qatılırğa
/qatɯlɯrʁa/
1. touch, lay a hand on
- otha qatılma — don't touch the fire
- sabiy kitabha qatıldı — the child touched the book
- men aŋa qatılmadım — I did not touch it
- qorqmay eseŋ bir qatıl — touch it, if you are not afraid
- aŋa kim qatıladı? — who would dare touch him?
- maŋılayına qatıldı — he touched his forehead
2. touch on, offend, hurt someone's feelings
- sözleriŋ menŋe qatıldıla — your words hurt me
- janına qatılırğa — to wound someone's pride
- jawuruna qatılırğa — to touch a sore spot
- qazawat bizni üydegibizge da qatılğan — the war touched our family too
3. tease, pick on, provoke one source
- menŋe qatılma — don't pick on me
- ol qarnaşına qatıladı — he teases his brother
- sabiylege qatılmağız — don't tease the children
- jürekge qatılırğa — to provoke, to tease
4. attack, fall upon one source
- börü qoylağa qatıldı — the wolf attacked the sheep
- bizge qatılırğa ua bazınırmı — and would he dare to attack us?
- jıyın janlıla da qatılallıq tüldüle — even a pack of beasts won't be able to attack
5. urge on, drive on — Used of driving a horse or a donkey forward, for example with a whip or a switch.
- atına qatıldı — he urged his horse on
- arbaçı atlağa qatıldı — the carter urged the horses on
- eşekge qatıldı — he drove the donkey on
- köb qatılsaŋ eşek çoçuwçu bolur — urge a donkey too often and it turns skittish
6. act on, affect, have an effect on
- ol söz aŋa qatıldı — that word affected him
- tütün içgeni aŋa qatılğandı — smoking has affected him
- darman adamnı jan tamırlarına qatıladı — the medicine acts on a person's nerves
7. of frost, wind or sun: strike, bite, nip — Said of the weather harming people or plants, as in tereklege suwuq qatılğandı 'the trees have been nipped by frost'.
- tereklege suwuq qatılğandı — the trees have been nipped by frost
- aŋa suwuq qatılmaydı — the cold does not get to him
- ayaz qatıla edi — the frost was biting
- kün bek qatıladı — the sun beats down hard
Expressions
- çibinine qatılırğa — to provoke someone
- dığılına qatılırğa — provoke someone
- faqıraçını artmağına qatılğança — flare up angrily
Conjugation
Common forms
- qatıladıhe is touching
- qatıldıhe touched
- qatılğandıhe has touched
- qatılırhe will touch
- qatıllıqdıhe is going to touch
- qatıla edihe was touching
- qatılsaif he touches
- qatıl!touch!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous) | menqatılamaI am touching | senqatılasayou are touching | olqatıladıhe is touching | bizqatılabızwe are touching | sizqatılasızyou all are touching | alaqatıladılathey are touching |
| Present (simple & continuous) | menqatılmaymaI am not touching | senqatılmaysayou are not touching | olqatılmaydıhe is not touching | bizqatılmaybızwe are not touching | sizqatılmaysızyou all are not touching | alaqatılmaydılathey are not touching |
| Present (simple & continuous) | menqatılamamı? qatılamıma?am I touching? | senqatılamısa?are you touching? | olqatılamıdı?is he touching? | bizqatılabızmı? qatılamıbız?are we touching? | sizqatılamısız?are you all touching? | alaqatılamıdıla?are they touching? |
| Present (simple & continuous) | menqatılmaymamı? qatılmaymıma?aren't I touching? | senqatılmaymısa?aren't you touching? | olqatılmaymıdı?isn't he touching? | bizqatılmaybızmı? qatılmaymıbız?aren't we touching? | sizqatılmaymısız?aren't you all touching? | alaqatılmaymıdıla?aren't they touching? |
| Habitual (usually, tends to) | menqatılıwçanmaI usually touch | senqatılıwçansayou usually touch | olqatılıwçandıhe usually touches | bizqatılıwçanbızwe usually touch | sizqatılıwçansızyou all usually touch | alaqatılıwçandılathey usually touch |
| Habitual (usually, tends to) | menqatılmawçanmaI usually don't touch | senqatılmawçansayou usually don't touch | olqatılmawçandıhe usually doesn't touch | bizqatılmawçanbızwe usually don't touch | sizqatılmawçansızyou all usually don't touch | alaqatılmawçandılathey usually don't touch |
| Habitual (usually, tends to) | menqatılıwçanmamı? qatılıwçanmıma?do I usually touch? | senqatılıwçanmısa?do you usually touch? | olqatılıwçanmıdı?does he usually touch? | bizqatılıwçanbızmı? qatılıwçanmıbız?do we usually touch? | sizqatılıwçanmısız?do you all usually touch? | alaqatılıwçanmıdıla?do they usually touch? |
| Habitual (usually, tends to) | menqatılmawçanmamı? qatılmawçanmıma?do I usually not touch? | senqatılmawçanmısa?do you usually not touch? | olqatılmawçanmıdı?does he usually not touch? | bizqatılmawçanbızmı? qatılmawçanmıbız?do we usually not touch? | sizqatılmawçanmısız?do you all usually not touch? | alaqatılmawçanmıdıla?do they usually not touch? |
| Resultative (has become and stays) | olqatılıbdıhe has touched and remains so | alaqatılıbdılathey have touched and remain so | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Resultative (has become and stays) | olqatılıbmıdı?has he touched? | alaqatılıbmıdıla?have they touched? | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Durative (keeps doing) | menqatılıb turamaI keep touching | senqatılıb turasayou keep touching | olqatılıb turadıhe keeps touching | bizqatılıb turabızwe keep touching | sizqatılıb turasızyou all keep touching | alaqatılıb turadılathey keep touching |
| Durative (keeps doing) | menqatılıb turmaymaI don't keep touching | senqatılıb turmaysayou don't keep touching | olqatılıb turmaydıhe doesn't keep touching | bizqatılıb turmaybızwe don't keep touching | sizqatılıb turmaysızyou all don't keep touching | alaqatılıb turmaydılathey don't keep touching |
| Durative (keeps doing) | menqatılıb turamamı? qatılıb turamıma?do I keep touching? | senqatılıb turamısa?do you keep touching? | olqatılıb turamıdı?does he keep touching? | bizqatılıb turabızmı? qatılıb turamıbız?do we keep touching? | sizqatılıb turamısız?do you all keep touching? | alaqatılıb turamıdıla?do they keep touching? |
| Durative (keeps doing) | menqatılıb turmaymamı? qatılıb turmaymıma?don't I keep touching? | senqatılıb turmaymısa?don't you keep touching? | olqatılıb turmaymıdı?doesn't he keep touching? | bizqatılıb turmaybızmı? qatılıb turmaymıbız?don't we keep touching? | sizqatılıb turmaymısız?don't you all keep touching? | alaqatılıb turmaymıdıla?don't they keep touching? |
| Progressive (in the middle of) | menqatıla turamaI am in the middle of touching | senqatıla turasayou are in the middle of touching | olqatıla turadıhe is in the middle of touching | bizqatıla turabızwe are in the middle of touching | sizqatıla turasızyou all are in the middle of touching | alaqatıla turadılathey are in the middle of touching |
| Progressive (in the middle of) | menqatıla turmaymaI am not in the middle of touching | senqatıla turmaysayou are not in the middle of touching | olqatıla turmaydıhe is not in the middle of touching | bizqatıla turmaybızwe are not in the middle of touching | sizqatıla turmaysızyou all are not in the middle of touching | alaqatıla turmaydılathey are not in the middle of touching |
| Progressive (in the middle of) | menqatıla turamamı? qatıla turamıma?am I in the middle of touching? | senqatıla turamısa?are you in the middle of touching? | olqatıla turamıdı?is he in the middle of touching? | bizqatıla turabızmı? qatıla turamıbız?are we in the middle of touching? | sizqatıla turamısız?are you all in the middle of touching? | alaqatıla turamıdıla?are they in the middle of touching? |
| Progressive (in the middle of) | menqatıla turmaymamı? qatıla turmaymıma?aren't I in the middle of touching? | senqatıla turmaymısa?aren't you in the middle of touching? | olqatıla turmaymıdı?isn't he in the middle of touching? | bizqatıla turmaybızmı? qatıla turmaymıbız?aren't we in the middle of touching? | sizqatıla turmaymısız?aren't you all in the middle of touching? | alaqatıla turmaymıdıla?aren't they in the middle of touching? |
| Simple past (definite) | menqatıldımI touched | senqatıldıŋyou touched | olqatıldıhe touched | bizqatıldıqwe touched | sizqatıldığızyou all touched | alaqatıldılathey touched |
