qaralırğa

/qaralɯrʁa/

1. (v.) to blacken, to darken, to turn black, to grow dark

gardoş künde qaraladı — peeled potato blackens in the sun
kösewça qaralğandı — it has gone as black as a charred stick
kölegi qaralğandı — his shirt has gone black

2. (v.) to loom dark, to show up black, to be seen darkly

alayda bir zatla qaraladıla — some dark things show up over there
uzaqda tawla qaraladıla — the mountains loom dark in the distance
tawlanı başı qaralıb keledi — the mountain tops are darkening over

3. (v.) to cloud over, to turn overcast — of weather

kök qaraldı — the sky clouded over
bulutla qaraldıla — the clouds darkened
hawa qaralğandı — the weather has turned overcast

4. (v.) to go black in the face (fig. ) — with envy or rage

ol zarlıqdan qaraldı — he went black with envy
açıwdan beti qaraldı — his face went black with rage
jawar künça nek qaralğansa — why have you turned as grim as a rainy day?

5. (v.) to be heard, to be considered, to come up for review

işime südde bügün qaraladı — my case is heard in court today
qaralırğa kerekli iş — a matter that needs to be heard
tarığıwğa bügün qaraladı — the complaint is being considered today

6. (v.) to be looked after, to be cared for

awruğanlağa igi qaraladı — the sick are well looked after
sabiylege igi qaraladı — the children are well cared for
mallağa qaraladı — the livestock is being tended

7. (v.) to get grimy, to be soiled

qolları qaraldıla — his hands got grimy
kiyimle qaralıb qaldıla — the clothes were left soiled
köz tübleri qaralğandıla — shadows have come under his eyes

