qaralarğa
/qaralarʁa/
1. to blacken, to make black, to darken
- qabırğanı qaraladı — he blackened the wall
- ağaçnı otda qaralaydıla — they blacken the wood in the fire
- kösew qabırğanı qaralağandı — the charred stick has blackened the wall
2. to besmirch, to slander, to blacken someone's name
- juwuqların qaralaydı — he slanders his own kin
- birewnü atın qaralarğa — to blacken someone's name
- ol meni qaraladı — he blackened my name
Conjugation
Common forms
- qaraladıhe is blackening
- qaraldıhe blackened
- qaralğandıhe has blackened
- qaralarhe will blacken
- qaralarıqdıhe is going to blacken
- qarala edihe was blackening
- qaralsaif he blackens
- qaral!blacken!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is blackening | menqaralama | senqaralasa | olqaraladı | bizqaralabız | sizqaralasız | alaqaraladıla |
| Present (simple & continuous)he is not blackening | menqaralmayma | senqaralmaysa | olqaralmaydı | bizqaralmaybız | sizqaralmaysız | alaqaralmaydıla |
| Present (simple & continuous)is he blackening? | menqaralamıma? qaralamamı? | senqaralamısa? | olqaralamıdı? | bizqaralamıbız? qaralabızmı? | sizqaralamısız? | alaqaralamıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he blackening? | menqaralmaymıma? qaralmaymamı? | senqaralmaymısa? | olqaralmaymıdı? | bizqaralmaymıbız? qaralmaybızmı? | sizqaralmaymısız? | alaqaralmaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually blackens | menqaralıwçanma | senqaralıwçansa | olqaralıwçandı | bizqaralıwçanbız | sizqaralıwçansız | alaqaralıwçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually blacken | menqaralıwçan tülme | senqaralıwçan tülse | olqaralıwçan tüldü | bizqaralıwçan tülbüz | sizqaralıwçan tülsüz | alaqaralıwçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually blacken? | menqaralıwçanmıma? qaralıwçanmamı? | senqaralıwçanmısa? | olqaralıwçanmıdı? | bizqaralıwçanmıbız? qaralıwçanbızmı? | sizqaralıwçanmısız? | alaqaralıwçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually blacken? | menqaralıwçan tülmüme? | senqaralıwçan tülmüse? | olqaralıwçan tülmüdü? | bizqaralıwçan tülmübüz? | sizqaralıwçan tülmüsüz? | alaqaralıwçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has blackened and remains so | olqaralıbdı | alaqaralıbdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he blackened? | olqaralıbmıdı? | alaqaralıbmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of blackening | menqarala turama | senqarala turasa | olqarala turadı | bizqarala turabız | sizqarala turasız | alaqarala turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of blackening | menqarala turmayma | senqarala turmaysa | olqarala turmaydı | bizqarala turmaybız | sizqarala turmaysız | alaqarala turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of blackening? | menqarala turamıma? qarala turamamı? | senqarala turamısa? | olqarala turamıdı? | bizqarala turamıbız? qarala turabızmı? | sizqarala turamısız? | alaqarala turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of blackening? | menqarala turmaymıma? qarala turmaymamı? | senqarala turmaymısa? | olqarala turmaymıdı? | bizqarala turmaymıbız? qarala turmaybızmı? | sizqarala turmaymısız? | alaqarala turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he blackened | menqaraldım | senqaraldıng | olqaraldı | bizqaraldıq | sizqaraldığız | alaqaraldıla |
| Simple past (definite)he didn't blacken | menqaralmadım | senqaralmadıng | olqaralmadı | bizqaralmadıq | sizqaralmadığız | alaqaralmadıla |
| Simple past (definite)did he blacken? | menqaraldımmı? | senqaraldıngmı? | olqaraldımı? | bizqaraldıqmı? | sizqaraldığızmı? | alaqaraldılamı? |
