ıçhınırğa

/ɯtʃxɯnɯrʁa/

1. (v.) to come untied, to come loose, to come unhooked, to work free

at ıçhındı — the horse came untied
it sınjırdan ıçhınngandı — the dog has broken off its chain
qoldan ıçhınırğa — to slip out of one's hands

2. (v.) to break free, to escape, to get away, to extricate oneself (fig. )

türmeden ıçhınırğa — to get out of prison
ol adamdan küçden ıçhındım — I barely got away from that man
buğowdan ıçhınırğa — to break free of the fetters

3. (v.) to get at, to get one's hands on, to break through to

almalağa ıçhınnganbız — we got our hands on the apples
aşha ıçhınırğa — to fall upon the food
kitablağa ıçhınngandı — he has got at the books

Conjugation

Common forms

ıçhınadıhe is coming untied
ıçhındıhe came untied
ıçhınngandıhe has come untied
ıçhınırhe will come untied
ıçhınnıqdıhe is going to come untied
ıçhına edihe was coming untied
ıçhınsaif he comes untied
ıçhın!come untied!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of ıçhınırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is coming untied	menıçhınama	senıçhınasa	olıçhınadı	bizıçhınabız	sizıçhınasız	alaıçhınadıla
Present (simple & continuous)he is not coming untied	menıçhınmayma	senıçhınmaysa	olıçhınmaydı	bizıçhınmaybız	sizıçhınmaysız	alaıçhınmaydıla
Present (simple & continuous)is he coming untied?	menıçhınamıma? ıçhınamamı?	senıçhınamısa?	olıçhınamıdı?	bizıçhınamıbız? ıçhınabızmı?	sizıçhınamısız?	alaıçhınamıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he coming untied?	menıçhınmaymıma? ıçhınmaymamı?	senıçhınmaymısa?	olıçhınmaymıdı?	bizıçhınmaymıbız? ıçhınmaybızmı?	sizıçhınmaymısız?	alaıçhınmaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually comes untied	menıçhınıwçanma	senıçhınıwçansa	olıçhınıwçandı	bizıçhınıwçanbız	sizıçhınıwçansız	alaıçhınıwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually come untied	menıçhınıwçan tülme	senıçhınıwçan tülse	olıçhınıwçan tüldü	bizıçhınıwçan tülbüz	sizıçhınıwçan tülsüz	alaıçhınıwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually come untied?	menıçhınıwçanmıma? ıçhınıwçanmamı?	senıçhınıwçanmısa?	olıçhınıwçanmıdı?	bizıçhınıwçanmıbız? ıçhınıwçanbızmı?	sizıçhınıwçanmısız?	alaıçhınıwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually come untied?	menıçhınıwçan tülmüme?	senıçhınıwçan tülmüse?	olıçhınıwçan tülmüdü?	bizıçhınıwçan tülmübüz?	sizıçhınıwçan tülmüsüz?	alaıçhınıwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has come untied and remains so			olıçhınıbdı			alaıçhınıbdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he come untied?			olıçhınıbmıdı?			alaıçhınıbmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of coming untied	menıçhına turama	senıçhına turasa	olıçhına turadı	bizıçhına turabız	sizıçhına turasız	alaıçhına turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of coming untied	menıçhına turmayma	senıçhına turmaysa	olıçhına turmaydı	bizıçhına turmaybız	sizıçhına turmaysız	alaıçhına turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of coming untied?	menıçhına turamıma? ıçhına turamamı?	senıçhına turamısa?	olıçhına turamıdı?	bizıçhına turamıbız? ıçhına turabızmı?	sizıçhına turamısız?	alaıçhına turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of coming untied?	menıçhına turmaymıma? ıçhına turmaymamı?	senıçhına turmaymısa?	olıçhına turmaymıdı?	bizıçhına turmaymıbız? ıçhına turmaybızmı?	sizıçhına turmaymısız?	alaıçhına turmaymıdıla?
Simple past (definite)he came untied	menıçhındım	senıçhındıng	olıçhındı	bizıçhındıq	sizıçhındığız	alaıçhındıla
Simple past (definite)he didn't come untied	menıçhınmadım	senıçhınmadıng	olıçhınmadı	bizıçhınmadıq	sizıçhınmadığız	alaıçhınmadıla
Simple past (definite)did he come untied?	menıçhındımmı?	senıçhındıngmı?	olıçhındımı?	bizıçhındıqmı?	sizıçhındığızmı?	alaıçhındılamı?
Simple past (definite)didn't he come untied?	menıçhınmadımmı?	senıçhınmadıngmı?	olıçhınmadımı?	bizıçhınmadıqmı?	sizıçhınmadığızmı?	alaıçhınmadılamı?
Perfect (past indefinite)he has come untied	menıçhınnganma	senıçhınngansa	olıçhınngandı	bizıçhınnganbız	sizıçhınngansız	alaıçhınngandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't come untied	menıçhınmağanma	senıçhınmağansa	olıçhınmağandı	bizıçhınmağanbız	sizıçhınmağansız	alaıçhınmağandıla
Perfect (past indefinite)has he come untied?	menıçhınnganmıma? ıçhınnganmamı?	senıçhınnganmısa?	olıçhınnganmıdı?	bizıçhınnganmıbız? ıçhınnganbızmı?	sizıçhınnganmısız?	alaıçhınnganmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he come untied?	menıçhınmağanmıma? ıçhınmağanmamı?	senıçhınmağanmısa?	olıçhınmağanmıdı?	bizıçhınmağanmıbız? ıçhınmağanbızmı?	sizıçhınmağanmısız?	alaıçhınmağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will come untied	menıçhınırma	senıçhınırsa	olıçhınır	bizıçhınırbız	sizıçhınırsız	alaıçhınırla
Indefinite future (future I)he won't come untied	menıçhınmazma	senıçhınmazsa	olıçhınmaz	bizıçhınmazbız	sizıçhınmazsız	alaıçhınmazla
Indefinite future (future I)will he come untied?	menıçhınırmıma? ıçhınırmamı?	senıçhınırmısa?	olıçhınırmı?	bizıçhınırmıbız? ıçhınırbızmı?	sizıçhınırmısız?	alaıçhınırmıla?
Indefinite future (future I)won't he come untied?	menıçhınmazmıma? ıçhınmazmamı?	senıçhınmazmısa?	olıçhınmazmı?	bizıçhınmazmıbız? ıçhınmazbızmı?	sizıçhınmazmısız?	alaıçhınmazmıla?
Definite future (future II)he is going to come untied	menıçhınnıqma¹	senıçhınnıqsa¹	olıçhınnıqdı¹	bizıçhınnıqbız¹	sizıçhınnıqsız¹	alaıçhınnıqdıla¹
Definite future (future II)he is not going to come untied	menıçhınnıq tülme¹	senıçhınnıq tülse¹	olıçhınnıq tüldü¹	bizıçhınnıq tülbüz¹	sizıçhınnıq tülsüz¹	alaıçhınnıq tüldüle¹
Definite future (future II)is he going to come untied?	menıçhınnıqmıma?¹ ıçhınnıqmamı?	senıçhınnıqmısa?¹	olıçhınnıqmıdı?¹	bizıçhınnıqmıbız?¹ ıçhınnıqbızmı?	sizıçhınnıqmısız?¹	alaıçhınnıqmıdıla?¹
Definite future (future II)isn't he going to come untied?	menıçhınnıq tülmüme?¹	senıçhınnıq tülmüse?¹	olıçhınnıq tülmüdü?¹	bizıçhınnıq tülmübüz?¹	sizıçhınnıq tülmüsüz?¹	alaıçhınnıq tülmüdüle?¹