| Simple past (definite) | menqatılmadımI didn't touch | senqatılmadıŋyou didn't touch | olqatılmadıhe didn't touch | bizqatılmadıqwe didn't touch | sizqatılmadığızyou all didn't touch | alaqatılmadılathey didn't touch |
| Simple past (definite) | menqatıldımmı?did I touch? | senqatıldıŋmı?did you touch? | olqatıldımı?did he touch? | bizqatıldıqmı?did we touch? | sizqatıldığızmı?did you all touch? | alaqatıldılamı?did they touch? |
| Simple past (definite) | menqatılmadımmı?didn't I touch? | senqatılmadıŋmı?didn't you touch? | olqatılmadımı?didn't he touch? | bizqatılmadıqmı?didn't we touch? | sizqatılmadığızmı?didn't you all touch? | alaqatılmadılamı?didn't they touch? |
| Perfect (past indefinite) | menqatılğanmaI have touched | senqatılğansayou have touched | olqatılğandıhe has touched | bizqatılğanbızwe have touched | sizqatılğansızyou all have touched | alaqatılğandılathey have touched |
| Perfect (past indefinite) | menqatılmağanmaI haven't touched | senqatılmağansayou haven't touched | olqatılmağandıhe hasn't touched | bizqatılmağanbızwe haven't touched | sizqatılmağansızyou all haven't touched | alaqatılmağandılathey haven't touched |
| Perfect (past indefinite) | menqatılğanmamı? qatılğanmıma?have I touched? | senqatılğanmısa?have you touched? | olqatılğanmıdı?has he touched? | bizqatılğanbızmı? qatılğanmıbız?have we touched? | sizqatılğanmısız?have you all touched? | alaqatılğanmıdıla?have they touched? |
| Perfect (past indefinite) | menqatılmağanmamı? qatılmağanmıma?haven't I touched? | senqatılmağanmısa?haven't you touched? | olqatılmağanmıdı?hasn't he touched? | bizqatılmağanbızmı? qatılmağanmıbız?haven't we touched? | sizqatılmağanmısız?haven't you all touched? | alaqatılmağanmıdıla?haven't they touched? |
| Durative, definite past (kept doing) | menqatılıb turdumI kept touching | senqatılıb turduŋyou kept touching | olqatılıb turduhe kept touching | bizqatılıb turduqwe kept touching | sizqatılıb turduğuzyou all kept touching | alaqatılıb turdulathey kept touching |
| Durative, definite past (kept doing) | menqatılıb turmadımI didn't keep touching | senqatılıb turmadıŋyou didn't keep touching | olqatılıb turmadıhe didn't keep touching | bizqatılıb turmadıqwe didn't keep touching | sizqatılıb turmadığızyou all didn't keep touching | alaqatılıb turmadılathey didn't keep touching |
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Indefinite future (future I) | menqatılırmaI will touch | senqatılırsayou will touch | olqatılırhe will touch | bizqatılırbızwe will touch | sizqatılırsızyou all will touch | alaqatılırlathey will touch |
| Indefinite future (future I) | menqatılmazmaI won't touch | senqatılmazsayou won't touch | olqatılmazhe won't touch | bizqatılmazbızwe won't touch | sizqatılmazsızyou all won't touch | alaqatılmazlathey won't touch |
| Indefinite future (future I) | menqatılırmamı? qatılırmıma?will I touch? | senqatılırmısa?will you touch? | olqatılırmı?will he touch? | bizqatılırbızmı? qatılırmıbız?will we touch? | sizqatılırmısız?will you all touch? | alaqatılırlamı? qatılırmıla?will they touch? |
| Indefinite future (future I) | menqatılmazmamı? qatılmazmıma?won't I touch? | senqatılmazmısa?won't you touch? | olqatılmazmı?won't he touch? | bizqatılmazbızmı? qatılmazmıbız?won't we touch? | sizqatılmazmısız?won't you all touch? | alaqatılmazlamı? qatılmazmıla?won't they touch? |
| Definite future (future II) | menqatıllıqmaI am going to touch | senqatıllıqsayou are going to touch | olqatıllıqdıhe is going to touch | bizqatıllıqbızwe are going to touch | sizqatıllıqsızyou all are going to touch | alaqatıllıqdılathey are going to touch |
| Definite future (future II) | menqatıllıq tülmeI am not going to touch | senqatıllıq tülseyou are not going to touch | olqatıllıq tüldühe is not going to touch | bizqatıllıq tülbüzwe are not going to touch | sizqatıllıq tülsüzyou all are not going to touch | alaqatıllıq tüldülethey are not going to touch |
| Definite future (future II) | menqatıllıqmamı? qatıllıqmıma?am I going to touch? | senqatıllıqmısa?are you going to touch? | olqatıllıqmıdı?is he going to touch? | bizqatıllıqbızmı? qatıllıqmıbız?are we going to touch? | sizqatıllıqmısız?are you all going to touch? | alaqatıllıqmıdıla?are they going to touch? |
| Definite future (future II) | menqatıllıq tülmüme?aren't I going to touch? | senqatıllıq tülmüse?aren't you going to touch? | olqatıllıq tülmüdü?isn't he going to touch? | bizqatıllıq tülmübüz?aren't we going to touch? | sizqatıllıq tülmüsüz?aren't you all going to touch? | alaqatıllıq tülmüdüle?aren't they going to touch? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect) | menqatılğan edimqatılğanemI had touched | senqatılğan ediŋqatılğaneŋyou had touched | olqatılğan ediqatılğanedhe had touched | bizqatılğan edikqatılğanekwe had touched | sizqatılğan edigizqatılğanegizyou all had touched | alaqatılğan edileqatılğanellethey had touched |
| Past perfect (pluperfect) | menqatılmağan edimqatılmağanemI hadn't touched | senqatılmağan ediŋqatılmağaneŋyou hadn't touched | olqatılmağan ediqatılmağanedhe hadn't touched | bizqatılmağan edikqatılmağanekwe hadn't touched | sizqatılmağan edigizqatılmağanegizyou all hadn't touched | alaqatılmağan edileqatılmağanellethey hadn't touched |
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | menqatıla edimqatılaemI was touching | senqatıla ediŋqatılaeŋyou were touching | olqatıla ediqatılaedhe was touching | bizqatıla edikqatılaekwe were touching | sizqatıla edigizqatılaegizyou all were touching | alaqatıla edileqatılaellethey were touching |
| Past continuous (imperfect) | menqatılmay edimqatılmayemI wasn't touching | senqatılmay ediŋqatılmayeŋyou weren't touching | olqatılmay ediqatılmayedhe wasn't touching | bizqatılmay edikqatılmayekwe weren't touching | sizqatılmay edigizqatılmayegizyou all weren't touching | alaqatılmay edileqatılmayellethey weren't touching |
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Habitual past (used to) | menqatılıwçan edimqatılıwçanemI used to touch | senqatılıwçan ediŋqatılıwçaneŋyou used to touch | olqatılıwçan ediqatılıwçanedhe used to touch | bizqatılıwçan edikqatılıwçanekwe used to touch | sizqatılıwçan edigizqatılıwçanegizyou all used to touch | alaqatılıwçan edileqatılıwçanellethey used to touch |
| Habitual past (used to) | menqatılmawçan edimqatılmawçanemI didn't use to touch | senqatılmawçan ediŋqatılmawçaneŋyou didn't use to touch | olqatılmawçan ediqatılmawçanedhe didn't use to touch | bizqatılmawçan edikqatılmawçanekwe didn't use to touch | sizqatılmawçan edigizqatılmawçanegizyou all didn't use to touch | alaqatılmawçan edileqatılmawçanellethey didn't use to touch |
| Habitual past (used to) | ||||||
| Habitual past (used to) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | olqatılıb edihe had touched and remained so | alaqatılıb edilethey had touched and remained so | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | olqatılıb tül edihe hadn't touched | alaqatılıb tül edilethey hadn't touched | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | menqatılıb tura edimqatılıb turaemI had kept touching | senqatılıb tura ediŋqatılıb turaeŋyou had kept touching | olqatılıb tura ediqatılıb turaedhe had kept touching | bizqatılıb tura edikqatılıb turaekwe had kept touching | sizqatılıb tura edigizqatılıb turaegizyou all had kept touching | alaqatılıb tura edileqatılıb turaellethey had kept touching |
| Past durative (had kept doing) | menqatılıb turmay edimqatılıb turmayemI hadn't kept touching | senqatılıb turmay ediŋqatılıb turmayeŋyou hadn't kept touching | olqatılıb turmay ediqatılıb turmayedhe hadn't kept touching | bizqatılıb turmay edikqatılıb turmayekwe hadn't kept touching | sizqatılıb turmay edigizqatılıb turmayegizyou all hadn't kept touching | alaqatılıb turmay edileqatılıb turmayellethey hadn't kept touching |