Conjugation

Common forms

qaraladıhe is blackening
qaraldıhe blackened
qaralğandıhe has blackened
qaralırhe will blacken
qarallıqdıhe is going to blacken
qarala edihe was blackening
qaralsaif he blackens
qaral!blacken!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of qaralırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is blackening	menqaralama	senqaralasa	olqaraladı	bizqaralabız	sizqaralasız	alaqaraladıla
Present (simple & continuous)he is not blackening	menqaralmayma	senqaralmaysa	olqaralmaydı	bizqaralmaybız	sizqaralmaysız	alaqaralmaydıla
Present (simple & continuous)is he blackening?	menqaralamıma? qaralamamı?	senqaralamısa?	olqaralamıdı?	bizqaralamıbız? qaralabızmı?	sizqaralamısız?	alaqaralamıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he blackening?	menqaralmaymıma? qaralmaymamı?	senqaralmaymısa?	olqaralmaymıdı?	bizqaralmaymıbız? qaralmaybızmı?	sizqaralmaymısız?	alaqaralmaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually blackens	menqaralıwçanma	senqaralıwçansa	olqaralıwçandı	bizqaralıwçanbız	sizqaralıwçansız	alaqaralıwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually blacken	menqaralıwçan tülme	senqaralıwçan tülse	olqaralıwçan tüldü	bizqaralıwçan tülbüz	sizqaralıwçan tülsüz	alaqaralıwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually blacken?	menqaralıwçanmıma? qaralıwçanmamı?	senqaralıwçanmısa?	olqaralıwçanmıdı?	bizqaralıwçanmıbız? qaralıwçanbızmı?	sizqaralıwçanmısız?	alaqaralıwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually blacken?	menqaralıwçan tülmüme?	senqaralıwçan tülmüse?	olqaralıwçan tülmüdü?	bizqaralıwçan tülmübüz?	sizqaralıwçan tülmüsüz?	alaqaralıwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has blackened and remains so			olqaralıbdı			alaqaralıbdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he blackened?			olqaralıbmıdı?			alaqaralıbmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of blackening	menqarala turama	senqarala turasa	olqarala turadı	bizqarala turabız	sizqarala turasız	alaqarala turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of blackening	menqarala turmayma	senqarala turmaysa	olqarala turmaydı	bizqarala turmaybız	sizqarala turmaysız	alaqarala turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of blackening?	menqarala turamıma? qarala turamamı?	senqarala turamısa?	olqarala turamıdı?	bizqarala turamıbız? qarala turabızmı?	sizqarala turamısız?	alaqarala turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of blackening?	menqarala turmaymıma? qarala turmaymamı?	senqarala turmaymısa?	olqarala turmaymıdı?	bizqarala turmaymıbız? qarala turmaybızmı?	sizqarala turmaymısız?	alaqarala turmaymıdıla?
Simple past (definite)he blackened	menqaraldım	senqaraldıng	olqaraldı	bizqaraldıq	sizqaraldığız	alaqaraldıla
Simple past (definite)he didn't blacken	menqaralmadım	senqaralmadıng	olqaralmadı	bizqaralmadıq	sizqaralmadığız	alaqaralmadıla
Simple past (definite)did he blacken?	menqaraldımmı?	senqaraldıngmı?	olqaraldımı?	bizqaraldıqmı?	sizqaraldığızmı?	alaqaraldılamı?
Simple past (definite)didn't he blacken?	menqaralmadımmı?	senqaralmadıngmı?	olqaralmadımı?	bizqaralmadıqmı?	sizqaralmadığızmı?	alaqaralmadılamı?
Perfect (past indefinite)he has blackened	menqaralğanma	senqaralğansa	olqaralğandı	bizqaralğanbız	sizqaralğansız	alaqaralğandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't blackened	menqaralmağanma	senqaralmağansa	olqaralmağandı	bizqaralmağanbız	sizqaralmağansız	alaqaralmağandıla
Perfect (past indefinite)has he blackened?	menqaralğanmıma? qaralğanmamı?	senqaralğanmısa?	olqaralğanmıdı?	bizqaralğanmıbız? qaralğanbızmı?	sizqaralğanmısız?	alaqaralğanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he blackened?	menqaralmağanmıma? qaralmağanmamı?	senqaralmağanmısa?	olqaralmağanmıdı?	bizqaralmağanmıbız? qaralmağanbızmı?	sizqaralmağanmısız?	alaqaralmağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will blacken	menqaralırma	senqaralırsa	olqaralır	bizqaralırbız	sizqaralırsız	alaqaralırla
