çıdarğa

/tʃɯdarʁa/

1. (v.) to endure, to bear, to withstand, to put up with (fig. )

awruwğa çıdarğa — to bear the pain
bir kesek çıdarğa — to hold out a little longer
jazğa deri çıdarğa — to hold out until spring

2. (v.) to last, to wear well, to hold up

anda börk çıdamaydı — a hat does not last on him
bu qumaç çıdaydı — this cloth wears well
çuruq köb çıdadı — the boots lasted a long time

3. (v.) to hold back, to restrain oneself

söz aytmay çıdayalmayma — I cannot keep from saying a word
çıdamay qalırğa — to fail to hold out
çıdab tururğa — to keep holding out

Conjugation

Common forms

çıdaydıhe is enduring
çıdadıhe endured
çıdağandıhe has endured
çıdarhe will endure
çıdarıqdıhe is going to endure
çıday edihe was enduring
çıdasaif he endures
çıda!endure!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of çıdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is enduring	mençıdayma	sençıdaysa	olçıdaydı	bizçıdaybız	sizçıdaysız	alaçıdaydıla
Present (simple & continuous)he is not enduring	mençıdamayma	sençıdamaysa	olçıdamaydı	bizçıdamaybız	sizçıdamaysız	alaçıdamaydıla
Present (simple & continuous)is he enduring?	mençıdaymıma? çıdaymamı?	sençıdaymısa?	olçıdaymıdı?	bizçıdaymıbız? çıdaybızmı?	sizçıdaymısız?	alaçıdaymıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he enduring?	mençıdamaymıma? çıdamaymamı?	sençıdamaymısa?	olçıdamaymıdı?	bizçıdamaymıbız? çıdamaybızmı?	sizçıdamaymısız?	alaçıdamaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually endures	mençıdawçanma	sençıdawçansa	olçıdawçandı	bizçıdawçanbız	sizçıdawçansız	alaçıdawçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually endure	mençıdawçan tülme	sençıdawçan tülse	olçıdawçan tüldü	bizçıdawçan tülbüz	sizçıdawçan tülsüz	alaçıdawçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually endure?	mençıdawçanmıma? çıdawçanmamı?	sençıdawçanmısa?	olçıdawçanmıdı?	bizçıdawçanmıbız? çıdawçanbızmı?	sizçıdawçanmısız?	alaçıdawçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually endure?	mençıdawçan tülmüme?	sençıdawçan tülmüse?	olçıdawçan tülmüdü?	bizçıdawçan tülmübüz?	sizçıdawçan tülmüsüz?	alaçıdawçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has endured and remains so			olçıdabdı			alaçıdabdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he endured?			olçıdabmıdı?			alaçıdabmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of enduring	mençıday turama	sençıday turasa	olçıday turadı	bizçıday turabız	sizçıday turasız	alaçıday turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of enduring	mençıday turmayma	sençıday turmaysa	olçıday turmaydı	bizçıday turmaybız	sizçıday turmaysız	alaçıday turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of enduring?	mençıday turamıma? çıday turamamı?	sençıday turamısa?	olçıday turamıdı?	bizçıday turamıbız? çıday turabızmı?	sizçıday turamısız?	alaçıday turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of enduring?	mençıday turmaymıma? çıday turmaymamı?	sençıday turmaymısa?	olçıday turmaymıdı?	bizçıday turmaymıbız? çıday turmaybızmı?	sizçıday turmaymısız?	alaçıday turmaymıdıla?
Simple past (definite)he endured	mençıdadım	sençıdadıng	olçıdadı	bizçıdadıq	sizçıdadığız	alaçıdadıla
Simple past (definite)he didn't endure	mençıdamadım	sençıdamadıng	olçıdamadı	bizçıdamadıq	sizçıdamadığız	alaçıdamadıla
