sınçılarğa
/sɯntʃɯlarʁa/
1. to observe, to watch
- elde bolumnu sınçıladı — he observed how things stood in the village
- jaşla tögerekni sınçıladıla — the young men watched all around
- jolnu sınçılarğa — to watch the road
2. to scout, to reconnoitre
- jaşırın sınçılarğa — to scout in secret
- jawnu sınçılarğa — to reconnoitre the enemy
- jawnu jerin sınçıladı — he scouted out the enemy's ground
Conjugation
Common forms
- sınçılaydıhe is observing
- sınçıladıhe observed
- sınçılağandıhe has observed
- sınçılarhe will observe
- sınçılarıqdıhe is going to observe
- sınçılay edihe was observing
- sınçılasaif he observes
- sınçıla!observe!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is observing | mensınçılayma | sensınçılaysa | olsınçılaydı | bizsınçılaybız | sizsınçılaysız | alasınçılaydıla |
| Present (simple & continuous)he is not observing | mensınçılamayma | sensınçılamaysa | olsınçılamaydı | bizsınçılamaybız | sizsınçılamaysız | alasınçılamaydıla |
| Present (simple & continuous)is he observing? | mensınçılaymıma? sınçılaymamı? | sensınçılaymısa? | olsınçılaymıdı? | bizsınçılaymıbız? sınçılaybızmı? | sizsınçılaymısız? | alasınçılaymıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he observing? | mensınçılamaymıma? sınçılamaymamı? | sensınçılamaymısa? | olsınçılamaymıdı? | bizsınçılamaymıbız? sınçılamaybızmı? | sizsınçılamaymısız? | alasınçılamaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually observes | mensınçılawçanma | sensınçılawçansa | olsınçılawçandı | bizsınçılawçanbız | sizsınçılawçansız | alasınçılawçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually observe | mensınçılawçan tülme | sensınçılawçan tülse | olsınçılawçan tüldü | bizsınçılawçan tülbüz | sizsınçılawçan tülsüz | alasınçılawçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually observe? | mensınçılawçanmıma? sınçılawçanmamı? | sensınçılawçanmısa? | olsınçılawçanmıdı? | bizsınçılawçanmıbız? sınçılawçanbızmı? | sizsınçılawçanmısız? | alasınçılawçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually observe? | mensınçılawçan tülmüme? | sensınçılawçan tülmüse? | olsınçılawçan tülmüdü? | bizsınçılawçan tülmübüz? | sizsınçılawçan tülmüsüz? | alasınçılawçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has observed and remains so | olsınçılabdı | alasınçılabdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he observed? | olsınçılabmıdı? | alasınçılabmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of observing | mensınçılay turama | sensınçılay turasa | olsınçılay turadı | bizsınçılay turabız | sizsınçılay turasız | alasınçılay turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of observing | mensınçılay turmayma | sensınçılay turmaysa | olsınçılay turmaydı | bizsınçılay turmaybız | sizsınçılay turmaysız | alasınçılay turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of observing? | mensınçılay turamıma? sınçılay turamamı? | sensınçılay turamısa? | olsınçılay turamıdı? | bizsınçılay turamıbız? sınçılay turabızmı? | sizsınçılay turamısız? | alasınçılay turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of observing? | mensınçılay turmaymıma? sınçılay turmaymamı? | sensınçılay turmaymısa? | olsınçılay turmaymıdı? | bizsınçılay turmaymıbız? sınçılay turmaybızmı? | sizsınçılay turmaymısız? | alasınçılay turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he observed | mensınçıladım | sensınçıladıng | olsınçıladı | bizsınçıladıq | sizsınçıladığız | alasınçıladıla |
| Simple past (definite)he didn't observe | mensınçılamadım | sensınçılamadıng | olsınçılamadı | bizsınçılamadıq | sizsınçılamadığız | alasınçılamadıla |
| Simple past (definite)did he observe? | mensınçıladımmı? | sensınçıladıngmı? | olsınçıladımı? | bizsınçıladıqmı? | sizsınçıladığızmı? | alasınçıladılamı? |