Indefinite future (future I)he won't blacken	menqaralmazma	senqaralmazsa	olqaralmaz	bizqaralmazbız	sizqaralmazsız	alaqaralmazla
Indefinite future (future I)will he blacken?	menqaralırmıma? qaralırmamı?	senqaralırmısa?	olqaralırmı?	bizqaralırmıbız? qaralırbızmı?	sizqaralırmısız?	alaqaralırmıla?
Indefinite future (future I)won't he blacken?	menqaralmazmıma? qaralmazmamı?	senqaralmazmısa?	olqaralmazmı?	bizqaralmazmıbız? qaralmazbızmı?	sizqaralmazmısız?	alaqaralmazmıla?
Definite future (future II)he is going to blacken	menqarallıqma	senqarallıqsa	olqarallıqdı	bizqarallıqbız	sizqarallıqsız	alaqarallıqdıla
Definite future (future II)he is not going to blacken	menqarallıq tülme	senqarallıq tülse	olqarallıq tüldü	bizqarallıq tülbüz	sizqarallıq tülsüz	alaqarallıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to blacken?	menqarallıqmıma? qarallıqmamı?	senqarallıqmısa?	olqarallıqmıdı?	bizqarallıqmıbız? qarallıqbızmı?	sizqarallıqmısız?	alaqarallıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to blacken?	menqarallıq tülmüme?	senqarallıq tülmüse?	olqarallıq tülmüdü?	bizqarallıq tülmübüz?	sizqarallıq tülmüsüz?	alaqarallıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of qaralırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had blackened	menqaralğan edimqaralğanem	senqaralğan edingqaralğaneng	olqaralğan ediqaralğaned	bizqaralğan edikqaralğanek	sizqaralğan edigizqaralğanegiz	alaqaralğan edileqaralğanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't blackened	menqaralmağan edimqaralmağanem	senqaralmağan edingqaralmağaneng	olqaralmağan ediqaralmağaned	bizqaralmağan edikqaralmağanek	sizqaralmağan edigizqaralmağanegiz	alaqaralmağan edileqaralmağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was blackening	menqarala edimqaralaem	senqarala edingqaralaeng	olqarala ediqaralaed	bizqarala edikqaralaek	sizqarala edigizqaralaegiz	alaqarala edileqaralaelle
Past continuous (imperfect)he wasn't blackening	menqaralmay edimqaralmayem	senqaralmay edingqaralmayeng	olqaralmay ediqaralmayed	bizqaralmay edikqaralmayek	sizqaralmay edigizqaralmayegiz	alaqaralmay edileqaralmayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to blacken	menqaralıwçan edimqaralıwçanem	senqaralıwçan edingqaralıwçaneng	olqaralıwçan ediqaralıwçaned	bizqaralıwçan edikqaralıwçanek	sizqaralıwçan edigizqaralıwçanegiz	alaqaralıwçan edileqaralıwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to blacken	menqaralıwçan tül edimqaralıwçan tül em	senqaralıwçan tül edingqaralıwçan tül eng	olqaralıwçan tül ediqaralıwçan tül ed	bizqaralıwçan tül edikqaralıwçan tül ek	sizqaralıwçan tül edigizqaralıwçan tül egiz	alaqaralıwçan tül edileqaralıwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had blackened and remained so			olqaralıb edi			alaqaralıb edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't blackened			olqaralıb tül edi			alaqaralıb tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of blackening	menqarala tura edimqarala turaem	senqarala tura edingqarala turaeng	olqarala tura ediqarala turaed	bizqarala tura edikqarala turaek	sizqarala tura edigizqarala turaegiz	alaqarala tura edileqarala turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of blackening	menqarala turmay edimqarala turmayem	senqarala turmay edingqarala turmayeng	olqarala turmay ediqarala turmayed	bizqarala turmay edikqarala turmayek	sizqarala turmay edigizqarala turmayegiz	alaqarala turmay edileqarala turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would blacken	menqaralır edimqaralır em	senqaralır edingqaralır eng	olqaralır ediqaralır ed	bizqaralır edikqaralır ek	sizqaralır edigizqaralır egiz	alaqaralır edileqaralır elle