Simple past (definite)did he endure?	mençıdadımmı?	sençıdadıngmı?	olçıdadımı?	bizçıdadıqmı?	sizçıdadığızmı?	alaçıdadılamı?
Simple past (definite)didn't he endure?	mençıdamadımmı?	sençıdamadıngmı?	olçıdamadımı?	bizçıdamadıqmı?	sizçıdamadığızmı?	alaçıdamadılamı?
Perfect (past indefinite)he has endured	mençıdağanma	sençıdağansa	olçıdağandı	bizçıdağanbız	sizçıdağansız	alaçıdağandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't endured	mençıdamağanma	sençıdamağansa	olçıdamağandı	bizçıdamağanbız	sizçıdamağansız	alaçıdamağandıla
Perfect (past indefinite)has he endured?	mençıdağanmıma? çıdağanmamı?	sençıdağanmısa?	olçıdağanmıdı?	bizçıdağanmıbız? çıdağanbızmı?	sizçıdağanmısız?	alaçıdağanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he endured?	mençıdamağanmıma? çıdamağanmamı?	sençıdamağanmısa?	olçıdamağanmıdı?	bizçıdamağanmıbız? çıdamağanbızmı?	sizçıdamağanmısız?	alaçıdamağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will endure	mençıdarma	sençıdarsa	olçıdar	bizçıdarbız	sizçıdarsız	alaçıdarla
Indefinite future (future I)he won't endure	mençıdamazma	sençıdamazsa	olçıdamaz	bizçıdamazbız	sizçıdamazsız	alaçıdamazla
Indefinite future (future I)will he endure?	mençıdarmıma? çıdarmamı?	sençıdarmısa?	olçıdarmı?	bizçıdarmıbız? çıdarbızmı?	sizçıdarmısız?	alaçıdarmıla?
Indefinite future (future I)won't he endure?	mençıdamazmıma? çıdamazmamı?	sençıdamazmısa?	olçıdamazmı?	bizçıdamazmıbız? çıdamazbızmı?	sizçıdamazmısız?	alaçıdamazmıla?
Definite future (future II)he is going to endure	mençıdarıqma	sençıdarıqsa	olçıdarıqdı	bizçıdarıqbız	sizçıdarıqsız	alaçıdarıqdıla
Definite future (future II)he is not going to endure	mençıdarıq tülme	sençıdarıq tülse	olçıdarıq tüldü	bizçıdarıq tülbüz	sizçıdarıq tülsüz	alaçıdarıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to endure?	mençıdarıqmıma? çıdarıqmamı?	sençıdarıqmısa?	olçıdarıqmıdı?	bizçıdarıqmıbız? çıdarıqbızmı?	sizçıdarıqmısız?	alaçıdarıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to endure?	mençıdarıq tülmüme?	sençıdarıq tülmüse?	olçıdarıq tülmüdü?	bizçıdarıq tülmübüz?	sizçıdarıq tülmüsüz?	alaçıdarıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of çıdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had endured	mençıdağan edimçıdağanem	sençıdağan edingçıdağaneng	olçıdağan ediçıdağaned	bizçıdağan edikçıdağanek	sizçıdağan edigizçıdağanegiz	alaçıdağan edileçıdağanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't endured	mençıdamağan edimçıdamağanem	sençıdamağan edingçıdamağaneng	olçıdamağan ediçıdamağaned	bizçıdamağan edikçıdamağanek	sizçıdamağan edigizçıdamağanegiz	alaçıdamağan edileçıdamağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was enduring	mençıday edimçıdayem	sençıday edingçıdayeng	olçıday ediçıdayed	bizçıday edikçıdayek	sizçıday edigizçıdayegiz	alaçıday edileçıdayelle