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | menqatıla tura edimqatıla turaemI was in the middle of touching | senqatıla tura ediŋqatıla turaeŋyou were in the middle of touching | olqatıla tura ediqatıla turaedhe was in the middle of touching | bizqatıla tura edikqatıla turaekwe were in the middle of touching | sizqatıla tura edigizqatıla turaegizyou all were in the middle of touching | alaqatıla tura edileqatıla turaellethey were in the middle of touching |
| Past progressive (was in the middle of) | menqatıla turmay edimqatıla turmayemI wasn't in the middle of touching | senqatıla turmay ediŋqatıla turmayeŋyou weren't in the middle of touching | olqatıla turmay ediqatıla turmayedhe wasn't in the middle of touching | bizqatıla turmay edikqatıla turmayekwe weren't in the middle of touching | sizqatıla turmay edigizqatıla turmayegizyou all weren't in the middle of touching | alaqatıla turmay edileqatıla turmayellethey weren't in the middle of touching |
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Conditional result (would) | menqatılır edimqatılır emI would touch | senqatılır ediŋqatılır eŋyou would touch | olqatılır ediqatılır edhe would touch | bizqatılır edikqatılır ekwe would touch | sizqatılır edigizqatılır egizyou all would touch | alaqatılır edileqatılır ellethey would touch |
| Conditional result (would) | menqatılmaz edimqatılmaz emI wouldn't touch | senqatılmaz ediŋqatılmaz eŋyou wouldn't touch | olqatılmaz ediqatılmaz edhe wouldn't touch | bizqatılmaz edikqatılmaz ekwe wouldn't touch | sizqatılmaz edigizqatılmaz egizyou all wouldn't touch | alaqatılmaz edileqatılmaz ellethey wouldn't touch |
| Conditional result (would) | ||||||
| Conditional result (would) | ||||||
| Past conditional result (would have) | menqatıllıq edimqatıllıq emI would have touched | senqatıllıq ediŋqatıllıq eŋyou would have touched | olqatıllıq ediqatıllıq edhe would have touched | bizqatıllıq edikqatıllıq ekwe would have touched | sizqatıllıq edigizqatıllıq egizyou all would have touched | alaqatıllıq edileqatıllıq ellethey would have touched |
| Past conditional result (would have) | menqatıllıq tül edimqatıllıq tül emI wouldn't have touched | senqatıllıq tül ediŋqatıllıq tül eŋyou wouldn't have touched | olqatıllıq tül ediqatıllıq tül edhe wouldn't have touched | bizqatıllıq tül edikqatıllıq tül ekwe wouldn't have touched | sizqatıllıq tül edigizqatıllıq tül egizyou all wouldn't have touched | alaqatıllıq tül edileqatıllıq tül ellethey wouldn't have touched |
| Past conditional result (would have) | ||||||
| Past conditional result (would have) |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditional | menqatılsamif I touch | senqatılsaŋif you touch | olqatılsaif he touches | bizqatılsaqif we touch | sizqatılsağızif you all touch | alaqatılsalaif they touch |
| Conditional | menqatılmasamif I don't touch | senqatılmasaŋif you don't touch | olqatılmasaif he doesn't touch | bizqatılmasaqif we don't touch | sizqatılmasağızif you all don't touch | alaqatılmasalaif they don't touch |
| Conditional | ||||||
| Conditional | ||||||
| Conditional, present real | menqatıla esemif I am touching | senqatıla eseŋif you are touching | olqatıla eseif he is touching | bizqatıla esekif we are touching | sizqatıla esegizif you all are touching | alaqatıla eseleif they are touching |
| Conditional, present real | menqatılmay esemif I am not touching | senqatılmay eseŋif you are not touching | olqatılmay eseif he is not touching | bizqatılmay esekif we are not touching | sizqatılmay esegizif you all are not touching | alaqatılmay eseleif they are not touching |
| Conditional, present real | ||||||
| Conditional, present real | ||||||
| Wish, present/future (if only) | menqatılsam ediqatılsam edif only I touched | senqatılsaŋ ediqatılsaŋ edif only you touched | olqatılsa ediqatılsaedif only he touched | bizqatılsaq ediqatılsaq edif only we touched | sizqatılsağız ediqatılsağız edif only you all touched | alaqatılsala ediqatılsalaedif only they touched |
| Wish, present/future (if only) | menqatılmasam ediqatılmasam edif only I didn't touch | senqatılmasaŋ ediqatılmasaŋ edif only you didn't touch | olqatılmasa ediqatılmasaedif only he didn't touch | bizqatılmasaq ediqatılmasaq edif only we didn't touch | sizqatılmasağız ediqatılmasağız edif only you all didn't touch | alaqatılmasala ediqatılmasalaedif only they didn't touch |
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Durative conditional | menqatılıb tursamif I carry on touching | senqatılıb tursaŋif you carry on touching | olqatılıb tursaif he carries on touching | bizqatılıb tursaqif we carry on touching | sizqatılıb tursağızif you all carry on touching | alaqatılıb tursalaif they carry on touching |
| Durative conditional | menqatılıb turmasamif I don't carry on touching | senqatılıb turmasaŋif you don't carry on touching | olqatılıb turmasaif he doesn't carry on touching | bizqatılıb turmasaqif we don't carry on touching | sizqatılıb turmasağızif you all don't carry on touching | alaqatılıb turmasalaif they don't carry on touching |
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional, present real | menqatılıb tura esemif I have kept touching | senqatılıb tura eseŋif you have kept touching | olqatılıb tura eseif he has kept touching | bizqatılıb tura esekif we have kept touching | sizqatılıb tura esegizif you all have kept touching | alaqatılıb tura eseleif they have kept touching |
| Durative conditional, present real | menqatılıb turmay esemif I haven't kept touching | senqatılıb turmay eseŋif you haven't kept touching | olqatılıb turmay eseif he hasn't kept touching | bizqatılıb turmay esekif we haven't kept touching | sizqatılıb turmay esegizif you all haven't kept touching | alaqatılıb turmay eseleif they haven't kept touching |
| Durative conditional, present real | ||||||
| Durative conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional | menqatıla tursamif I keep touching | senqatıla tursaŋif you keep touching | olqatıla tursaif he keeps touching | bizqatıla tursaqif we keep touching | sizqatıla tursağızif you all keep touching | alaqatıla tursalaif they keep touching |
| Progressive conditional | menqatılmay tursamif I keep on not touching | senqatılmay tursaŋif you keep on not touching | olqatılmay tursaif he keeps on not touching | bizqatılmay tursaqif we keep on not touching | sizqatılmay tursağızif you all keep on not touching | alaqatılmay tursalaif they keep on not touching |
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional, present real | menqatıla tura esemif I am in the middle of touching | senqatıla tura eseŋif you are in the middle of touching | olqatıla tura eseif he is in the middle of touching | bizqatıla tura esekif we are in the middle of touching | sizqatıla tura esegizif you all are in the middle of touching | alaqatıla tura eseleif they are in the middle of touching |
| Progressive conditional, present real | menqatılmay tura esemif I keep on not touching | senqatılmay tura eseŋif you keep on not touching | olqatılmay tura eseif he keeps on not touching | bizqatılmay tura esekif we keep on not touching | sizqatılmay tura esegizif you all keep on not touching | alaqatılmay tura eseleif they keep on not touching |
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Conditional, definite past1 | menqatıldım esemif I touched | senqatıldıŋ eseŋif you touched | olqatıldı eseif he touched | bizqatıldıq esekif we touched | sizqatıldığız esegizif you all touched | alaqatıldıla eseleif they touched |
| Conditional, definite past1 | menqatılmadım esemif I didn't touch | senqatılmadıŋ eseŋif you didn't touch | olqatılmadı eseif he didn't touch | bizqatılmadıq esekif we didn't touch | sizqatılmadığız esegizif you all didn't touch | alaqatılmadıla eseleif they didn't touch |
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, past real | menqatılğan esemif I did touch (indeed) | senqatılğan eseŋif you did touch (indeed) | olqatılğan eseif he did touch (indeed) | bizqatılğan esekif we did touch (indeed) | sizqatılğan esegizif you all did touch (indeed) | alaqatılğan eseleif they did touch (indeed) |