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Definite future (future II)full form: after n the ending contracts to -nıq/-nik, and the full -ırıq/-irik is also written, so ıçhınırıqdı

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of ıçhınırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had come untied	menıçhınngan edimıçhınnganem	senıçhınngan edingıçhınnganeng	olıçhınngan ediıçhınnganed	bizıçhınngan edikıçhınnganek	sizıçhınngan edigizıçhınnganegiz	alaıçhınngan edileıçhınnganelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't come untied	menıçhınmağan edimıçhınmağanem	senıçhınmağan edingıçhınmağaneng	olıçhınmağan ediıçhınmağaned	bizıçhınmağan edikıçhınmağanek	sizıçhınmağan edigizıçhınmağanegiz	alaıçhınmağan edileıçhınmağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was coming untied	menıçhına edimıçhınaem	senıçhına edingıçhınaeng	olıçhına ediıçhınaed	bizıçhına edikıçhınaek	sizıçhına edigizıçhınaegiz	alaıçhına edileıçhınaelle
Past continuous (imperfect)he wasn't coming untied	menıçhınmay edimıçhınmayem	senıçhınmay edingıçhınmayeng	olıçhınmay ediıçhınmayed	bizıçhınmay edikıçhınmayek	sizıçhınmay edigizıçhınmayegiz	alaıçhınmay edileıçhınmayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to come untied	menıçhınıwçan edimıçhınıwçanem	senıçhınıwçan edingıçhınıwçaneng	olıçhınıwçan ediıçhınıwçaned	bizıçhınıwçan edikıçhınıwçanek	sizıçhınıwçan edigizıçhınıwçanegiz	alaıçhınıwçan edileıçhınıwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to come untied	menıçhınıwçan tül edimıçhınıwçan tül em	senıçhınıwçan tül edingıçhınıwçan tül eng	olıçhınıwçan tül ediıçhınıwçan tül ed	bizıçhınıwçan tül edikıçhınıwçan tül ek	sizıçhınıwçan tül edigizıçhınıwçan tül egiz	alaıçhınıwçan tül edileıçhınıwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had come untied and remained so			olıçhınıb edi			alaıçhınıb edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't come untied			olıçhınıb tül edi			alaıçhınıb tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of coming untied	menıçhına tura edimıçhına turaem	senıçhına tura edingıçhına turaeng	olıçhına tura ediıçhına turaed	bizıçhına tura edikıçhına turaek	sizıçhına tura edigizıçhına turaegiz	alaıçhına tura edileıçhına turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of coming untied	menıçhına turmay edimıçhına turmayem	senıçhına turmay edingıçhına turmayeng	olıçhına turmay ediıçhına turmayed	bizıçhına turmay edikıçhına turmayek	sizıçhına turmay edigizıçhına turmayegiz	alaıçhına turmay edileıçhına turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would come untied	menıçhınır edimıçhınır em	senıçhınır edingıçhınır eng	olıçhınır ediıçhınır ed	bizıçhınır edikıçhınır ek	sizıçhınır edigizıçhınır egiz	alaıçhınır edileıçhınır elle
Conditional result (would)he wouldn't come untied	menıçhınmaz edimıçhınmaz em	senıçhınmaz edingıçhınmaz eng	olıçhınmaz ediıçhınmaz ed	bizıçhınmaz edikıçhınmaz ek	sizıçhınmaz edigizıçhınmaz egiz	alaıçhınmaz edileıçhınmaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have come untied	menıçhınnıq edim²ıçhınnıq em	senıçhınnıq eding²ıçhınnıq eng	olıçhınnıq edi²ıçhınnıq ed	bizıçhınnıq edik²ıçhınnıq ek	sizıçhınnıq edigiz²ıçhınnıq egiz	alaıçhınnıq edile²ıçhınnıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have come untied	menıçhınnıq tül edim²ıçhınnıq tül em	senıçhınnıq tül eding²ıçhınnıq tül eng	olıçhınnıq tül edi²ıçhınnıq tül ed	bizıçhınnıq tül edik²ıçhınnıq tül ek	sizıçhınnıq tül edigiz²ıçhınnıq tül egiz	alaıçhınnıq tül edile²ıçhınnıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Past conditional result (would have)full form: after n the ending contracts to -nıq/-nik, and the full -ırıq/-irik is also written, so ıçhınırıq edi

