açı

/atʃɯ/

1. (adj.) bitter, sour — Used of taste.

açı şibizhi — bitter pepper
tamırla açı edile — the roots were bitter
açı tamır — a bitter root

2. (adj.) sour, soured, spoiled — Used of milk, soup and other food that has fermented.

açı süt — sour milk
açı şorpa — sour soup
süt açı boldu — the milk turned sour

3. (adj.) painful, stinging (fig.)

bal çibinni urğanı açı — a honeybee's sting is painful
açı awruw — a sharp pain
anı qolu açıdı — his hand inflicts pain

4. (adj.) acrid, pungent — Used of a smell.

açı iyis — acrid smell
açı iyis çıqdı — an acrid smell came out
bu iyis bek açıdı — this smell is very acrid

5. (adj.) grievous, distressing (fig.)

açı hapar — distressing news
açı qıyınlıq — painful hardship
açı buşuw — bitter grief

6. (adj.) caustic, cutting, insulting (fig.)

açı söz — a cutting word
açı juwab — a caustic reply
açı tilli — sharp-tongued

7. (adj.) sharp, piercing (fig.) — Used of sounds and cries.

açı qıçırıq — a piercing cry
açı tawuş çıqdı — a sharp sound rang out
açı tawuş — a piercing sound

8. (adj.) piercing, severe (fig.) — Used of wind, frost and cold.

açı jel — a piercing wind
açı ayaz — a severe frost
açı suwuq — bitter cold

9. (adj.) fierce, cruel, relentless (fig.) — Used of enemies, battles and struggles.

açı duşman — a fierce enemy
açı qazawat — a fierce battle
jawla bla açı küreş — a fierce struggle against enemies

10. (adj.) bright, intense — Used of colors.

açı qızıl — bright red
açı boyaw — an intense color
açı qızıl terk oŋar — bright red fades quickly

11. (n.) bitterness, bitter taste, sour taste

şibizhini açısı — the pepper's bitterness
açı bla tatlı — the bitter and sweet
açı bla tatlını tathan bilir — one who has tasted them knows the bitter and the sweet

12. (n.) grief, sorrow, suffering (fig.)

bizge tüşgen açını — the suffering that befell us
jaşağannı açısı — the living's sorrow
ananı açısı ulludu — a mother's grief is great

13. (adv.) painfully, stingingly

çibin açı qabdı — the fly bit painfully
açı qabıw — biting painfully
açı tırnaw — scratching painfully

14. (adv.) caustically, hurtfully (fig.) — Used of how someone speaks.

açı söleşib — speaking caustically
açı söleşiw — speaking hurtfully
açı qarğaw — cursing hurtfully

15. (adv.) sharply, piercingly, loudly (fig.)

açı sızğırıb — whistling sharply
açı qıçırdı — shouted sharply
açı sızğır — whistle sharply

16. (n.) mineral water, narzan

İndişni açısın köple süyüb içedile — many people enjoy drinking the mineral water of Indish
açı bla iylenib basılğan tılı — dough kneaded and worked with mineral water
açı içerge süeme — I like to drink mineral water

Expressions

açı söleşirge — speak harshly (Collocation)
açı jarasına tuz quyarğa — rub salt in (Idiom)
tili açı — sharp-tongued (Idiom)

As an adjective

Degrees

Degrees — açı
Degree	—form
base form	açıbitter
comparative — more	açıraqbitterer
intensifier — very	bek açıvery bitter
superlative — most	em açıthe bitterest

