qarıwsuz
/qarɯwsuz/
1. weak, lacking bodily strength, feeble
- qarıwsuz adamğa boluşluq kerekdi — a weak person needs help
- qarıwsuzğa külme, ongsuzğa tiyme — do not laugh at the weak, do not touch the helpless
- qarıwsuz bolub töşekde jatadı — having grown weak, he lies in bed
2. faintly, feebly, with little force
- kün qarıwsuz jılıtadı — the sun warms only faintly
- awaz qarıwsuz çıqdı — the voice came out feebly
- jel qarıwsuz uradı — the wind blows feebly
3. poor, without sufficient means to live
- qarıwsuz üydegile — poor families
- qarıwsuz üyürle — poor families
- qarıwsuz üydegilege çaçığız — distribute it to poor families
4. low-powered, having little mechanical power
- qarıwsuz motor — a low-powered engine
5. inadequate or of low quality, as of work, analysis, order, discipline or a creative work
- qarıwsuz jır — a song of low quality
- qarıwsuz çığarma — a work of low quality
- qarıwsuz nazmula — weak poems
6. dim or giving little heat, of a light source or fire
- qarıwsuz çıraq — a dim lamp
- qarıwsuz mıdıh — weak embers
- terezeden qarıwsuz jarıq ura edi — a faint light came through the window
7. unskilled or lacking ability in a subject or craft
- qarıwsuz ustaz — an unskilled teacher
- kesinden qarıwsuz sohtalağa — to students weaker than herself
8. economically underdeveloped, lagging behind other economies
- qarıwsuz qıralla — economically underdeveloped countries
- qarıwsuz mülk — an underdeveloped economy
- qarıwsuz kolhozla em sovhozla — underdeveloped collective and state farms
9. sickly, lacking healthy growth (of plants)
- qarıwsuz butaqları — its sickly branches
- qarıwsuz zıgıtçıqlanı san etmey — paying no heed to the weak seedlings
- qarıwsuz güllege — to weak flowers
10. flimsy, structurally unstable or easily coming apart
- qarıwsuz köpür — a flimsy bridge
- çuruqlarım qarıwsuz bolğandıla — my boots are about to fall apart
11. poorly, inadequately, below the required standard
- klubları alıqa qarıwsuz işleydile — their clubs still function poorly
- lektorla ellede qarıwsuz işleydile — lecturers work poorly in the villages
12. sluggishly, slowly, without haste or energy
- çalğını qarıwsuz sildew — swinging the scythe sluggishly
- bek qarıwsuz sildeydi — he swings it very sluggishly
- bek qarıwsuz baradı — it is progressing very slowly
13. slightly, to a small extent, only a little
- azatlıq jeli qarıwsuz jetgenin — that the wind of freedom had barely reached it
14. unsteadily, insecurely, without firm support
- qarıwsuz süelgen — standing unsteadily
15. in poverty, without enough to meet basic needs
- qarıwsuz jaşağanla — those living in poverty
- ala qarıwsuz jaşaydıla — they live in poverty
- uruşnu keziwünde halq qarıwsuz jaşağandı — during the war, the people lived in poverty
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are weak | menqarıwsuzma | senqarıwsuzsa | olqarıwsuzdu | bizqarıwsuzbuz | sizqarıwsuzsuz | alaqarıwsuzdula |
| comparative — moream/is/are weaker | menqarıwsuzuraqma | senqarıwsuzuraqsa | olqarıwsuzuraqdı | bizqarıwsuzuraqbız | sizqarıwsuzuraqsız | alaqarıwsuzuraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very weak | menbek qarıwsuzma | senbek qarıwsuzsa | olbek qarıwsuzdu | bizbek qarıwsuzbuz | sizbek qarıwsuzsuz | alabek qarıwsuzdula |
| superlative — mostam/is/are the weakest | menem qarıwsuzma | senem qarıwsuzsa | olem qarıwsuzdu | bizem qarıwsuzbuz | sizem qarıwsuzsuz | alaem qarıwsuzdula |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden qarıwsuzdu — "compared to me, he is weak."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are weak | menikimeniki qarıwsuzdu | senikiseniki qarıwsuzdu | anıqıanıqı qarıwsuzdu | biznikibizniki qarıwsuzdu | siznikisizniki qarıwsuzdu | alanıqıalanıqı qarıwsuzdu |
| comparative — moreis / are weaker | menikimeniki qarıwsuzuraqdı | senikiseniki qarıwsuzuraqdı | anıqıanıqı qarıwsuzuraqdı | biznikibizniki qarıwsuzuraqdı | siznikisizniki qarıwsuzuraqdı | alanıqıalanıqı qarıwsuzuraqdı |
| intensifier — veryis / are very weak | menikimeniki bek qarıwsuzdu | senikiseniki bek qarıwsuzdu | anıqıanıqı bek qarıwsuzdu | biznikibizniki bek qarıwsuzdu | siznikisizniki bek qarıwsuzdu | alanıqıalanıqı bek qarıwsuzdu |
| superlative — mostis / are the weakest | menikimeniki em qarıwsuzdu | senikiseniki em qarıwsuzdu | anıqıanıqı em qarıwsuzdu | biznikibizniki em qarıwsuzdu | siznikisizniki em qarıwsuzdu | alanıqıalanıqı em qarıwsuzdu |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are weak | menikilemenikile qarıwsuzdula | senikilesenikile qarıwsuzdula | anıqılaanıqıla qarıwsuzdula | biznikilebiznikile qarıwsuzdula | siznikilesiznikile qarıwsuzdula | alanıqılaalanıqıla qarıwsuzdula |
| comparative — moreis / are weaker | menikilemenikile qarıwsuzuraqdıla | senikilesenikile qarıwsuzuraqdıla | anıqılaanıqıla qarıwsuzuraqdıla | biznikilebiznikile qarıwsuzuraqdıla | siznikilesiznikile qarıwsuzuraqdıla | alanıqılaalanıqıla qarıwsuzuraqdıla |
| intensifier — veryis / are very weak | menikilemenikile bek qarıwsuzdula | senikilesenikile bek qarıwsuzdula | anıqılaanıqıla bek qarıwsuzdula | biznikilebiznikile bek qarıwsuzdula | siznikilesiznikile bek qarıwsuzdula | alanıqılaalanıqıla bek qarıwsuzdula |
| superlative — mostis / are the weakest | menikilemenikile em qarıwsuzdula | senikilesenikile em qarıwsuzdula | anıqılaanıqıla em qarıwsuzdula | biznikilebiznikile em qarıwsuzdula | siznikilesiznikile em qarıwsuzdula | alanıqılaalanıqıla em qarıwsuzdula |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qarıwsuzdu, bıla qarıwsuzdula. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".