çıqırdarğa

/tʃɯqɯrdarʁa/

1. (v.) to crackle, to creak, to rattle

otunla peçde çıqırdaydıla — the firewood crackles in the stove
köpürnü qangaları çıqırdaydıla — the boards of the bridge creak
çıqırdab başlarğa — to begin to crackle

2. (v.) to chatter away, to talk non-stop (fig. )

haman qulağıma çıqırdab turma — do not rattle on in my ear
çıqırdab tururğa — to keep chattering away
ol çıqırdaydı — he talks non-stop

Conjugation

Common forms

çıqırdaydıhe is crackling
çıqırdadıhe crackled
çıqırdağandıhe has crackled
çıqırdarhe will crackle
çıqırdarıqdıhe is going to crackle
çıqırday edihe was crackling
çıqırdasaif he crackles
çıqırda!crackle!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of çıqırdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is crackling	mençıqırdayma	sençıqırdaysa	olçıqırdaydı	bizçıqırdaybız	sizçıqırdaysız	alaçıqırdaydıla
Present (simple & continuous)he is not crackling	mençıqırdamayma	sençıqırdamaysa	olçıqırdamaydı	bizçıqırdamaybız	sizçıqırdamaysız	alaçıqırdamaydıla
Present (simple & continuous)is he crackling?	mençıqırdaymıma? çıqırdaymamı?	sençıqırdaymısa?	olçıqırdaymıdı?	bizçıqırdaymıbız? çıqırdaybızmı?	sizçıqırdaymısız?	alaçıqırdaymıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he crackling?	mençıqırdamaymıma? çıqırdamaymamı?	sençıqırdamaymısa?	olçıqırdamaymıdı?	bizçıqırdamaymıbız? çıqırdamaybızmı?	sizçıqırdamaymısız?	alaçıqırdamaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually crackles	mençıqırdawçanma	sençıqırdawçansa	olçıqırdawçandı	bizçıqırdawçanbız	sizçıqırdawçansız	alaçıqırdawçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually crackle	mençıqırdawçan tülme	sençıqırdawçan tülse	olçıqırdawçan tüldü	bizçıqırdawçan tülbüz	sizçıqırdawçan tülsüz	alaçıqırdawçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually crackle?	mençıqırdawçanmıma? çıqırdawçanmamı?	sençıqırdawçanmısa?	olçıqırdawçanmıdı?	bizçıqırdawçanmıbız? çıqırdawçanbızmı?	sizçıqırdawçanmısız?	alaçıqırdawçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually crackle?	mençıqırdawçan tülmüme?	sençıqırdawçan tülmüse?	olçıqırdawçan tülmüdü?	bizçıqırdawçan tülmübüz?	sizçıqırdawçan tülmüsüz?	alaçıqırdawçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has crackled and remains so			olçıqırdabdı			alaçıqırdabdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he crackled?			olçıqırdabmıdı?			alaçıqırdabmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of crackling	mençıqırday turama	sençıqırday turasa	olçıqırday turadı	bizçıqırday turabız	sizçıqırday turasız	alaçıqırday turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of crackling	mençıqırday turmayma	sençıqırday turmaysa	olçıqırday turmaydı	bizçıqırday turmaybız	sizçıqırday turmaysız	alaçıqırday turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of crackling?	mençıqırday turamıma? çıqırday turamamı?	sençıqırday turamısa?	olçıqırday turamıdı?	bizçıqırday turamıbız? çıqırday turabızmı?	sizçıqırday turamısız?	alaçıqırday turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of crackling?	mençıqırday turmaymıma? çıqırday turmaymamı?	sençıqırday turmaymısa?	olçıqırday turmaymıdı?	bizçıqırday turmaymıbız? çıqırday turmaybızmı?	sizçıqırday turmaymısız?	alaçıqırday turmaymıdıla?
Simple past (definite)he crackled	mençıqırdadım	sençıqırdadıng	olçıqırdadı	bizçıqırdadıq	sizçıqırdadığız	alaçıqırdadıla
Simple past (definite)he didn't crackle	mençıqırdamadım	sençıqırdamadıng	olçıqırdamadı	bizçıqırdamadıq	sizçıqırdamadığız	alaçıqırdamadıla
Simple past (definite)did he crackle?	mençıqırdadımmı?	sençıqırdadıngmı?	olçıqırdadımı?	bizçıqırdadıqmı?	sizçıqırdadığızmı?	alaçıqırdadılamı?
Simple past (definite)didn't he crackle?	mençıqırdamadımmı?	sençıqırdamadıngmı?	olçıqırdamadımı?	bizçıqırdamadıqmı?	sizçıqırdamadığızmı?	alaçıqırdamadılamı?
