qısıq
/qɯsɯq/
1. narrow, tight, constricted
- qısıq jol — a narrow road
- suwnu qısıq jeri — the narrow part of the river
- dorbunnu qısıq jerine jetgenibizde — when we reached the narrow part of the cave
- bek qısıq çatına — into its very narrow gorge
2. close-set, compact, dense — Of handwriting it means small and cramped: qısıq jazılğan "written in a cramped hand".
- qısıq jazılğan — written in a cramped hand
- qısıq jazılğan jazıw — closely written writing
- ariw qısıq tişleri körünedile — his fine close-set teeth show
- qısıq tizginle — tightly set lines
- bir birine qısıq sal — lay them close up against one another
3. narrowed, half-shut, squinting (of eyes) — Nevruz 1991 also uses it of clenched palms: uwçları qısıq edi.
- qısıq közle — narrowed eyes
- közleri qısıqdıla — his eyes are narrowed
- közleri qısıq edile — his eyes were half-shut
- bir közü qısıq edi — one of his eyes was narrowed
4. consonant (of speech sounds)
- qısıq tawuş — a consonant sound
- qısıq tawuşla — consonant sounds
- qısıq tutuş — a consonant cluster
- qısıqla — the consonants
- jumuşaq qısıq — a soft consonant
- saŋıraw qısıq — a voiceless consonant
Degrees
| Degree | —form |
|---|---|
| base form | qısıqnarrow |
| comparative — more | qısığıraqnarrower |
| intensifier — very | bek qısıqvery narrow |
| superlative — most | em qısıqthe narrowest |
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki qısıqdımine is narrow | seniki qısıqdıyours is narrow | anıqı qısıqdıhis is narrow | bizniki qısıqdıours is narrow | sizniki qısıqdıyours (pl.) is narrow | alanıqı qısıqdıtheirs is narrow |
| comparative — more | meniki qısığıraqdımine is narrower | seniki qısığıraqdıyours is narrower | anıqı qısığıraqdıhis is narrower | bizniki qısığıraqdıours is narrower | sizniki qısığıraqdıyours (pl.) is narrower | alanıqı qısığıraqdıtheirs is narrower |
| intensifier — very | meniki bek qısıqdımine is very narrow | seniki bek qısıqdıyours is very narrow | anıqı bek qısıqdıhis is very narrow | bizniki bek qısıqdıours is very narrow | sizniki bek qısıqdıyours (pl.) is very narrow | alanıqı bek qısıqdıtheirs is very narrow |
| superlative — most | meniki em qısıqdımine is the narrowest | seniki em qısıqdıyours is the narrowest | anıqı em qısıqdıhis is the narrowest | bizniki em qısıqdıours is the narrowest | sizniki em qısıqdıyours (pl.) is the narrowest | alanıqı em qısıqdıtheirs is the narrowest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile qısıqdılamine are narrow | senikile qısıqdılayours are narrow | anıqıla qısıqdılahis are narrow | biznikile qısıqdılaours are narrow | siznikile qısıqdılayours (pl.) are narrow | alanıqıla qısıqdılatheirs are narrow |
| comparative — more | menikile qısığıraqdılamine are narrower | senikile qısığıraqdılayours are narrower | anıqıla qısığıraqdılahis are narrower | biznikile qısığıraqdılaours are narrower | siznikile qısığıraqdılayours (pl.) are narrower | alanıqıla qısığıraqdılatheirs are narrower |
| intensifier — very | menikile bek qısıqdılamine are very narrow | senikile bek qısıqdılayours are very narrow | anıqıla bek qısıqdılahis are very narrow | biznikile bek qısıqdılaours are very narrow | siznikile bek qısıqdılayours (pl.) are very narrow | alanıqıla bek qısıqdılatheirs are very narrow |
| superlative — most | menikile em qısıqdılamine are the narrowest | senikile em qısıqdılayours are the narrowest | anıqıla em qısıqdılahis are the narrowest | biznikile em qısıqdılaours are the narrowest | siznikile em qısıqdılayours (pl.) are the narrowest | alanıqıla em qısıqdılatheirs are the narrowest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qısıqdı, bıla qısıqdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".