Conditional result (would)he wouldn't blacken	menqaralmaz edimqaralmaz em	senqaralmaz edingqaralmaz eng	olqaralmaz ediqaralmaz ed	bizqaralmaz edikqaralmaz ek	sizqaralmaz edigizqaralmaz egiz	alaqaralmaz edileqaralmaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have blackened	menqarallıq edimqarallıq em	senqarallıq edingqarallıq eng	olqarallıq ediqarallıq ed	bizqarallıq edikqarallıq ek	sizqarallıq edigizqarallıq egiz	alaqarallıq edileqarallıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have blackened	menqarallıq tül edimqarallıq tül em	senqarallıq tül edingqarallıq tül eng	olqarallıq tül ediqarallıq tül ed	bizqarallıq tül edikqarallıq tül ek	sizqarallıq tül edigizqarallıq tül egiz	alaqarallıq tül edileqarallıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of qaralırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he blackens	menqaralsam	senqaralsang	olqaralsa	bizqaralsaq	sizqaralsağız	alaqaralsala
Conditionalif he doesn't blacken	menqaralmasam	senqaralmasang	olqaralmasa	bizqaralmasaq	sizqaralmasağız	alaqaralmasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is blackening	menqarala esem	senqarala eseng	olqarala ese	bizqarala esek	sizqarala esegiz	alaqarala esele
Conditional, present realif he is not blackening	menqaralmay esem	senqaralmay eseng	olqaralmay ese	bizqaralmay esek	sizqaralmay esegiz	alaqaralmay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he blackened	menqaralsam ediqaralsam ed	senqaralsang ediqaralsang ed	olqaralsa ediqaralsaed	bizqaralsaq ediqaralsaq ed	sizqaralsağız ediqaralsağız ed	alaqaralsala ediqaralsalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't blacken	menqaralmasam ediqaralmasam ed	senqaralmasang ediqaralmasang ed	olqaralmasa ediqaralmasaed	bizqaralmasaq ediqaralmasaq ed	sizqaralmasağız ediqaralmasağız ed	alaqaralmasala ediqaralmasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he blackened	menqaraldım esem	senqaraldıng eseng	olqaraldı ese	bizqaraldıq esek	sizqaraldığız esegiz	alaqaraldıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't blacken	menqaralmadım esem	senqaralmadıng eseng	olqaralmadı ese	bizqaralmadıq esek	sizqaralmadığız esegiz	alaqaralmadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did blacken (indeed)	menqaralğan esem	senqaralğan eseng	olqaralğan ese	bizqaralğan esek	sizqaralğan esegiz	alaqaralğan esele
Conditional, past realif he didn't blacken (indeed)	menqaralmağan esem	senqaralmağan eseng	olqaralmağan ese	bizqaralmağan esek	sizqaralmağan esegiz	alaqaralmağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had blackened	menqaralğan bolsam	senqaralğan bolsang	olqaralğan bolsa	bizqaralğan bolsaq	sizqaralğan bolsağız	alaqaralğan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't blackened	menqaralmağan bolsam	senqaralmağan bolsang	olqaralmağan bolsa	bizqaralmağan bolsaq	sizqaralmağan bolsağız	alaqaralmağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had blackened	menqaralğan bolsam ediqaralğan bolsam ed	senqaralğan bolsang ediqaralğan bolsang ed	olqaralğan bolsa ediqaralğan bolsaed	bizqaralğan bolsaq ediqaralğan bolsaq ed	sizqaralğan bolsağız ediqaralğan bolsağız ed	alaqaralğan bolsala ediqaralğan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't blackened	menqaralmağan bolsam ediqaralmağan bolsam ed	senqaralmağan bolsang ediqaralmağan bolsang ed	olqaralmağan bolsa ediqaralmağan bolsaed	bizqaralmağan bolsaq ediqaralmağan bolsaq ed	sizqaralmağan bolsağız ediqaralmağan bolsağız ed	alaqaralmağan bolsala ediqaralmağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will blacken	menqaralır esem	senqaralır eseng	olqaralır ese	bizqaralır esek	sizqaralır esegiz	alaqaralır esele
Conditional, aoristif he won't blacken	menqaralmaz esem	senqaralmaz eseng	olqaralmaz ese	bizqaralmaz esek	sizqaralmaz esegiz	alaqaralmaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to blacken	menqarallıq esem	senqarallıq eseng	olqarallıq ese	bizqarallıq esek	sizqarallıq esegiz	alaqarallıq esele