| Simple past (definite)didn't he observe? | mensınçılamadımmı? | sensınçılamadıngmı? | olsınçılamadımı? | bizsınçılamadıqmı? | sizsınçılamadığızmı? | alasınçılamadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has observed | mensınçılağanma | sensınçılağansa | olsınçılağandı | bizsınçılağanbız | sizsınçılağansız | alasınçılağandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't observed | mensınçılamağanma | sensınçılamağansa | olsınçılamağandı | bizsınçılamağanbız | sizsınçılamağansız | alasınçılamağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he observed? | mensınçılağanmıma? sınçılağanmamı? | sensınçılağanmısa? | olsınçılağanmıdı? | bizsınçılağanmıbız? sınçılağanbızmı? | sizsınçılağanmısız? | alasınçılağanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he observed? | mensınçılamağanmıma? sınçılamağanmamı? | sensınçılamağanmısa? | olsınçılamağanmıdı? | bizsınçılamağanmıbız? sınçılamağanbızmı? | sizsınçılamağanmısız? | alasınçılamağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will observe | mensınçılarma | sensınçılarsa | olsınçılar | bizsınçılarbız | sizsınçılarsız | alasınçılarla |
| Indefinite future (future I)he won't observe | mensınçılamazma | sensınçılamazsa | olsınçılamaz | bizsınçılamazbız | sizsınçılamazsız | alasınçılamazla |
| Indefinite future (future I)will he observe? | mensınçılarmıma? sınçılarmamı? | sensınçılarmısa? | olsınçılarmı? | bizsınçılarmıbız? sınçılarbızmı? | sizsınçılarmısız? | alasınçılarmıla? |
| Indefinite future (future I)won't he observe? | mensınçılamazmıma? sınçılamazmamı? | sensınçılamazmısa? | olsınçılamazmı? | bizsınçılamazmıbız? sınçılamazbızmı? | sizsınçılamazmısız? | alasınçılamazmıla? |
| Definite future (future II)he is going to observe | mensınçılarıqma | sensınçılarıqsa | olsınçılarıqdı | bizsınçılarıqbız | sizsınçılarıqsız | alasınçılarıqdıla |
| Definite future (future II)he is not going to observe | mensınçılarıq tülme | sensınçılarıq tülse | olsınçılarıq tüldü | bizsınçılarıq tülbüz | sizsınçılarıq tülsüz | alasınçılarıq tüldüle |
| Definite future (future II)is he going to observe? | mensınçılarıqmıma? sınçılarıqmamı? | sensınçılarıqmısa? | olsınçılarıqmıdı? | bizsınçılarıqmıbız? sınçılarıqbızmı? | sizsınçılarıqmısız? | alasınçılarıqmıdıla? |
| Definite future (future II)isn't he going to observe? | mensınçılarıq tülmüme? | sensınçılarıq tülmüse? | olsınçılarıq tülmüdü? | bizsınçılarıq tülmübüz? | sizsınçılarıq tülmüsüz? | alasınçılarıq tülmüdüle? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had observed | mensınçılağan edimsınçılağanem | sensınçılağan edingsınçılağaneng | olsınçılağan edisınçılağaned | bizsınçılağan ediksınçılağanek | sizsınçılağan edigizsınçılağanegiz | alasınçılağan edilesınçılağanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't observed | mensınçılamağan edimsınçılamağanem | sensınçılamağan edingsınçılamağaneng | olsınçılamağan edisınçılamağaned | bizsınçılamağan ediksınçılamağanek | sizsınçılamağan edigizsınçılamağanegiz | alasınçılamağan edilesınçılamağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was observing | mensınçılay edimsınçılayem | sensınçılay edingsınçılayeng | olsınçılay edisınçılayed | bizsınçılay ediksınçılayek | sizsınçılay edigizsınçılayegiz | alasınçılay edilesınçılayelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't observing | mensınçılamay edimsınçılamayem | sensınçılamay edingsınçılamayeng | olsınçılamay edisınçılamayed | bizsınçılamay ediksınçılamayek | sizsınçılamay edigizsınçılamayegiz | alasınçılamay edilesınçılamayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to observe | mensınçılawçan edimsınçılawçanem | sensınçılawçan edingsınçılawçaneng | olsınçılawçan edisınçılawçaned | bizsınçılawçan ediksınçılawçanek | sizsınçılawçan edigizsınçılawçanegiz | alasınçılawçan edilesınçılawçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to observe | mensınçılawçan tül edimsınçılawçan tül em | sensınçılawçan tül edingsınçılawçan tül eng | olsınçılawçan tül edisınçılawçan tül ed | bizsınçılawçan tül ediksınçılawçan tül ek | sizsınçılawçan tül edigizsınçılawçan tül egiz | alasınçılawçan tül edilesınçılawçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had observed and remained so | olsınçılab edi | alasınçılab edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't observed | olsınçılab tül edi | alasınçılab tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of observing | mensınçılay tura edimsınçılay turaem | sensınçılay tura edingsınçılay turaeng | olsınçılay tura edisınçılay turaed | bizsınçılay tura ediksınçılay turaek | sizsınçılay tura edigizsınçılay turaegiz | alasınçılay tura edilesınçılay turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of observing | mensınçılay turmay edimsınçılay turmayem | sensınçılay turmay edingsınçılay turmayeng | olsınçılay turmay edisınçılay turmayed | bizsınçılay turmay ediksınçılay turmayek | sizsınçılay turmay edigizsınçılay turmayegiz | alasınçılay turmay edilesınçılay turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would observe | mensınçılar edimsınçılar em | sensınçılar edingsınçılar eng | olsınçılar edisınçılar ed | bizsınçılar ediksınçılar ek | sizsınçılar edigizsınçılar egiz | alasınçılar edilesınçılar elle |
| Conditional result (would)he wouldn't observe | mensınçılamaz edimsınçılamaz em | sensınçılamaz edingsınçılamaz eng | olsınçılamaz edisınçılamaz ed | bizsınçılamaz ediksınçılamaz ek | sizsınçılamaz edigizsınçılamaz egiz | alasınçılamaz edilesınçılamaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have observed | mensınçılarıq edimsınçılarıq em | sensınçılarıq edingsınçılarıq eng | olsınçılarıq edisınçılarıq ed | bizsınçılarıq ediksınçılarıq ek | sizsınçılarıq edigizsınçılarıq egiz | alasınçılarıq edilesınçılarıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have observed | mensınçılarıq tül edimsınçılarıq tül em | sensınçılarıq tül edingsınçılarıq tül eng | olsınçılarıq tül edisınçılarıq tül ed | bizsınçılarıq tül ediksınçılarıq tül ek | sizsınçılarıq tül edigizsınçılarıq tül egiz | alasınçılarıq tül edilesınçılarıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he observes | mensınçılasam | sensınçılasang | olsınçılasa | bizsınçılasaq | sizsınçılasağız | alasınçılasala |
| Conditionalif he doesn't observe | mensınçılamasam | sensınçılamasang | olsınçılamasa | bizsınçılamasaq | sizsınçılamasağız | alasınçılamasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is observing | mensınçılay esem | sensınçılay eseng | olsınçılay ese | bizsınçılay esek | sizsınçılay esegiz | alasınçılay esele |
| Conditional, present realif he is not observing | mensınçılamay esem | sensınçılamay eseng | olsınçılamay ese | bizsınçılamay esek | sizsınçılamay esegiz | alasınçılamay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he observed | mensınçılasam edisınçılasam ed | sensınçılasang edisınçılasang ed | olsınçılasa edisınçılasaed | bizsınçılasaq edisınçılasaq ed | sizsınçılasağız edisınçılasağız ed | alasınçılasala edisınçılasalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't observe | mensınçılamasam edisınçılamasam ed | sensınçılamasang edisınçılamasang ed | olsınçılamasa edisınçılamasaed | bizsınçılamasaq edisınçılamasaq ed | sizsınçılamasağız edisınçılamasağız ed | alasınçılamasala edisınçılamasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Conditional, definite past1if he observed | mensınçıladım esem | sensınçıladıng eseng | olsınçıladı ese | bizsınçıladıq esek | sizsınçıladığız esegiz | alasınçıladıla esele |
| Conditional, definite past1if he didn't observe | mensınçılamadım esem | sensınçılamadıng eseng | olsınçılamadı ese | bizsınçılamadıq esek | sizsınçılamadığız esegiz | alasınçılamadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did observe (indeed) | mensınçılağan esem | sensınçılağan eseng | olsınçılağan ese | bizsınçılağan esek | sizsınçılağan esegiz | alasınçılağan esele |