Perfect (past indefinite)he has crackled	mençıqırdağanma	sençıqırdağansa	olçıqırdağandı	bizçıqırdağanbız	sizçıqırdağansız	alaçıqırdağandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't crackled	mençıqırdamağanma	sençıqırdamağansa	olçıqırdamağandı	bizçıqırdamağanbız	sizçıqırdamağansız	alaçıqırdamağandıla
Perfect (past indefinite)has he crackled?	mençıqırdağanmıma? çıqırdağanmamı?	sençıqırdağanmısa?	olçıqırdağanmıdı?	bizçıqırdağanmıbız? çıqırdağanbızmı?	sizçıqırdağanmısız?	alaçıqırdağanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he crackled?	mençıqırdamağanmıma? çıqırdamağanmamı?	sençıqırdamağanmısa?	olçıqırdamağanmıdı?	bizçıqırdamağanmıbız? çıqırdamağanbızmı?	sizçıqırdamağanmısız?	alaçıqırdamağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will crackle	mençıqırdarma	sençıqırdarsa	olçıqırdar	bizçıqırdarbız	sizçıqırdarsız	alaçıqırdarla
Indefinite future (future I)he won't crackle	mençıqırdamazma	sençıqırdamazsa	olçıqırdamaz	bizçıqırdamazbız	sizçıqırdamazsız	alaçıqırdamazla
Indefinite future (future I)will he crackle?	mençıqırdarmıma? çıqırdarmamı?	sençıqırdarmısa?	olçıqırdarmı?	bizçıqırdarmıbız? çıqırdarbızmı?	sizçıqırdarmısız?	alaçıqırdarmıla?
Indefinite future (future I)won't he crackle?	mençıqırdamazmıma? çıqırdamazmamı?	sençıqırdamazmısa?	olçıqırdamazmı?	bizçıqırdamazmıbız? çıqırdamazbızmı?	sizçıqırdamazmısız?	alaçıqırdamazmıla?
Definite future (future II)he is going to crackle	mençıqırdarıqma	sençıqırdarıqsa	olçıqırdarıqdı	bizçıqırdarıqbız	sizçıqırdarıqsız	alaçıqırdarıqdıla
Definite future (future II)he is not going to crackle	mençıqırdarıq tülme	sençıqırdarıq tülse	olçıqırdarıq tüldü	bizçıqırdarıq tülbüz	sizçıqırdarıq tülsüz	alaçıqırdarıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to crackle?	mençıqırdarıqmıma? çıqırdarıqmamı?	sençıqırdarıqmısa?	olçıqırdarıqmıdı?	bizçıqırdarıqmıbız? çıqırdarıqbızmı?	sizçıqırdarıqmısız?	alaçıqırdarıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to crackle?	mençıqırdarıq tülmüme?	sençıqırdarıq tülmüse?	olçıqırdarıq tülmüdü?	bizçıqırdarıq tülmübüz?	sizçıqırdarıq tülmüsüz?	alaçıqırdarıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of çıqırdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had crackled	mençıqırdağan edimçıqırdağanem	sençıqırdağan edingçıqırdağaneng	olçıqırdağan ediçıqırdağaned	bizçıqırdağan edikçıqırdağanek	sizçıqırdağan edigizçıqırdağanegiz	alaçıqırdağan edileçıqırdağanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't crackled	mençıqırdamağan edimçıqırdamağanem	sençıqırdamağan edingçıqırdamağaneng	olçıqırdamağan ediçıqırdamağaned	bizçıqırdamağan edikçıqırdamağanek	sizçıqırdamağan edigizçıqırdamağanegiz	alaçıqırdamağan edileçıqırdamağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was crackling	mençıqırday edimçıqırdayem	sençıqırday edingçıqırdayeng	olçıqırday ediçıqırdayed	bizçıqırday edikçıqırdayek	sizçıqırday edigizçıqırdayegiz	alaçıqırday edileçıqırdayelle
Past continuous (imperfect)he wasn't crackling	mençıqırdamay edimçıqırdamayem	sençıqırdamay edingçıqırdamayeng	olçıqırdamay ediçıqırdamayed	bizçıqırdamay edikçıqırdamayek	sizçıqırdamay edigizçıqırdamayegiz	alaçıqırdamay edileçıqırdamayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to crackle	mençıqırdawçan edimçıqırdawçanem	sençıqırdawçan edingçıqırdawçaneng	olçıqırdawçan ediçıqırdawçaned	bizçıqırdawçan edikçıqırdawçanek	sizçıqırdawçan edigizçıqırdawçanegiz	alaçıqırdawçan edileçıqırdawçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to crackle	mençıqırdawçan tül edimçıqırdawçan tül em	sençıqırdawçan tül edingçıqırdawçan tül eng	olçıqırdawçan tül ediçıqırdawçan tül ed	bizçıqırdawçan tül edikçıqırdawçan tül ek	sizçıqırdawçan tül edigizçıqırdawçan tül egiz	alaçıqırdawçan tül edileçıqırdawçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had crackled and remained so			olçıqırdab edi			alaçıqırdab edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't crackled			olçıqırdab