| Simple past (definite)didn't he blacken? | menqaralmadımmı? | senqaralmadıngmı? | olqaralmadımı? | bizqaralmadıqmı? | sizqaralmadığızmı? | alaqaralmadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has blackened | menqaralğanma | senqaralğansa | olqaralğandı | bizqaralğanbız | sizqaralğansız | alaqaralğandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't blackened | menqaralmağanma | senqaralmağansa | olqaralmağandı | bizqaralmağanbız | sizqaralmağansız | alaqaralmağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he blackened? | menqaralğanmıma? qaralğanmamı? | senqaralğanmısa? | olqaralğanmıdı? | bizqaralğanmıbız? qaralğanbızmı? | sizqaralğanmısız? | alaqaralğanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he blackened? | menqaralmağanmıma? qaralmağanmamı? | senqaralmağanmısa? | olqaralmağanmıdı? | bizqaralmağanmıbız? qaralmağanbızmı? | sizqaralmağanmısız? | alaqaralmağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will blacken | menqaralarma | senqaralarsa | olqaralar | bizqaralarbız | sizqaralarsız | alaqaralarla |
| Indefinite future (future I)he won't blacken | menqaralmazma | senqaralmazsa | olqaralmaz | bizqaralmazbız | sizqaralmazsız | alaqaralmazla |
| Indefinite future (future I)will he blacken? | menqaralarmıma? qaralarmamı? | senqaralarmısa? | olqaralarmı? | bizqaralarmıbız? qaralarbızmı? | sizqaralarmısız? | alaqaralarmıla? |
| Indefinite future (future I)won't he blacken? | menqaralmazmıma? qaralmazmamı? | senqaralmazmısa? | olqaralmazmı? | bizqaralmazmıbız? qaralmazbızmı? | sizqaralmazmısız? | alaqaralmazmıla? |
| Definite future (future II)he is going to blacken | menqaralarıqma | senqaralarıqsa | olqaralarıqdı | bizqaralarıqbız | sizqaralarıqsız | alaqaralarıqdıla |
| Definite future (future II)he is not going to blacken | menqaralarıq tülme | senqaralarıq tülse | olqaralarıq tüldü | bizqaralarıq tülbüz | sizqaralarıq tülsüz | alaqaralarıq tüldüle |
| Definite future (future II)is he going to blacken? | menqaralarıqmıma? qaralarıqmamı? | senqaralarıqmısa? | olqaralarıqmıdı? | bizqaralarıqmıbız? qaralarıqbızmı? | sizqaralarıqmısız? | alaqaralarıqmıdıla? |
| Definite future (future II)isn't he going to blacken? | menqaralarıq tülmüme? | senqaralarıq tülmüse? | olqaralarıq tülmüdü? | bizqaralarıq tülmübüz? | sizqaralarıq tülmüsüz? | alaqaralarıq tülmüdüle? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had blackened | menqaralğan edimqaralğanem | senqaralğan edingqaralğaneng | olqaralğan ediqaralğaned | bizqaralğan edikqaralğanek | sizqaralğan edigizqaralğanegiz | alaqaralğan edileqaralğanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't blackened | menqaralmağan edimqaralmağanem | senqaralmağan edingqaralmağaneng | olqaralmağan ediqaralmağaned | bizqaralmağan edikqaralmağanek | sizqaralmağan edigizqaralmağanegiz | alaqaralmağan edileqaralmağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was blackening | menqarala edimqaralaem | senqarala edingqaralaeng | olqarala ediqaralaed | bizqarala edikqaralaek | sizqarala edigizqaralaegiz | alaqarala edileqaralaelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't blackening | menqaralmay edimqaralmayem | senqaralmay edingqaralmayeng | olqaralmay ediqaralmayed | bizqaralmay edikqaralmayek | sizqaralmay edigizqaralmayegiz | alaqaralmay edileqaralmayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to blacken | menqaralıwçan edimqaralıwçanem | senqaralıwçan edingqaralıwçaneng | olqaralıwçan ediqaralıwçaned | bizqaralıwçan edikqaralıwçanek | sizqaralıwçan edigizqaralıwçanegiz | alaqaralıwçan edileqaralıwçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to blacken | menqaralıwçan tül edimqaralıwçan tül em | senqaralıwçan tül edingqaralıwçan tül eng | olqaralıwçan tül ediqaralıwçan tül ed | bizqaralıwçan tül edikqaralıwçan tül ek | sizqaralıwçan tül edigizqaralıwçan tül egiz | alaqaralıwçan tül edileqaralıwçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had blackened and remained so | olqaralıb edi | alaqaralıb edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't blackened | olqaralıb tül edi | alaqaralıb tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of blackening | menqarala tura edimqarala turaem | senqarala tura edingqarala turaeng | olqarala tura ediqarala turaed | bizqarala tura edikqarala turaek | sizqarala tura edigizqarala turaegiz | alaqarala tura edileqarala turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of blackening | menqarala turmay edimqarala turmayem | senqarala turmay edingqarala turmayeng | olqarala turmay ediqarala turmayed | bizqarala turmay edikqarala turmayek | sizqarala turmay edigizqarala turmayegiz | alaqarala turmay edileqarala turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would blacken | menqaralar edimqaralar em | senqaralar edingqaralar eng | olqaralar ediqaralar ed | bizqaralar edikqaralar ek | sizqaralar edigizqaralar egiz | alaqaralar edileqaralar elle |
| Conditional result (would)he wouldn't blacken | menqaralmaz edimqaralmaz em | senqaralmaz edingqaralmaz eng | olqaralmaz ediqaralmaz ed | bizqaralmaz edikqaralmaz ek | sizqaralmaz edigizqaralmaz egiz | alaqaralmaz edileqaralmaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have blackened | menqaralarıq edimqaralarıq em | senqaralarıq edingqaralarıq eng | olqaralarıq ediqaralarıq ed | bizqaralarıq edikqaralarıq ek | sizqaralarıq edigizqaralarıq egiz | alaqaralarıq edileqaralarıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have blackened | menqaralarıq tül edimqaralarıq tül em | senqaralarıq tül edingqaralarıq tül eng | olqaralarıq tül ediqaralarıq tül ed | bizqaralarıq tül edikqaralarıq tül ek | sizqaralarıq tül edigizqaralarıq tül egiz | alaqaralarıq tül edileqaralarıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he blackens | menqaralsam | senqaralsang | olqaralsa | bizqaralsaq | sizqaralsağız | alaqaralsala |
| Conditionalif he doesn't blacken | menqaralmasam | senqaralmasang | olqaralmasa | bizqaralmasaq | sizqaralmasağız | alaqaralmasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is blackening | menqarala esem | senqarala eseng | olqarala ese | bizqarala esek | sizqarala esegiz | alaqarala esele |
| Conditional, present realif he is not blackening | menqaralmay esem | senqaralmay eseng | olqaralmay ese | bizqaralmay esek | sizqaralmay esegiz | alaqaralmay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he blackened | menqaralsam ediqaralsam ed | senqaralsang ediqaralsang ed | olqaralsa ediqaralsaed | bizqaralsaq ediqaralsaq ed | sizqaralsağız ediqaralsağız ed | alaqaralsala ediqaralsalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't blacken | menqaralmasam ediqaralmasam ed | senqaralmasang ediqaralmasang ed | olqaralmasa ediqaralmasaed | bizqaralmasaq ediqaralmasaq ed | sizqaralmasağız ediqaralmasağız ed | alaqaralmasala ediqaralmasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Conditional, definite past1if he blackened | menqaraldım esem | senqaraldıng eseng | olqaraldı ese | bizqaraldıq esek | sizqaraldığız esegiz | alaqaraldıla esele |
