tıq
/tɯq/
1. tightly packed, crammed, stuffed full
- tıq maşok — a crammed sack
- tıq boçha — a stuffed purse
- tıq jelin — a full udder
- jelinleri sütden tıq — their udders full of milk
- klubda adam tıqdı — the club is packed with people
- maşoknu tıq eterge — to stuff the sack tight
- tıq qap — a stuffed bag
2. stout, thickset, well-fed
- tıq adam — a thickset man
- tıq tişirıw — a stout woman
- tıq butla — plump legs
- tıq sanların költüralmay — unable to carry her plump limbs
- tıq jaş — a stout lad
- tıq kiyinirge — to dress warmly
3. dense, compact, close-set
- tıq bulutlanı çaçadı — scatters the dense clouds
- tıq topuraq — compact soil
4. tight, cramped, too close-fitting
- çuruqlarım tıq boladıla — my boots are too tight
- tıq kölek — a tight shirt
- tıq könçek — tight trousers
Expressions
- tıq-tığım bolurğa — packed full
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | tıqmaI am tight | tıqsayou are tight | tıqdıhe is tight | tıqbızwe are tight | tıqsızyou all are tight | tıqdılathey are tight |
| comparative — more | tığıraqmaI am tighter | tığıraqsayou are tighter | tığıraqdıhe is tighter | tığıraqbızwe are tighter | tığıraqsızyou all are tighter | tığıraqdılathey are tighter |
| intensifier — very | bek tıqmaI am very tight | bek tıqsayou are very tight | bek tıqdıhe is very tight | bek tıqbızwe are very tight | bek tıqsızyou all are very tight | bek tıqdılathey are very tight |
| superlative — most | em tıqmaI am the tightest | em tıqsayou are the tightest | em tıqdıhe is the tightest | em tıqbızwe are the tightest | em tıqsızyou all are the tightest | em tıqdılathey are the tightest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden tıqdı — "compared to me, he is tight."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki tıqdımine is tight | seniki tıqdıyours is tight | anıqı tıqdıhis is tight | bizniki tıqdıours is tight | sizniki tıqdıyours (pl.) is tight | alanıqı tıqdıtheirs is tight |
| comparative — more | meniki tığıraqdımine is tighter | seniki tığıraqdıyours is tighter | anıqı tığıraqdıhis is tighter | bizniki tığıraqdıours is tighter | sizniki tığıraqdıyours (pl.) is tighter | alanıqı tığıraqdıtheirs is tighter |
| intensifier — very | meniki bek tıqdımine is very tight | seniki bek tıqdıyours is very tight | anıqı bek tıqdıhis is very tight | bizniki bek tıqdıours is very tight | sizniki bek tıqdıyours (pl.) is very tight | alanıqı bek tıqdıtheirs is very tight |
| superlative — most | meniki em tıqdımine is the tightest | seniki em tıqdıyours is the tightest | anıqı em tıqdıhis is the tightest | bizniki em tıqdıours is the tightest | sizniki em tıqdıyours (pl.) is the tightest | alanıqı em tıqdıtheirs is the tightest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile tıqdılamine are tight | senikile tıqdılayours are tight | anıqıla tıqdılahis are tight | biznikile tıqdılaours are tight | siznikile tıqdılayours (pl.) are tight | alanıqıla tıqdılatheirs are tight |
| comparative — more | menikile tığıraqdılamine are tighter | senikile tığıraqdılayours are tighter | anıqıla tığıraqdılahis are tighter | biznikile tığıraqdılaours are tighter | siznikile tığıraqdılayours (pl.) are tighter | alanıqıla tığıraqdılatheirs are tighter |
| intensifier — very | menikile bek tıqdılamine are very tight | senikile bek tıqdılayours are very tight | anıqıla bek tıqdılahis are very tight | biznikile bek tıqdılaours are very tight | siznikile bek tıqdılayours (pl.) are very tight | alanıqıla bek tıqdılatheirs are very tight |
| superlative — most | menikile em tıqdılamine are the tightest | senikile em tıqdılayours are the tightest | anıqıla em tıqdılahis are the tightest | biznikile em tıqdılaours are the tightest | siznikile em tıqdılayours (pl.) are the tightest | alanıqıla em tıqdılatheirs are the tightest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu tıqdı, bıla tıqdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".