| Conditional, past realif he didn't observe (indeed) | mensınçılamağan esem | sensınçılamağan eseng | olsınçılamağan ese | bizsınçılamağan esek | sizsınçılamağan esegiz | alasınçılamağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had observed | mensınçılağan bolsam | sensınçılağan bolsang | olsınçılağan bolsa | bizsınçılağan bolsaq | sizsınçılağan bolsağız | alasınçılağan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't observed | mensınçılamağan bolsam | sensınçılamağan bolsang | olsınçılamağan bolsa | bizsınçılamağan bolsaq | sizsınçılamağan bolsağız | alasınçılamağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had observed | mensınçılağan bolsam edisınçılağan bolsam ed | sensınçılağan bolsang edisınçılağan bolsang ed | olsınçılağan bolsa edisınçılağan bolsaed | bizsınçılağan bolsaq edisınçılağan bolsaq ed | sizsınçılağan bolsağız edisınçılağan bolsağız ed | alasınçılağan bolsala edisınçılağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't observed | mensınçılamağan bolsam edisınçılamağan bolsam ed | sensınçılamağan bolsang edisınçılamağan bolsang ed | olsınçılamağan bolsa edisınçılamağan bolsaed | bizsınçılamağan bolsaq edisınçılamağan bolsaq ed | sizsınçılamağan bolsağız edisınçılamağan bolsağız ed | alasınçılamağan bolsala edisınçılamağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will observe | mensınçılar esem | sensınçılar eseng | olsınçılar ese | bizsınçılar esek | sizsınçılar esegiz | alasınçılar esele |
| Conditional, aoristif he won't observe | mensınçılamaz esem | sensınçılamaz eseng | olsınçılamaz ese | bizsınçılamaz esek | sizsınçılamaz esegiz | alasınçılamaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to observe | mensınçılarıq esem | sensınçılarıq eseng | olsınçılarıq ese | bizsınçılarıq esek | sizsınçılarıq esegiz | alasınçılarıq esele |
| Conditional, futureif he is not going to observe | mensınçılarıq tül esem | sensınçılarıq tül eseng | olsınçılarıq tül ese | bizsınçılarıq tül esek | sizsınçılarıq tül esegiz | alasınçılarıq tül esele |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to observe | mensınçılarıq bolsam | sensınçılarıq bolsang | olsınçılarıq bolsa | bizsınçılarıq bolsaq | sizsınçılarıq bolsağız | alasınçılarıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to observe | mensınçılamazlıq bolsam | sensınçılamazlıq bolsang | olsınçılamazlıq bolsa | bizsınçılamazlıq bolsaq | sizsınçılamazlıq bolsağız | alasınçılamazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso sınçıladıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be observing | mensınçılay bolurma | sensınçılay bolursa | olsınçılay bolur | bizsınçılay bolurbuz | sizsınçılay bolursuz | alasınçılay bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be observing | mensınçılamay bolurma | sensınçılamay bolursa | olsınçılamay bolur | bizsınçılamay bolurbuz | sizsınçılamay bolursuz | alasınçılamay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of observing | mensınçılay tura bolurma | sensınçılay tura bolursa | olsınçılay tura bolur | bizsınçılay tura bolurbuz | sizsınçılay tura bolursuz | alasınçılay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not observing | mensınçılamay tura bolurma | sensınçılamay tura bolursa | olsınçılamay tura bolur | bizsınçılamay tura bolurbuz | sizsınçılamay tura bolursuz | alasınçılamay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have observed | mensınçılağan bolurma | sensınçılağan bolursa | olsınçılağan bolur | bizsınçılağan bolurbuz | sizsınçılağan bolursuz | alasınçılağan bolurla |