| Conditional, definite past1if he didn't blacken | menqaralmadım esem | senqaralmadıng eseng | olqaralmadı ese | bizqaralmadıq esek | sizqaralmadığız esegiz | alaqaralmadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did blacken (indeed) | menqaralğan esem | senqaralğan eseng | olqaralğan ese | bizqaralğan esek | sizqaralğan esegiz | alaqaralğan esele |
| Conditional, past realif he didn't blacken (indeed) | menqaralmağan esem | senqaralmağan eseng | olqaralmağan ese | bizqaralmağan esek | sizqaralmağan esegiz | alaqaralmağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had blackened | menqaralğan bolsam | senqaralğan bolsang | olqaralğan bolsa | bizqaralğan bolsaq | sizqaralğan bolsağız | alaqaralğan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't blackened | menqaralmağan bolsam | senqaralmağan bolsang | olqaralmağan bolsa | bizqaralmağan bolsaq | sizqaralmağan bolsağız | alaqaralmağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had blackened | menqaralğan bolsam ediqaralğan bolsam ed | senqaralğan bolsang ediqaralğan bolsang ed | olqaralğan bolsa ediqaralğan bolsaed | bizqaralğan bolsaq ediqaralğan bolsaq ed | sizqaralğan bolsağız ediqaralğan bolsağız ed | alaqaralğan bolsala ediqaralğan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't blackened | menqaralmağan bolsam ediqaralmağan bolsam ed | senqaralmağan bolsang ediqaralmağan bolsang ed | olqaralmağan bolsa ediqaralmağan bolsaed | bizqaralmağan bolsaq ediqaralmağan bolsaq ed | sizqaralmağan bolsağız ediqaralmağan bolsağız ed | alaqaralmağan bolsala ediqaralmağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will blacken | menqaralar esem | senqaralar eseng | olqaralar ese | bizqaralar esek | sizqaralar esegiz | alaqaralar esele |
| Conditional, aoristif he won't blacken | menqaralmaz esem | senqaralmaz eseng | olqaralmaz ese | bizqaralmaz esek | sizqaralmaz esegiz | alaqaralmaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to blacken | menqaralarıq esem | senqaralarıq eseng | olqaralarıq ese | bizqaralarıq esek | sizqaralarıq esegiz | alaqaralarıq esele |
| Conditional, futureif he is not going to blacken | menqaralarıq tül esem | senqaralarıq tül eseng | olqaralarıq tül ese | bizqaralarıq tül esek | sizqaralarıq tül esegiz | alaqaralarıq tül esele |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to blacken | menqaralarıq bolsam | senqaralarıq bolsang | olqaralarıq bolsa | bizqaralarıq bolsaq | sizqaralarıq bolsağız | alaqaralarıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to blacken | menqaralmazlıq bolsam | senqaralmazlıq bolsang | olqaralmazlıq bolsa | bizqaralmazlıq bolsaq | sizqaralmazlıq bolsağız | alaqaralmazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso qaraldıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be blackening | menqarala bolurma | senqarala bolursa | olqarala bolur | bizqarala bolurbuz | sizqarala bolursuz | alaqarala bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be blackening | menqaralmay bolurma | senqaralmay bolursa | olqaralmay bolur | bizqaralmay bolurbuz | sizqaralmay bolursuz | alaqaralmay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of blackening | menqarala tura bolurma | senqarala tura bolursa | olqarala tura bolur | bizqarala tura bolurbuz | sizqarala tura bolursuz | alaqarala tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not blackening | menqaralmay tura bolurma | senqaralmay tura bolursa | olqaralmay tura bolur | bizqaralmay tura bolurbuz | sizqaralmay tura bolursuz | alaqaralmay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have blackened | menqaralğan bolurma | senqaralğan bolursa | olqaralğan bolur | bizqaralğan bolurbuz | sizqaralğan bolursuz | alaqaralğan bolurla |