tül edi			alaçıqırdab tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of crackling	mençıqırday tura edimçıqırday turaem	sençıqırday tura edingçıqırday turaeng	olçıqırday tura ediçıqırday turaed	bizçıqırday tura edikçıqırday turaek	sizçıqırday tura edigizçıqırday turaegiz	alaçıqırday tura edileçıqırday turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of crackling	mençıqırday turmay edimçıqırday turmayem	sençıqırday turmay edingçıqırday turmayeng	olçıqırday turmay ediçıqırday turmayed	bizçıqırday turmay edikçıqırday turmayek	sizçıqırday turmay edigizçıqırday turmayegiz	alaçıqırday turmay edileçıqırday turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would crackle	mençıqırdar edimçıqırdar em	sençıqırdar edingçıqırdar eng	olçıqırdar ediçıqırdar ed	bizçıqırdar edikçıqırdar ek	sizçıqırdar edigizçıqırdar egiz	alaçıqırdar edileçıqırdar elle
Conditional result (would)he wouldn't crackle	mençıqırdamaz edimçıqırdamaz em	sençıqırdamaz edingçıqırdamaz eng	olçıqırdamaz ediçıqırdamaz ed	bizçıqırdamaz edikçıqırdamaz ek	sizçıqırdamaz edigizçıqırdamaz egiz	alaçıqırdamaz edileçıqırdamaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have crackled	mençıqırdarıq edimçıqırdarıq em	sençıqırdarıq edingçıqırdarıq eng	olçıqırdarıq ediçıqırdarıq ed	bizçıqırdarıq edikçıqırdarıq ek	sizçıqırdarıq edigizçıqırdarıq egiz	alaçıqırdarıq edileçıqırdarıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have crackled	mençıqırdarıq tül edimçıqırdarıq tül em	sençıqırdarıq tül edingçıqırdarıq tül eng	olçıqırdarıq tül ediçıqırdarıq tül ed	bizçıqırdarıq tül edikçıqırdarıq tül ek	sizçıqırdarıq tül edigizçıqırdarıq tül egiz	alaçıqırdarıq tül edileçıqırdarıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of çıqırdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he crackles	mençıqırdasam	sençıqırdasang	olçıqırdasa	bizçıqırdasaq	sizçıqırdasağız	alaçıqırdasala
Conditionalif he doesn't crackle	mençıqırdamasam	sençıqırdamasang	olçıqırdamasa	bizçıqırdamasaq	sizçıqırdamasağız	alaçıqırdamasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is crackling	mençıqırday esem	sençıqırday eseng	olçıqırday ese	bizçıqırday esek	sizçıqırday esegiz	alaçıqırday esele
Conditional, present realif he is not crackling	mençıqırdamay esem	sençıqırdamay eseng	olçıqırdamay ese	bizçıqırdamay esek	sizçıqırdamay esegiz	alaçıqırdamay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he crackled	mençıqırdasam ediçıqırdasam ed	sençıqırdasang ediçıqırdasang ed	olçıqırdasa ediçıqırdasaed	bizçıqırdasaq ediçıqırdasaq ed	sizçıqırdasağız ediçıqırdasağız ed	alaçıqırdasala ediçıqırdasalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't crackle	mençıqırdamasam ediçıqırdamasam ed	sençıqırdamasang ediçıqırdamasang ed	olçıqırdamasa ediçıqırdamasaed	bizçıqırdamasaq ediçıqırdamasaq ed	sizçıqırdamasağız ediçıqırdamasağız ed	alaçıqırdamasala ediçıqırdamasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he crackled	mençıqırdadım esem	sençıqırdadıng eseng	olçıqırdadı ese	bizçıqırdadıq esek	sizçıqırdadığız esegiz	alaçıqırdadıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't crackle	mençıqırdamadım esem	sençıqırdamadıng eseng	olçıqırdamadı ese	bizçıqırdamadıq esek	sizçıqırdamadığız esegiz	alaçıqırdamadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did crackle (indeed)	mençıqırdağan esem	sençıqırdağan eseng	olçıqırdağan ese	bizçıqırdağan esek	sizçıqırdağan esegiz	alaçıqırdağan esele
