hayırsız
/xajɯrsɯz/
1. useless, unprofitable, unproductive, of no benefit
- hayırsız iş — unproductive work
- hayırsız joyuw — pointless expense
- hayırsız turğan jerle — land that brings in nothing
- hayırsız qıyın — useless toil
- hayırsız bolub qaldı — it turned out useless
2. good-for-nothing, worthless — Said disparagingly of a person. Also used as a noun meaning a good-for-nothing person, as in the plural hayırsızla (good-for-nothings).
- hayırsız adam — a good-for-nothing person
- ol hayırsız qaçan kellikdi? — when will that worthless fellow come?
- bılayda ne aylanasa, hayırsız? — why are you hanging around here, you good-for-nothing?
3. uselessly, in vain, to no purpose
- hayırsız işlerge — to work to no purpose
- hayırsız joyulğan açha — money spent in vain
- saw aynı hayırsız işlerge tüşdü — had to work a whole month to no purpose
- açha hayırsız joyuldu — the money was spent in vain
- hayırsız ketdi — it went for nothing
4. confound it, drat you; expresses displeasure or disapproval one source
- qaydan çıqdıŋ, hayırsız? — where did you spring from, confound you?
- hayırsız, nek tıŋılaysa? — drat you, why are you silent?
- hayırsız, beri kel — come here, confound you
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | hayırsızmaI am useless | hayırsızsayou are useless | hayırsızdıhe is useless | hayırsızbızwe are useless | hayırsızsızyou all are useless | hayırsızdılathey are useless |
| comparative — more | hayırsızıraqmaI am more useless | hayırsızıraqsayou are more useless | hayırsızıraqdıhe is more useless | hayırsızıraqbızwe are more useless | hayırsızıraqsızyou all are more useless | hayırsızıraqdılathey are more useless |
| intensifier — very | bek hayırsızmaI am very useless | bek hayırsızsayou are very useless | bek hayırsızdıhe is very useless | bek hayırsızbızwe are very useless | bek hayırsızsızyou all are very useless | bek hayırsızdılathey are very useless |
| superlative — most | em hayırsızmaI am the most useless | em hayırsızsayou are the most useless | em hayırsızdıhe is the most useless | em hayırsızbızwe are the most useless | em hayırsızsızyou all are the most useless | em hayırsızdılathey are the most useless |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden hayırsızdı — "compared to me, he is useless."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki hayırsızdımine is useless | seniki hayırsızdıyours is useless | anıqı hayırsızdıhis is useless | bizniki hayırsızdıours is useless | sizniki hayırsızdıyours (pl.) is useless | alanıqı hayırsızdıtheirs is useless |
| comparative — more | meniki hayırsızıraqdımine is more useless | seniki hayırsızıraqdıyours is more useless | anıqı hayırsızıraqdıhis is more useless | bizniki hayırsızıraqdıours is more useless | sizniki hayırsızıraqdıyours (pl.) is more useless | alanıqı hayırsızıraqdıtheirs is more useless |
| intensifier — very | meniki bek hayırsızdımine is very useless | seniki bek hayırsızdıyours is very useless | anıqı bek hayırsızdıhis is very useless | bizniki bek hayırsızdıours is very useless | sizniki bek hayırsızdıyours (pl.) is very useless | alanıqı bek hayırsızdıtheirs is very useless |
| superlative — most | meniki em hayırsızdımine is the most useless | seniki em hayırsızdıyours is the most useless | anıqı em hayırsızdıhis is the most useless | bizniki em hayırsızdıours is the most useless | sizniki em hayırsızdıyours (pl.) is the most useless | alanıqı em hayırsızdıtheirs is the most useless |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile hayırsızdılamine are useless | senikile hayırsızdılayours are useless | anıqıla hayırsızdılahis are useless | biznikile hayırsızdılaours are useless | siznikile hayırsızdılayours (pl.) are useless | alanıqıla hayırsızdılatheirs are useless |
| comparative — more | menikile hayırsızıraqdılamine are more useless | senikile hayırsızıraqdılayours are more useless | anıqıla hayırsızıraqdılahis are more useless | biznikile hayırsızıraqdılaours are more useless | siznikile hayırsızıraqdılayours (pl.) are more useless | alanıqıla hayırsızıraqdılatheirs are more useless |
| intensifier — very | menikile bek hayırsızdılamine are very useless | senikile bek hayırsızdılayours are very useless | anıqıla bek hayırsızdılahis are very useless | biznikile bek hayırsızdılaours are very useless | siznikile bek hayırsızdılayours (pl.) are very useless | alanıqıla bek hayırsızdılatheirs are very useless |
| superlative — most | menikile em hayırsızdılamine are the most useless | senikile em hayırsızdılayours are the most useless | anıqıla em hayırsızdılahis are the most useless | biznikile em hayırsızdılaours are the most useless | siznikile em hayırsızdılayours (pl.) are the most useless | alanıqıla em hayırsızdılatheirs are the most useless |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu hayırsızdı, bıla hayırsızdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".