tumaq / tuwmaq
/tumaq/, /tuwmaq/ · plural tumaqla
1. hornless, polled — Usually said of sheep, goats and cattle.
- tumaq qoy — a hornless sheep
- tumaq qoçhar — a hornless ram
- tumaq eçki — a hornless goat
- qoynu igisi tumaq bolur — the best of sheep is the hornless one
2. slow-witted, dull, slow to understand
- tumaq adam — a slow-witted man
- tumaq jaş — a slow-witted lad
- bek tumaqdı — he is very slow-witted
3. blockhead, dolt, idiot
- ne tumaqsa! — what a blockhead you are!
- anı tumaqğa sanaydıla — they take him for a blockhead
- tumaq degendi aŋa — he called him a blockhead
As an adjective
Saying it about someone
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | tumaqmaI am hornless | tumaqsayou are hornless | tumaqdıhe is hornless | tumaqbızwe are hornless | tumaqsızyou all are hornless | tumaqdılathey are hornless |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden tumaqdı — "compared to me, he is hornless."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki tumaqdımine is hornless | seniki tumaqdıyours is hornless | anıqı tumaqdıhis is hornless | bizniki tumaqdıours is hornless | sizniki tumaqdıyours (pl.) is hornless | alanıqı tumaqdıtheirs is hornless |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile tumaqdılamine are hornless | senikile tumaqdılayours are hornless | anıqıla tumaqdılahis are hornless | biznikile tumaqdılaours are hornless | siznikile tumaqdılayours (pl.) are hornless | alanıqıla tumaqdılatheirs are hornless |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu tumaqdı, bıla tumaqdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | tumaqthe blockhead | tumağımmy blockhead | tumağıŋyour blockhead | tumağıhis blockhead | tumağıbızour blockhead | tumağığızyou all's blockhead | tumaqlarıtheir blockheads |
| Genitive | tumaqnıthe blockhead's | tumağımımy blockhead's | tumağıŋıyour blockhead's | tumağınıhis blockhead's | tumağıbıznıour blockhead's | tumağığıznıyou all's blockhead's | tumaqlarınıtheir blockheads' |
| Accusative | tumaqnıthe blockhead (as the object) | tumağımımy blockhead (as the object) | tumağıŋıyour blockhead (as the object) | tumağınhis blockhead (as the object) | tumağıbıznıour blockhead (as the object) | tumağığıznıyou all's blockhead (as the object) | tumaqlarıntheir blockheads (as the object) |
| Dative | tumaqğato the blockhead | tumağımato my blockhead | tumağıŋato your blockhead | tumağınato his blockhead | tumağıbızğato our blockhead | tumağığızğato you all's blockhead | tumaqlarınato their blockheads |
| Locative | tumaqdain / at the blockhead | tumağımdain / at my blockhead | tumağıŋdain / at your blockhead | tumağındain / at his blockhead | tumağıbızdain / at our blockhead | tumağığızdain / at you all's blockhead | tumaqlarındain / at their blockheads |
| Ablative | tumaqdanfrom the blockhead | tumağımdanfrom my blockhead | tumağıŋdanfrom your blockhead | tumağındanfrom his blockhead | tumağıbızdanfrom our blockhead | tumağığızdanfrom you all's blockhead | tumaqlarındanfrom their blockheads |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | tumaqlathe blockheads | tumaqlarımmy blockheads | tumaqlarıŋyour blockheads | tumaqlarıhis blockheads | tumaqlarıbızour blockheads | tumaqlarığızyou all's blockheads | tumaqlarıtheir blockheads |
| Genitive | tumaqlanıthe blockheads' | tumaqlarımımy blockheads' | tumaqlarıŋıyour blockheads' | tumaqlarınıhis blockheads' | tumaqlarıbıznıour blockheads' | tumaqlarığıznıyou all's blockheads' | tumaqlarınıtheir blockheads' |
| Accusative | tumaqlanıthe blockheads (as the object) | tumaqlarımımy blockheads (as the object) | tumaqlarıŋıyour blockheads (as the object) | tumaqlarınhis blockheads (as the object) | tumaqlarıbıznıour blockheads (as the object) | tumaqlarığıznıyou all's blockheads (as the object) | tumaqlarıntheir blockheads (as the object) |
| Dative | tumaqlağato the blockheads | tumaqlarımato my blockheads | tumaqlarıŋato your blockheads | tumaqlarınato his blockheads | tumaqlarıbızğato our blockheads | tumaqlarığızğato you all's blockheads | tumaqlarınato their blockheads |
| Locative | tumaqladain / at the blockheads | tumaqlarımdain / at my blockheads | tumaqlarıŋdain / at your blockheads | tumaqlarındain / at his blockheads | tumaqlarıbızdain / at our blockheads | tumaqlarığızdain / at you all's blockheads | tumaqlarındain / at their blockheads |
| Ablative | tumaqladanfrom the blockheads | tumaqlarımdanfrom my blockheads | tumaqlarıŋdanfrom your blockheads | tumaqlarındanfrom his blockheads | tumaqlarıbızdanfrom our blockheads | tumaqlarığızdanfrom you all's blockheads | tumaqlarındanfrom their blockheads |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: tumaqları can mean "his / her blockheads", "their blockhead", or "their blockheads" — context decides.
Whose it is
| Case | one thing, one owner | several things, one owner | one thing, several owners | several things, several owners |
|---|---|---|---|---|
| Nominative | tumaqnıqıthe blockhead's one | tumaqnıqılathe blockhead's ones | tumaqlanıqıthe blockheads' one | tumaqlanıqılathe blockheads' ones |
| Genitive | tumaqnıqınıof the blockhead's one | tumaqnıqılanıof the blockhead's ones | tumaqlanıqınıof the blockheads' one | tumaqlanıqılanıof the blockheads' ones |
| Accusative | tumaqnıqınthe blockhead's one (as the object) | tumaqnıqılanıthe blockhead's ones (as the object) | tumaqlanıqınthe blockheads' one (as the object) | tumaqlanıqılanıthe blockheads' ones (as the object) |
| Dative | tumaqnıqınato the blockhead's one | tumaqnıqılağato the blockhead's ones | tumaqlanıqınato the blockheads' one | tumaqlanıqılağato the blockheads' ones |
| Locative | tumaqnıqındain / at the blockhead's one | tumaqnıqıladain / at the blockhead's ones | tumaqlanıqındain / at the blockheads' one | tumaqlanıqıladain / at the blockheads' ones |
| Ablative | tumaqnıqındanfrom the blockhead's one | tumaqnıqıladanfrom the blockhead's ones | tumaqlanıqındanfrom the blockheads' one | tumaqlanıqıladanfrom the blockheads' ones |
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.