| Inference (must have)he must not have observed | mensınçılamağan bolurma | sensınçılamağan bolursa | olsınçılamağan bolur | bizsınçılamağan bolurbuz | sizsınçılamağan bolursuz | alasınçılamağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to observe | mensınçılarıq bolurma | sensınçılarıq bolursa | olsınçılarıq bolur | bizsınçılarıq bolurbuz | sizsınçılarıq bolursuz | alasınçılarıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to observe | mensınçılamazlıq bolurma | sensınçılamazlıq bolursa | olsınçılamazlıq bolur | bizsınçılamazlıq bolurbuz | sizsınçılamazlıq bolursuz | alasınçılamazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it observe | mensınçılayım | sensınçıla! | olsınçılasın | bizsınçılayıq | sizsınçılağız! | alasınçılasınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not observe | mensınçılamayım | sensınçılama! | olsınçılamasın | bizsınçılamayıq | sizsınçılamağız! | alasınçılamasınla |
| Commands & suggestionsshould he observe? | mensınçılayımmı? | olsınçılasınmı? | bizsınçılayıqmı? | alasınçılasınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not observe? | mensınçılamayımmı? | olsınçılamasınmı? | bizsınçılamayıqmı? | alasınçılamasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it observe | sensınçılaçı2 | olsınçılasınçı | sizsınçılaçığız | alasınçılasınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not observe | sensınçılamaçı2 | olsınçılamasınçı | sizsınçılamaçığız | alasınçılamasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you observe | sensınçılağınsınçılağı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not observe | sensınçılamağınsınçılamağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he observed | mensınçılağay edim sınçılağa edim | sensınçılağay eding sınçılağa eding | olsınçılağay edi sınçılağa edi | bizsınçılağay edik sınçılağa edik | sizsınçılağay edigiz sınçılağa edigiz | alasınçılağay edile sınçılağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not observe | mensınçılamağay edim sınçılamağa edim | sensınçılamağay eding sınçılamağa eding | olsınçılamağay edi sınçılamağa edi | bizsınçılamağay edik sınçılamağa edik | sizsınçılamağay edigiz sınçılamağa edigiz | alasınçılamağay edile sınçılamağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to observe | mensınçılamağa qoyayımsınçılama qoyayım | sensınçılamağa qoy!sınçılama qoy! | olsınçılamağa qoysunsınçılama qoysun | bizsınçılamağa qoyayıqsınçılama qoyayıq | sizsınçılamağa qoyuğuz!sınçılama qoyuğuz! | alasınçılamağa qoysunlasınçılama qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to observe | mensınçılamağa qoymayımsınçılama qoymayım | sensınçılamağa qoyma!sınçılama qoyma! | olsınçılamağa qoymasınsınçılama qoymasın | bizsınçılamağa qoymayıqsınçılama qoymayıq | sizsınçılamağa qoymağız!sınçılama qoymağız! | alasınçılamağa qoymasınlasınçılama qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to observe? | mensınçılamağa qoyayımmı?sınçılama qoyayımmı? | olsınçılamağa qoysunmu?sınçılama qoysunmu? | bizsınçılamağa qoyayıqmı?sınçılama qoyayıqmı? | alasınçılamağa qoysunlamı?sınçılama qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to observe? | mensınçılamağa qoymayımmı?sınçılama qoymayımmı? | olsınçılamağa qoymasınmı?sınçılama qoymasınmı? | bizsınçılamağa qoymayıqmı?sınçılama qoymayıqmı? | alasınçılamağa qoymasınlamı?sınçılama qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to observe | mensınçılamağa qoyamasınçılama qoyama | sensınçılamağa qoyasasınçılama qoyasa | olsınçılamağa qoyadısınçılama qoyadı | bizsınçılamağa qoyabızsınçılama qoyabız | sizsınçılamağa qoyasızsınçılama qoyasız | alasınçılamağa qoyadılasınçılama qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to observe | mensınçılamağa qoymaymasınçılama qoymayma | sensınçılamağa qoymaysasınçılama qoymaysa | olsınçılamağa qoymaydısınçılama qoymaydı | bizsınçılamağa qoymaybızsınçılama qoymaybız | sizsınçılamağa qoymaysızsınçılama qoymaysız | alasınçılamağa qoymaydılasınçılama qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to observe? | mensınçılamağa