| Conditional, past real | menqatılmağan esemif I didn't touch (indeed) | senqatılmağan eseŋif you didn't touch (indeed) | olqatılmağan eseif he didn't touch (indeed) | bizqatılmağan esekif we didn't touch (indeed) | sizqatılmağan esegizif you all didn't touch (indeed) | alaqatılmağan eseleif they didn't touch (indeed) |
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, counterfactual | menqatılğan bolsamif I had touched | senqatılğan bolsaŋif you had touched | olqatılğan bolsaif he had touched | bizqatılğan bolsaqif we had touched | sizqatılğan bolsağızif you all had touched | alaqatılğan bolsalaif they had touched |
| Conditional, counterfactual | menqatılmağan bolsamif I hadn't touched | senqatılmağan bolsaŋif you hadn't touched | olqatılmağan bolsaif he hadn't touched | bizqatılmağan bolsaqif we hadn't touched | sizqatılmağan bolsağızif you all hadn't touched | alaqatılmağan bolsalaif they hadn't touched |
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Wish, past (if only I had) | menqatılğan bolsam ediqatılğan bolsam edif only I had touched | senqatılğan bolsaŋ ediqatılğan bolsaŋ edif only you had touched | olqatılğan bolsa ediqatılğan bolsaedif only he had touched | bizqatılğan bolsaq ediqatılğan bolsaq edif only we had touched | sizqatılğan bolsağız ediqatılğan bolsağız edif only you all had touched | alaqatılğan bolsala ediqatılğan bolsalaedif only they had touched |
| Wish, past (if only I had) | menqatılmağan bolsam ediqatılmağan bolsam edif only I hadn't touched | senqatılmağan bolsaŋ ediqatılmağan bolsaŋ edif only you hadn't touched | olqatılmağan bolsa ediqatılmağan bolsaedif only he hadn't touched | bizqatılmağan bolsaq ediqatılmağan bolsaq edif only we hadn't touched | sizqatılmağan bolsağız ediqatılmağan bolsağız edif only you all hadn't touched | alaqatılmağan bolsala ediqatılmağan bolsalaedif only they hadn't touched |
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Conditional, aorist | menqatılır esemif I will touch | senqatılır eseŋif you will touch | olqatılır eseif he will touch | bizqatılır esekif we will touch | sizqatılır esegizif you all will touch | alaqatılır eseleif they will touch |
| Conditional, aorist | menqatılmaz esemif I won't touch | senqatılmaz eseŋif you won't touch | olqatılmaz eseif he won't touch | bizqatılmaz esekif we won't touch | sizqatılmaz esegizif you all won't touch | alaqatılmaz eseleif they won't touch |
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, future | menqatıllıq esemif I am going to touch | senqatıllıq eseŋif you are going to touch | olqatıllıq eseif he is going to touch | bizqatıllıq esekif we are going to touch | sizqatıllıq esegizif you all are going to touch | alaqatıllıq eseleif they are going to touch |
| Conditional, future | menqatıllıq tül esemif I am not going to touch | senqatıllıq tül eseŋif you are not going to touch | olqatıllıq tül eseif he is not going to touch | bizqatıllıq tül esekif we are not going to touch | sizqatıllıq tül esegizif you all are not going to touch | alaqatıllıq tül eseleif they are not going to touch |
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, counterfactual future | menqatıllıq bolsamif I were going to touch | senqatıllıq bolsaŋif you were going to touch | olqatıllıq bolsaif he were going to touch | bizqatıllıq bolsaqif we were going to touch | sizqatıllıq bolsağızif you all were going to touch | alaqatıllıq bolsalaif they were going to touch |
| Conditional, counterfactual future | menqatılmazlıq bolsamif I were not going to touch | senqatılmazlıq bolsaŋif you were not going to touch | olqatılmazlıq bolsaif he were not going to touch | bizqatılmazlıq bolsaqif we were not going to touch | sizqatılmazlıq bolsağızif you all were not going to touch | alaqatılmazlıq bolsalaif they were not going to touch |
| Conditional, counterfactual future | ||||||
| Conditional, counterfactual future |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso qatıldıŋ ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing) | menqatıla bolurmaI must be touching | senqatıla bolursayou must be touching | olqatıla bolurhe must be touching | bizqatıla bolurbuzwe must be touching | sizqatıla bolursuzyou all must be touching | alaqatıla bolurlathey must be touching |
| Inference, present (must be doing) | menqatılmay bolurmaI must not be touching | senqatılmay bolursayou must not be touching | olqatılmay bolurhe must not be touching | bizqatılmay bolurbuzwe must not be touching | sizqatılmay bolursuzyou all must not be touching | alaqatılmay bolurlathey must not be touching |
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | menqatıla tura bolurmaI must be in the middle of touching | senqatıla tura bolursayou must be in the middle of touching | olqatıla tura bolurhe must be in the middle of touching | bizqatıla tura bolurbuzwe must be in the middle of touching | sizqatıla tura bolursuzyou all must be in the middle of touching | alaqatıla tura bolurlathey must be in the middle of touching |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | menqatılmay tura bolurmaI must keep on not touching | senqatılmay tura bolursayou must keep on not touching | olqatılmay tura bolurhe must keep on not touching | bizqatılmay tura bolurbuzwe must keep on not touching | sizqatılmay tura bolursuzyou all must keep on not touching | alaqatılmay tura bolurlathey must keep on not touching |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference (must have) | menqatılğan bolurmaI must have touched | senqatılğan bolursayou must have touched | olqatılğan bolurhe must have touched | bizqatılğan bolurbuzwe must have touched | sizqatılğan bolursuzyou all must have touched | alaqatılğan bolurlathey must have touched |
| Inference (must have) | menqatılmağan bolurmaI must not have touched | senqatılmağan bolursayou must not have touched | olqatılmağan bolurhe must not have touched | bizqatılmağan bolurbuzwe must not have touched | sizqatılmağan bolursuzyou all must not have touched | alaqatılmağan bolurlathey must not have touched |
| Inference (must have) | ||||||
| Inference (must have) | ||||||
| Inference, future (must be going to) | menqatıllıq bolurmaI must be going to touch | senqatıllıq bolursayou must be going to touch | olqatıllıq bolurhe must be going to touch | bizqatıllıq bolurbuzwe must be going to touch | sizqatıllıq bolursuzyou all must be going to touch | alaqatıllıq bolurlathey must be going to touch |
| Inference, future (must be going to) | menqatılmazlıq bolurmaI must not be going to touch | senqatılmazlıq bolursayou must not be going to touch | olqatılmazlıq bolurhe must not be going to touch | bizqatılmazlıq bolurbuzwe must not be going to touch | sizqatılmazlıq bolursuzyou all must not be going to touch | alaqatılmazlıq bolurlathey must not be going to touch |
| Inference, future (must be going to) | ||||||
| Inference, future (must be going to) |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestions | menqatılayımlet me touch | senqatıl!touch! | olqatılsınlet him touch | bizqatılayıqlet's touch | sizqatılığız!touch, you all! | alaqatılsınlalet them touch |
| Commands & suggestions | menqatılmayımlet me not touch | senqatılma!don't touch! | olqatılmasınlet him not touch | bizqatılmayıqlet's not touch | sizqatılmağız!don't touch, you all! | alaqatılmasınlalet them not touch |
| Commands & suggestions | menqatılayımmı?shall I touch? | olqatılsınmı?should he touch? | bizqatılayıqmı?shall we touch? | alaqatılsınlamı?should they touch? | ||
| Commands & suggestions | menqatılmayımmı?shall I not touch? | olqatılmasınmı?should he not touch? | bizqatılmayıqmı?shall we not touch? | alaqatılmasınlamı?should they not touch? | ||
| Requests | senqatılçı2qatılçınplease touch | olqatılsınçıdo let him touch | sizqatılçığızplease touch (plural/polite) | alaqatılsınlaçıdo let them touch | ||