Conditional, past realif he didn't crackle (indeed)	mençıqırdamağan esem	sençıqırdamağan eseng	olçıqırdamağan ese	bizçıqırdamağan esek	sizçıqırdamağan esegiz	alaçıqırdamağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had crackled	mençıqırdağan bolsam	sençıqırdağan bolsang	olçıqırdağan bolsa	bizçıqırdağan bolsaq	sizçıqırdağan bolsağız	alaçıqırdağan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't crackled	mençıqırdamağan bolsam	sençıqırdamağan bolsang	olçıqırdamağan bolsa	bizçıqırdamağan bolsaq	sizçıqırdamağan bolsağız	alaçıqırdamağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had crackled	mençıqırdağan bolsam ediçıqırdağan bolsam ed	sençıqırdağan bolsang ediçıqırdağan bolsang ed	olçıqırdağan bolsa ediçıqırdağan bolsaed	bizçıqırdağan bolsaq ediçıqırdağan bolsaq ed	sizçıqırdağan bolsağız ediçıqırdağan bolsağız ed	alaçıqırdağan bolsala ediçıqırdağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't crackled	mençıqırdamağan bolsam ediçıqırdamağan bolsam ed	sençıqırdamağan bolsang ediçıqırdamağan bolsang ed	olçıqırdamağan bolsa ediçıqırdamağan bolsaed	bizçıqırdamağan bolsaq ediçıqırdamağan bolsaq ed	sizçıqırdamağan bolsağız ediçıqırdamağan bolsağız ed	alaçıqırdamağan bolsala ediçıqırdamağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will crackle	mençıqırdar esem	sençıqırdar eseng	olçıqırdar ese	bizçıqırdar esek	sizçıqırdar esegiz	alaçıqırdar esele
Conditional, aoristif he won't crackle	mençıqırdamaz esem	sençıqırdamaz eseng	olçıqırdamaz ese	bizçıqırdamaz esek	sizçıqırdamaz esegiz	alaçıqırdamaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to crackle	mençıqırdarıq esem	sençıqırdarıq eseng	olçıqırdarıq ese	bizçıqırdarıq esek	sizçıqırdarıq esegiz	alaçıqırdarıq esele
Conditional, futureif he is not going to crackle	mençıqırdarıq tül esem	sençıqırdarıq tül eseng	olçıqırdarıq tül ese	bizçıqırdarıq tül esek	sizçıqırdarıq tül esegiz	alaçıqırdarıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to crackle	mençıqırdarıq bolsam	sençıqırdarıq bolsang	olçıqırdarıq bolsa	bizçıqırdarıq bolsaq	sizçıqırdarıq bolsağız	alaçıqırdarıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to crackle	mençıqırdamazlıq bolsam	sençıqırdamazlıq bolsang	olçıqırdamazlıq bolsa	bizçıqırdamazlıq bolsaq	sizçıqırdamazlıq bolsağız	alaçıqırdamazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso çıqırdadıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of çıqırdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be crackling	mençıqırday bolurma	sençıqırday bolursa	olçıqırday bolur	bizçıqırday bolurbuz	sizçıqırday bolursuz	alaçıqırday bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be crackling	mençıqırdamay bolurma	sençıqırdamay bolursa	olçıqırdamay bolur	bizçıqırdamay bolurbuz	sizçıqırdamay bolursuz	alaçıqırdamay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of crackling	mençıqırday tura bolurma	sençıqırday tura bolursa	olçıqırday tura bolur	bizçıqırday tura bolurbuz	sizçıqırday tura bolursuz	alaçıqırday tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not crackling	mençıqırdamay tura bolurma	sençıqırdamay tura bolursa	olçıqırdamay tura bolur	bizçıqırdamay tura bolurbuz	sizçıqırdamay tura bolursuz	alaçıqırdamay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have crackled	mençıqırdağan bolurma	sençıqırdağan bolursa	olçıqırdağan bolur	bizçıqırdağan bolurbuz	sizçıqırdağan bolursuz	alaçıqırdağan bolurla
Inference (must have)he must not have crackled	mençıqırdamağan bolurma	sençıqırdamağan bolursa	olçıqırdamağan bolur	bizçıqırdamağan bolurbuz	sizçıqırdamağan bolursuz	alaçıqırdamağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to crackle	mençıqırdarıq bolurma	sençıqırdarıq bolursa	olçıqırdarıq bolur	bizçıqırdarıq bolurbuz	sizçıqırdarıq bolursuz	alaçıqırdarıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to crackle	mençıqırdamazlıq bolurma	sençıqırdamazlıq bolursa	olçıqırdamazlıq bolur	bizçıqırdamazlıq bolurbuz	sizçıqırdamazlıq bolursuz	alaçıqırdamazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of çıqırdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it crackle	mençıqırdayım	sençıqırda!	olçıqırdasın	bizçıqırdayıq	sizçıqırdağız!	alaçıqırdasınla
Commands & suggestionslet him/her/it not crackle	mençıqırdamayım	sençıqırdama!	olçıqırdamasın	bizçıqırdamayıq	sizçıqırdamağız!	alaçıqırdamasınla
Commands & suggestionsshould he crackle?	mençıqırdayımmı?		olçıqırdasınmı?	bizçıqırdayıqmı?		alaçıqırdasınlamı?
