıqılaalanıqıla em arıqdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu arıqdı, bıla arıqdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe irrigation ditch | —arıq | meniarığım | seniarığıng | anıarığı | bizniarığıbız | sizniarığığız | alanıarıqları |
| Genitivethe irrigation ditch's | —arıqnı | meniarığımı | seniarığıngı | anıarığını | bizniarığıbıznı | sizniarığığıznı | alanıarıqlarını |
| Accusativethe irrigation ditch (as the object) | —arıqnı | meniarığımı | seniarığıngı | anıarığın | bizniarığıbıznı | sizniarığığıznı | alanıarıqların |
| Dativeto the irrigation ditch | —arıqğa | meniarığıma | seniarığınga | anıarığına | bizniarığıbızğa | sizniarığığızğa | alanıarıqlarına |
| Locativeat / in the irrigation ditch | —arıqda | meniarığımda | seniarığıngda | anıarığında | bizniarığıbızda | sizniarığığızda | alanıarıqlarında |
| Ablativefrom the irrigation ditch | —arıqdan | meniarığımdan | seniarığıngdan | anıarığından | bizniarığıbızdan | sizniarığığızdan | alanıarıqlarından |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe irrigation ditches | —arıqla | meniarıqlarım | seniarıqlarıng | anıarıqları | bizniarıqlarıbız | sizniarıqlarığız | alanıarıqları |
| Genitivethe irrigation ditches' | —arıqlanı | meniarıqlarımı | seniarıqlarıngı | anıarıqlarını | bizniarıqlarıbıznı | sizniarıqlarığıznı | alanıarıqlarını |
| Accusativethe irrigation ditches (as the object) | —arıqlanı | meniarıqlarımı | seniarıqlarıngı | anıarıqların | bizniarıqlarıbıznı | sizniarıqlarığıznı | alanıarıqların |
| Dativeto the irrigation ditches | —arıqlağa | meniarıqlarıma | seniarıqlarınga | anıarıqlarına | bizniarıqlarıbızğa | sizniarıqlarığızğa | alanıarıqlarına |
| Locativeat / in the irrigation ditches | —arıqlada | meniarıqlarımda | seniarıqlarıngda | anıarıqlarında | bizniarıqlarıbızda | sizniarıqlarığızda | alanıarıqlarında |
| Ablativefrom the irrigation ditches | —arıqladan | meniarıqlarımdan | seniarıqlarıngdan | anıarıqlarından | bizniarıqlarıbızdan | sizniarıqlarığızdan | alanıarıqlarından |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: arıqları can mean "his / her irrigation ditches", "their irrigation ditch", or "their irrigation ditches" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.