Conditional, futureif he is not going to blacken	menqarallıq tül esem	senqarallıq tül eseng	olqarallıq tül ese	bizqarallıq tül esek	sizqarallıq tül esegiz	alaqarallıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to blacken	menqarallıq bolsam	senqarallıq bolsang	olqarallıq bolsa	bizqarallıq bolsaq	sizqarallıq bolsağız	alaqarallıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to blacken	menqaralmazlıq bolsam	senqaralmazlıq bolsang	olqaralmazlıq bolsa	bizqaralmazlıq bolsaq	sizqaralmazlıq bolsağız	alaqaralmazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso qaraldıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of qaralırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be blackening	menqarala bolurma	senqarala bolursa	olqarala bolur	bizqarala bolurbuz	sizqarala bolursuz	alaqarala bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be blackening	menqaralmay bolurma	senqaralmay bolursa	olqaralmay bolur	bizqaralmay bolurbuz	sizqaralmay bolursuz	alaqaralmay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of blackening	menqarala tura bolurma	senqarala tura bolursa	olqarala tura bolur	bizqarala tura bolurbuz	sizqarala tura bolursuz	alaqarala tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not blackening	menqaralmay tura bolurma	senqaralmay tura bolursa	olqaralmay tura bolur	bizqaralmay tura bolurbuz	sizqaralmay tura bolursuz	alaqaralmay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have blackened	menqaralğan bolurma	senqaralğan bolursa	olqaralğan bolur	bizqaralğan bolurbuz	sizqaralğan bolursuz	alaqaralğan bolurla
Inference (must have)he must not have blackened	menqaralmağan bolurma	senqaralmağan bolursa	olqaralmağan bolur	bizqaralmağan bolurbuz	sizqaralmağan bolursuz	alaqaralmağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to blacken	menqarallıq bolurma	senqarallıq bolursa	olqarallıq bolur	bizqarallıq bolurbuz	sizqarallıq bolursuz	alaqarallıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to blacken	menqaralmazlıq bolurma	senqaralmazlıq bolursa	olqaralmazlıq bolur	bizqaralmazlıq bolurbuz	sizqaralmazlıq bolursuz	alaqaralmazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of qaralırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it blacken	menqaralayım	senqaral!	olqaralsın	bizqaralayıq	sizqaralığız!	alaqaralsınla
Commands & suggestionslet him/her/it not blacken	menqaralmayım	senqaralma!	olqaralmasın	bizqaralmayıq	sizqaralmağız!	alaqaralmasınla
Commands & suggestionsshould he blacken?	menqaralayımmı?		olqaralsınmı?	bizqaralayıqmı?		alaqaralsınlamı?
Commands & suggestionsshould he not blacken?	menqaralmayımmı?		olqaralmasınmı?	bizqaralmayıqmı?		alaqaralmasınlamı?
Requestsdo let him/her/it blacken		senqaralçı²	olqaralsınçı		sizqaralçığız	alaqaralsınlaçı
Requestsdo let him/her/it not blacken		senqaralmaçı²	olqaralmasınçı		sizqaralmaçığız	alaqaralmasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you blacken		senqaralğınqaralğı
Blessings & curses — may you…may you not blacken		senqaralmağınqaralmağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he blackened	menqaralğay edim qaralğa edim	senqaralğay eding qaralğa eding	olqaralğay edi qaralğa edi	bizqaralğay edik qaralğa edik	sizqaralğay edigiz qaralğa edigiz	alaqaralğay edile qaralğa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not blacken	menqaralmağay edim qaralmağa edim	senqaralmağay eding qaralmağa eding	olqaralmağay edi qaralmağa edi	bizqaralmağay edik qaralmağa edik	sizqaralmağay edigiz qaralmağa edigiz	alaqaralmağay edile qaralmağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to blacken	menqaralmağa qoyayımqaralma qoyayım	senqaralmağa qoy!qaralma qoy!	olqaralmağa qoysunqaralma qoysun	bizqaralmağa qoyayıqqaralma qoyayıq	sizqaralmağa qoyuğuz!qaralma qoyuğuz!	