Commands & suggestionsshould he not crackle?	mençıqırdamayımmı?		olçıqırdamasınmı?	bizçıqırdamayıqmı?		alaçıqırdamasınlamı?
Requestsdo let him/her/it crackle		sençıqırdaçı²	olçıqırdasınçı		sizçıqırdaçığız	alaçıqırdasınlaçı
Requestsdo let him/her/it not crackle		sençıqırdamaçı²	olçıqırdamasınçı		sizçıqırdamaçığız	alaçıqırdamasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you crackle		sençıqırdağınçıqırdağı
Blessings & curses — may you…may you not crackle		sençıqırdamağınçıqırdamağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he crackled	mençıqırdağay edim çıqırdağa edim	sençıqırdağay eding çıqırdağa eding	olçıqırdağay edi çıqırdağa edi	bizçıqırdağay edik çıqırdağa edik	sizçıqırdağay edigiz çıqırdağa edigiz	alaçıqırdağay edile çıqırdağa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not crackle	mençıqırdamağay edim çıqırdamağa edim	sençıqırdamağay eding çıqırdamağa eding	olçıqırdamağay edi çıqırdamağa edi	bizçıqırdamağay edik çıqırdamağa edik	sizçıqırdamağay edigiz çıqırdamağa edigiz	alaçıqırdamağay edile çıqırdamağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to crackle	mençıqırdamağa qoyayımçıqırdama qoyayım	sençıqırdamağa qoy!çıqırdama qoy!	olçıqırdamağa qoysunçıqırdama qoysun	bizçıqırdamağa qoyayıqçıqırdama qoyayıq	sizçıqırdamağa qoyuğuz!çıqırdama qoyuğuz!	alaçıqırdamağa qoysunlaçıqırdama qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to crackle	mençıqırdamağa qoymayımçıqırdama qoymayım	sençıqırdamağa qoyma!çıqırdama qoyma!	olçıqırdamağa qoymasınçıqırdama qoymasın	bizçıqırdamağa qoymayıqçıqırdama qoymayıq	sizçıqırdamağa qoymağız!çıqırdama qoymağız!	alaçıqırdamağa qoymasınlaçıqırdama qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to crackle?	mençıqırdamağa qoyayımmı?çıqırdama qoyayımmı?		olçıqırdamağa qoysunmu?çıqırdama qoysunmu?	bizçıqırdamağa qoyayıqmı?çıqırdama qoyayıqmı?		alaçıqırdamağa qoysunlamı?çıqırdama qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to crackle?	mençıqırdamağa qoymayımmı?çıqırdama qoymayımmı?		olçıqırdamağa qoymasınmı?çıqırdama qoymasınmı?	bizçıqırdamağa qoymayıqmı?çıqırdama qoymayıqmı?		alaçıqırdamağa qoymasınlamı?çıqırdama qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to crackle	mençıqırdamağa qoyamaçıqırdama qoyama	sençıqırdamağa qoyasaçıqırdama qoyasa	olçıqırdamağa qoyadıçıqırdama qoyadı	bizçıqırdamağa qoyabızçıqırdama qoyabız	sizçıqırdamağa qoyasızçıqırdama qoyasız	alaçıqırdamağa qoyadılaçıqırdama qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to crackle	mençıqırdamağa qoymaymaçıqırdama qoymayma	sençıqırdamağa qoymaysaçıqırdama qoymaysa	olçıqırdamağa qoymaydıçıqırdama qoymaydı	bizçıqırdamağa qoymaybızçıqırdama qoymaybız	sizçıqırdamağa qoymaysızçıqırdama qoymaysız	alaçıqırdamağa qoymaydılaçıqırdama qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to crackle?	mençıqırdamağa qoyamıma?çıqırdama qoyamıma?	sençıqırdamağa qoyamısa?çıqırdama qoyamısa?	olçıqırdamağa qoyamıdı?çıqırdama qoyamıdı?	bizçıqırdamağa qoyamıbız?çıqırdama qoyamıbız?	sizçıqırdamağa qoyamısız?çıqırdama qoyamısız?	alaçıqırdamağa qoyamıdıla?çıqırdama qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to crackle?	mençıqırdamağa qoymaymıma?çıqırdama qoymaymıma?	sençıqırdamağa qoymaymısa?çıqırdama qoymaymısa?	olçıqırdamağa qoymaymıdı?çıqırdama qoymaymıdı?	bizçıqırdamağa qoymaymıbız?çıqırdama qoymaymıbız?	sizçıqırdamağa qoymaymısız?çıqırdama qoymaymısız?	alaçıqırdamağa qoymaymıdıla?