| Inference (must have)he must not have blackened | menqaralmağan bolurma | senqaralmağan bolursa | olqaralmağan bolur | bizqaralmağan bolurbuz | sizqaralmağan bolursuz | alaqaralmağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to blacken | menqaralarıq bolurma | senqaralarıq bolursa | olqaralarıq bolur | bizqaralarıq bolurbuz | sizqaralarıq bolursuz | alaqaralarıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to blacken | menqaralmazlıq bolurma | senqaralmazlıq bolursa | olqaralmazlıq bolur | bizqaralmazlıq bolurbuz | sizqaralmazlıq bolursuz | alaqaralmazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it blacken | menqaralayım | senqaral! | olqaralsın | bizqaralayıq | sizqaralığız! | alaqaralsınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not blacken | menqaralmayım | senqaralma! | olqaralmasın | bizqaralmayıq | sizqaralmağız! | alaqaralmasınla |
| Commands & suggestionsshould he blacken? | menqaralayımmı? | olqaralsınmı? | bizqaralayıqmı? | alaqaralsınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not blacken? | menqaralmayımmı? | olqaralmasınmı? | bizqaralmayıqmı? | alaqaralmasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it blacken | senqaralçı2 | olqaralsınçı | sizqaralçığız | alaqaralsınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not blacken | senqaralmaçı2 | olqaralmasınçı | sizqaralmaçığız | alaqaralmasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you blacken | senqaralğınqaralğı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not blacken | senqaralmağınqaralmağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he blackened | menqaralğay edim qaralğa edim | senqaralğay eding qaralğa eding | olqaralğay edi qaralğa edi | bizqaralğay edik qaralğa edik | sizqaralğay edigiz qaralğa edigiz | alaqaralğay edile qaralğa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not blacken | menqaralmağay edim qaralmağa edim | senqaralmağay eding qaralmağa eding | olqaralmağay edi qaralmağa edi | bizqaralmağay edik qaralmağa edik | sizqaralmağay edigiz qaralmağa edigiz | alaqaralmağay edile qaralmağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to blacken | menqaralmağa qoyayımqaralma qoyayım | senqaralmağa qoy!qaralma qoy! | olqaralmağa qoysunqaralma qoysun | bizqaralmağa qoyayıqqaralma qoyayıq | sizqaralmağa qoyuğuz!qaralma qoyuğuz! | alaqaralmağa qoysunlaqaralma qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to blacken | menqaralmağa qoymayımqaralma qoymayım | senqaralmağa qoyma!qaralma qoyma! | olqaralmağa qoymasınqaralma qoymasın | bizqaralmağa qoymayıqqaralma qoymayıq | sizqaralmağa qoymağız!qaralma qoymağız! | alaqaralmağa qoymasınlaqaralma qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to blacken? | menqaralmağa qoyayımmı?qaralma qoyayımmı? | olqaralmağa qoysunmu?qaralma qoysunmu? | bizqaralmağa qoyayıqmı?qaralma qoyayıqmı? | alaqaralmağa qoysunlamı?qaralma qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to blacken? | menqaralmağa qoymayımmı?qaralma qoymayımmı? | olqaralmağa qoymasınmı?qaralma qoymasınmı? | bizqaralmağa qoymayıqmı?qaralma qoymayıqmı? | alaqaralmağa qoymasınlamı?qaralma qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to blacken | menqaralmağa qoyamaqaralma qoyama | senqaralmağa qoyasaqaralma qoyasa | olqaralmağa qoyadıqaralma qoyadı | bizqaralmağa qoyabızqaralma qoyabız | sizqaralmağa qoyasızqaralma qoyasız | alaqaralmağa qoyadılaqaralma qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to blacken | menqaralmağa qoymaymaqaralma qoymayma | senqaralmağa qoymaysaqaralma qoymaysa | olqaralmağa qoymaydıqaralma