qoyamıma?sınçılama qoyamıma? | sensınçılamağa qoyamısa?sınçılama qoyamısa? | olsınçılamağa qoyamıdı?sınçılama qoyamıdı? | bizsınçılamağa qoyamıbız?sınçılama qoyamıbız? | sizsınçılamağa qoyamısız?sınçılama qoyamısız? | alasınçılamağa qoyamıdıla?sınçılama qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to observe? | mensınçılamağa qoymaymıma?sınçılama qoymaymıma? | sensınçılamağa qoymaymısa?sınçılama qoymaymısa? | olsınçılamağa qoymaymıdı?sınçılama qoymaymıdı? | bizsınçılamağa qoymaymıbız?sınçılama qoymaymıbız? | sizsınçılamağa qoymaymısız?sınçılama qoymaymısız? | alasınçılamağa qoymaymıdıla?sınçılama qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to observe | mensınçılamağa qoydumsınçılama qoydum | sensınçılamağa qoydungsınçılama qoydung | olsınçılamağa qoydusınçılama qoydu | bizsınçılamağa qoyduqsınçılama qoyduq | sizsınçılamağa qoyduğuzsınçılama qoyduğuz | alasınçılamağa qoydulasınçılama qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to observe | mensınçılamağa qoymadımsınçılama qoymadım | sensınçılamağa qoymadıngsınçılama qoymadıng | olsınçılamağa qoymadısınçılama qoymadı | bizsınçılamağa qoymadıqsınçılama qoymadıq | sizsınçılamağa qoymadığızsınçılama qoymadığız | alasınçılamağa qoymadılasınçılama qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to observe? | mensınçılamağa qoydummu?sınçılama qoydummu? | sensınçılamağa qoydungmu?sınçılama qoydungmu? | olsınçılamağa qoydumu?sınçılama qoydumu? | bizsınçılamağa qoyduqmu?sınçılama qoyduqmu? | sizsınçılamağa qoyduğuzmu?sınçılama qoyduğuzmu? | alasınçılamağa qoydulamı?sınçılama qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to observe? | mensınçılamağa qoymadımmı?sınçılama qoymadımmı? | sensınçılamağa qoymadıngmı?sınçılama qoymadıngmı? | olsınçılamağa qoymadımı?sınçılama qoymadımı? | bizsınçılamağa qoymadıqmı?sınçılama qoymadıqmı? | sizsınçılamağa qoymadığızmı?sınçılama qoymadığızmı? | alasınçılamağa qoymadılamı?sınçılama qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can observe | mensınçılayalama | sensınçılayalasa | olsınçılayaladı | bizsınçılayalabız | sizsınçılayalasız | alasınçılayaladıla |
| Ability — presenthe can't observe | mensınçılayalmayma | sensınçılayalmaysa | olsınçılayalmaydı | bizsınçılayalmaybız | sizsınçılayalmaysız | alasınçılayalmaydıla |
| Ability — presentcan he observe? | mensınçılayalamıma? sınçılayalamamı? | sensınçılayalamısa? | olsınçılayalamıdı? | bizsınçılayalamıbız? sınçılayalabızmı? | sizsınçılayalamısız? | alasınçılayalamıdıla? |
| Ability — presentcan't he observe? | mensınçılayalmaymıma? sınçılayalmaymamı? | sensınçılayalmaymısa? | olsınçılayalmaymıdı? | bizsınçılayalmaymıbız? sınçılayalmaybızmı? | sizsınçılayalmaymısız? | alasınçılayalmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can observe | mensınçılayalsam | sensınçılayalsang | olsınçılayalsa | bizsınçılayalsaq | sizsınçılayalsağız | alasınçılayalsala |
| Ability — if I can…if he can't observe | mensınçılayalmasam | sensınçılayalmasang | olsınçılayalmasa | bizsınçılayalmasaq | sizsınçılayalmasağız | alasınçılayalmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to observe | mensınçılayaldım | sensınçılayaldıng | olsınçılayaldı | bizsınçılayaldıq | sizsınçılayaldığız | alasınçılayaldıla |
| Ability — simple pasthe could not observe | mensınçılayalmadım | sensınçılayalmadıng | olsınçılayalmadı | bizsınçılayalmadıq | sizsınçılayalmadığız | alasınçılayalmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to observe? | mensınçılayaldımmı? | sensınçılayaldıngmı? | olsınçılayaldımı? | bizsınçılayaldıqmı? | sizsınçılayaldığızmı? | alasınçılayaldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he observe? | mensınçılayalmadımmı? | sensınçılayalmadıngmı? | olsınçılayalmadımı? | bizsınçılayalmadıqmı? | sizsınçılayalmadığızmı? | alasınçılayalmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to