hıylaçı
/xɯjlatʃɯ/ · plural hıylaçıla
1. cunning, wily, crafty
- hıylaçı adam — a cunning person
- tülküça hıylaçı — cunning as a fox
- hıylaçı tülkü — the cunning fox
- anı hıylaçı sıfatı bardı — he has a cunning look
- qarda ız qoymağan, hıylaçı adamdı — he is a crafty person who leaves no tracks in the snow
2. trickster, sly one, cheat, swindler
- ol hıylaçıdı — he is a trickster
- hıylaçını sözü uçhara — a trickster's word is unreliable
- hıylaçılanı tuthandıla — they arrested the swindlers
- hıylaçıla zakonŋa tartılğan edile — the swindlers had been brought to justice
3. resourceful, adroit, quick
- hıylaçı jaş — a resourceful lad
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | hıylaçımaI am cunning | hıylaçısayou are cunning | hıylaçıdıhe is cunning | hıylaçıbızwe are cunning | hıylaçısızyou all are cunning | hıylaçıdılathey are cunning |
| comparative — more | hıylaçıraqmaI am more cunning | hıylaçıraqsayou are more cunning | hıylaçıraqdıhe is more cunning | hıylaçıraqbızwe are more cunning | hıylaçıraqsızyou all are more cunning | hıylaçıraqdılathey are more cunning |
| intensifier — very | bek hıylaçımaI am very cunning | bek hıylaçısayou are very cunning | bek hıylaçıdıhe is very cunning | bek hıylaçıbızwe are very cunning | bek hıylaçısızyou all are very cunning | bek hıylaçıdılathey are very cunning |
| superlative — most | em hıylaçımaI am the most cunning | em hıylaçısayou are the most cunning | em hıylaçıdıhe is the most cunning | em hıylaçıbızwe are the most cunning | em hıylaçısızyou all are the most cunning | em hıylaçıdılathey are the most cunning |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden hıylaçıdı — "compared to me, he is cunning."
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | hıylaçıthe trickster | hıylaçımmy trickster | hıylaçıŋyour trickster | hıylaçısıhis trickster | hıylaçıbızour trickster | hıylaçığızyou all's trickster | hıylaçılarıtheir tricksters |
| Genitive | hıylaçınıthe trickster's | hıylaçımımy trickster's | hıylaçıŋıyour trickster's | hıylaçısınıhis trickster's | hıylaçıbıznıour trickster's | hıylaçığıznıyou all's trickster's | hıylaçılarınıtheir tricksters' |
| Accusative | hıylaçınıthe trickster (as the object) | hıylaçımımy trickster (as the object) | hıylaçıŋıyour trickster (as the object) | hıylaçısınhis trickster (as the object) | hıylaçıbıznıour trickster (as the object) | hıylaçığıznıyou all's trickster (as the object) | hıylaçılarıntheir tricksters (as the object) |
| Dative | hıylaçığato the trickster | hıylaçımato my trickster | hıylaçıŋato your trickster | hıylaçısınato his trickster | hıylaçıbızğato our trickster | hıylaçığızğato you all's trickster | hıylaçılarınato their tricksters |
| Locative | hıylaçıdain / at the trickster | hıylaçımdain / at my trickster | hıylaçıŋdain / at your trickster | hıylaçısındain / at his trickster | hıylaçıbızdain / at our trickster | hıylaçığızdain / at you all's trickster | hıylaçılarındain / at their tricksters |
| Ablative | hıylaçıdanfrom the trickster | hıylaçımdanfrom my trickster | hıylaçıŋdanfrom your trickster | hıylaçısındanfrom his trickster | hıylaçıbızdanfrom our trickster | hıylaçığızdanfrom you all's trickster | hıylaçılarındanfrom their tricksters |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | hıylaçılathe tricksters | hıylaçılarımmy tricksters | hıylaçılarıŋyour tricksters | hıylaçılarıhis tricksters | hıylaçılarıbızour tricksters | hıylaçılarığızyou all's tricksters | hıylaçılarıtheir tricksters |
| Genitive | hıylaçılanıthe tricksters' | hıylaçılarımımy tricksters' | hıylaçılarıŋıyour tricksters' | hıylaçılarınıhis tricksters' | hıylaçılarıbıznıour tricksters' | hıylaçılarığıznıyou all's tricksters' | hıylaçılarınıtheir tricksters' |
| Accusative | hıylaçılanıthe tricksters (as the object) | hıylaçılarımımy tricksters (as the object) | hıylaçılarıŋıyour tricksters (as the object) | hıylaçılarınhis tricksters (as the object) | hıylaçılarıbıznıour tricksters (as the object) | hıylaçılarığıznıyou all's tricksters (as the object) | hıylaçılarıntheir tricksters (as the object) |
| Dative | hıylaçılağato the tricksters | hıylaçılarımato my tricksters | hıylaçılarıŋato your tricksters | hıylaçılarınato his tricksters | hıylaçılarıbızğato our tricksters | hıylaçılarığızğato you all's tricksters | hıylaçılarınato their tricksters |
| Locative | hıylaçıladain / at the tricksters | hıylaçılarımdain / at my tricksters | hıylaçılarıŋdain / at your tricksters | hıylaçılarındain / at his tricksters | hıylaçılarıbızdain / at our tricksters | hıylaçılarığızdain / at you all's tricksters | hıylaçılarındain / at their tricksters |
| Ablative | hıylaçıladanfrom the tricksters | hıylaçılarımdanfrom my tricksters | hıylaçılarıŋdanfrom your tricksters | hıylaçılarındanfrom his tricksters | hıylaçılarıbızdanfrom our tricksters | hıylaçılarığızdanfrom you all's tricksters | hıylaçılarındanfrom their tricksters |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: hıylaçıları can mean "his / her tricksters", "their trickster", or "their tricksters" — context decides.
Whose it is
| Case | one thing, one owner | several things, one owner | one thing, several owners | several things, several owners |
|---|---|---|---|---|
| Nominative | hıylaçınıqıthe trickster's one | hıylaçınıqılathe trickster's ones | hıylaçılanıqıthe tricksters' one | hıylaçılanıqılathe tricksters' ones |
| Genitive | hıylaçınıqınıof the trickster's one | hıylaçınıqılanıof the trickster's ones | hıylaçılanıqınıof the tricksters' one | hıylaçılanıqılanıof the tricksters' ones |
| Accusative | hıylaçınıqınthe trickster's one (as the object) | hıylaçınıqılanıthe trickster's ones (as the object) | hıylaçılanıqınthe tricksters' one (as the object) | hıylaçılanıqılanıthe tricksters' ones (as the object) |
| Dative | hıylaçınıqınato the trickster's one | hıylaçınıqılağato the trickster's ones | hıylaçılanıqınato the tricksters' one | hıylaçılanıqılağato the tricksters' ones |
| Locative | hıylaçınıqındain / at the trickster's one | hıylaçınıqıladain / at the trickster's ones | hıylaçılanıqındain / at the tricksters' one | hıylaçılanıqıladain / at the tricksters' ones |
| Ablative | hıylaçınıqındanfrom the trickster's one | hıylaçınıqıladanfrom the trickster's ones | hıylaçılanıqındanfrom the tricksters' one | hıylaçılanıqıladanfrom the tricksters' ones |
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.