açırğa

/atʃɯrʁa/

1. (v.) to hurt, to ache, to be in pain

qolum açıydı — my hand hurts
açımazça — so that it does not hurt
başım açığandı — my head has begun to ache
açımay — without pain

2. (v.) to suffer misfortune, to be hurt, to come to grief (fig. )

adam açımasın! — may no one come to harm!
açır közüwü bolur edi — it was his hour to suffer
ol jığılıb açıdı — he fell and was hurt

3. (v.) to grieve, to mourn, to lose someone close

ol bek açıdı — he grieved deeply
açığan ana — a grieving mother
açımağan adam bolmaz — there is no one who has not grieved

4. (v.) to turn sour, to go off, to go bitter

süt açıdı — the milk went sour
jaw açığandı — the butter has gone bitter
isside süt terk açıydı — in the heat milk turns sour quickly

5. (v.) to rise, to prove (of dough)

tılı açıdı — the dough rose
tılı açığınçı saqla — wait until the dough has risen
tılı igi açığandı — the dough has risen well

Conjugation

Common forms

açıydıhe is hurting
açıdıhe hurt
açığandıhe has hurt
açırhe will hurt
açırıqdıhe is going to hurt
açıy edihe was hurting
açısaif he hurts
açı!hurt!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of açırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is hurting	menaçıyma	senaçıysa	olaçıydı	bizaçıybız	sizaçıysız	alaaçıydıla
Present (simple & continuous)he is not hurting	menaçımayma	senaçımaysa	olaçımaydı	bizaçımaybız	sizaçımaysız	alaaçımaydıla
Present (simple & continuous)is he hurting?	menaçıymıma? açıymamı?	senaçıymısa?	olaçıymıdı?	bizaçıymıbız? açıybızmı?	sizaçıymısız?	alaaçıymıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he hurting?	menaçımaymıma? açımaymamı?	senaçımaymısa?	olaçımaymıdı?	bizaçımaymıbız? açımaybızmı?	sizaçımaymısız?	alaaçımaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually hurts	menaçıwçanma	senaçıwçansa	olaçıwçandı	bizaçıwçanbız	sizaçıwçansız	alaaçıwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually hurt	menaçıwçan tülme	senaçıwçan tülse	olaçıwçan tüldü	bizaçıwçan tülbüz	sizaçıwçan tülsüz	alaaçıwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually hurt?	menaçıwçanmıma? açıwçanmamı?	senaçıwçanmısa?	olaçıwçanmıdı?	bizaçıwçanmıbız? açıwçanbızmı?	sizaçıwçanmısız?	alaaçıwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually hurt?	menaçıwçan tülmüme?	senaçıwçan tülmüse?	olaçıwçan tülmüdü?	bizaçıwçan tülmübüz?	sizaçıwçan tülmüsüz?	alaaçıwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has hurt and remains so			olaçıbdı			alaaçıbdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he hurt?			olaçıbmıdı?			alaaçıbmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of hurting	menaçıy turama	senaçıy turasa	olaçıy turadı	bizaçıy turabız	sizaçıy turasız	alaaçıy turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of hurting	menaçıy turmayma	senaçıy turmaysa	olaçıy turmaydı	bizaçıy turmaybız	sizaçıy turmaysız	alaaçıy turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of hurting?	menaçıy turamıma? açıy turamamı?	senaçıy turamısa?	olaçıy turamıdı?	bizaçıy turamıbız? açıy turabızmı?	sizaçıy turamısız?	alaaçıy turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of hurting?	menaçıy turmaymıma? açıy turmaymamı?	senaçıy turmaymısa?	olaçıy turmaymıdı?	bizaçıy turmaymıbız? açıy turmaybızmı?	sizaçıy turmaymısız?	alaaçıy turmaymıdıla?