qoymaydı | bizqaralmağa qoymaybızqaralma qoymaybız | sizqaralmağa qoymaysızqaralma qoymaysız | alaqaralmağa qoymaydılaqaralma qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to blacken? | menqaralmağa qoyamıma?qaralma qoyamıma? | senqaralmağa qoyamısa?qaralma qoyamısa? | olqaralmağa qoyamıdı?qaralma qoyamıdı? | bizqaralmağa qoyamıbız?qaralma qoyamıbız? | sizqaralmağa qoyamısız?qaralma qoyamısız? | alaqaralmağa qoyamıdıla?qaralma qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to blacken? | menqaralmağa qoymaymıma?qaralma qoymaymıma? | senqaralmağa qoymaymısa?qaralma qoymaymısa? | olqaralmağa qoymaymıdı?qaralma qoymaymıdı? | bizqaralmağa qoymaymıbız?qaralma qoymaymıbız? | sizqaralmağa qoymaymısız?qaralma qoymaymısız? | alaqaralmağa qoymaymıdıla?qaralma qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to blacken | menqaralmağa qoydumqaralma qoydum | senqaralmağa qoydungqaralma qoydung | olqaralmağa qoyduqaralma qoydu | bizqaralmağa qoyduqqaralma qoyduq | sizqaralmağa qoyduğuzqaralma qoyduğuz | alaqaralmağa qoydulaqaralma qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to blacken | menqaralmağa qoymadımqaralma qoymadım | senqaralmağa qoymadıngqaralma qoymadıng | olqaralmağa qoymadıqaralma qoymadı | bizqaralmağa qoymadıqqaralma qoymadıq | sizqaralmağa qoymadığızqaralma qoymadığız | alaqaralmağa qoymadılaqaralma qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to blacken? | menqaralmağa qoydummu?qaralma qoydummu? | senqaralmağa qoydungmu?qaralma qoydungmu? | olqaralmağa qoydumu?qaralma qoydumu? | bizqaralmağa qoyduqmu?qaralma qoyduqmu? | sizqaralmağa qoyduğuzmu?qaralma qoyduğuzmu? | alaqaralmağa qoydulamı?qaralma qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to blacken? | menqaralmağa qoymadımmı?qaralma qoymadımmı? | senqaralmağa qoymadıngmı?qaralma qoymadıngmı? | olqaralmağa qoymadımı?qaralma qoymadımı? | bizqaralmağa qoymadıqmı?qaralma qoymadıqmı? | sizqaralmağa qoymadığızmı?qaralma qoymadığızmı? | alaqaralmağa qoymadılamı?qaralma qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can blacken | menqaralalama | senqaralalasa | olqaralaladı | bizqaralalabız | sizqaralalasız | alaqaralaladıla |
| Ability — presenthe can't blacken | menqaralalmayma | senqaralalmaysa | olqaralalmaydı | bizqaralalmaybız | sizqaralalmaysız | alaqaralalmaydıla |
| Ability — presentcan he blacken? | menqaralalamıma? qaralalamamı? | senqaralalamısa? | olqaralalamıdı? | bizqaralalamıbız? qaralalabızmı? | sizqaralalamısız? | alaqaralalamıdıla? |
| Ability — presentcan't he blacken? | menqaralalmaymıma? qaralalmaymamı? | senqaralalmaymısa? | olqaralalmaymıdı? | bizqaralalmaymıbız? qaralalmaybızmı? | sizqaralalmaymısız? | alaqaralalmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can blacken | menqaralalsam | senqaralalsang | olqaralalsa | bizqaralalsaq | sizqaralalsağız | alaqaralalsala |
| Ability — if I can…if he can't blacken | menqaralalmasam | senqaralalmasang | olqaralalmasa | bizqaralalmasaq | sizqaralalmasağız | alaqaralalmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to blacken | menqaralaldım | senqaralaldıng | olqaralaldı | bizqaralaldıq | sizqaralaldığız | alaqaralaldıla |