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of ıçhınırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he comes untied	menıçhınsam	senıçhınsang	olıçhınsa	bizıçhınsaq	sizıçhınsağız	alaıçhınsala
Conditionalif he doesn't come untied	menıçhınmasam	senıçhınmasang	olıçhınmasa	bizıçhınmasaq	sizıçhınmasağız	alaıçhınmasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is coming untied	menıçhına esem	senıçhına eseng	olıçhına ese	bizıçhına esek	sizıçhına esegiz	alaıçhına esele
Conditional, present realif he is not coming untied	menıçhınmay esem	senıçhınmay eseng	olıçhınmay ese	bizıçhınmay esek	sizıçhınmay esegiz	alaıçhınmay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he came untied	menıçhınsam ediıçhınsam ed	senıçhınsang ediıçhınsang ed	olıçhınsa ediıçhınsaed	bizıçhınsaq ediıçhınsaq ed	sizıçhınsağız ediıçhınsağız ed	alaıçhınsala ediıçhınsalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't come untied	menıçhınmasam ediıçhınmasam ed	senıçhınmasang ediıçhınmasang ed	olıçhınmasa ediıçhınmasaed	bizıçhınmasaq ediıçhınmasaq ed	sizıçhınmasağız ediıçhınmasağız ed	alaıçhınmasala ediıçhınmasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past³if he came untied	menıçhındım esem	senıçhındıng eseng	olıçhındı ese	bizıçhındıq esek	sizıçhındığız esegiz	alaıçhındıla esele
Conditional, definite past³if he didn't come untied	menıçhınmadım esem	senıçhınmadıng eseng	olıçhınmadı ese	bizıçhınmadıq esek	sizıçhınmadığız esegiz	alaıçhınmadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did come untied (indeed)	menıçhınngan esem	senıçhınngan eseng	olıçhınngan ese	bizıçhınngan esek	sizıçhınngan esegiz	alaıçhınngan esele
Conditional, past realif he didn't come untied (indeed)	menıçhınmağan esem	senıçhınmağan eseng	olıçhınmağan ese	bizıçhınmağan esek	sizıçhınmağan esegiz	alaıçhınmağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had come untied	menıçhınngan bolsam	senıçhınngan bolsang	olıçhınngan bolsa	bizıçhınngan bolsaq	sizıçhınngan bolsağız	alaıçhınngan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't come untied	menıçhınmağan bolsam	senıçhınmağan bolsang	olıçhınmağan bolsa	bizıçhınmağan bolsaq	sizıçhınmağan bolsağız	alaıçhınmağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had come untied	menıçhınngan bolsam ediıçhınngan bolsam ed	senıçhınngan bolsang ediıçhınngan bolsang ed	olıçhınngan bolsa ediıçhınngan bolsaed	bizıçhınngan bolsaq ediıçhınngan bolsaq ed	sizıçhınngan bolsağız ediıçhınngan bolsağız ed	alaıçhınngan bolsala ediıçhınngan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't come untied	menıçhınmağan bolsam ediıçhınmağan bolsam ed	senıçhınmağan bolsang ediıçhınmağan bolsang ed	olıçhınmağan bolsa ediıçhınmağan bolsaed	bizıçhınmağan bolsaq ediıçhınmağan bolsaq ed	sizıçhınmağan bolsağız ediıçhınmağan bolsağız ed	alaıçhınmağan bolsala ediıçhınmağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will come untied	menıçhınır esem	senıçhınır eseng	olıçhınır ese	bizıçhınır esek	sizıçhınır esegiz	alaıçhınır esele
Conditional, aoristif he won't come untied	menıçhınmaz esem	senıçhınmaz eseng	olıçhınmaz ese	bizıçhınmaz esek	sizıçhınmaz esegiz	alaıçhınmaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to come untied	menıçhınnıq esem⁴	senıçhınnıq eseng⁴	olıçhınnıq ese⁴	bizıçhınnıq esek⁴	sizıçhınnıq esegiz⁴	alaıçhınnıq esele⁴
Conditional, futureif he is not going to come untied	menıçhınnıq tül esem⁴	senıçhınnıq tül eseng⁴	olıçhınnıq tül ese⁴	bizıçhınnıq tül esek⁴	sizıçhınnıq tül esegiz⁴	alaıçhınnıq tül esele⁴
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to come untied	menıçhınnıq bolsam⁵	senıçhınnıq bolsang⁵	olıçhınnıq bolsa⁵	bizıçhınnıq bolsaq⁵	sizıçhınnıq bolsağız⁵	alaıçhınnıq bolsala⁵
Conditional, counterfactual futureif he were not going to come untied	menıçhınmazlıq bolsam	senıçhınmazlıq bolsang	olıçhınmazlıq bolsa	bizıçhınmazlıq bolsaq	sizıçhınmazlıq bolsağız	alaıçhınmazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso ıçhındıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Conditional, futurefull form: after n the ending contracts to -nıq/-nik, and the full -ırıq/-irik is also written, so ıçhınırıq ese
Conditional, counterfactual futurefull form: after n the ending contracts to -nıq/-nik, and the full -ırıq/-irik is also written, so ıçhınırıq bolsa