Simple past (definite)he hurt	menaçıdım	senaçıdıng	olaçıdı	bizaçıdıq	sizaçıdığız	alaaçıdıla
Simple past (definite)he didn't hurt	menaçımadım	senaçımadıng	olaçımadı	bizaçımadıq	sizaçımadığız	alaaçımadıla
Simple past (definite)did he hurt?	menaçıdımmı?	senaçıdıngmı?	olaçıdımı?	bizaçıdıqmı?	sizaçıdığızmı?	alaaçıdılamı?
Simple past (definite)didn't he hurt?	menaçımadımmı?	senaçımadıngmı?	olaçımadımı?	bizaçımadıqmı?	sizaçımadığızmı?	alaaçımadılamı?
Perfect (past indefinite)he has hurt	menaçığanma	senaçığansa	olaçığandı	bizaçığanbız	sizaçığansız	alaaçığandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't hurt	menaçımağanma	senaçımağansa	olaçımağandı	bizaçımağanbız	sizaçımağansız	alaaçımağandıla
Perfect (past indefinite)has he hurt?	menaçığanmıma? açığanmamı?	senaçığanmısa?	olaçığanmıdı?	bizaçığanmıbız? açığanbızmı?	sizaçığanmısız?	alaaçığanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he hurt?	menaçımağanmıma? açımağanmamı?	senaçımağanmısa?	olaçımağanmıdı?	bizaçımağanmıbız? açımağanbızmı?	sizaçımağanmısız?	alaaçımağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will hurt	menaçırma	senaçırsa	olaçır	bizaçırbız	sizaçırsız	alaaçırla
Indefinite future (future I)he won't hurt	menaçımazma	senaçımazsa	olaçımaz	bizaçımazbız	sizaçımazsız	alaaçımazla
Indefinite future (future I)will he hurt?	menaçırmıma? açırmamı?	senaçırmısa?	olaçırmı?	bizaçırmıbız? açırbızmı?	sizaçırmısız?	alaaçırmıla?
Indefinite future (future I)won't he hurt?	menaçımazmıma? açımazmamı?	senaçımazmısa?	olaçımazmı?	bizaçımazmıbız? açımazbızmı?	sizaçımazmısız?	alaaçımazmıla?
Definite future (future II)he is going to hurt	menaçırıqma	senaçırıqsa	olaçırıqdı	bizaçırıqbız	sizaçırıqsız	alaaçırıqdıla
Definite future (future II)he is not going to hurt	menaçırıq tülme	senaçırıq tülse	olaçırıq tüldü	bizaçırıq tülbüz	sizaçırıq tülsüz	alaaçırıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to hurt?	menaçırıqmıma? açırıqmamı?	senaçırıqmısa?	olaçırıqmıdı?	bizaçırıqmıbız? açırıqbızmı?	sizaçırıqmısız?	alaaçırıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to hurt?	menaçırıq tülmüme?	senaçırıq tülmüse?	olaçırıq tülmüdü?	bizaçırıq tülmübüz?	sizaçırıq tülmüsüz?	alaaçırıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of açırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had hurt	menaçığan edimaçığanem	senaçığan edingaçığaneng	olaçığan ediaçığaned	bizaçığan edikaçığanek	sizaçığan edigizaçığanegiz	alaaçığan edileaçığanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't hurt	menaçımağan edimaçımağanem	senaçımağan edingaçımağaneng	olaçımağan ediaçımağaned	bizaçımağan edikaçımağanek	sizaçımağan edigizaçımağanegiz	alaaçımağan edileaçımağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was hurting	menaçıy edimaçıyem	senaçıy edingaçıyeng	olaçıy ediaçıyed	bizaçıy edikaçıyek	sizaçıy edigizaçıyegiz	alaaçıy edileaçıyelle
Past continuous (imperfect)he wasn't hurting	menaçımay edimaçımayem	senaçımay edingaçımayeng	olaçımay ediaçımayed	bizaçımay edikaçımayek	sizaçımay edigizaçımayegiz	alaaçımay edileaçımayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to hurt	menaçıwçan edimaçıwçanem	senaçıwçan edingaçıwçaneng	olaçıwçan ediaçıwçaned	bizaçıwçan edikaçıwçanek	sizaçıwçan edigizaçıwçanegiz	alaaçıwçan edileaçıwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to hurt	menaçıwçan tül edimaçıwçan tül em	senaçıwçan tül edingaçıwçan tül eng	olaçıwçan tül ediaçıwçan tül ed	bizaçıwçan tül