jartı
/dʒartɯ/
1. half, partial, incomplete, unfinished, split in two
- jartı jolda — halfway along the road
- jartı çelek — a bucket that is not full
- jartı stakan — half a glass
- jartı alma — a bitten apple
- jartı aynı jarığı da jartı — the light of a half moon is half too
- jartı ötmekni qonaqğa berdi — he gave half a loaf of bread to the guest
- jartı işni qoyma, ahırına jet — do not leave a half-done job, see it through to the end
2. feeble-minded, foolish, half-witted; as a noun, a fool
- jartı adam — a feeble-minded person
- jartı tişirıw — a foolish woman
- aqılı jartı — half-witted (lit. his mind is half)
- ket sen, jartı! — go away, you fool!
- başı jartı neden da jartı — one whose head is lacking is lacking in everything
3. half-educated, poorly schooled, semiliterate
- jartı molla — a half-educated mullah
- jartı oquğan — half-educated (lit. half-studied)
- jartı bilimli — with half an education
- jartı molla din buzar — a half-educated mullah will ruin religion
4. disabled, physically impaired one source
- sanı jartı — physically disabled (lit. his body is half)
- aqılı jartıdan sanı jartı aşhı — better to be physically impaired than mentally
Expressions
- aqıldan jartı — half-witted
- jartı jan eterge — leave half-dead
- jartı jolda qoyarğa — leave unfinished
Degrees
| Degree | —form |
|---|---|
| base form | jartıhalf |
| comparative — more | jartıraqhalfer |
| intensifier — very | bek jartıvery half |
| superlative — most | em jartıthe halfest |
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki jartıdımine is half | seniki jartıdıyours is half | anıqı jartıdıhis is half | bizniki jartıdıours is half | sizniki jartıdıyours (pl.) is half | alanıqı jartıdıtheirs is half |
| comparative — more | meniki jartıraqdımine is halfer | seniki jartıraqdıyours is halfer | anıqı jartıraqdıhis is halfer | bizniki jartıraqdıours is halfer | sizniki jartıraqdıyours (pl.) is halfer | alanıqı jartıraqdıtheirs is halfer |
| intensifier — very | meniki bek jartıdımine is very half | seniki bek jartıdıyours is very half | anıqı bek jartıdıhis is very half | bizniki bek jartıdıours is very half | sizniki bek jartıdıyours (pl.) is very half | alanıqı bek jartıdıtheirs is very half |
| superlative — most | meniki em jartıdımine is the halfest | seniki em jartıdıyours is the halfest | anıqı em jartıdıhis is the halfest | bizniki em jartıdıours is the halfest | sizniki em jartıdıyours (pl.) is the halfest | alanıqı em jartıdıtheirs is the halfest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile jartıdılamine are half | senikile jartıdılayours are half | anıqıla jartıdılahis are half | biznikile jartıdılaours are half | siznikile jartıdılayours (pl.) are half | alanıqıla jartıdılatheirs are half |
| comparative — more | menikile jartıraqdılamine are halfer | senikile jartıraqdılayours are halfer | anıqıla jartıraqdılahis are halfer | biznikile jartıraqdılaours are halfer | siznikile jartıraqdılayours (pl.) are halfer | alanıqıla jartıraqdılatheirs are halfer |
| intensifier — very | menikile bek jartıdılamine are very half | senikile bek jartıdılayours are very half | anıqıla bek jartıdılahis are very half | biznikile bek jartıdılaours are very half | siznikile bek jartıdılayours (pl.) are very half | alanıqıla bek jartıdılatheirs are very half |
| superlative — most | menikile em jartıdılamine are the halfest | senikile em jartıdılayours are the halfest | anıqıla em jartıdılahis are the halfest | biznikile em jartıdılaours are the halfest | siznikile em jartıdılayours (pl.) are the halfest | alanıqıla em jartıdılatheirs are the halfest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu jartıdı, bıla jartıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".