observe | mensınçılayalğanma | sensınçılayalğansa | olsınçılayalğandı | bizsınçılayalğanbız | sizsınçılayalğansız | alasınçılayalğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to observe | mensınçılayalmağanma | sensınçılayalmağansa | olsınçılayalmağandı | bizsınçılayalmağanbız | sizsınçılayalmağansız | alasınçılayalmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to observe? | mensınçılayalğanmıma? sınçılayalğanmamı? | sensınçılayalğanmısa? | olsınçılayalğanmıdı? | bizsınçılayalğanmıbız? sınçılayalğanbızmı? | sizsınçılayalğanmısız? | alasınçılayalğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to observe? | mensınçılayalmağanmıma? sınçılayalmağanmamı? | sensınçılayalmağanmısa? | olsınçılayalmağanmıdı? | bizsınçılayalmağanmıbız? sınçılayalmağanbızmı? | sizsınçılayalmağanmısız? | alasınçılayalmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to observe | mensınçılayalğan edimsınçılayalğanem | sensınçılayalğan edingsınçılayalğaneng | olsınçılayalğan edisınçılayalğaned | bizsınçılayalğan ediksınçılayalğanek | sizsınçılayalğan edigizsınçılayalğanegiz | alasınçılayalğan edilesınçılayalğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to observe | mensınçılayalmağan edimsınçılayalmağanem | sensınçılayalmağan edingsınçılayalmağaneng | olsınçılayalmağan edisınçılayalmağaned | bizsınçılayalmağan ediksınçılayalmağanek | sizsınçılayalmağan edigizsınçılayalmağanegiz | alasınçılayalmağan edilesınçılayalmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could observe | mensınçılayala edimsınçılayalaem | sensınçılayala edingsınçılayalaeng | olsınçılayala edisınçılayalaed | bizsınçılayala ediksınçılayalaek | sizsınçılayala edigizsınçılayalaegiz | alasınçılayala edilesınçılayalaelle |
| Ability — past backgroundhe could not observe | mensınçılayalmay edimsınçılayalmayem | sensınçılayalmay edingsınçılayalmayeng | olsınçılayalmay edisınçılayalmayed | bizsınçılayalmay ediksınçılayalmayek | sizsınçılayalmay edigizsınçılayalmayegiz | alasınçılayalmay edilesınçılayalmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to observe | mensınçılayalırma | sensınçılayalırsa | olsınçılayalır | bizsınçılayalırbız | sizsınçılayalırsız | alasınçılayalırla |
| Ability — future Ihe won't be able to observe | mensınçılayalmazma | sensınçılayalmazsa | olsınçılayalmaz | bizsınçılayalmazbız | sizsınçılayalmazsız | alasınçılayalmazla |
| Ability — future Iwill he be able to observe? | mensınçılayalırmıma? sınçılayalırmamı? | sensınçılayalırmısa? | olsınçılayalırmı? | bizsınçılayalırmıbız? sınçılayalırbızmı? | sizsınçılayalırmısız? | alasınçılayalırmıla? |
| Ability — future Iwon't he be able to observe? | mensınçılayalmazmıma? sınçılayalmazmamı? | sensınçılayalmazmısa? | olsınçılayalmazmı? | bizsınçılayalmazmıbız? sınçılayalmazbızmı? | sizsınçılayalmazmısız? | alasınçılayalmazmıla? |
| Ability — future IIhe is going to be able to observe | mensınçılayallıqma | sensınçılayallıqsa | olsınçılayallıqdı | bizsınçılayallıqbız | sizsınçılayallıqsız | alasınçılayallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to observe | mensınçılayallıq tülme | sensınçılayallıq tülse | olsınçılayallıq tüldü | bizsınçılayallıq tülbüz | sizsınçılayallıq tülsüz | alasınçılayallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to observe? | mensınçılayallıqmıma? sınçılayallıqmamı? | sensınçılayallıqmısa? | olsınçılayallıqmıdı? | bizsınçılayallıqmıbız? sınçılayallıqbızmı? | sizsınçılayallıqmısız? | alasınçılayallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to observe? | mensınçılayallıq tülmüme? | sensınçılayallıq tülmüse? | olsınçılayallıq tülmüdü? | bizsınçılayallıq tülmübüz? | sizsınçılayallıq tülmüsüz? | alasınçılayallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to observe | mensınçılayalır edimsınçılayalır em | sensınçılayalır edingsınçılayalır eng | olsınçılayalır edisınçılayalır