çıqırdama qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to crackle	mençıqırdamağa qoydumçıqırdama qoydum	sençıqırdamağa qoydungçıqırdama qoydung	olçıqırdamağa qoyduçıqırdama qoydu	bizçıqırdamağa qoyduqçıqırdama qoyduq	sizçıqırdamağa qoyduğuzçıqırdama qoyduğuz	alaçıqırdamağa qoydulaçıqırdama qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to crackle	mençıqırdamağa qoymadımçıqırdama qoymadım	sençıqırdamağa qoymadıngçıqırdama qoymadıng	olçıqırdamağa qoymadıçıqırdama qoymadı	bizçıqırdamağa qoymadıqçıqırdama qoymadıq	sizçıqırdamağa qoymadığızçıqırdama qoymadığız	alaçıqırdamağa qoymadılaçıqırdama qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to crackle?	mençıqırdamağa qoydummu?çıqırdama qoydummu?	sençıqırdamağa qoydungmu?çıqırdama qoydungmu?	olçıqırdamağa qoydumu?çıqırdama qoydumu?	bizçıqırdamağa qoyduqmu?çıqırdama qoyduqmu?	sizçıqırdamağa qoyduğuzmu?çıqırdama qoyduğuzmu?	alaçıqırdamağa qoydulamı?çıqırdama qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to crackle?	mençıqırdamağa qoymadımmı?çıqırdama qoymadımmı?	sençıqırdamağa qoymadıngmı?çıqırdama qoymadıngmı?	olçıqırdamağa qoymadımı?çıqırdama qoymadımı?	bizçıqırdamağa qoymadıqmı?çıqırdama qoymadıqmı?	sizçıqırdamağa qoymadığızmı?çıqırdama qoymadığızmı?	alaçıqırdamağa qoymadılamı?çıqırdama qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of çıqırdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can crackle	mençıqırdayalama	sençıqırdayalasa	olçıqırdayaladı	bizçıqırdayalabız	sizçıqırdayalasız	alaçıqırdayaladıla
Ability — presenthe can't crackle	mençıqırdayalmayma	sençıqırdayalmaysa	olçıqırdayalmaydı	bizçıqırdayalmaybız	sizçıqırdayalmaysız	alaçıqırdayalmaydıla
Ability — presentcan he crackle?	mençıqırdayalamıma? çıqırdayalamamı?	sençıqırdayalamısa?	olçıqırdayalamıdı?	bizçıqırdayalamıbız? çıqırdayalabızmı?	sizçıqırdayalamısız?	alaçıqırdayalamıdıla?
Ability — presentcan't he crackle?	mençıqırdayalmaymıma? çıqırdayalmaymamı?	sençıqırdayalmaymısa?	olçıqırdayalmaymıdı?	bizçıqırdayalmaymıbız? çıqırdayalmaybızmı?	sizçıqırdayalmaymısız?	alaçıqırdayalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can crackle	mençıqırdayalsam	sençıqırdayalsang	olçıqırdayalsa	bizçıqırdayalsaq	sizçıqırdayalsağız	alaçıqırdayalsala
Ability — if I can…if he can't crackle	mençıqırdayalmasam	sençıqırdayalmasang	olçıqırdayalmasa	bizçıqırdayalmasaq	sizçıqırdayalmasağız	alaçıqırdayalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to crackle	mençıqırdayaldım	sençıqırdayaldıng	olçıqırdayaldı	bizçıqırdayaldıq	sizçıqırdayaldığız	alaçıqırdayaldıla
Ability — simple pasthe could not crackle	mençıqırdayalmadım	sençıqırdayalmadıng	olçıqırdayalmadı	bizçıqırdayalmadıq	sizçıqırdayalmadığız	alaçıqırdayalmadıla
Ability — simple pastwas he able to crackle?	mençıqırdayaldımmı?	sençıqırdayaldıngmı?	olçıqırdayaldımı?	bizçıqırdayaldıqmı?	sizçıqırdayaldığızmı?	alaçıqırdayaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he crackle?	mençıqırdayalmadımmı?	sençıqırdayalmadıngmı?	olçıqırdayalmadımı?	bizçıqırdayalmadıqmı?	sizçıqırdayalmadığızmı?	alaçıqırdayalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to crackle	mençıqırdayalğanma	sençıqırdayalğansa	olçıqırdayalğandı	bizçıqırdayalğanbız	sizçıqırdayalğansız	alaçıqırdayalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to crackle	mençıqırdayalmağanma	sençıqırdayalmağansa	olçıqırdayalmağandı	bizçıqırdayalmağanbız	sizçıqırdayalmağansız	alaçıqırdayalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to crackle?	mençıqırdayalğanmıma? çıqırdayalğanmamı?	