edikaçıwçan tül ek	sizaçıwçan tül edigizaçıwçan tül egiz	alaaçıwçan tül edileaçıwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had hurt and remained so			olaçıb edi			alaaçıb edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't hurt			olaçıb tül edi			alaaçıb tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of hurting	menaçıy tura edimaçıy turaem	senaçıy tura edingaçıy turaeng	olaçıy tura ediaçıy turaed	bizaçıy tura edikaçıy turaek	sizaçıy tura edigizaçıy turaegiz	alaaçıy tura edileaçıy turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of hurting	menaçıy turmay edimaçıy turmayem	senaçıy turmay edingaçıy turmayeng	olaçıy turmay ediaçıy turmayed	bizaçıy turmay edikaçıy turmayek	sizaçıy turmay edigizaçıy turmayegiz	alaaçıy turmay edileaçıy turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would hurt	menaçır edimaçır em	senaçır edingaçır eng	olaçır ediaçır ed	bizaçır edikaçır ek	sizaçır edigizaçır egiz	alaaçır edileaçır elle
Conditional result (would)he wouldn't hurt	menaçımaz edimaçımaz em	senaçımaz edingaçımaz eng	olaçımaz ediaçımaz ed	bizaçımaz edikaçımaz ek	sizaçımaz edigizaçımaz egiz	alaaçımaz edileaçımaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have hurt	menaçırıq edimaçırıq em	senaçırıq edingaçırıq eng	olaçırıq ediaçırıq ed	bizaçırıq edikaçırıq ek	sizaçırıq edigizaçırıq egiz	alaaçırıq edileaçırıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have hurt	menaçırıq tül edimaçırıq tül em	senaçırıq tül edingaçırıq tül eng	olaçırıq tül ediaçırıq tül ed	bizaçırıq tül edikaçırıq tül ek	sizaçırıq tül edigizaçırıq tül egiz	alaaçırıq tül edileaçırıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of açırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he hurts	menaçısam	senaçısang	olaçısa	bizaçısaq	sizaçısağız	alaaçısala
Conditionalif he doesn't hurt	menaçımasam	senaçımasang	olaçımasa	bizaçımasaq	sizaçımasağız	alaaçımasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is hurting	menaçıy esem	senaçıy eseng	olaçıy ese	bizaçıy esek	sizaçıy esegiz	alaaçıy esele
Conditional, present realif he is not hurting	menaçımay esem	senaçımay eseng	olaçımay ese	bizaçımay esek	sizaçımay esegiz	alaaçımay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he hurt	menaçısam ediaçısam ed	senaçısang ediaçısang ed	olaçısa ediaçısaed	bizaçısaq ediaçısaq ed	sizaçısağız ediaçısağız ed	alaaçısala ediaçısalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't hurt	menaçımasam ediaçımasam ed	senaçımasang ediaçımasang ed	olaçımasa ediaçımasaed	bizaçımasaq ediaçımasaq ed	sizaçımasağız ediaçımasağız ed	alaaçımasala ediaçımasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he hurt	menaçıdım esem	senaçıdıng eseng	olaçıdı ese	bizaçıdıq esek	sizaçıdığız esegiz	alaaçıdıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't hurt	menaçımadım esem	senaçımadıng eseng	olaçımadı ese	bizaçımadıq esek	sizaçımadığız esegiz	alaaçımadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did hurt (indeed)	menaçığan esem	senaçığan eseng	olaçığan ese	bizaçığan esek	sizaçığan esegiz	alaaçığan esele