| Requests | senqatılmaçı2qatılmaçınplease don't touch | olqatılmasınçıdo let him not touch | sizqatılmaçığızplease don't touch (plural/polite) | alaqatılmasınlaçıdo let them not touch | ||
| Requests | ||||||
| Requests | ||||||
| Blessings & curses — may you… | senqatılğınqatılğımay you touch | |||||
| Blessings & curses — may you… | senqatılmağınqatılmağımay you not touch | |||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | menqatılğay edim qatılğa edimwould that I touched | senqatılğay ediŋ qatılğa ediŋwould that you touched | olqatılğay edi qatılğa ediwould that he touched | bizqatılğay edik qatılğa edikwould that we touched | sizqatılğay edigiz qatılğa edigizwould that you all touched | alaqatılğay edile qatılğa edilewould that they touched |
| Optative wish (-ğay + edi) | menqatılmağay edim qatılmağa edimwould that I did not touch | senqatılmağay ediŋ qatılmağa ediŋwould that you did not touch | olqatılmağay edi qatılmağa ediwould that he did not touch | bizqatılmağay edik qatılmağa edikwould that we did not touch | sizqatılmağay edigiz qatılmağa edigizwould that you all did not touch | alaqatılmağay edile qatılmağa edilewould that they did not touch |
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Let someone… (commands) | menqatılmağa qoyayımqatılma qoyayımlet me allow someone to touch | senqatılmağa qoy!qatılma qoy!let someone touch! | olqatılmağa qoysunqatılma qoysunlet him allow someone to touch | bizqatılmağa qoyayıqqatılma qoyayıqlet's allow someone to touch | sizqatılmağa qoyuğuz!qatılma qoyuğuz!let someone touch, you all! | alaqatılmağa qoysunlaqatılma qoysunlalet them allow someone to touch |
| Let someone… (commands) | menqatılmağa qoymayımqatılma qoymayımlet me not allow someone to touch | senqatılmağa qoyma!qatılma qoyma!don't let someone touch! | olqatılmağa qoymasınqatılma qoymasınlet him not allow someone to touch | bizqatılmağa qoymayıqqatılma qoymayıqlet's not allow someone to touch | sizqatılmağa qoymağız!qatılma qoymağız!don't let someone touch, you all! | alaqatılmağa qoymasınlaqatılma qoymasınlalet them not allow someone to touch |
| Let someone… (commands) | menqatılmağa qoyayımmı?qatılma qoyayımmı?shall I allow someone to touch? | olqatılmağa qoysunmu?qatılma qoysunmu?should he allow someone to touch? | bizqatılmağa qoyayıqmı?qatılma qoyayıqmı?shall we allow someone to touch? | alaqatılmağa qoysunlamı?qatılma qoysunlamı?should they allow someone to touch? | ||
| Let someone… (commands) | menqatılmağa qoymayımmı?qatılma qoymayımmı?shall I not allow someone to touch? | olqatılmağa qoymasınmı?qatılma qoymasınmı?should he not allow someone to touch? | bizqatılmağa qoymayıqmı?qatılma qoymayıqmı?shall we not allow someone to touch? | alaqatılmağa qoymasınlamı?qatılma qoymasınlamı?should they not allow someone to touch? | ||
| Let someone… (present) | menqatılmağa qoyamaqatılma qoyamaI allow someone to touch | senqatılmağa qoyasaqatılma qoyasayou allow someone to touch | olqatılmağa qoyadıqatılma qoyadıhe allows someone to touch | bizqatılmağa qoyabızqatılma qoyabızwe allow someone to touch | sizqatılmağa qoyasızqatılma qoyasızyou all allow someone to touch | alaqatılmağa qoyadılaqatılma qoyadılathey allow someone to touch |
| Let someone… (present) | menqatılmağa qoymaymaqatılma qoymaymaI don't allow someone to touch | senqatılmağa qoymaysaqatılma qoymaysayou don't allow someone to touch | olqatılmağa qoymaydıqatılma qoymaydıhe doesn't allow someone to touch | bizqatılmağa qoymaybızqatılma qoymaybızwe don't allow someone to touch | sizqatılmağa qoymaysızqatılma qoymaysızyou all don't allow someone to touch | alaqatılmağa qoymaydılaqatılma qoymaydılathey don't allow someone to touch |
| Let someone… (present) | menqatılmağa qoyamamı?qatılma qoyamamı?do I allow someone to touch? | senqatılmağa qoyamısa?qatılma qoyamısa?do you allow someone to touch? | olqatılmağa qoyamıdı?qatılma qoyamıdı?does he allow someone to touch? | bizqatılmağa qoyabızmı?qatılma qoyabızmı?do we allow someone to touch? | sizqatılmağa qoyamısız?qatılma qoyamısız?do you all allow someone to touch? | alaqatılmağa qoyamıdıla?qatılma qoyamıdıla?do they allow someone to touch? |
| Let someone… (present) | menqatılmağa qoymaymamı?qatılma qoymaymamı?don't I allow someone to touch? | senqatılmağa qoymaymısa?qatılma qoymaymısa?don't you allow someone to touch? | olqatılmağa qoymaymıdı?qatılma qoymaymıdı?doesn't he allow someone to touch? | bizqatılmağa qoymaybızmı?qatılma qoymaybızmı?don't we allow someone to touch? | sizqatılmağa qoymaymısız?qatılma qoymaymısız?don't you all allow someone to touch? | alaqatılmağa qoymaymıdıla?qatılma qoymaymıdıla?don't they allow someone to touch? |
| Let someone… (past) | menqatılmağa qoydumqatılma qoydumI allowed someone to touch | senqatılmağa qoyduŋqatılma qoyduŋyou allowed someone to touch | olqatılmağa qoyduqatılma qoyduhe allowed someone to touch | bizqatılmağa qoyduqqatılma qoyduqwe allowed someone to touch | sizqatılmağa qoyduğuzqatılma qoyduğuzyou all allowed someone to touch | alaqatılmağa qoydulaqatılma qoydulathey allowed someone to touch |
| Let someone… (past) | menqatılmağa qoymadımqatılma qoymadımI didn't allow someone to touch | senqatılmağa qoymadıŋqatılma qoymadıŋyou didn't allow someone to touch | olqatılmağa qoymadıqatılma qoymadıhe didn't allow someone to touch | bizqatılmağa qoymadıqqatılma qoymadıqwe didn't allow someone to touch | sizqatılmağa qoymadığızqatılma qoymadığızyou all didn't allow someone to touch | alaqatılmağa qoymadılaqatılma qoymadılathey didn't allow someone to touch |
| Let someone… (past) | menqatılmağa qoydummu?qatılma qoydummu?did I allow someone to touch? | senqatılmağa qoyduŋmu?qatılma qoyduŋmu?did you allow someone to touch? | olqatılmağa qoydumu?qatılma qoydumu?did he allow someone to touch? | bizqatılmağa qoyduqmu?qatılma qoyduqmu?did we allow someone to touch? | sizqatılmağa qoyduğuzmu?qatılma qoyduğuzmu?did you all allow someone to touch? | alaqatılmağa qoydulamı?qatılma qoydulamı?did they allow someone to touch? |
| Let someone… (past) | menqatılmağa qoymadımmı?qatılma qoymadımmı?didn't I allow someone to touch? | senqatılmağa qoymadıŋmı?qatılma qoymadıŋmı?didn't you allow someone to touch? | olqatılmağa qoymadımı?qatılma qoymadımı?didn't he allow someone to touch? | bizqatılmağa qoymadıqmı?qatılma qoymadıqmı?didn't we allow someone to touch? | sizqatılmağa qoymadığızmı?qatılma qoymadığızmı?didn't you all allow someone to touch? | alaqatılmağa qoymadılamı?qatılma qoymadılamı?didn't they allow someone to touch? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
qatılalırğa be able to touch · qatılalmazğa be unable to touch
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — present | menqatılalamaI can touch | senqatılalasayou can touch | olqatılaladıhe can touch | bizqatılalabızwe can touch | sizqatılalasızyou all can touch | alaqatılaladılathey can touch |
| Ability — present | menqatılalmaymaI can't touch | senqatılalmaysayou can't touch | olqatılalmaydıhe can't touch | bizqatılalmaybızwe can't touch | sizqatılalmaysızyou all can't touch | alaqatılalmaydılathey can't touch |
| Ability — present | menqatılalamamı? qatılalamıma?can I touch? | senqatılalamısa?can you touch? | olqatılalamıdı?can he touch? | bizqatılalabızmı? qatılalamıbız?can we touch? | sizqatılalamısız?can you all touch? | alaqatılalamıdıla?can they touch? |
| Ability — present | menqatılalmaymamı? qatılalmaymıma?can't I touch? | senqatılalmaymısa?can't you touch? | olqatılalmaymıdı?can't he touch? | bizqatılalmaybızmı? qatılalmaymıbız?can't we touch? | sizqatılalmaymısız?can't you all touch? | alaqatılalmaymıdıla?can't they touch? |
| Ability — if I can… | menqatılalsamif I can touch | senqatılalsaŋif you can touch | olqatılalsaif he can touch | bizqatılalsaqif we can touch | sizqatılalsağızif you all can touch | alaqatılalsalaif they can touch |
| Ability — if I can… | menqatılalmasamif I can't touch | senqatılalmasaŋif you can't touch | olqatılalmasaif he can't touch | bizqatılalmasaqif we can't touch | sizqatılalmasağızif you all can't touch | alaqatılalmasalaif they can't touch |
