sıylı
/sɯjlɯ/
1. respected, esteemed, venerable
- sıylı adam — a respected person
- bek sıylı — deeply respected
- ol bek sıylı adamdı — he is a deeply respected person
- sıylı qartla kelgendile — the respected elders have come
- sıylı adamnı sözü awurdu — the word of a respected person carries weight
2. honored, eminent, distinguished, of high rank; honorary (of a title or award)
- sıylı qonaq — a guest of honor
- sıylı gramota — a certificate of honor
- respublikanı sıylı artisti — Honored Artist of the republic
- sıylı at atarğa — to confer an honorary title
- aŋa sıylı at atalğandı — an honorary title was given to him
- sıylı qonaq üyge keldi — an honored guest came to the house
- sıylı tuqumdan çıqğandı — he comes of a distinguished family
- elni sıylı adamları — the honored people of the village
- sıylı ustaz bolğandı — he has become an honored teacher
3. honorable, bringing honor (of a duty or work)
- sıylı borç — an honorable duty
- sıylı iş — honorable work
- har adamnı sıylı borçudu — is every person's honorable duty
- bek sıylı işdi — is very honorable work
4. precious, valuable, dear; costly, choice
- sıylı qumaç — expensive cloth
- sıylı sawğa — a valuable present
- sıylı aşarıqla — choice dishes
- namıs neden da sıylıdı — honor is more precious than anything
- bu kitab menŋe sıylıdı — this book is precious to me
- zaman em sıylı baylıqdı — time is the most precious wealth
- aŋa sıylı sawğa berdik — we gave him a valuable present
- sıylı qumaç alğanma — I have bought expensive cloth
- sıylı taş altından bağalıdı — a precious stone is dearer than gold
5. sacred, holy
- sıylı qabır — a sacred grave
- bu sıylı qabırdı — this is a sacred grave
- juma kün sıylı kündü — Friday is a sacred day
- sıylı kitablanı oquğanbız — we have read the sacred books
6. honorably, with dignity one source
- sıylı jaşarğa — to live honorably
- sıylı ölürge — to die with dignity
- sıylı ölürge süeme — I want to die with dignity
- ol sıylı jaşağandı — he has lived honorably
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | sıylımaI am respected | sıylısayou are respected | sıylıdıhe is respected | sıylıbızwe are respected | sıylısızyou all are respected | sıylıdılathey are respected |
| comparative — more | sıylıraqmaI am more respected | sıylıraqsayou are more respected | sıylıraqdıhe is more respected | sıylıraqbızwe are more respected | sıylıraqsızyou all are more respected | sıylıraqdılathey are more respected |
| intensifier — very | bek sıylımaI am very respected | bek sıylısayou are very respected | bek sıylıdıhe is very respected | bek sıylıbızwe are very respected | bek sıylısızyou all are very respected | bek sıylıdılathey are very respected |
| superlative — most | em sıylımaI am the most respected | em sıylısayou are the most respected | em sıylıdıhe is the most respected | em sıylıbızwe are the most respected | em sıylısızyou all are the most respected | em sıylıdılathey are the most respected |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden sıylıdı — "compared to me, he is respected."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki sıylıdımine is respected | seniki sıylıdıyours is respected | anıqı sıylıdıhis is respected | bizniki sıylıdıours is respected | sizniki sıylıdıyours (pl.) is respected | alanıqı sıylıdıtheirs is respected |
| comparative — more | meniki sıylıraqdımine is more respected | seniki sıylıraqdıyours is more respected | anıqı sıylıraqdıhis is more respected | bizniki sıylıraqdıours is more respected | sizniki sıylıraqdıyours (pl.) is more respected | alanıqı sıylıraqdıtheirs is more respected |
| intensifier — very | meniki bek sıylıdımine is very respected | seniki bek sıylıdıyours is very respected | anıqı bek sıylıdıhis is very respected | bizniki bek sıylıdıours is very respected | sizniki bek sıylıdıyours (pl.) is very respected | alanıqı bek sıylıdıtheirs is very respected |
| superlative — most | meniki em sıylıdımine is the most respected | seniki em sıylıdıyours is the most respected | anıqı em sıylıdıhis is the most respected | bizniki em sıylıdıours is the most respected | sizniki em sıylıdıyours (pl.) is the most respected | alanıqı em sıylıdıtheirs is the most respected |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile sıylıdılamine are respected | senikile sıylıdılayours are respected | anıqıla sıylıdılahis are respected | biznikile sıylıdılaours are respected | siznikile sıylıdılayours (pl.) are respected | alanıqıla sıylıdılatheirs are respected |
| comparative — more | menikile sıylıraqdılamine are more respected | senikile sıylıraqdılayours are more respected | anıqıla sıylıraqdılahis are more respected | biznikile sıylıraqdılaours are more respected | siznikile sıylıraqdılayours (pl.) are more respected | alanıqıla sıylıraqdılatheirs are more respected |
| intensifier — very | menikile bek sıylıdılamine are very respected | senikile bek sıylıdılayours are very respected | anıqıla bek sıylıdılahis are very respected | biznikile bek sıylıdılaours are very respected | siznikile bek sıylıdılayours (pl.) are very respected | alanıqıla bek sıylıdılatheirs are very respected |
| superlative — most | menikile em sıylıdılamine are the most respected | senikile em sıylıdılayours are the most respected | anıqıla em sıylıdılahis are the most respected | biznikile em sıylıdılaours are the most respected | siznikile em sıylıdılayours (pl.) are the most respected | alanıqıla em sıylıdılatheirs are the most respected |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu sıylıdı, bıla sıylıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".