Conditional, past realif he didn't hurt (indeed)	menaçımağan esem	senaçımağan eseng	olaçımağan ese	bizaçımağan esek	sizaçımağan esegiz	alaaçımağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had hurt	menaçığan bolsam	senaçığan bolsang	olaçığan bolsa	bizaçığan bolsaq	sizaçığan bolsağız	alaaçığan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't hurt	menaçımağan bolsam	senaçımağan bolsang	olaçımağan bolsa	bizaçımağan bolsaq	sizaçımağan bolsağız	alaaçımağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had hurt	menaçığan bolsam ediaçığan bolsam ed	senaçığan bolsang ediaçığan bolsang ed	olaçığan bolsa ediaçığan bolsaed	bizaçığan bolsaq ediaçığan bolsaq ed	sizaçığan bolsağız ediaçığan bolsağız ed	alaaçığan bolsala ediaçığan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't hurt	menaçımağan bolsam ediaçımağan bolsam ed	senaçımağan bolsang ediaçımağan bolsang ed	olaçımağan bolsa ediaçımağan bolsaed	bizaçımağan bolsaq ediaçımağan bolsaq ed	sizaçımağan bolsağız ediaçımağan bolsağız ed	alaaçımağan bolsala ediaçımağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will hurt	menaçır esem	senaçır eseng	olaçır ese	bizaçır esek	sizaçır esegiz	alaaçır esele
Conditional, aoristif he won't hurt	menaçımaz esem	senaçımaz eseng	olaçımaz ese	bizaçımaz esek	sizaçımaz esegiz	alaaçımaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to hurt	menaçırıq esem	senaçırıq eseng	olaçırıq ese	bizaçırıq esek	sizaçırıq esegiz	alaaçırıq esele
Conditional, futureif he is not going to hurt	menaçırıq tül esem	senaçırıq tül eseng	olaçırıq tül ese	bizaçırıq tül esek	sizaçırıq tül esegiz	alaaçırıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to hurt	menaçırıq bolsam	senaçırıq bolsang	olaçırıq bolsa	bizaçırıq bolsaq	sizaçırıq bolsağız	alaaçırıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to hurt	menaçımazlıq bolsam	senaçımazlıq bolsang	olaçımazlıq bolsa	bizaçımazlıq bolsaq	sizaçımazlıq bolsağız	alaaçımazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso açıdıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of açırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be hurting	menaçıy bolurma	senaçıy bolursa	olaçıy bolur	bizaçıy bolurbuz	sizaçıy bolursuz	alaaçıy bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be hurting	menaçımay bolurma	senaçımay bolursa	olaçımay bolur	bizaçımay bolurbuz	sizaçımay bolursuz	alaaçımay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of hurting	menaçıy tura bolurma	senaçıy tura bolursa	olaçıy tura bolur	bizaçıy tura bolurbuz	sizaçıy tura bolursuz	alaaçıy tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not hurting	menaçımay tura bolurma	senaçımay tura bolursa	olaçımay tura bolur	bizaçımay tura bolurbuz	sizaçımay tura bolursuz	alaaçımay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have hurt	menaçığan bolurma	senaçığan bolursa	olaçığan bolur	bizaçığan bolurbuz	sizaçığan bolursuz	alaaçığan bolurla
Inference (must have)he must not have hurt	menaçımağan bolurma	senaçımağan bolursa	olaçımağan bolur	bizaçımağan bolurbuz	sizaçımağan bolursuz	alaaçımağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to hurt	menaçırıq bolurma	senaçırıq bolursa	olaçırıq bolur	bizaçırıq bolurbuz	sizaçırıq bolursuz	alaaçırıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to hurt	menaçımazlıq bolurma	senaçımazlıq bolursa	olaçımazlıq bolur	bizaçımazlıq bolurbuz	sizaçımazlıq bolursuz	alaaçımazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of açırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it hurt	menaçıyım	senaçı!	olaçısın	bizaçıyıq	sizaçığız!	alaaçısınla
Commands & suggestionslet him/her/it not hurt	menaçımayım	senaçıma!	olaçımasın	bizaçımayıq	sizaçımağız!	alaaçımasınla
Commands & suggestionsshould he hurt?	menaçıyımmı?		olaçısınmı?	bizaçıyıqmı?		alaaçısınlamı?