alaqaralmağa qoysunlaqaralma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to blacken	menqaralmağa qoymayımqaralma qoymayım	senqaralmağa qoyma!qaralma qoyma!	olqaralmağa qoymasınqaralma qoymasın	bizqaralmağa qoymayıqqaralma qoymayıq	sizqaralmağa qoymağız!qaralma qoymağız!	alaqaralmağa qoymasınlaqaralma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to blacken?	menqaralmağa qoyayımmı?qaralma qoyayımmı?		olqaralmağa qoysunmu?qaralma qoysunmu?	bizqaralmağa qoyayıqmı?qaralma qoyayıqmı?		alaqaralmağa qoysunlamı?qaralma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to blacken?	menqaralmağa qoymayımmı?qaralma qoymayımmı?		olqaralmağa qoymasınmı?qaralma qoymasınmı?	bizqaralmağa qoymayıqmı?qaralma qoymayıqmı?		alaqaralmağa qoymasınlamı?qaralma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to blacken	menqaralmağa qoyamaqaralma qoyama	senqaralmağa qoyasaqaralma qoyasa	olqaralmağa qoyadıqaralma qoyadı	bizqaralmağa qoyabızqaralma qoyabız	sizqaralmağa qoyasızqaralma qoyasız	alaqaralmağa qoyadılaqaralma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to blacken	menqaralmağa qoymaymaqaralma qoymayma	senqaralmağa qoymaysaqaralma qoymaysa	olqaralmağa qoymaydıqaralma qoymaydı	bizqaralmağa qoymaybızqaralma qoymaybız	sizqaralmağa qoymaysızqaralma qoymaysız	alaqaralmağa qoymaydılaqaralma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to blacken?	menqaralmağa qoyamıma?qaralma qoyamıma?	senqaralmağa qoyamısa?qaralma qoyamısa?	olqaralmağa qoyamıdı?qaralma qoyamıdı?	bizqaralmağa qoyamıbız?qaralma qoyamıbız?	sizqaralmağa qoyamısız?qaralma qoyamısız?	alaqaralmağa qoyamıdıla?qaralma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to blacken?	menqaralmağa qoymaymıma?qaralma qoymaymıma?	senqaralmağa qoymaymısa?qaralma qoymaymısa?	olqaralmağa qoymaymıdı?qaralma qoymaymıdı?	bizqaralmağa qoymaymıbız?qaralma qoymaymıbız?	sizqaralmağa qoymaymısız?qaralma qoymaymısız?	alaqaralmağa qoymaymıdıla?qaralma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to blacken	menqaralmağa qoydumqaralma qoydum	senqaralmağa qoydungqaralma qoydung	olqaralmağa qoyduqaralma qoydu	bizqaralmağa qoyduqqaralma qoyduq	sizqaralmağa qoyduğuzqaralma qoyduğuz	alaqaralmağa qoydulaqaralma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to blacken	menqaralmağa qoymadımqaralma qoymadım	senqaralmağa qoymadıngqaralma qoymadıng	olqaralmağa qoymadıqaralma qoymadı	bizqaralmağa qoymadıqqaralma qoymadıq	sizqaralmağa qoymadığızqaralma qoymadığız	alaqaralmağa qoymadılaqaralma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to blacken?	menqaralmağa qoydummu?qaralma qoydummu?	senqaralmağa qoydungmu?qaralma qoydungmu?	olqaralmağa qoydumu?qaralma qoydumu?	bizqaralmağa qoyduqmu?qaralma qoyduqmu?	sizqaralmağa qoyduğuzmu?qaralma qoyduğuzmu?	alaqaralmağa qoydulamı?qaralma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to blacken?	menqaralmağa qoymadımmı?qaralma qoymadımmı?	senqaralmağa qoymadıngmı?qaralma qoymadıngmı?	olqaralmağa qoymadımı?qaralma qoymadımı?	bizqaralmağa qoymadıqmı?qaralma qoymadıqmı?	sizqaralmağa qoymadığızmı?qaralma qoymadığızmı?	alaqaralmağa qoymadılamı?qaralma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of qaralırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can blacken	menqaralalama	senqaralalasa	olqaralaladı	bizqaralalabız	sizqaralalasız	alaqaralaladıla
Ability — presenthe can't blacken	menqaralalmayma	senqaralalmaysa	olqaralalmaydı	bizqaralalmaybız	sizqaralalmaysız	alaqaralalmaydıla
Ability — presentcan he blacken?	menqaralalamıma? qaralalamamı?	senqaralalamısa?	olqaralalamıdı?	bizqaralalamıbız? qaralalabızmı?	sizqaralalamısız?	alaqaralalamıdıla?
