aqıllı

/aqɯllɯ/ · plural aqıllıla

1. (adj.) intelligent, wise, clever, sensible, prudent, reasonable

aqıllı adam sözün saq aytır — a wise person utters his words with care
aqıllı başçı elni parahat tutar — a wise leader keeps the land in peace
aqıllı söz jürekge darmandar — a wise word is medicine for the heart
aqıllı adam — an intelligent person

2. (n.) a wise person, sage

aqıllığa bir söz da jeter — to a wise person even a single word suffices
aqıllını aythanın tıngla — listen to what the wise man says
aqıllıla kengeş qurdula — the wise men convened a council
elni aqıllıları — the wise people of the village

3. (adj.) intending to (do something) — Used with a preceding verb form such as the aorist participle.

keter aqıllıma — I intend to leave
oqur aqıllıdı — he intends to study
keter aqıllı adamla — people intending to leave

4. (adv.) intelligently, wisely, sensibly

aqıllı söleşiw — speaking intelligently
bek aqıllı söleşdi — he spoke very intelligently
aqıllı ayt — speak sensibly

As an adjective

Degrees and persons

Degrees and persons — aqıllı
Degree	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
base formam/is/are clever	menaqıllıma	senaqıllısa	olaqıllıdı	bizaqıllıbız	sizaqıllısız	alaaqıllıdıla
comparative — moream/is/are cleverer	menaqıllıraqma	senaqıllıraqsa	olaqıllıraqdı	bizaqıllıraqbız	sizaqıllıraqsız	alaaqıllıraqdıla
intensifier — veryam/is/are very clever	menbek aqıllıma	senbek aqıllısa	olbek aqıllıdı	bizbek aqıllıbız	sizbek aqıllısız	alabek aqıllıdıla
superlative — mostam/is/are the cleverest	menem aqıllıma	senem aqıllısa	olem aqıllıdı	bizem aqıllıbız	sizem aqıllısız	alaem aqıllıdıla

To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden aqıllıdı — "compared to me, he is clever."

As a noun

Cases and owners

Singular

Singular — cases of aqıllı, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominativethe wise person	—aqıllı	meniaqıllım	seniaqıllıng	anıaqıllısı	bizniaqıllıbız	sizniaqıllığız	alanıaqıllıları
Genitivethe wise person's	—aqıllını	meniaqıllımı	seniaqıllıngı	anıaqıllısını	bizniaqıllıbıznı	sizniaqıllığıznı	alanıaqıllılarını
Accusativethe wise person (as the object)	—aqıllını	meniaqıllımı	seniaqıllıngı	anıaqıllısın	bizniaqıllıbıznı	sizniaqıllığıznı	alanıaqıllıların
Dativeto the wise person	—aqıllığa	meniaqıllıma	seniaqıllınga	anıaqıllısına	bizniaqıllıbızğa	sizniaqıllığızğa	alanıaqıllılarına
Locativeat / in the wise person	—aqıllıda	meniaqıllımda	seniaqıllıngda	anıaqıllısında	bizniaqıllıbızda	sizniaqıllığızda	alanıaqıllılarında
Ablativefrom the wise person	—aqıllıdan	meniaqıllımdan	seniaqıllıngdan	anıaqıllısından	bizniaqıllıbızdan	sizniaqıllığızdan	alanıaqıllılarından

Plural

Plural — cases of aqıllı, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominativethe wise people	—aqıllıla	meniaqıllılarım	seniaqıllılarıng	anıaqıllıları	bizniaqıllılarıbız	sizniaqıllılarığız	alanıaqıllıları
Genitivethe wise people's	—aqıllılanı	meniaqıllılarımı	seniaqıllılarıngı	anıaqıllılarını	bizniaqıllılarıbıznı	sizniaqıllılarığıznı	alanıaqıllılarını
Accusativethe wise people (as the object)	—aqıllılanı	meniaqıllılarımı	seniaqıllılarıngı	anıaqıllıların	bizniaqıllılarıbıznı	sizniaqıllılarığıznı	alanıaqıllıların
Dativeto the wise people	—aqıllılağa	meniaqıllılarıma	seniaqıllılarınga	anıaqıllılarına	bizniaqıllılarıbızğa	sizniaqıllılarığızğa	alanıaqıllılarına
Locativeat / in the wise people	—aqıllılada	meniaqıllılarımda	seniaqıllılarıngda	anıaqıllılarında	bizniaqıllılarıbızda	sizniaqıllılarığızda	alanıaqıllılarında
Ablativefrom the wise people	—aqıllıladan	meniaqıllılarımdan	seniaqıllılarıngdan	anıaqıllılarından	bizniaqıllılarıbızdan	sizniaqıllılarığızdan	alanıaqıllılarından

The overlap in the last rows is real, not a mistake: aqıllıları can mean "his / her wise people", "their wise person", or "their wise people" — context decides.

The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.