Commands & suggestionsshould he not hurt?	menaçımayımmı?		olaçımasınmı?	bizaçımayıqmı?		alaaçımasınlamı?
Requestsdo let him/her/it hurt		senaçıçı²	olaçısınçı		sizaçıçığız	alaaçısınlaçı
Requestsdo let him/her/it not hurt		senaçımaçı²	olaçımasınçı		sizaçımaçığız	alaaçımasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you hurt		senaçığınaçığı
Blessings & curses — may you…may you not hurt		senaçımağınaçımağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he hurt	menaçığay edim açığa edim	senaçığay eding açığa eding	olaçığay edi açığa edi	bizaçığay edik açığa edik	sizaçığay edigiz açığa edigiz	alaaçığay edile açığa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not hurt	menaçımağay edim açımağa edim	senaçımağay eding açımağa eding	olaçımağay edi açımağa edi	bizaçımağay edik açımağa edik	sizaçımağay edigiz açımağa edigiz	alaaçımağay edile açımağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to hurt	menaçımağa qoyayımaçıma qoyayım	senaçımağa qoy!açıma qoy!	olaçımağa qoysunaçıma qoysun	bizaçımağa qoyayıqaçıma qoyayıq	sizaçımağa qoyuğuz!açıma qoyuğuz!	alaaçımağa qoysunlaaçıma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to hurt	menaçımağa qoymayımaçıma qoymayım	senaçımağa qoyma!açıma qoyma!	olaçımağa qoymasınaçıma qoymasın	bizaçımağa qoymayıqaçıma qoymayıq	sizaçımağa qoymağız!açıma qoymağız!	alaaçımağa qoymasınlaaçıma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to hurt?	menaçımağa qoyayımmı?açıma qoyayımmı?		olaçımağa qoysunmu?açıma qoysunmu?	bizaçımağa qoyayıqmı?açıma qoyayıqmı?		alaaçımağa qoysunlamı?açıma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to hurt?	menaçımağa qoymayımmı?açıma qoymayımmı?		olaçımağa qoymasınmı?açıma qoymasınmı?	bizaçımağa qoymayıqmı?açıma qoymayıqmı?		alaaçımağa qoymasınlamı?açıma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to hurt	menaçımağa qoyamaaçıma qoyama	senaçımağa qoyasaaçıma qoyasa	olaçımağa qoyadıaçıma qoyadı	bizaçımağa qoyabızaçıma qoyabız	sizaçımağa qoyasızaçıma qoyasız	alaaçımağa qoyadılaaçıma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to hurt	menaçımağa qoymaymaaçıma qoymayma	senaçımağa qoymaysaaçıma qoymaysa	olaçımağa qoymaydıaçıma qoymaydı	bizaçımağa qoymaybızaçıma qoymaybız	sizaçımağa qoymaysızaçıma qoymaysız	alaaçımağa qoymaydılaaçıma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to hurt?	menaçımağa qoyamıma?açıma qoyamıma?	senaçımağa qoyamısa?açıma qoyamısa?	olaçımağa qoyamıdı?açıma qoyamıdı?	bizaçımağa qoyamıbız?açıma qoyamıbız?	sizaçımağa qoyamısız?açıma qoyamısız?	alaaçımağa qoyamıdıla?açıma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to hurt?	menaçımağa qoymaymıma?açıma qoymaymıma?	senaçımağa qoymaymısa?açıma qoymaymısa?	olaçımağa qoymaymıdı?açıma qoymaymıdı?	bizaçımağa qoymaymıbız?açıma qoymaymıbız?	sizaçımağa qoymaymısız?açıma qoymaymısız?	