Past continuous (imperfect)he wasn't enduring	mençıdamay edimçıdamayem	sençıdamay edingçıdamayeng	olçıdamay ediçıdamayed	bizçıdamay edikçıdamayek	sizçıdamay edigizçıdamayegiz	alaçıdamay edileçıdamayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to endure	mençıdawçan edimçıdawçanem	sençıdawçan edingçıdawçaneng	olçıdawçan ediçıdawçaned	bizçıdawçan edikçıdawçanek	sizçıdawçan edigizçıdawçanegiz	alaçıdawçan edileçıdawçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to endure	mençıdawçan tül edimçıdawçan tül em	sençıdawçan tül edingçıdawçan tül eng	olçıdawçan tül ediçıdawçan tül ed	bizçıdawçan tül edikçıdawçan tül ek	sizçıdawçan tül edigizçıdawçan tül egiz	alaçıdawçan tül edileçıdawçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had endured and remained so			olçıdab edi			alaçıdab edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't endured			olçıdab tül edi			alaçıdab tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of enduring	mençıday tura edimçıday turaem	sençıday tura edingçıday turaeng	olçıday tura ediçıday turaed	bizçıday tura edikçıday turaek	sizçıday tura edigizçıday turaegiz	alaçıday tura edileçıday turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of enduring	mençıday turmay edimçıday turmayem	sençıday turmay edingçıday turmayeng	olçıday turmay ediçıday turmayed	bizçıday turmay edikçıday turmayek	sizçıday turmay edigizçıday turmayegiz	alaçıday turmay edileçıday turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would endure	mençıdar edimçıdar em	sençıdar edingçıdar eng	olçıdar ediçıdar ed	bizçıdar edikçıdar ek	sizçıdar edigizçıdar egiz	alaçıdar edileçıdar elle
Conditional result (would)he wouldn't endure	mençıdamaz edimçıdamaz em	sençıdamaz edingçıdamaz eng	olçıdamaz ediçıdamaz ed	bizçıdamaz edikçıdamaz ek	sizçıdamaz edigizçıdamaz egiz	alaçıdamaz edileçıdamaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have endured	mençıdarıq edimçıdarıq em	sençıdarıq edingçıdarıq eng	olçıdarıq ediçıdarıq ed	bizçıdarıq edikçıdarıq ek	sizçıdarıq edigizçıdarıq egiz	alaçıdarıq edileçıdarıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have endured	mençıdarıq tül edimçıdarıq tül em	sençıdarıq tül edingçıdarıq tül eng	olçıdarıq tül ediçıdarıq tül ed	bizçıdarıq tül edikçıdarıq tül ek	sizçıdarıq tül edigizçıdarıq tül egiz	alaçıdarıq tül edileçıdarıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of çıdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he endures	mençıdasam	sençıdasang	olçıdasa	bizçıdasaq	sizçıdasağız	alaçıdasala
Conditionalif he doesn't endure	mençıdamasam	sençıdamasang	olçıdamasa	bizçıdamasaq	sizçıdamasağız	alaçıdamasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is enduring	mençıday esem	sençıday eseng	olçıday ese	bizçıday esek	sizçıday esegiz	alaçıday esele
Conditional, present realif he is not enduring	mençıdamay esem	sençıdamay eseng	olçıdamay ese	bizçıdamay esek	sizçıdamay esegiz	alaçıdamay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he endured	mençıdasam ediçıdasam ed	sençıdasang ediçıdasang ed	olçıdasa ediçıdasaed	bizçıdasaq ediçıdasaq ed	sizçıdasağız ediçıdasağız ed	alaçıdasala ediçıdasalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't endure	mençıdamasam ediçıdamasam ed	sençıdamasang ediçıdamasang ed	olçıdamasa ediçıdamasaed	bizçıdamasaq ediçıdamasaq ed	sizçıdamasağız ediçıdamasağız ed	alaçıdamasala ediçıdamasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he endured	mençıdadım esem	sençıdadıng eseng	olçıdadı ese	bizçıdadıq esek	sizçıdadığız esegiz	alaçıdadıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't endure	mençıdamadım esem	sençıdamadıng eseng	olçıdamadı ese	bizçıdamadıq esek	sizçıdamadığız esegiz	alaçıdamadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did endure (indeed)	mençıdağan esem	sençıdağan eseng	olçıdağan ese	bizçıdağan esek	sizçıdağan esegiz	alaçıdağan esele