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — simple past | menqatılaldımI was able to touch | senqatılaldıŋyou were able to touch | olqatılaldıhe was able to touch | bizqatılaldıqwe were able to touch | sizqatılaldığızyou all were able to touch | alaqatılaldılathey were able to touch |
| Ability — simple past | menqatılalmadımI could not touch | senqatılalmadıŋyou could not touch | olqatılalmadıhe could not touch | bizqatılalmadıqwe could not touch | sizqatılalmadığızyou all could not touch | alaqatılalmadılathey could not touch |
| Ability — simple past | menqatılaldımmı?was I able to touch? | senqatılaldıŋmı?were you able to touch? | olqatılaldımı?was he able to touch? | bizqatılaldıqmı?were we able to touch? | sizqatılaldığızmı?were you all able to touch? | alaqatılaldılamı?were they able to touch? |
| Ability — simple past | menqatılalmadımmı?couldn't I touch? | senqatılalmadıŋmı?couldn't you touch? | olqatılalmadımı?couldn't he touch? | bizqatılalmadıqmı?couldn't we touch? | sizqatılalmadığızmı?couldn't you all touch? | alaqatılalmadılamı?couldn't they touch? |
| Ability — perfect / -ğan past | menqatılalğanmaI have been able to touch | senqatılalğansayou have been able to touch | olqatılalğandıhe has been able to touch | bizqatılalğanbızwe have been able to touch | sizqatılalğansızyou all have been able to touch | alaqatılalğandılathey have been able to touch |
| Ability — perfect / -ğan past | menqatılalmağanmaI haven't been able to touch | senqatılalmağansayou haven't been able to touch | olqatılalmağandıhe hasn't been able to touch | bizqatılalmağanbızwe haven't been able to touch | sizqatılalmağansızyou all haven't been able to touch | alaqatılalmağandılathey haven't been able to touch |
| Ability — perfect / -ğan past | menqatılalğanmamı? qatılalğanmıma?have I been able to touch? | senqatılalğanmısa?have you been able to touch? | olqatılalğanmıdı?has he been able to touch? | bizqatılalğanbızmı? qatılalğanmıbız?have we been able to touch? | sizqatılalğanmısız?have you all been able to touch? | alaqatılalğanmıdıla?have they been able to touch? |
| Ability — perfect / -ğan past | menqatılalmağanmamı? qatılalmağanmıma?haven't I been able to touch? | senqatılalmağanmısa?haven't you been able to touch? | olqatılalmağanmıdı?hasn't he been able to touch? | bizqatılalmağanbızmı? qatılalmağanmıbız?haven't we been able to touch? | sizqatılalmağanmısız?haven't you all been able to touch? | alaqatılalmağanmıdıla?haven't they been able to touch? |
| Ability — past perfect | menqatılalğan edimqatılalğanemI had been able to touch | senqatılalğan ediŋqatılalğaneŋyou had been able to touch | olqatılalğan ediqatılalğanedhe had been able to touch | bizqatılalğan edikqatılalğanekwe had been able to touch | sizqatılalğan edigizqatılalğanegizyou all had been able to touch | alaqatılalğan edileqatılalğanellethey had been able to touch |
| Ability — past perfect | menqatılalmağan edimqatılalmağanemI hadn't been able to touch | senqatılalmağan ediŋqatılalmağaneŋyou hadn't been able to touch | olqatılalmağan ediqatılalmağanedhe hadn't been able to touch | bizqatılalmağan edikqatılalmağanekwe hadn't been able to touch | sizqatılalmağan edigizqatılalmağanegizyou all hadn't been able to touch | alaqatılalmağan edileqatılalmağanellethey hadn't been able to touch |
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past background | menqatılala edimqatılalaemI could touch | senqatılala ediŋqatılalaeŋyou could touch | olqatılala ediqatılalaedhe could touch | bizqatılala edikqatılalaekwe could touch | sizqatılala edigizqatılalaegizyou all could touch | alaqatılala edileqatılalaellethey could touch |
| Ability — past background | menqatılalmay edimqatılalmayemI could not touch | senqatılalmay ediŋqatılalmayeŋyou could not touch | olqatılalmay ediqatılalmayedhe could not touch | bizqatılalmay edikqatılalmayekwe could not touch | sizqatılalmay edigizqatılalmayegizyou all could not touch | alaqatılalmay edileqatılalmayellethey could not touch |
| Ability — past background | ||||||
| Ability — past background | ||||||
| Ability — future I | menqatılalırmaI will be able to touch | senqatılalırsayou will be able to touch | olqatılalırhe will be able to touch | bizqatılalırbızwe will be able to touch | sizqatılalırsızyou all will be able to touch | alaqatılalırlathey will be able to touch |
| Ability — future I | menqatılalmazmaI won't be able to touch | senqatılalmazsayou won't be able to touch | olqatılalmazhe won't be able to touch | bizqatılalmazbızwe won't be able to touch | sizqatılalmazsızyou all won't be able to touch | alaqatılalmazlathey won't be able to touch |
| Ability — future I | menqatılalırmamı? qatılalırmıma?will I be able to touch? | senqatılalırmısa?will you be able to touch? | olqatılalırmı?will he be able to touch? | bizqatılalırbızmı? qatılalırmıbız?will we be able to touch? | sizqatılalırmısız?will you all be able to touch? | alaqatılalırlamı? qatılalırmıla?will they be able to touch? |
| Ability — future I | menqatılalmazmamı? qatılalmazmıma?won't I be able to touch? | senqatılalmazmısa?won't you be able to touch? | olqatılalmazmı?won't he be able to touch? | bizqatılalmazbızmı? qatılalmazmıbız?won't we be able to touch? | sizqatılalmazmısız?won't you all be able to touch? | alaqatılalmazlamı? qatılalmazmıla?won't they be able to touch? |
| Ability — future II | menqatılallıqmaI am going to be able to touch | senqatılallıqsayou are going to be able to touch | olqatılallıqdıhe is going to be able to touch | bizqatılallıqbızwe are going to be able to touch | sizqatılallıqsızyou all are going to be able to touch | alaqatılallıqdılathey are going to be able to touch |
| Ability — future II | menqatılallıq tülmeI am not going to be able to touch | senqatılallıq tülseyou are not going to be able to touch | olqatılallıq tüldühe is not going to be able to touch | bizqatılallıq tülbüzwe are not going to be able to touch | sizqatılallıq tülsüzyou all are not going to be able to touch | alaqatılallıq tüldülethey are not going to be able to touch |
| Ability — future II | menqatılallıqmamı? qatılallıqmıma?am I going to be able to touch? | senqatılallıqmısa?are you going to be able to touch? | olqatılallıqmıdı?is he going to be able to touch? | bizqatılallıqbızmı? qatılallıqmıbız?are we going to be able to touch? | sizqatılallıqmısız?are you all going to be able to touch? | alaqatılallıqmıdıla?are they going to be able to touch? |
| Ability — future II | menqatılallıq tülmüme?aren't I going to be able to touch? | senqatılallıq tülmüse?aren't you going to be able to touch? | olqatılallıq tülmüdü?isn't he going to be able to touch? | bizqatılallıq tülmübüz?aren't we going to be able to touch? | sizqatılallıq tülmüsüz?aren't you all going to be able to touch? | alaqatılallıq tülmüdüle?aren't they going to be able to touch? |
| Ability — would be able to… | menqatılalır edimqatılalır emI would be able to touch | senqatılalır ediŋqatılalır eŋyou would be able to touch | olqatılalır ediqatılalır edhe would be able to touch | bizqatılalır edikqatılalır ekwe would be able to touch | sizqatılalır edigizqatılalır egizyou all would be able to touch | alaqatılalır edileqatılalır ellethey would be able to touch |
| Ability — would be able to… | menqatılalmaz edimqatılalmaz emI wouldn't be able to touch | senqatılalmaz ediŋqatılalmaz eŋyou wouldn't be able to touch | olqatılalmaz ediqatılalmaz edhe wouldn't be able to touch | bizqatılalmaz edikqatılalmaz ekwe wouldn't be able to touch | sizqatılalmaz edigizqatılalmaz egizyou all wouldn't be able to touch | alaqatılalmaz edileqatılalmaz ellethey wouldn't be able to touch |
| Ability — would be able to… | ||||||
| Ability — would be able to… | ||||||
| Second-person optative — ability | senqatılalğınqatılalğımay you be able to touch | |||||
| Second-person optative — ability | senqatılalmağınqatılalmağımay you not be able to touch | |||||
| Second-person optative — ability | ||||||