alaaçımağa qoymaymıdıla?açıma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to hurt	menaçımağa qoydumaçıma qoydum	senaçımağa qoydungaçıma qoydung	olaçımağa qoyduaçıma qoydu	bizaçımağa qoyduqaçıma qoyduq	sizaçımağa qoyduğuzaçıma qoyduğuz	alaaçımağa qoydulaaçıma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to hurt	menaçımağa qoymadımaçıma qoymadım	senaçımağa qoymadıngaçıma qoymadıng	olaçımağa qoymadıaçıma qoymadı	bizaçımağa qoymadıqaçıma qoymadıq	sizaçımağa qoymadığızaçıma qoymadığız	alaaçımağa qoymadılaaçıma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to hurt?	menaçımağa qoydummu?açıma qoydummu?	senaçımağa qoydungmu?açıma qoydungmu?	olaçımağa qoydumu?açıma qoydumu?	bizaçımağa qoyduqmu?açıma qoyduqmu?	sizaçımağa qoyduğuzmu?açıma qoyduğuzmu?	alaaçımağa qoydulamı?açıma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to hurt?	menaçımağa qoymadımmı?açıma qoymadımmı?	senaçımağa qoymadıngmı?açıma qoymadıngmı?	olaçımağa qoymadımı?açıma qoymadımı?	bizaçımağa qoymadıqmı?açıma qoymadıqmı?	sizaçımağa qoymadığızmı?açıma qoymadığızmı?	alaaçımağa qoymadılamı?açıma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of açırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can hurt	menaçıyalama	senaçıyalasa	olaçıyaladı	bizaçıyalabız	sizaçıyalasız	alaaçıyaladıla
Ability — presenthe can't hurt	menaçıyalmayma	senaçıyalmaysa	olaçıyalmaydı	bizaçıyalmaybız	sizaçıyalmaysız	alaaçıyalmaydıla
Ability — presentcan he hurt?	menaçıyalamıma? açıyalamamı?	senaçıyalamısa?	olaçıyalamıdı?	bizaçıyalamıbız? açıyalabızmı?	sizaçıyalamısız?	alaaçıyalamıdıla?
Ability — presentcan't he hurt?	menaçıyalmaymıma? açıyalmaymamı?	senaçıyalmaymısa?	olaçıyalmaymıdı?	bizaçıyalmaymıbız? açıyalmaybızmı?	sizaçıyalmaymısız?	alaaçıyalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can hurt	menaçıyalsam	senaçıyalsang	olaçıyalsa	bizaçıyalsaq	sizaçıyalsağız	alaaçıyalsala
Ability — if I can…if he can't hurt	menaçıyalmasam	senaçıyalmasang	olaçıyalmasa	bizaçıyalmasaq	sizaçıyalmasağız	alaaçıyalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to hurt	menaçıyaldım	senaçıyaldıng	olaçıyaldı	bizaçıyaldıq	sizaçıyaldığız	alaaçıyaldıla
Ability — simple pasthe could not hurt	menaçıyalmadım	senaçıyalmadıng	olaçıyalmadı	bizaçıyalmadıq	sizaçıyalmadığız	alaaçıyalmadıla
Ability — simple pastwas he able to hurt?	menaçıyaldımmı?	senaçıyaldıngmı?	olaçıyaldımı?	bizaçıyaldıqmı?	sizaçıyaldığızmı?	alaaçıyaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he hurt?	menaçıyalmadımmı?	senaçıyalmadıngmı?	olaçıyalmadımı?	bizaçıyalmadıqmı?	sizaçıyalmadığızmı?	alaaçıyalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to hurt	menaçıyalğanma	senaçıyalğansa	olaçıyalğandı	bizaçıyalğanbız	sizaçıyalğansız	alaaçıyalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to hurt	menaçıyalmağanma	senaçıyalmağansa	olaçıyalmağandı	bizaçıyalmağanbız	sizaçıyalmağansız	alaaçıyalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to hurt?	menaçıyalğanmıma? açıyalğanmamı?	senaçıyalğanmısa?	olaçıyalğanmıdı?	bizaçıyalğanmıbız? açıyalğanbızmı?	