| Ability — simple pasthe could not blacken | menqaralalmadım | senqaralalmadıng | olqaralalmadı | bizqaralalmadıq | sizqaralalmadığız | alaqaralalmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to blacken? | menqaralaldımmı? | senqaralaldıngmı? | olqaralaldımı? | bizqaralaldıqmı? | sizqaralaldığızmı? | alaqaralaldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he blacken? | menqaralalmadımmı? | senqaralalmadıngmı? | olqaralalmadımı? | bizqaralalmadıqmı? | sizqaralalmadığızmı? | alaqaralalmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to blacken | menqaralalğanma | senqaralalğansa | olqaralalğandı | bizqaralalğanbız | sizqaralalğansız | alaqaralalğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to blacken | menqaralalmağanma | senqaralalmağansa | olqaralalmağandı | bizqaralalmağanbız | sizqaralalmağansız | alaqaralalmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to blacken? | menqaralalğanmıma? qaralalğanmamı? | senqaralalğanmısa? | olqaralalğanmıdı? | bizqaralalğanmıbız? qaralalğanbızmı? | sizqaralalğanmısız? | alaqaralalğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to blacken? | menqaralalmağanmıma? qaralalmağanmamı? | senqaralalmağanmısa? | olqaralalmağanmıdı? | bizqaralalmağanmıbız? qaralalmağanbızmı? | sizqaralalmağanmısız? | alaqaralalmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to blacken | menqaralalğan edimqaralalğanem | senqaralalğan edingqaralalğaneng | olqaralalğan ediqaralalğaned | bizqaralalğan edikqaralalğanek | sizqaralalğan edigizqaralalğanegiz | alaqaralalğan edileqaralalğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to blacken | menqaralalmağan edimqaralalmağanem | senqaralalmağan edingqaralalmağaneng | olqaralalmağan ediqaralalmağaned | bizqaralalmağan edikqaralalmağanek | sizqaralalmağan edigizqaralalmağanegiz | alaqaralalmağan edileqaralalmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could blacken | menqaralala edimqaralalaem | senqaralala edingqaralalaeng | olqaralala ediqaralalaed | bizqaralala edikqaralalaek | sizqaralala edigizqaralalaegiz | alaqaralala edileqaralalaelle |
| Ability — past backgroundhe could not blacken | menqaralalmay edimqaralalmayem | senqaralalmay edingqaralalmayeng | olqaralalmay ediqaralalmayed | bizqaralalmay edikqaralalmayek | sizqaralalmay edigizqaralalmayegiz | alaqaralalmay edileqaralalmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to blacken | menqaralalırma | senqaralalırsa | olqaralalır | bizqaralalırbız | sizqaralalırsız | alaqaralalırla |
| Ability — future Ihe won't be able to blacken | menqaralalmazma | senqaralalmazsa | olqaralalmaz | bizqaralalmazbız | sizqaralalmazsız | alaqaralalmazla |
| Ability — future Iwill he be able to blacken? | menqaralalırmıma? qaralalırmamı? | senqaralalırmısa? | olqaralalırmı? | bizqaralalırmıbız? qaralalırbızmı? | sizqaralalırmısız? | alaqaralalırmıla? |
| Ability — future Iwon't he be able to blacken? | menqaralalmazmıma? qaralalmazmamı? | senqaralalmazmısa? | olqaralalmazmı? | bizqaralalmazmıbız? qaralalmazbızmı? | sizqaralalmazmısız? | alaqaralalmazmıla? |
| Ability — future IIhe is going to be able to blacken | menqaralallıqma | senqaralallıqsa | olqaralallıqdı | bizqaralallıqbız | sizqaralallıqsız | alaqaralallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to blacken | menqaralallıq tülme | senqaralallıq tülse | olqaralallıq tüldü | bizqaralallıq tülbüz | sizqaralallıq tülsüz | alaqaralallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to blacken? | menqaralallıqmıma? qaralallıqmamı? | senqaralallıqmısa? | olqaralallıqmıdı? | bizqaralallıqmıbız? qaralallıqbızmı? | sizqaralallıqmısız? | alaqaralallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to blacken? | menqaralallıq tülmüme? | senqaralallıq tülmüse? | olqaralallıq tülmüdü? | bizqaralallıq tülmübüz? | sizqaralallıq tülmüsüz? | alaqaralallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to blacken | menqaralalır edimqaralalır em | senqaralalır edingqaralalır eng | olqaralalır ediqaralalır ed | bizqaralalır edikqaralalır