Ability — presentcan't he blacken?	menqaralalmaymıma? qaralalmaymamı?	senqaralalmaymısa?	olqaralalmaymıdı?	bizqaralalmaymıbız? qaralalmaybızmı?	sizqaralalmaymısız?	alaqaralalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can blacken	menqaralalsam	senqaralalsang	olqaralalsa	bizqaralalsaq	sizqaralalsağız	alaqaralalsala
Ability — if I can…if he can't blacken	menqaralalmasam	senqaralalmasang	olqaralalmasa	bizqaralalmasaq	sizqaralalmasağız	alaqaralalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to blacken	menqaralaldım	senqaralaldıng	olqaralaldı	bizqaralaldıq	sizqaralaldığız	alaqaralaldıla
Ability — simple pasthe could not blacken	menqaralalmadım	senqaralalmadıng	olqaralalmadı	bizqaralalmadıq	sizqaralalmadığız	alaqaralalmadıla
Ability — simple pastwas he able to blacken?	menqaralaldımmı?	senqaralaldıngmı?	olqaralaldımı?	bizqaralaldıqmı?	sizqaralaldığızmı?	alaqaralaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he blacken?	menqaralalmadımmı?	senqaralalmadıngmı?	olqaralalmadımı?	bizqaralalmadıqmı?	sizqaralalmadığızmı?	alaqaralalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to blacken	menqaralalğanma	senqaralalğansa	olqaralalğandı	bizqaralalğanbız	sizqaralalğansız	alaqaralalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to blacken	menqaralalmağanma	senqaralalmağansa	olqaralalmağandı	bizqaralalmağanbız	sizqaralalmağansız	alaqaralalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to blacken?	menqaralalğanmıma? qaralalğanmamı?	senqaralalğanmısa?	olqaralalğanmıdı?	bizqaralalğanmıbız? qaralalğanbızmı?	sizqaralalğanmısız?	alaqaralalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to blacken?	menqaralalmağanmıma? qaralalmağanmamı?	senqaralalmağanmısa?	olqaralalmağanmıdı?	bizqaralalmağanmıbız? qaralalmağanbızmı?	sizqaralalmağanmısız?	alaqaralalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to blacken	menqaralalğan edimqaralalğanem	senqaralalğan edingqaralalğaneng	olqaralalğan ediqaralalğaned	bizqaralalğan edikqaralalğanek	sizqaralalğan edigizqaralalğanegiz	alaqaralalğan edileqaralalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to blacken	menqaralalmağan edimqaralalmağanem	senqaralalmağan edingqaralalmağaneng	olqaralalmağan ediqaralalmağaned	bizqaralalmağan edikqaralalmağanek	sizqaralalmağan edigizqaralalmağanegiz	alaqaralalmağan edileqaralalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could blacken	menqaralala edimqaralalaem	senqaralala edingqaralalaeng	olqaralala ediqaralalaed	bizqaralala edikqaralalaek	sizqaralala edigizqaralalaegiz	alaqaralala edileqaralalaelle
Ability — past backgroundhe could not blacken	menqaralalmay edimqaralalmayem	senqaralalmay edingqaralalmayeng	olqaralalmay ediqaralalmayed	bizqaralalmay edikqaralalmayek	sizqaralalmay edigizqaralalmayegiz	alaqaralalmay edileqaralalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to blacken	menqaralalırma	senqaralalırsa	olqaralalır	bizqaralalırbız	sizqaralalırsız	alaqaralalırla
Ability — future Ihe won't be able to blacken	menqaralalmazma	senqaralalmazsa	olqaralalmaz	bizqaralalmazbız	sizqaralalmazsız	alaqaralalmazla
Ability — future Iwill he be able to blacken?	menqaralalırmıma? qaralalırmamı?	senqaralalırmısa?	olqaralalırmı?	bizqaralalırmıbız? qaralalırbızmı?	sizqaralalırmısız?	alaqaralalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to blacken?	menqaralalmazmıma? qaralalmazmamı?	senqaralalmazmısa?	olqaralalmazmı?	bizqaralalmazmıbız? qaralalmazbızmı?	sizqaralalmazmısız?	alaqaralalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to blacken	menqaralallıqma	senqaralallıqsa	olqaralallıqdı	bizqaralallıqbız	sizqaralallıqsız	alaqaralallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to blacken	menqaralallıq tülme	senqaralallıq tülse	olqaralallıq tüldü	bizqaralallıq tülbüz	sizqaralallıq tülsüz	alaqaralallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to blacken?	menqaralallıqmıma? qaralallıqmamı?	senqaralallıqmısa?	olqaralallıqmıdı?	bizqaralallıqmıbız? qaralallıqbızmı?	