sençıqırdayalğanmısa?	olçıqırdayalğanmıdı?	bizçıqırdayalğanmıbız? çıqırdayalğanbızmı?	sizçıqırdayalğanmısız?	alaçıqırdayalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to crackle?	mençıqırdayalmağanmıma? çıqırdayalmağanmamı?	sençıqırdayalmağanmısa?	olçıqırdayalmağanmıdı?	bizçıqırdayalmağanmıbız? çıqırdayalmağanbızmı?	sizçıqırdayalmağanmısız?	alaçıqırdayalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to crackle	mençıqırdayalğan edimçıqırdayalğanem	sençıqırdayalğan edingçıqırdayalğaneng	olçıqırdayalğan ediçıqırdayalğaned	bizçıqırdayalğan edikçıqırdayalğanek	sizçıqırdayalğan edigizçıqırdayalğanegiz	alaçıqırdayalğan edileçıqırdayalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to crackle	mençıqırdayalmağan edimçıqırdayalmağanem	sençıqırdayalmağan edingçıqırdayalmağaneng	olçıqırdayalmağan ediçıqırdayalmağaned	bizçıqırdayalmağan edikçıqırdayalmağanek	sizçıqırdayalmağan edigizçıqırdayalmağanegiz	alaçıqırdayalmağan edileçıqırdayalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could crackle	mençıqırdayala edimçıqırdayalaem	sençıqırdayala edingçıqırdayalaeng	olçıqırdayala ediçıqırdayalaed	bizçıqırdayala edikçıqırdayalaek	sizçıqırdayala edigizçıqırdayalaegiz	alaçıqırdayala edileçıqırdayalaelle
Ability — past backgroundhe could not crackle	mençıqırdayalmay edimçıqırdayalmayem	sençıqırdayalmay edingçıqırdayalmayeng	olçıqırdayalmay ediçıqırdayalmayed	bizçıqırdayalmay edikçıqırdayalmayek	sizçıqırdayalmay edigizçıqırdayalmayegiz	alaçıqırdayalmay edileçıqırdayalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to crackle	mençıqırdayalırma	sençıqırdayalırsa	olçıqırdayalır	bizçıqırdayalırbız	sizçıqırdayalırsız	alaçıqırdayalırla
Ability — future Ihe won't be able to crackle	mençıqırdayalmazma	sençıqırdayalmazsa	olçıqırdayalmaz	bizçıqırdayalmazbız	sizçıqırdayalmazsız	alaçıqırdayalmazla
Ability — future Iwill he be able to crackle?	mençıqırdayalırmıma? çıqırdayalırmamı?	sençıqırdayalırmısa?	olçıqırdayalırmı?	bizçıqırdayalırmıbız? çıqırdayalırbızmı?	sizçıqırdayalırmısız?	alaçıqırdayalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to crackle?	mençıqırdayalmazmıma? çıqırdayalmazmamı?	sençıqırdayalmazmısa?	olçıqırdayalmazmı?	bizçıqırdayalmazmıbız? çıqırdayalmazbızmı?	sizçıqırdayalmazmısız?	alaçıqırdayalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to crackle	mençıqırdayallıqma	sençıqırdayallıqsa	olçıqırdayallıqdı	bizçıqırdayallıqbız	sizçıqırdayallıqsız	alaçıqırdayallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to crackle	mençıqırdayallıq tülme	sençıqırdayallıq tülse	olçıqırdayallıq tüldü	bizçıqırdayallıq tülbüz	sizçıqırdayallıq tülsüz	alaçıqırdayallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to crackle?	mençıqırdayallıqmıma? çıqırdayallıqmamı?	sençıqırdayallıqmısa?	olçıqırdayallıqmıdı?	bizçıqırdayallıqmıbız? çıqırdayallıqbızmı?	sizçıqırdayallıqmısız?	alaçıqırdayallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to crackle?	mençıqırdayallıq tülmüme?	sençıqırdayallıq tülmüse?	olçıqırdayallıq tülmüdü?	bizçıqırdayallıq tülmübüz?	sizçıqırdayallıq tülmüsüz?	alaçıqırdayallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to crackle	mençıqırdayalır edimçıqırdayalır em	sençıqırdayalır edingçıqırdayalır eng	olçıqırdayalır ediçıqırdayalır ed	bizçıqırdayalır edikçıqırdayalır ek	sizçıqırdayalır edigizçıqırdayalır egiz	alaçıqırdayalır edileçıqırdayalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to crackle	mençıqırdayalmaz edimçıqırdayalmaz em	sençıqırdayalmaz edingçıqırdayalmaz eng	olçıqırdayalmaz ediçıqırdayalmaz ed	bizçıqırdayalmaz edikçıqırdayalmaz ek	sizçıqırdayalmaz edigizçıqırdayalmaz egiz	alaçıqırdayalmaz edileçıqırdayalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to crackle		sençıqırdayalğınçıqırdayalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to crackle		sençıqırdayalmağınçıqırdayalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of çıqırdarğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be crackling	mençıqırday bolmazma	sençıqırday bolmazsa	olçıqırday bolmaz	bizçıqırday bolmazbız	sizçıqırday bolmazsız	alaçıqırday bolmazla
Inference, present — double negationhe must be crackling (emphatic)	mençıqırdamay bolmazma	sençıqırdamay bolmazsa	olçıqırdamay bolmaz	bizçıqırdamay bolmazbız	sizçıqırdamay bolmazsız	alaçıqırdamay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of crackling	mençıqırday tura bolmazma	sençıqırday tura bolmazsa	olçıqırday tura bolmaz	bizçıqırday tura bolmazbız	sizçıqırday tura bolmazsız	alaçıqırday tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not crackling (emphatic)	mençıqırdamay tura bolmazma	sençıqırdamay tura bolmazsa	olçıqırdamay tura bolmaz	bizçıqırdamay tura bolmazbız	sizçıqırdamay tura bolmazsız	alaçıqırdamay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not crackling	mençıqırdamay turama	sençıqırdamay turasa	olçıqırdamay turadı	bizçıqırdamay turabız	sizçıqırdamay turasız	alaçıqırdamay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not crackling	mençıqırdamay turmayma	sençıqırdamay turmaysa	olçıqırdamay turmaydı	bizçıqırdamay turmaybız	sizçıqırdamay turmaysız	alaçıqırdamay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not crackling?	mençıqırdamay turmaymıma	sençıqırdamay turmaymısa	olçıqırdamay turmaymıdı	bizçıqırdamay turmaymıbız	sizçıqırdamay turmaymısız	alaçıqırdamay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have crackled	mençıqırdağan bolmazma	sençıqırdağan bolmazsa	olçıqırdağan bolmaz	bizçıqırdağan bolmazbız	sizçıqırdağan bolmazsız	alaçıqırdağan bolmazla
Inference — double negationhe must have crackled (emphatic)	mençıqırdamağan bolmazma	sençıqırdamağan bolmazsa	olçıqırdamağan bolmaz	bizçıqırdamağan bolmazbız	sizçıqırdamağan bolmazsız	alaçıqırdamağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had crackled	mençıqırdağan bolmasam	sençıqırdağan bolmasang	olçıqırdağan bolmasa	bizçıqırdağan bolmasaq	sizçıqırdağan bolmasağız	alaçıqırdağan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't crackled	mençıqırdamağan bolmasam	sençıqırdamağan bolmasang	olçıqırdamağan bolmasa	bizçıqırdamağan bolmasaq	sizçıqırdamağan bolmasağız	alaçıqırdamağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to crackle	mençıqırdarıq bolmazma	sençıqırdarıq bolmazsa	olçıqırdarıq bolmaz	bizçıqırdarıq bolmazbız	sizçıqırdarıq bolmazsız	alaçıqırdarıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to crackle (emphatic)	mençıqırdamazlıq bolmazma	sençıqırdamazlıq bolmazsa	olçıqırdamazlıq bolmaz	bizçıqırdamazlıq bolmazbız	sizçıqırdamazlıq bolmazsız	alaçıqırdamazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to crackle	mençıqırdarıq bolmasam	sençıqırdarıq bolmasang	olçıqırdarıq bolmasa	bizçıqırdarıq bolmasaq	sizçıqırdarıq bolmasağız	alaçıqırdarıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to crackle	mençıqırdamazlıq bolmasam	sençıqırdamazlıq bolmasang	olçıqırdamazlıq bolmasa	bizçıqırdamazlıq bolmasaq	sizçıqırdamazlıq bolmasağız	alaçıqırdamazlıq bolmasala