| Second-person optative — ability |
With another word
| Frame | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Wanting and intending | ||||||
| want to | menqatılırğa izleymeI want to touch | senqatılırğa izleyseyou want to touch | olqatılırğa izleydihe wants to touch | bizqatılırğa izleybizwe want to touch | sizqatılırğa izleysizyou all want to touch | alaqatılırğa izleydilethey want to touch |
| want to | menqatılırğa izlemeymeI do not want to touch | senqatılırğa izlemeyseyou do not want to touch | olqatılırğa izlemeydihe does not want to touch | bizqatılırğa izlemeybizwe do not want to touch | sizqatılırğa izlemeysizyou all do not want to touch | alaqatılırğa izlemeydilethey do not want to touch |
| would like to | menqatılırğa süemeI would like to touch | senqatılırğa süeseyou would like to touch | olqatılırğa süedihe would like to touch | bizqatılırğa süebizwe would like to touch | sizqatılırğa süesizyou all would like to touch | alaqatılırğa süedilethey would like to touch |
| would like to | menqatılırğa süymeymeI would not like to touch | senqatılırğa süymeyseyou would not like to touch | olqatılırğa süymeydihe would not like to touch | bizqatılırğa süymeybizwe would not like to touch | sizqatılırğa süymeysizyou all would not like to touch | alaqatılırğa süymeydilethey would not like to touch |
| hope to | menqatılırğa umutlanamaI hope to touch | senqatılırğa umutlanasayou hope to touch | olqatılırğa umutlanadıhe hopes to touch | bizqatılırğa umutlanabızwe hope to touch | sizqatılırğa umutlanasızyou all hope to touch | alaqatılırğa umutlanadılathey hope to touch |
| hope to | menqatılırğa umutlanmaymaI do not hope to touch | senqatılırğa umutlanmaysayou do not hope to touch | olqatılırğa umutlanmaydıhe does not hope to touch | bizqatılırğa umutlanmaybızwe do not hope to touch | sizqatılırğa umutlanmaysızyou all do not hope to touch | alaqatılırğa umutlanmaydılathey do not hope to touch |
| be about to | menqatılırğa deb turamaI am about to touch | senqatılırğa deb turasayou are about to touch | olqatılırğa deb turadıhe is about to touch | bizqatılırğa deb turabızwe are about to touch | sizqatılırğa deb turasızyou all are about to touch | alaqatılırğa deb turadılathey are about to touch |
| be about to | menqatılırğa deb turmaymaI am not about to touch | senqatılırğa deb turmaysayou are not about to touch | olqatılırğa deb turmaydıhe is not about to touch | bizqatılırğa deb turmaybızwe are not about to touch | sizqatılırğa deb turmaysızyou all are not about to touch | alaqatılırğa deb turmaydılathey are not about to touch |
| Need and obligation | ||||||
| need to | menqatılırğa kerekmeI need to touch | senqatılırğa kerekseyou need to touch | olqatılırğa kerekdihe needs to touch | bizqatılırğa kerekbizwe need to touch | sizqatılırğa kereksizyou all need to touch | alaqatılırğa kerekdilethey need to touch |
| need to | menqatılırğa kerek tülmeI do not need to touch | senqatılırğa kerek tülseyou do not need to touch | olqatılırğa kerek tüldühe does not need to touch | bizqatılırğa kerek tülbüzwe do not need to touch | sizqatılırğa kerek tülsüzyou all do not need to touch | alaqatılırğa kerek tüldülethey do not need to touch |
| have to | menmenŋe qatılırğa tüşediI have to touch | sensenŋe qatılırğa tüşediyou have to touch | olaŋa qatılırğa tüşedihe has to touch | bizbizge qatılırğa tüşediwe have to touch | sizsizge qatılırğa tüşediyou all have to touch | alaalağa qatılırğa tüşedithey have to touch |
| have to | menmenŋe qatılırğa tüşmeydiI do not have to touch | sensenŋe qatılırğa tüşmeydiyou do not have to touch | olaŋa qatılırğa tüşmeydihe does not have to touch | bizbizge qatılırğa tüşmeydiwe do not have to touch | sizsizge qatılırğa tüşmeydiyou all do not have to touch | alaalağa qatılırğa tüşmeydithey do not have to touch |
| be obliged to | menqatılırğa borçlumaI am obliged to touch | senqatılırğa borçlusayou are obliged to touch | olqatılırğa borçluduhe is obliged to touch | bizqatılırğa borçlubuzwe are obliged to touch | sizqatılırğa borçlusuzyou all are obliged to touch | alaqatılırğa borçludulathey are obliged to touch |
| be obliged to | menqatılırğa borçlu tülmeI am not obliged to touch | senqatılırğa borçlu tülseyou are not obliged to touch | olqatılırğa borçlu tüldühe is not obliged to touch | bizqatılırğa borçlu tülbüzwe are not obliged to touch | sizqatılırğa borçlu tülsüzyou all are not obliged to touch | alaqatılırğa borçlu tüldülethey are not obliged to touch |
| Possibility and permission | ||||||
| have a way to | menqatılırğa madarım bardıI have a way to touch | senqatılırğa madarıŋ bardıyou have a way to touch | olqatılırğa madarı bardıhe has a way to touch | bizqatılırğa madarıbız bardıwe have a way to touch | sizqatılırğa madarığız bardıyou all have a way to touch | alaqatılırğa madarları bardıthey have a way to touch |
| have a way to | menqatılırğa madarım joqduI have no way to touch | senqatılırğa madarıŋ joqduyou have no way to touch | olqatılırğa madarı joqduhe has no way to touch | bizqatılırğa madarıbız joqduwe have no way to touch | sizqatılırğa madarığız joqduyou all have no way to touch | alaqatılırğa madarları joqduthey have no way to touch |
| be free to | menqatılırğa erkinligim bardıI am free to touch | senqatılırğa erkinligiŋ bardıyou are free to touch | olqatılırğa erkinligi bardıhe is free to touch | bizqatılırğa erkinligibiz bardıwe are free to touch | sizqatılırğa erkinligigiz bardıyou all are free to touch | alaqatılırğa erkinlikleri bardıthey are free to touch |
| be free to | menqatılırğa erkinligim joqduI am not free to touch | senqatılırğa erkinligiŋ joqduyou are not free to touch | olqatılırğa erkinligi joqduhe is not free to touch | bizqatılırğa erkinligibiz joqduwe are not free to touch | sizqatılırğa erkinligigiz joqduyou all are not free to touch | alaqatılırğa erkinlikleri joqduthey are not free to touch |
| be possible to | menmenŋe qatılırğa bolluqduit is possible for me to touch | sensenŋe qatılırğa bolluqduit is possible for you to touch | olaŋa qatılırğa bolluqduit is possible for him to touch | bizbizge qatılırğa bolluqduit is possible for us to touch | sizsizge qatılırğa bolluqduit is possible for you all to touch | alaalağa qatılırğa bolluqduit is possible for them to touch |
| be possible to | menmenŋe qatılırğa bolluq tüldüit is not possible for me to touch | sensenŋe qatılırğa bolluq tüldüit is not possible for you to touch | olaŋa qatılırğa bolluq tüldüit is not possible for him to touch | bizbizge qatılırğa bolluq tüldüit is not possible for us to touch | sizsizge qatılırğa bolluq tüldüit is not possible for you all to touch | alaalağa qatılırğa bolluq tüldüit is not possible for them to touch |
| be ready to | menqatılırğa hazırmaI am ready to touch | senqatılırğa hazırsayou are ready to touch | olqatılırğa hazırdıhe is ready to touch | bizqatılırğa hazırbızwe are ready to touch | sizqatılırğa hazırsızyou all are ready to touch | alaqatılırğa hazırdılathey are ready to touch |
| be ready to | menqatılırğa hazır tülmeI am not ready to touch | senqatılırğa hazır tülseyou are not ready to touch | olqatılırğa hazır tüldühe is not ready to touch | bizqatılırğa hazır tülbüzwe are not ready to touch | sizqatılırğa hazır tülsüzyou all are not ready to touch | alaqatılırğa hazır tüldülethey are not ready to touch |
| Trying, agreeing, hurrying, fearing | ||||||
| try to | menqatılırğa küreşemeI am trying to touch | senqatılırğa küreşeseyou are trying to touch | olqatılırğa küreşedihe is trying to touch | bizqatılırğa küreşebizwe are trying to touch | sizqatılırğa küreşesizyou all are trying to touch | alaqatılırğa küreşedilethey are trying to touch |
| try to | menqatılırğa küreşmeymeI am not trying to touch | senqatılırğa küreşmeyseyou are not trying to touch | olqatılırğa küreşmeydihe is not trying to touch | bizqatılırğa küreşmeybizwe are not trying to touch | sizqatılırğa küreşmeysizyou all are not trying to touch | alaqatılırğa küreşmeydilethey are not trying to touch |