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of ıçhınırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be coming untied	menıçhına bolurma	senıçhına bolursa	olıçhına bolur	bizıçhına bolurbuz	sizıçhına bolursuz	alaıçhına bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be coming untied	menıçhınmay bolurma	senıçhınmay bolursa	olıçhınmay bolur	bizıçhınmay bolurbuz	sizıçhınmay bolursuz	alaıçhınmay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of coming untied	menıçhına tura bolurma	senıçhına tura bolursa	olıçhına tura bolur	bizıçhına tura bolurbuz	sizıçhına tura bolursuz	alaıçhına tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not coming untied	menıçhınmay tura bolurma	senıçhınmay tura bolursa	olıçhınmay tura bolur	bizıçhınmay tura bolurbuz	sizıçhınmay tura bolursuz	alaıçhınmay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have come untied	menıçhınngan bolurma	senıçhınngan bolursa	olıçhınngan bolur	bizıçhınngan bolurbuz	sizıçhınngan bolursuz	alaıçhınngan bolurla
Inference (must have)he must not have come untied	menıçhınmağan bolurma	senıçhınmağan bolursa	olıçhınmağan bolur	bizıçhınmağan bolurbuz	sizıçhınmağan bolursuz	alaıçhınmağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to come untied	menıçhınnıq bolurma⁶	senıçhınnıq bolursa⁶	olıçhınnıq bolur⁶	bizıçhınnıq bolurbuz⁶	sizıçhınnıq bolursuz⁶	alaıçhınnıq bolurla⁶
Inference, future (must be going to)he must not be going to come untied	menıçhınmazlıq bolurma	senıçhınmazlıq bolursa	olıçhınmazlıq bolur	bizıçhınmazlıq bolurbuz	sizıçhınmazlıq bolursuz	alaıçhınmazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Inference, future (must be going to)full form: after n the ending contracts to -nıq/-nik, and the full -ırıq/-irik is also written, so ıçhınırıq bolur