ek | sizqaralalır edigizqaralalır egiz | alaqaralalır edileqaralalır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to blacken | menqaralalmaz edimqaralalmaz em | senqaralalmaz edingqaralalmaz eng | olqaralalmaz ediqaralalmaz ed | bizqaralalmaz edikqaralalmaz ek | sizqaralalmaz edigizqaralalmaz egiz | alaqaralalmaz edileqaralalmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to blacken | senqaralalğınqaralalğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to blacken | senqaralalmağınqaralalmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be blackening | menqarala bolmazma | senqarala bolmazsa | olqarala bolmaz | bizqarala bolmazbız | sizqarala bolmazsız | alaqarala bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be blackening (emphatic) | menqaralmay bolmazma | senqaralmay bolmazsa | olqaralmay bolmaz | bizqaralmay bolmazbız | sizqaralmay bolmazsız | alaqaralmay bolmazla |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of blackening | menqarala tura bolmazma | senqarala tura bolmazsa | olqarala tura bolmaz | bizqarala tura bolmazbız | sizqarala tura bolmazsız | alaqarala tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not blackening (emphatic) | menqaralmay tura bolmazma | senqaralmay tura bolmazsa | olqaralmay tura bolmaz | bizqaralmay tura bolmazbız | sizqaralmay tura bolmazsız | alaqaralmay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not blackening | menqaralmay turama | senqaralmay turasa | olqaralmay turadı | bizqaralmay turabız | sizqaralmay turasız | alaqaralmay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not blackening | menqaralmay turmayma | senqaralmay turmaysa | olqaralmay turmaydı | bizqaralmay turmaybız | sizqaralmay turmaysız | alaqaralmay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not blackening? | menqaralmay turmaymıma | senqaralmay turmaymısa | olqaralmay turmaymıdı | bizqaralmay turmaymıbız | sizqaralmay turmaymısız | alaqaralmay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have blackened | menqaralğan bolmazma | senqaralğan bolmazsa | olqaralğan bolmaz | bizqaralğan bolmazbız | sizqaralğan bolmazsız | alaqaralğan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have blackened (emphatic) | menqaralmağan bolmazma | senqaralmağan bolmazsa | olqaralmağan bolmaz | bizqaralmağan bolmazbız | sizqaralmağan bolmazsız | alaqaralmağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had blackened | menqaralğan bolmasam | senqaralğan bolmasang | olqaralğan bolmasa | bizqaralğan bolmasaq | sizqaralğan bolmasağız | alaqaralğan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't blackened | menqaralmağan bolmasam | senqaralmağan bolmasang | olqaralmağan bolmasa | bizqaralmağan bolmasaq | sizqaralmağan bolmasağız | alaqaralmağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to blacken | menqaralarıq bolmazma | senqaralarıq bolmazsa | olqaralarıq bolmaz | bizqaralarıq bolmazbız | sizqaralarıq bolmazsız | alaqaralarıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to blacken (emphatic) | menqaralmazlıq bolmazma | senqaralmazlıq bolmazsa | olqaralmazlıq bolmaz | bizqaralmazlıq bolmazbız | sizqaralmazlıq bolmazsız | alaqaralmazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to blacken | menqaralarıq bolmasam | senqaralarıq bolmasang | olqaralarıq bolmasa | bizqaralarıq bolmasaq | sizqaralarıq bolmasağız | alaqaralarıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to blacken | menqaralmazlıq bolmasam | senqaralmazlıq bolmasang | olqaralmazlıq bolmasa | bizqaralmazlıq bolmasaq | sizqaralmazlıq bolmasağız | alaqaralmazlıq bolmasala |