aşığış
/aʃɯʁɯʃ/
1. hurried, urgent, hasty
- aşığış hapar keldi elge — urgent news came to the village
- aşığış jolğa atlandı jaş — the youth rode off on an urgent journey
- aşığış işde hata bolur — in hasty work errors occur
2. haste, hurry, rush, urgency, bustling speed
- aşığışda iş tuthan adaşır — one handling affairs in haste loses his way
- aşığış bla jolğa çıqdıq — we set out on the road in haste
- aşığış etmey, sabır tut — do not rush, keep your patience
3. As an adverbial manner expression: an action done hurriedly, or a person moving in haste.
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are hurried | menaşığışma | senaşığışsa | olaşığışdı | bizaşığışbız | sizaşığışsız | alaaşığışdıla |
| comparative — moream/is/are more hurried | menaşığışıraqma | senaşığışıraqsa | olaşığışıraqdı | bizaşığışıraqbız | sizaşığışıraqsız | alaaşığışıraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very hurried | menbek aşığışma | senbek aşığışsa | olbek aşığışdı | bizbek aşığışbız | sizbek aşığışsız | alabek aşığışdıla |
| superlative — mostam/is/are the most hurried | menem aşığışma | senem aşığışsa | olem aşığışdı | bizem aşığışbız | sizem aşığışsız | alaem aşığışdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden aşığışdı — "compared to me, he is hurried."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are hurried | menikimeniki aşığışdı | senikiseniki aşığışdı | anıqıanıqı aşığışdı | biznikibizniki aşığışdı | siznikisizniki aşığışdı | alanıqıalanıqı aşığışdı |
| comparative — moreis / are more hurried | menikimeniki aşığışıraqdı | senikiseniki aşığışıraqdı | anıqıanıqı aşığışıraqdı | biznikibizniki aşığışıraqdı | siznikisizniki aşığışıraqdı | alanıqıalanıqı aşığışıraqdı |
| intensifier — veryis / are very hurried | menikimeniki bek aşığışdı | senikiseniki bek aşığışdı | anıqıanıqı bek aşığışdı | biznikibizniki bek aşığışdı | siznikisizniki bek aşığışdı | alanıqıalanıqı bek aşığışdı |
| superlative — mostis / are the most hurried | menikimeniki em aşığışdı | senikiseniki em aşığışdı | anıqıanıqı em aşığışdı | biznikibizniki em aşığışdı | siznikisizniki em aşığışdı | alanıqıalanıqı em aşığışdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are hurried | menikilemenikile aşığışdıla | senikilesenikile aşığışdıla | anıqılaanıqıla aşığışdıla | biznikilebiznikile aşığışdıla | siznikilesiznikile aşığışdıla | alanıqılaalanıqıla aşığışdıla |
| comparative — moreis / are more hurried | menikilemenikile aşığışıraqdıla | senikilesenikile aşığışıraqdıla | anıqılaanıqıla aşığışıraqdıla | biznikilebiznikile aşığışıraqdıla | siznikilesiznikile aşığışıraqdıla | alanıqılaalanıqıla aşığışıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very hurried | menikilemenikile bek aşığışdıla | senikilesenikile bek aşığışdıla | anıqılaanıqıla bek aşığışdıla | biznikilebiznikile bek aşığışdıla | siznikilesiznikile bek aşığışdıla | alanıqılaalanıqıla bek aşığışdıla |
| superlative — mostis / are the most hurried | menikilemenikile em aşığışdıla | senikilesenikile em aşığışdıla | anıqılaanıqıla em aşığışdıla | biznikilebiznikile em aşığışdıla | siznikilesiznikile em aşığışdıla | alanıqılaalanıqıla em aşığışdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu aşığışdı, bıla aşığışdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe haste | —aşığış | meniaşığışım | seniaşığışıng | anıaşığışı | bizniaşığışıbız | sizniaşığışığız | alanıaşığışları |
| Genitivethe haste's | —aşığışnı | meniaşığışımı | seniaşığışıngı | anıaşığışını | bizniaşığışıbıznı | sizniaşığışığıznı | alanıaşığışlarını |
| Accusativethe haste (as the object) | —aşığışnı | meniaşığışımı | seniaşığışıngı | anıaşığışın | bizniaşığışıbıznı | sizniaşığışığıznı | alanıaşığışların |
| Dativeto the haste | —aşığışha | meniaşığışıma | seniaşığışınga | anıaşığışına | bizniaşığışıbızğa | sizniaşığışığızğa | alanıaşığışlarına |
| Locativeat / in the haste | —aşığışda | meniaşığışımda | seniaşığışıngda | anıaşığışında | bizniaşığışıbızda | sizniaşığışığızda | alanıaşığışlarında |
| Ablativefrom the haste | —aşığışdan | meniaşığışımdan | seniaşığışıngdan | anıaşığışından | bizniaşığışıbızdan | sizniaşığışığızdan | alanıaşığışlarından |
There is no plural of this word. The ending would attach like any other — it is the word, not the grammar, that refuses: this is not something Karachay counts.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.