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of ıçhınırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it come untied	menıçhınayım	senıçhın!ıçhı!	olıçhınsın	bizıçhınayıq	sizıçhınığız!	alaıçhınsınla
Commands & suggestionslet him/her/it not come untied	menıçhınmayım	senıçhınma!	olıçhınmasın	bizıçhınmayıq	sizıçhınmağız!	alaıçhınmasınla
Commands & suggestionsshould he come untied?	menıçhınayımmı?		olıçhınsınmı?	bizıçhınayıqmı?		alaıçhınsınlamı?
Commands & suggestionsshould he not come untied?	menıçhınmayımmı?		olıçhınmasınmı?	bizıçhınmayıqmı?		alaıçhınmasınlamı?
Requestsdo let him/her/it come untied		senıçhınçı⁷	olıçhınsınçı		sizıçhınçığız	alaıçhınsınlaçı
Requestsdo let him/her/it not come untied		senıçhınmaçı⁷	olıçhınmasınçı		sizıçhınmaçığız	alaıçhınmasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you come untied		senıçhınngınıçhınngı
Blessings & curses — may you…may you not come untied		senıçhınmağınıçhınmağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he came untied	menıçhınngay edim ıçhınnga edim	senıçhınngay eding ıçhınnga eding	olıçhınngay edi ıçhınnga edi	bizıçhınngay edik ıçhınnga edik	sizıçhınngay edigiz ıçhınnga edigiz	alaıçhınngay edile ıçhınnga edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not come untied	menıçhınmağay edim ıçhınmağa edim	senıçhınmağay eding ıçhınmağa eding	olıçhınmağay edi ıçhınmağa edi	bizıçhınmağay edik ıçhınmağa edik	sizıçhınmağay edigiz ıçhınmağa edigiz	alaıçhınmağay edile ıçhınmağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to come untied	menıçhınmağa qoyayımıçhınma qoyayım	senıçhınmağa qoy!ıçhınma qoy!	olıçhınmağa qoysunıçhınma qoysun	bizıçhınmağa qoyayıqıçhınma qoyayıq	sizıçhınmağa qoyuğuz!ıçhınma qoyuğuz!	alaıçhınmağa qoysunlaıçhınma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to come untied	menıçhınmağa qoymayımıçhınma qoymayım	senıçhınmağa qoyma!ıçhınma qoyma!	olıçhınmağa qoymasınıçhınma qoymasın	bizıçhınmağa qoymayıqıçhınma qoymayıq	sizıçhınmağa qoymağız!ıçhınma qoymağız!	alaıçhınmağa qoymasınlaıçhınma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to come untied?	menıçhınmağa qoyayımmı?ıçhınma qoyayımmı?		olıçhınmağa qoysunmu?ıçhınma qoysunmu?	bizıçhınmağa qoyayıqmı?ıçhınma qoyayıqmı?		alaıçhınmağa qoysunlamı?ıçhınma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to come untied?	menıçhınmağa qoymayımmı?ıçhınma qoymayımmı?		olıçhınmağa qoymasınmı?ıçhınma qoymasınmı?	bizıçhınmağa qoymayıqmı?ıçhınma qoymayıqmı?		alaıçhınmağa qoymasınlamı?ıçhınma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to come untied	menıçhınmağa qoyamaıçhınma qoyama	senıçhınmağa qoyasaıçhınma qoyasa	olıçhınmağa qoyadııçhınma qoyadı	bizıçhınmağa qoyabızıçhınma qoyabız	sizıçhınmağa qoyasızıçhınma qoyasız	alaıçhınmağa qoyadılaıçhınma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to come untied	menıçhınmağa qoymaymaıçhınma qoymayma	senıçhınmağa qoymaysaıçhınma qoymaysa	olıçhınmağa qoymaydııçhınma qoymaydı	bizıçhınmağa qoymaybızıçhınma qoymaybız	sizıçhınmağa qoymaysızıçhınma qoymaysız	alaıçhınmağa qoymaydılaıçhınma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to come untied?	menıçhınmağa qoyamıma?ıçhınma qoyamıma?	senıçhınmağa qoyamısa?ıçhınma qoyamısa?	olıçhınmağa qoyamıdı?ıçhınma qoyamıdı?	bizıçhınmağa qoyamıbız?ıçhınma qoyamıbız?	sizıçhınmağa qoyamısız?ıçhınma qoyamısız?	alaıçhınmağa qoyamıdıla?