Saying it about mine, yours, theirs

One thing

One thing — açı
Degree	menikimine	senikiyours	anıqıhis / hers	biznikiours	siznikiyours (pl.)	alanıqıtheirs
base form	meniki açıdımine is bitter	seniki açıdıyours is bitter	anıqı açıdıhis is bitter	bizniki açıdıours is bitter	sizniki açıdıyours (pl.) is bitter	alanıqı açıdıtheirs is bitter
comparative — more	meniki açıraqdımine is bitterer	seniki açıraqdıyours is bitterer	anıqı açıraqdıhis is bitterer	bizniki açıraqdıours is bitterer	sizniki açıraqdıyours (pl.) is bitterer	alanıqı açıraqdıtheirs is bitterer
intensifier — very	meniki bek açıdımine is very bitter	seniki bek açıdıyours is very bitter	anıqı bek açıdıhis is very bitter	bizniki bek açıdıours is very bitter	sizniki bek açıdıyours (pl.) is very bitter	alanıqı bek açıdıtheirs is very bitter
superlative — most	meniki em açıdımine is the bitterest	seniki em açıdıyours is the bitterest	anıqı em açıdıhis is the bitterest	bizniki em açıdıours is the bitterest	sizniki em açıdıyours (pl.) is the bitterest	alanıqı em açıdıtheirs is the bitterest

Several things

Several things — açı
Degree	menikilemine	senikileyours	anıqılahis / hers	biznikileours	siznikileyours (pl.)	alanıqılatheirs
base form	menikile açıdılamine are bitter	senikile açıdılayours are bitter	anıqıla açıdılahis are bitter	biznikile açıdılaours are bitter	siznikile açıdılayours (pl.) are bitter	alanıqıla açıdılatheirs are bitter
comparative — more	menikile açıraqdılamine are bitterer	senikile açıraqdılayours are bitterer	anıqıla açıraqdılahis are bitterer	biznikile açıraqdılaours are bitterer	siznikile açıraqdılayours (pl.) are bitterer	alanıqıla açıraqdılatheirs are bitterer
intensifier — very	menikile bek açıdılamine are very bitter	senikile bek açıdılayours are very bitter	anıqıla bek açıdılahis are very bitter	biznikile bek açıdılaours are very bitter	siznikile bek açıdılayours (pl.) are very bitter	alanıqıla bek açıdılatheirs are very bitter
superlative — most	menikile em açıdılamine are the bitterest	senikile em açıdılayours are the bitterest	anıqıla em açıdılahis are the bitterest	biznikile em açıdılaours are the bitterest	siznikile em açıdılayours (pl.) are the bitterest	alanıqıla em açıdılatheirs are the bitterest

Any thing takes the third-person ending, not only these: bu açıdı, bıla açıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".

As a noun

Cases and owners

Singular — cases of açı, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominative	açıthe bitterness	açımmy bitterness	açıŋyour bitterness	açısıhis bitterness	açıbızour bitterness	açığızyou all's bitterness	açılarıtheir bitternesses
Genitive	açınıthe bitterness'	açımımy bitterness'	açıŋıyour bitterness'	açısınıhis bitterness'	açıbıznıour bitterness'	açığıznıyou all's bitterness'	açılarınıtheir bitternesses'
Accusative	açınıthe bitterness (as the object)	açımımy bitterness (as the object)	açıŋıyour bitterness (as the object)	açısınhis bitterness (as the object)	açıbıznıour bitterness (as the object)	açığıznıyou all's bitterness (as the object)	açılarıntheir bitternesses (as the object)
Dative	açığato the bitterness	açımato my bitterness	açıŋato your bitterness	açısınato his bitterness	açıbızğato our bitterness	açığızğato you all's bitterness	açılarınato their bitternesses
Locative	açıdain / at the bitterness	açımdain / at my bitterness	açıŋdain / at your bitterness	açısındain / at his bitterness	açıbızdain / at our bitterness	açığızdain / at you all's bitterness	açılarındain / at their bitternesses
Ablative	açıdanfrom the bitterness	açımdanfrom my bitterness	açıŋdanfrom your bitterness	açısındanfrom his bitterness	açıbızdanfrom our bitterness	açığızdanfrom you all's bitterness	açılarındanfrom their bitternesses

There is no plural of this word. The ending would attach like any other — it is the word, not the grammar, that refuses: this is not something Karachay counts.

The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.