| agree to | menqatılırğa unaymaI agree to touch | senqatılırğa unaysayou agree to touch | olqatılırğa unaydıhe agrees to touch | bizqatılırğa unaybızwe agree to touch | sizqatılırğa unaysızyou all agree to touch | alaqatılırğa unaydılathey agree to touch |
| agree to | menqatılırğa unamaymaI refuse to touch | senqatılırğa unamaysayou refuse to touch | olqatılırğa unamaydıhe refuses to touch | bizqatılırğa unamaybızwe refuse to touch | sizqatılırğa unamaysızyou all refuse to touch | alaqatılırğa unamaydılathey refuse to touch |
| hurry to | menqatılırğa aşığamaI am in a hurry to touch | senqatılırğa aşığasayou are in a hurry to touch | olqatılırğa aşığadıhe is in a hurry to touch | bizqatılırğa aşığabızwe are in a hurry to touch | sizqatılırğa aşığasızyou all are in a hurry to touch | alaqatılırğa aşığadılathey are in a hurry to touch |
| hurry to | menqatılırğa aşıqmaymaI am in no hurry to touch | senqatılırğa aşıqmaysayou are in no hurry to touch | olqatılırğa aşıqmaydıhe is in no hurry to touch | bizqatılırğa aşıqmaybızwe are in no hurry to touch | sizqatılırğa aşıqmaysızyou all are in no hurry to touch | alaqatılırğa aşıqmaydılathey are in no hurry to touch |
| be afraid to | menqatılırğa qorqamaI am afraid to touch | senqatılırğa qorqasayou are afraid to touch | olqatılırğa qorqadıhe is afraid to touch | bizqatılırğa qorqabızwe are afraid to touch | sizqatılırğa qorqasızyou all are afraid to touch | alaqatılırğa qorqadılathey are afraid to touch |
| be afraid to | menqatılırğa qorqmaymaI am not afraid to touch | senqatılırğa qorqmaysayou are not afraid to touch | olqatılırğa qorqmaydıhe is not afraid to touch | bizqatılırğa qorqmaybızwe are not afraid to touch | sizqatılırğa qorqmaysızyou all are not afraid to touch | alaqatılırğa qorqmaydılathey are not afraid to touch |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negated | menqatıla bolmazmaI can't be touching | senqatıla bolmazsayou can't be touching | olqatıla bolmazhe can't be touching | bizqatıla bolmazbızwe can't be touching | sizqatıla bolmazsızyou all can't be touching | alaqatıla bolmazlathey can't be touching |
| Inference, present — double negation | menqatılmay bolmazmaI must be touching (emphatic) | senqatılmay bolmazsayou must be touching (emphatic) | olqatılmay bolmazhe must be touching (emphatic) | bizqatılmay bolmazbızwe must be touching (emphatic) | sizqatılmay bolmazsızyou all must be touching (emphatic) | alaqatılmay bolmazlathey must be touching (emphatic) |
| Progressive conditional — auxiliary negated | menqatıla turmasamif I don't keep touching | senqatıla turmasaŋif you don't keep touching | olqatıla turmasaif he doesn't keep touching | bizqatıla turmasaqif we don't keep touching | sizqatıla turmasağızif you all don't keep touching | alaqatıla turmasalaif they don't keep touching |
| Inference, progressive — auxiliary negated | menqatıla tura bolmazmaI can't be in the middle of touching | senqatıla tura bolmazsayou can't be in the middle of touching | olqatıla tura bolmazhe can't be in the middle of touching | bizqatıla tura bolmazbızwe can't be in the middle of touching | sizqatıla tura bolmazsızyou all can't be in the middle of touching | alaqatıla tura bolmazlathey can't be in the middle of touching |
| Inference, progressive — double negation | menqatılmay tura bolmazmaI must keep on not touching (emphatic) | senqatılmay tura bolmazsayou must keep on not touching (emphatic) | olqatılmay tura bolmazhe must keep on not touching (emphatic) | bizqatılmay tura bolmazbızwe must keep on not touching (emphatic) | sizqatılmay tura bolmazsızyou all must keep on not touching (emphatic) | alaqatılmay tura bolmazlathey must keep on not touching (emphatic) |
| Progressive — verb negated | menqatılmay turamaI keep on not touching | senqatılmay turasayou keep on not touching | olqatılmay turadıhe keeps on not touching | bizqatılmay turabızwe keep on not touching | sizqatılmay turasızyou all keep on not touching | alaqatılmay turadılathey keep on not touching |
| Progressive — double negation | menqatılmay turmaymaI am not keeping on not touching | senqatılmay turmaysayou are not keeping on not touching | olqatılmay turmaydıhe is not keeping on not touching | bizqatılmay turmaybızwe are not keeping on not touching | sizqatılmay turmaysızyou all are not keeping on not touching | alaqatılmay turmaydılathey are not keeping on not touching |
| Progressive — double negation | menqatılmay turmaymımaaren't I keeping on not touching? | senqatılmay turmaymısaaren't you keeping on not touching? | olqatılmay turmaymıdıisn't he keeping on not touching? | bizqatılmay turmaymıbızaren't we keeping on not touching? | sizqatılmay turmaymısızaren't you all keeping on not touching? | alaqatılmay turmaymıdılaaren't they keeping on not touching? |
| Inference — auxiliary negated | menqatılğan bolmazmaI can't have touched | senqatılğan bolmazsayou can't have touched | olqatılğan bolmazhe can't have touched | bizqatılğan bolmazbızwe can't have touched | sizqatılğan bolmazsızyou all can't have touched | alaqatılğan bolmazlathey can't have touched |
| Inference — double negation | menqatılmağan bolmazmaI must have touched (emphatic) | senqatılmağan bolmazsayou must have touched (emphatic) | olqatılmağan bolmazhe must have touched (emphatic) | bizqatılmağan bolmazbızwe must have touched (emphatic) | sizqatılmağan bolmazsızyou all must have touched (emphatic) | alaqatılmağan bolmazlathey must have touched (emphatic) |
| Counterfactual — auxiliary negated | menqatılğan bolmasamif it weren't that I had touched | senqatılğan bolmasaŋif it weren't that you had touched | olqatılğan bolmasaif it weren't that he had touched | bizqatılğan bolmasaqif it weren't that we had touched | sizqatılğan bolmasağızif it weren't that you all had touched | alaqatılğan bolmasalaif it weren't that they had touched |
| Counterfactual — double negation | menqatılmağan bolmasamif it weren't that I hadn't touched | senqatılmağan bolmasaŋif it weren't that you hadn't touched | olqatılmağan bolmasaif it weren't that he hadn't touched | bizqatılmağan bolmasaqif it weren't that we hadn't touched | sizqatılmağan bolmasağızif it weren't that you all hadn't touched | alaqatılmağan bolmasalaif it weren't that they hadn't touched |
| Inference, future — auxiliary negated | menqatıllıq bolmazmaI can't be going to touch | senqatıllıq bolmazsayou can't be going to touch | olqatıllıq bolmazhe can't be going to touch | bizqatıllıq bolmazbızwe can't be going to touch | sizqatıllıq bolmazsızyou all can't be going to touch | alaqatıllıq bolmazlathey can't be going to touch |
| Inference, future — double negation | menqatılmazlıq bolmazmaI must be going to touch (emphatic) | senqatılmazlıq bolmazsayou must be going to touch (emphatic) | olqatılmazlıq bolmazhe must be going to touch (emphatic) | bizqatılmazlıq bolmazbızwe must be going to touch (emphatic) | sizqatılmazlıq bolmazsızyou all must be going to touch (emphatic) | alaqatılmazlıq bolmazlathey must be going to touch (emphatic) |
| Counterfactual future — auxiliary negated | menqatıllıq bolmasamif it weren't that I were going to touch | senqatıllıq bolmasaŋif it weren't that you were going to touch | olqatıllıq bolmasaif it weren't that he were going to touch | bizqatıllıq bolmasaqif it weren't that we were going to touch | sizqatıllıq bolmasağızif it weren't that you all were going to touch | alaqatıllıq bolmasalaif it weren't that they were going to touch |
| Counterfactual future — double negation | menqatılmazlıq bolmasamif it weren't that I were not going to touch | senqatılmazlıq bolmasaŋif it weren't that you were not going to touch | olqatılmazlıq bolmasaif it weren't that he were not going to touch | bizqatılmazlıq bolmasaqif it weren't that we were not going to touch | sizqatılmazlıq bolmasağızif it weren't that you all were not going to touch | alaqatılmazlıq bolmasalaif it weren't that they were not going to touch |