ıçhınma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to come untied?	menıçhınmağa qoymaymıma?ıçhınma qoymaymıma?	senıçhınmağa qoymaymısa?ıçhınma qoymaymısa?	olıçhınmağa qoymaymıdı?ıçhınma qoymaymıdı?	bizıçhınmağa qoymaymıbız?ıçhınma qoymaymıbız?	sizıçhınmağa qoymaymısız?ıçhınma qoymaymısız?	alaıçhınmağa qoymaymıdıla?ıçhınma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to come untied	menıçhınmağa qoydumıçhınma qoydum	senıçhınmağa qoydungıçhınma qoydung	olıçhınmağa qoyduıçhınma qoydu	bizıçhınmağa qoyduqıçhınma qoyduq	sizıçhınmağa qoyduğuzıçhınma qoyduğuz	alaıçhınmağa qoydulaıçhınma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to come untied	menıçhınmağa qoymadımıçhınma qoymadım	senıçhınmağa qoymadıngıçhınma qoymadıng	olıçhınmağa qoymadııçhınma qoymadı	bizıçhınmağa qoymadıqıçhınma qoymadıq	sizıçhınmağa qoymadığızıçhınma qoymadığız	alaıçhınmağa qoymadılaıçhınma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to come untied?	menıçhınmağa qoydummu?ıçhınma qoydummu?	senıçhınmağa qoydungmu?ıçhınma qoydungmu?	olıçhınmağa qoydumu?ıçhınma qoydumu?	bizıçhınmağa qoyduqmu?ıçhınma qoyduqmu?	sizıçhınmağa qoyduğuzmu?ıçhınma qoyduğuzmu?	alaıçhınmağa qoydulamı?ıçhınma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to come untied?	menıçhınmağa qoymadımmı?ıçhınma qoymadımmı?	senıçhınmağa qoymadıngmı?ıçhınma qoymadıngmı?	olıçhınmağa qoymadımı?ıçhınma qoymadımı?	bizıçhınmağa qoymadıqmı?ıçhınma qoymadıqmı?	sizıçhınmağa qoymadığızmı?ıçhınma qoymadığızmı?	alaıçhınmağa qoymadılamı?ıçhınma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of ıçhınırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can come untied	menıçhınalama	senıçhınalasa	olıçhınaladı	bizıçhınalabız	sizıçhınalasız	alaıçhınaladıla
Ability — presenthe can't come untied	menıçhınalmayma	senıçhınalmaysa	olıçhınalmaydı	bizıçhınalmaybız	sizıçhınalmaysız	alaıçhınalmaydıla
Ability — presentcan he come untied?	menıçhınalamıma? ıçhınalamamı?	senıçhınalamısa?	olıçhınalamıdı?	bizıçhınalamıbız? ıçhınalabızmı?	sizıçhınalamısız?	alaıçhınalamıdıla?
Ability — presentcan't he come untied?	menıçhınalmaymıma? ıçhınalmaymamı?	senıçhınalmaymısa?	olıçhınalmaymıdı?	bizıçhınalmaymıbız? ıçhınalmaybızmı?	sizıçhınalmaymısız?	alaıçhınalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can come untied	menıçhınalsam	senıçhınalsang	olıçhınalsa	bizıçhınalsaq	sizıçhınalsağız	alaıçhınalsala
Ability — if I can…if he can't come untied	menıçhınalmasam	senıçhınalmasang	olıçhınalmasa	bizıçhınalmasaq	sizıçhınalmasağız	alaıçhınalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to come untied	menıçhınaldım	senıçhınaldıng	olıçhınaldı	bizıçhınaldıq	sizıçhınaldığız	alaıçhınaldıla
Ability — simple pasthe could not come untied	menıçhınalmadım	senıçhınalmadıng	olıçhınalmadı	bizıçhınalmadıq	sizıçhınalmadığız	alaıçhınalmadıla
Ability — simple pastwas he able to come untied?	menıçhınaldımmı?	senıçhınaldıngmı?	olıçhınaldımı?	bizıçhınaldıqmı?	sizıçhınaldığızmı?	alaıçhınaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he come untied?	menıçhınalmadımmı?	senıçhınalmadıngmı?	olıçhınalmadımı?	bizıçhınalmadıqmı?	sizıçhınalmadığızmı?	alaıçhınalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to come untied	menıçhınalğanma	senıçhınalğansa	olıçhınalğandı	bizıçhınalğanbız	sizıçhınalğansız	alaıçhınalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to come untied	menıçhınalmağanma	senıçhınalmağansa	olıçhınalmağandı	bizıçhınalmağanbız	sizıçhınalmağansız	alaıçhınalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to come untied?	