açı

/atʃɯ/

1. (adj.) bitter or sour in taste

açı şibizhi — bitter pepper
tamırla açı edile — the roots were bitter
açı tamır — a bitter root

2. (adj.) sour or spoiled from fermentation

açı süt — sour milk
açı şorpa — sour soup

3. (adj.) painful or stinging (fig. )

bal çibinni urğanı açı — a honeybee's sting is painful
açı awruw — a sharp pain
anı qolu açıdı — his hand inflicts pain

4. (adj.) acrid, of a smell

açı iyis — acrid smell

5. (adj.) grievous or distressing (fig. )

açı hapar — distressing news
açı qıyınlıq — painful hardship
açı buşuw — bitter grief

6. (adj.) caustic, cutting, or insulting (fig. )

açı söz — a cutting word
açı juwab — a caustic reply
açı tilli — sharp-tongued

7. (adj.) sharp or piercing in sound (fig. )

açı qıçırıq — a piercing cry
açı tawuş çıqdı — a sharp sound rang out
açı tawuş — a piercing sound

8. (adj.) piercing or severe, of wind or cold (fig. )

açı jel — a piercing wind
açı ayaz — a severe frost
açı suwuq — bitter cold

9. (adj.) fierce, cruel, or relentless, of an enemy or conflict (fig. )

açı duşman — a fierce enemy
açı qazawat — a fierce battle
jawla bla açı küreş — a fierce struggle against enemies

10. (adj.) bright or intense in color

açı qızıl — bright red
açı boyaw — an intense color
açı qızıl terk ongar — bright red fades quickly

11. (n.) bitterness; a bitter taste or sour taste

şibizhini açısı — the pepper's bitterness
açı bla tatlı — the bitter and sweet
açı bla tatlını tathan bilir — one who has tasted them knows the bitter and the sweet

12. (n.) grief, sorrow, or suffering (fig. )

bizge tüşgen açını — the suffering that befell us
jaşağannı açısı — the living's sorrow

13. (adv.) painfully, with a stinging sensation

çibin açı qabdı — the fly bit painfully
açı qabıw — biting painfully
açı tırnaw — scratching painfully

14. (adv.) caustically or hurtfully in speech (fig. )

açı söleşib — speaking caustically
açı söleşiw — speaking hurtfully
açı qarğaw — cursing hurtfully

15. (adv.) sharply, piercingly, or loudly (fig. )

açı sızğırıb — whistling sharply
açı qıçırdı — shouted sharply
açı sızğır — whistle sharply

16. (n.) mineral water; narzan

İndişni açısın köple süyüb içedile — many people enjoy drinking the mineral water of Indish
açı bla iylenib basılğan tılı — dough kneaded and worked with mineral water

As an adjective

Degrees

Degrees — açı
Degree	—form
base formbitter	—açı
comparative — morebitterer	—açıraq
intensifier — veryvery bitter	—bek açı
superlative — mostthe bitterest	—em açı

Saying it about mine, yours, theirs

One thing

One thing — açı
Degree	menikimine	senikiyours	anıqıhis / hers	biznikiours	siznikiyours (pl.)	alanıqıtheirs
base formis / are bitter	menikimeniki açıdı	senikiseniki açıdı	anıqıanıqı açıdı	biznikibizniki açıdı	siznikisizniki açıdı	alanıqıalanıqı açıdı
comparative — moreis / are bitterer	menikimeniki açıraqdı	senikiseniki açıraqdı	anıqıanıqı açıraqdı	biznikibizniki açıraqdı	siznikisizniki açıraqdı	alanıqıalanıqı açıraqdı
intensifier — veryis / are very bitter	menikimeniki bek açıdı	senikiseniki bek açıdı	anıqıanıqı bek açıdı	biznikibizniki bek açıdı	siznikisizniki bek açıdı	alanıqıalanıqı bek açıdı
superlative — mostis / are the bitterest	menikimeniki em açıdı	senikiseniki em açıdı	anıqıanıqı em açıdı	biznikibizniki em açıdı	siznikisizniki em açıdı	alanıqıalanıqı em açıdı

Several things

Several things — açı
Degree	menikilemine	senikileyours	anıqılahis / hers	biznikileours	siznikileyours (pl.)	alanıqılatheirs
base formis / are bitter	menikilemenikile açıdıla	senikilesenikile açıdıla	anıqılaanıqıla açıdıla	biznikilebiznikile açıdıla	siznikilesiznikile açıdıla	alanıqılaalanıqıla açıdıla
comparative — moreis / are bitterer	menikilemenikile açıraqdıla	senikilesenikile açıraqdıla	anıqılaanıqıla açıraqdıla	biznikilebiznikile açıraqdıla	siznikilesiznikile açıraqdıla	alanıqılaalanıqıla açıraqdıla
intensifier — veryis / are very bitter	menikilemenikile bek açıdıla	senikilesenikile bek açıdıla	anıqılaanıqıla bek açıdıla	biznikilebiznikile bek açıdıla	siznikilesiznikile bek açıdıla	alanıqılaalanıqıla bek açıdıla
superlative — mostis / are the bitterest	menikilemenikile em açıdıla	senikilesenikile em açıdıla	anıqılaanıqıla em açıdıla	biznikilebiznikile em açıdıla	siznikilesiznikile em açıdıla	alanıqılaalanıqıla em açıdıla

Any thing takes the third-person ending, not only these: bu açıdı, bıla açıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".

As a noun

Cases and owners

Singular — cases of açı, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominativethe bitterness	—açı	meniaçım	seniaçıng	anıaçısı	bizniaçıbız	sizniaçığız	alanıaçıları
Genitivethe bitterness'	—açını	meniaçımı	seniaçıngı	anıaçısını	bizniaçıbıznı	sizniaçığıznı	alanıaçılarını
Accusativethe bitterness (as the object)	—açını	meniaçımı	seniaçıngı	anıaçısın	bizniaçıbıznı	sizniaçığıznı	alanıaçıların
Dativeto the bitterness	—açığa	meniaçıma	seniaçınga	anıaçısına	bizniaçıbızğa	sizniaçığızğa	alanıaçılarına
Locativeat / in the bitterness	—açıda	meniaçımda	seniaçıngda	anıaçısında	bizniaçıbızda	sizniaçığızda	alanıaçılarında
Ablativefrom the bitterness	—açıdan	meniaçımdan	seniaçıngdan	anıaçısından	bizniaçıbızdan	sizniaçığızdan	alanıaçılarından

There is no plural of this word. The ending would attach like any other — it is the word, not the grammar, that refuses: this is not something Karachay counts.

The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.