sizqaralallıqmısız?	alaqaralallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to blacken?	menqaralallıq tülmüme?	senqaralallıq tülmüse?	olqaralallıq tülmüdü?	bizqaralallıq tülmübüz?	sizqaralallıq tülmüsüz?	alaqaralallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to blacken	menqaralalır edimqaralalır em	senqaralalır edingqaralalır eng	olqaralalır ediqaralalır ed	bizqaralalır edikqaralalır ek	sizqaralalır edigizqaralalır egiz	alaqaralalır edileqaralalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to blacken	menqaralalmaz edimqaralalmaz em	senqaralalmaz edingqaralalmaz eng	olqaralalmaz ediqaralalmaz ed	bizqaralalmaz edikqaralalmaz ek	sizqaralalmaz edigizqaralalmaz egiz	alaqaralalmaz edileqaralalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to blacken		senqaralalğınqaralalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to blacken		senqaralalmağınqaralalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of qaralırğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be blackening	menqarala bolmazma	senqarala bolmazsa	olqarala bolmaz	bizqarala bolmazbız	sizqarala bolmazsız	alaqarala bolmazla
Inference, present — double negationhe must be blackening (emphatic)	menqaralmay bolmazma	senqaralmay bolmazsa	olqaralmay bolmaz	bizqaralmay bolmazbız	sizqaralmay bolmazsız	alaqaralmay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of blackening	menqarala tura bolmazma	senqarala tura bolmazsa	olqarala tura bolmaz	bizqarala tura bolmazbız	sizqarala tura bolmazsız	alaqarala tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not blackening (emphatic)	menqaralmay tura bolmazma	senqaralmay tura bolmazsa	olqaralmay tura bolmaz	bizqaralmay tura bolmazbız	sizqaralmay tura bolmazsız	alaqaralmay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not blackening	menqaralmay turama	senqaralmay turasa	olqaralmay turadı	bizqaralmay turabız	sizqaralmay turasız	alaqaralmay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not blackening	menqaralmay turmayma	senqaralmay turmaysa	olqaralmay turmaydı	bizqaralmay turmaybız	sizqaralmay turmaysız	alaqaralmay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not blackening?	menqaralmay turmaymıma	senqaralmay turmaymısa	olqaralmay turmaymıdı	bizqaralmay turmaymıbız	sizqaralmay turmaymısız	alaqaralmay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have blackened	menqaralğan bolmazma	senqaralğan bolmazsa	olqaralğan bolmaz	bizqaralğan bolmazbız	sizqaralğan bolmazsız	alaqaralğan bolmazla
Inference — double negationhe must have blackened (emphatic)	menqaralmağan bolmazma	senqaralmağan bolmazsa	olqaralmağan bolmaz	bizqaralmağan bolmazbız	sizqaralmağan bolmazsız	alaqaralmağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had blackened	menqaralğan bolmasam	senqaralğan bolmasang	olqaralğan bolmasa	bizqaralğan bolmasaq	sizqaralğan bolmasağız	alaqaralğan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't blackened	menqaralmağan bolmasam	senqaralmağan bolmasang	olqaralmağan bolmasa	bizqaralmağan bolmasaq	sizqaralmağan bolmasağız	alaqaralmağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to blacken	menqarallıq bolmazma	senqarallıq bolmazsa	olqarallıq bolmaz	bizqarallıq bolmazbız	sizqarallıq bolmazsız	alaqarallıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to blacken (emphatic)	menqaralmazlıq bolmazma	senqaralmazlıq bolmazsa	olqaralmazlıq bolmaz	bizqaralmazlıq bolmazbız	sizqaralmazlıq bolmazsız	alaqaralmazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to blacken	menqarallıq bolmasam	senqarallıq bolmasang	olqarallıq bolmasa	bizqarallıq bolmasaq	sizqarallıq bolmasağız	alaqarallıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to blacken	menqaralmazlıq bolmasam	senqaralmazlıq bolmasang	olqaralmazlıq bolmasa	bizqaralmazlıq bolmasaq	sizqaralmazlıq bolmasağız	alaqaralmazlıq bolmasala