menıçhınalğanmıma? ıçhınalğanmamı?	senıçhınalğanmısa?	olıçhınalğanmıdı?	bizıçhınalğanmıbız? ıçhınalğanbızmı?	sizıçhınalğanmısız?	alaıçhınalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to come untied?	menıçhınalmağanmıma? ıçhınalmağanmamı?	senıçhınalmağanmısa?	olıçhınalmağanmıdı?	bizıçhınalmağanmıbız? ıçhınalmağanbızmı?	sizıçhınalmağanmısız?	alaıçhınalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to come untied	menıçhınalğan edimıçhınalğanem	senıçhınalğan edingıçhınalğaneng	olıçhınalğan ediıçhınalğaned	bizıçhınalğan edikıçhınalğanek	sizıçhınalğan edigizıçhınalğanegiz	alaıçhınalğan edileıçhınalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to come untied	menıçhınalmağan edimıçhınalmağanem	senıçhınalmağan edingıçhınalmağaneng	olıçhınalmağan ediıçhınalmağaned	bizıçhınalmağan edikıçhınalmağanek	sizıçhınalmağan edigizıçhınalmağanegiz	alaıçhınalmağan edileıçhınalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could come untied	menıçhınala edimıçhınalaem	senıçhınala edingıçhınalaeng	olıçhınala ediıçhınalaed	bizıçhınala edikıçhınalaek	sizıçhınala edigizıçhınalaegiz	alaıçhınala edileıçhınalaelle
Ability — past backgroundhe could not come untied	menıçhınalmay edimıçhınalmayem	senıçhınalmay edingıçhınalmayeng	olıçhınalmay ediıçhınalmayed	bizıçhınalmay edikıçhınalmayek	sizıçhınalmay edigizıçhınalmayegiz	alaıçhınalmay edileıçhınalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to come untied	menıçhınalırma	senıçhınalırsa	olıçhınalır	bizıçhınalırbız	sizıçhınalırsız	alaıçhınalırla
Ability — future Ihe won't be able to come untied	menıçhınalmazma	senıçhınalmazsa	olıçhınalmaz	bizıçhınalmazbız	sizıçhınalmazsız	alaıçhınalmazla
Ability — future Iwill he be able to come untied?	menıçhınalırmıma? ıçhınalırmamı?	senıçhınalırmısa?	olıçhınalırmı?	bizıçhınalırmıbız? ıçhınalırbızmı?	sizıçhınalırmısız?	alaıçhınalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to come untied?	menıçhınalmazmıma? ıçhınalmazmamı?	senıçhınalmazmısa?	olıçhınalmazmı?	bizıçhınalmazmıbız? ıçhınalmazbızmı?	sizıçhınalmazmısız?	alaıçhınalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to come untied	menıçhınallıqma	senıçhınallıqsa	olıçhınallıqdı	bizıçhınallıqbız	sizıçhınallıqsız	alaıçhınallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to come untied	menıçhınallıq tülme	senıçhınallıq tülse	olıçhınallıq tüldü	bizıçhınallıq tülbüz	sizıçhınallıq tülsüz	alaıçhınallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to come untied?	menıçhınallıqmıma? ıçhınallıqmamı?	senıçhınallıqmısa?	olıçhınallıqmıdı?	bizıçhınallıqmıbız? ıçhınallıqbızmı?	sizıçhınallıqmısız?	alaıçhınallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to come untied?	menıçhınallıq tülmüme?	senıçhınallıq tülmüse?	olıçhınallıq tülmüdü?	bizıçhınallıq tülmübüz?	sizıçhınallıq tülmüsüz?	alaıçhınallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to come untied	menıçhınalır edimıçhınalır em	senıçhınalır edingıçhınalır eng	olıçhınalır ediıçhınalır ed	bizıçhınalır edikıçhınalır ek	sizıçhınalır edigizıçhınalır egiz	alaıçhınalır edileıçhınalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to come untied	menıçhınalmaz edimıçhınalmaz em	senıçhınalmaz edingıçhınalmaz eng	olıçhınalmaz ediıçhınalmaz ed	bizıçhınalmaz edikıçhınalmaz ek	sizıçhınalmaz edigizıçhınalmaz egiz	alaıçhınalmaz edileıçhınalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to come untied		senıçhınalğınıçhınalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to come untied		senıçhınalmağınıçhınalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of ıçhınırğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be coming untied	menıçhına bolmazma	senıçhına bolmazsa	olıçhına bolmaz	bizıçhına bolmazbız	sizıçhına bolmazsız	alaıçhına bolmazla
Inference, present — double negationhe must be coming untied (emphatic)	menıçhınmay bolmazma	senıçhınmay bolmazsa	olıçhınmay bolmaz	bizıçhınmay bolmazbız	sizıçhınmay bolmazsız	alaıçhınmay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of coming untied	menıçhına tura bolmazma	senıçhına tura bolmazsa	olıçhına tura bolmaz	bizıçhına tura bolmazbız	sizıçhına tura bolmazsız	alaıçhına tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not coming untied (emphatic)	menıçhınmay tura bolmazma	senıçhınmay tura bolmazsa	olıçhınmay tura bolmaz	bizıçhınmay tura bolmazbız	sizıçhınmay tura bolmazsız	alaıçhınmay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not coming untied	menıçhınmay turama	senıçhınmay turasa	olıçhınmay turadı	bizıçhınmay turabız	sizıçhınmay turasız	alaıçhınmay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not coming untied	menıçhınmay turmayma	senıçhınmay turmaysa	olıçhınmay turmaydı	bizıçhınmay turmaybız	sizıçhınmay turmaysız	alaıçhınmay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not coming untied?	menıçhınmay turmaymıma	senıçhınmay turmaymısa	olıçhınmay turmaymıdı	bizıçhınmay turmaymıbız	sizıçhınmay turmaymısız	alaıçhınmay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have come untied	menıçhınngan bolmazma	senıçhınngan bolmazsa	olıçhınngan bolmaz	bizıçhınngan bolmazbız	sizıçhınngan bolmazsız	alaıçhınngan bolmazla
Inference — double negationhe must have come untied (emphatic)	menıçhınmağan bolmazma	senıçhınmağan bolmazsa	olıçhınmağan bolmaz	bizıçhınmağan bolmazbız	sizıçhınmağan bolmazsız	alaıçhınmağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had come untied	menıçhınngan bolmasam	senıçhınngan bolmasang	olıçhınngan bolmasa	bizıçhınngan bolmasaq	sizıçhınngan bolmasağız	alaıçhınngan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't come untied	menıçhınmağan bolmasam	senıçhınmağan bolmasang	olıçhınmağan bolmasa	bizıçhınmağan bolmasaq	sizıçhınmağan bolmasağız	alaıçhınmağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to come untied	menıçhınnıq bolmazma	senıçhınnıq bolmazsa	olıçhınnıq bolmaz	bizıçhınnıq bolmazbız	sizıçhınnıq bolmazsız	alaıçhınnıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to come untied (emphatic)	menıçhınmazlıq bolmazma	senıçhınmazlıq bolmazsa	olıçhınmazlıq bolmaz	bizıçhınmazlıq bolmazbız	sizıçhınmazlıq bolmazsız	alaıçhınmazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to come untied	menıçhınnıq bolmasam	senıçhınnıq bolmasang	olıçhınnıq bolmasa	bizıçhınnıq bolmasaq	sizıçhınnıq bolmasağız	alaıçhınnıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to come untied	menıçhınmazlıq bolmasam	senıçhınmazlıq bolmasang	olıçhınmazlıq bolmasa	bizıçhınmazlıq bolmasaq	sizıçhınmazlıq bolmasağız	alaıçhınmazlıq bolmasala