sizaçıyalğanmısız?	alaaçıyalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to hurt?	menaçıyalmağanmıma? açıyalmağanmamı?	senaçıyalmağanmısa?	olaçıyalmağanmıdı?	bizaçıyalmağanmıbız? açıyalmağanbızmı?	sizaçıyalmağanmısız?	alaaçıyalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to hurt	menaçıyalğan edimaçıyalğanem	senaçıyalğan edingaçıyalğaneng	olaçıyalğan ediaçıyalğaned	bizaçıyalğan edikaçıyalğanek	sizaçıyalğan edigizaçıyalğanegiz	alaaçıyalğan edileaçıyalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to hurt	menaçıyalmağan edimaçıyalmağanem	senaçıyalmağan edingaçıyalmağaneng	olaçıyalmağan ediaçıyalmağaned	bizaçıyalmağan edikaçıyalmağanek	sizaçıyalmağan edigizaçıyalmağanegiz	alaaçıyalmağan edileaçıyalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could hurt	menaçıyala edimaçıyalaem	senaçıyala edingaçıyalaeng	olaçıyala ediaçıyalaed	bizaçıyala edikaçıyalaek	sizaçıyala edigizaçıyalaegiz	alaaçıyala edileaçıyalaelle
Ability — past backgroundhe could not hurt	menaçıyalmay edimaçıyalmayem	senaçıyalmay edingaçıyalmayeng	olaçıyalmay ediaçıyalmayed	bizaçıyalmay edikaçıyalmayek	sizaçıyalmay edigizaçıyalmayegiz	alaaçıyalmay edileaçıyalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to hurt	menaçıyalırma	senaçıyalırsa	olaçıyalır	bizaçıyalırbız	sizaçıyalırsız	alaaçıyalırla
Ability — future Ihe won't be able to hurt	menaçıyalmazma	senaçıyalmazsa	olaçıyalmaz	bizaçıyalmazbız	sizaçıyalmazsız	alaaçıyalmazla
Ability — future Iwill he be able to hurt?	menaçıyalırmıma? açıyalırmamı?	senaçıyalırmısa?	olaçıyalırmı?	bizaçıyalırmıbız? açıyalırbızmı?	sizaçıyalırmısız?	alaaçıyalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to hurt?	menaçıyalmazmıma? açıyalmazmamı?	senaçıyalmazmısa?	olaçıyalmazmı?	bizaçıyalmazmıbız? açıyalmazbızmı?	sizaçıyalmazmısız?	alaaçıyalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to hurt	menaçıyallıqma	senaçıyallıqsa	olaçıyallıqdı	bizaçıyallıqbız	sizaçıyallıqsız	alaaçıyallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to hurt	menaçıyallıq tülme	senaçıyallıq tülse	olaçıyallıq tüldü	bizaçıyallıq tülbüz	sizaçıyallıq tülsüz	alaaçıyallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to hurt?	menaçıyallıqmıma? açıyallıqmamı?	senaçıyallıqmısa?	olaçıyallıqmıdı?	bizaçıyallıqmıbız? açıyallıqbızmı?	sizaçıyallıqmısız?	alaaçıyallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to hurt?	menaçıyallıq tülmüme?	senaçıyallıq tülmüse?	olaçıyallıq tülmüdü?	bizaçıyallıq tülmübüz?	sizaçıyallıq tülmüsüz?	alaaçıyallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to hurt	menaçıyalır edimaçıyalır em	senaçıyalır edingaçıyalır eng	olaçıyalır ediaçıyalır ed	bizaçıyalır edikaçıyalır ek	sizaçıyalır edigizaçıyalır egiz	alaaçıyalır edileaçıyalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to hurt	menaçıyalmaz edimaçıyalmaz em	senaçıyalmaz edingaçıyalmaz eng	olaçıyalmaz ediaçıyalmaz ed	bizaçıyalmaz edikaçıyalmaz ek	sizaçıyalmaz edigizaçıyalmaz egiz	alaaçıyalmaz edileaçıyalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to hurt		senaçıyalğınaçıyalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to hurt		senaçıyalmağınaçıyalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of açırğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be hurting	menaçıy bolmazma	senaçıy bolmazsa	olaçıy bolmaz	bizaçıy bolmazbız	sizaçıy bolmazsız	alaaçıy bolmazla
Inference, present — double negationhe must be hurting (emphatic)	menaçımay bolmazma	senaçımay bolmazsa	olaçımay bolmaz	bizaçımay bolmazbız	sizaçımay bolmazsız	alaaçımay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of hurting	menaçıy tura bolmazma	senaçıy tura bolmazsa	olaçıy tura bolmaz	bizaçıy tura bolmazbız	sizaçıy tura bolmazsız	alaaçıy tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not hurting (emphatic)	menaçımay tura bolmazma	senaçımay tura bolmazsa	olaçımay tura bolmaz	bizaçımay tura bolmazbız	sizaçımay tura bolmazsız	alaaçımay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not hurting	menaçımay turama	senaçımay turasa	olaçımay turadı	bizaçımay turabız	sizaçımay turasız	alaaçımay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not hurting	menaçımay turmayma	senaçımay turmaysa	olaçımay turmaydı	bizaçımay turmaybız	sizaçımay turmaysız	alaaçımay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not hurting?	menaçımay turmaymıma	senaçımay turmaymısa	olaçımay turmaymıdı	bizaçımay turmaymıbız	sizaçımay turmaymısız	alaaçımay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have hurt	menaçığan bolmazma	senaçığan bolmazsa	olaçığan bolmaz	bizaçığan bolmazbız	sizaçığan bolmazsız	alaaçığan bolmazla
Inference — double negationhe must have hurt (emphatic)	menaçımağan bolmazma	senaçımağan bolmazsa	olaçımağan bolmaz	bizaçımağan bolmazbız	sizaçımağan bolmazsız	alaaçımağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had hurt	menaçığan bolmasam	senaçığan bolmasang	olaçığan bolmasa	bizaçığan bolmasaq	sizaçığan bolmasağız	alaaçığan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't hurt	menaçımağan bolmasam	senaçımağan bolmasang	olaçımağan bolmasa	bizaçımağan bolmasaq	sizaçımağan bolmasağız	alaaçımağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to hurt	menaçırıq bolmazma	senaçırıq bolmazsa	olaçırıq bolmaz	bizaçırıq bolmazbız	sizaçırıq bolmazsız	alaaçırıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to hurt (emphatic)	menaçımazlıq bolmazma	senaçımazlıq bolmazsa	olaçımazlıq bolmaz	bizaçımazlıq bolmazbız	sizaçımazlıq bolmazsız	alaaçımazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to hurt	menaçırıq bolmasam	senaçırıq bolmasang	olaçırıq bolmasa	bizaçırıq bolmasaq	sizaçırıq bolmasağız	alaaçırıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to hurt	menaçımazlıq bolmasam	senaçımazlıq bolmasang	olaçımazlıq bolmasa	bizaçımazlıq bolmasaq	sizaçımazlıq bolmasağız	alaaçımazlıq bolmasala