ed | bizsınçılayalır ediksınçılayalır ek | sizsınçılayalır edigizsınçılayalır egiz | alasınçılayalır edilesınçılayalır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to observe | mensınçılayalmaz edimsınçılayalmaz em | sensınçılayalmaz edingsınçılayalmaz eng | olsınçılayalmaz edisınçılayalmaz ed | bizsınçılayalmaz ediksınçılayalmaz ek | sizsınçılayalmaz edigizsınçılayalmaz egiz | alasınçılayalmaz edilesınçılayalmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to observe | sensınçılayalğınsınçılayalğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to observe | sensınçılayalmağınsınçılayalmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be observing | mensınçılay bolmazma | sensınçılay bolmazsa | olsınçılay bolmaz | bizsınçılay bolmazbız | sizsınçılay bolmazsız | alasınçılay bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be observing (emphatic) | mensınçılamay bolmazma | sensınçılamay bolmazsa | olsınçılamay bolmaz | bizsınçılamay bolmazbız | sizsınçılamay bolmazsız | alasınçılamay bolmazla |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of observing | mensınçılay tura bolmazma | sensınçılay tura bolmazsa | olsınçılay tura bolmaz | bizsınçılay tura bolmazbız | sizsınçılay tura bolmazsız | alasınçılay tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not observing (emphatic) | mensınçılamay tura bolmazma | sensınçılamay tura bolmazsa | olsınçılamay tura bolmaz | bizsınçılamay tura bolmazbız | sizsınçılamay tura bolmazsız | alasınçılamay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not observing | mensınçılamay turama | sensınçılamay turasa | olsınçılamay turadı | bizsınçılamay turabız | sizsınçılamay turasız | alasınçılamay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not observing | mensınçılamay turmayma | sensınçılamay turmaysa | olsınçılamay turmaydı | bizsınçılamay turmaybız | sizsınçılamay turmaysız | alasınçılamay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not observing? | mensınçılamay turmaymıma | sensınçılamay turmaymısa | olsınçılamay turmaymıdı | bizsınçılamay turmaymıbız | sizsınçılamay turmaymısız | alasınçılamay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have observed | mensınçılağan bolmazma | sensınçılağan bolmazsa | olsınçılağan bolmaz | bizsınçılağan bolmazbız | sizsınçılağan bolmazsız | alasınçılağan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have observed (emphatic) | mensınçılamağan bolmazma | sensınçılamağan bolmazsa | olsınçılamağan bolmaz | bizsınçılamağan bolmazbız | sizsınçılamağan bolmazsız | alasınçılamağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had observed | mensınçılağan bolmasam | sensınçılağan bolmasang | olsınçılağan bolmasa | bizsınçılağan bolmasaq | sizsınçılağan bolmasağız | alasınçılağan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't observed | mensınçılamağan bolmasam | sensınçılamağan bolmasang | olsınçılamağan bolmasa | bizsınçılamağan bolmasaq | sizsınçılamağan bolmasağız | alasınçılamağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to observe | mensınçılarıq bolmazma | sensınçılarıq bolmazsa | olsınçılarıq bolmaz | bizsınçılarıq bolmazbız | sizsınçılarıq bolmazsız | alasınçılarıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to observe (emphatic) | mensınçılamazlıq bolmazma | sensınçılamazlıq bolmazsa | olsınçılamazlıq bolmaz | bizsınçılamazlıq bolmazbız | sizsınçılamazlıq bolmazsız | alasınçılamazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to observe | mensınçılarıq bolmasam | sensınçılarıq bolmasang | olsınçılarıq bolmasa | bizsınçılarıq bolmasaq | sizsınçılarıq bolmasağız | alasınçılarıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to observe | mensınçılamazlıq bolmasam | sensınçılamazlıq bolmasang | olsınçılamazlıq bolmasa | bizsınçılamazlıq bolmasaq | sizsınçılamazlıq bolmasağız | alasınçılamazlıq bolmasala |