Conditional, past realif he didn't endure (indeed)	mençıdamağan esem	sençıdamağan eseng	olçıdamağan ese	bizçıdamağan esek	sizçıdamağan esegiz	alaçıdamağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had endured	mençıdağan bolsam	sençıdağan bolsang	olçıdağan bolsa	bizçıdağan bolsaq	sizçıdağan bolsağız	alaçıdağan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't endured	mençıdamağan bolsam	sençıdamağan bolsang	olçıdamağan bolsa	bizçıdamağan bolsaq	sizçıdamağan bolsağız	alaçıdamağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had endured	mençıdağan bolsam ediçıdağan bolsam ed	sençıdağan bolsang ediçıdağan bolsang ed	olçıdağan bolsa ediçıdağan bolsaed	bizçıdağan bolsaq ediçıdağan bolsaq ed	sizçıdağan bolsağız ediçıdağan bolsağız ed	alaçıdağan bolsala ediçıdağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't endured	mençıdamağan bolsam ediçıdamağan bolsam ed	sençıdamağan bolsang ediçıdamağan bolsang ed	olçıdamağan bolsa ediçıdamağan bolsaed	bizçıdamağan bolsaq ediçıdamağan bolsaq ed	sizçıdamağan bolsağız ediçıdamağan bolsağız ed	alaçıdamağan bolsala ediçıdamağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will endure	mençıdar esem	sençıdar eseng	olçıdar ese	bizçıdar esek	sizçıdar esegiz	alaçıdar esele
Conditional, aoristif he won't endure	mençıdamaz esem	sençıdamaz eseng	olçıdamaz ese	bizçıdamaz esek	sizçıdamaz esegiz	alaçıdamaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to endure	mençıdarıq esem	sençıdarıq eseng	olçıdarıq ese	bizçıdarıq esek	sizçıdarıq esegiz	alaçıdarıq esele
Conditional, futureif he is not going to endure	mençıdarıq tül esem	sençıdarıq tül eseng	olçıdarıq tül ese	bizçıdarıq tül esek	sizçıdarıq tül esegiz	alaçıdarıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to endure	mençıdarıq bolsam	sençıdarıq bolsang	olçıdarıq bolsa	bizçıdarıq bolsaq	sizçıdarıq bolsağız	alaçıdarıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to endure	mençıdamazlıq bolsam	sençıdamazlıq bolsang	olçıdamazlıq bolsa	bizçıdamazlıq bolsaq	sizçıdamazlıq bolsağız	alaçıdamazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso çıdadıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of çıdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be enduring	mençıday bolurma	sençıday bolursa	olçıday bolur	bizçıday bolurbuz	sizçıday bolursuz	alaçıday bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be enduring	mençıdamay bolurma	sençıdamay bolursa	olçıdamay bolur	bizçıdamay bolurbuz	sizçıdamay bolursuz	alaçıdamay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of enduring	mençıday tura bolurma	sençıday tura bolursa	olçıday tura bolur	bizçıday tura bolurbuz	sizçıday tura bolursuz	alaçıday tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not enduring	mençıdamay tura bolurma	sençıdamay tura bolursa	olçıdamay tura bolur	bizçıdamay tura bolurbuz	sizçıdamay tura bolursuz	alaçıdamay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have endured	mençıdağan bolurma	sençıdağan bolursa	olçıdağan bolur	bizçıdağan bolurbuz	sizçıdağan bolursuz	alaçıdağan bolurla
Inference (must have)he must not have endured	mençıdamağan bolurma	sençıdamağan bolursa	olçıdamağan bolur	bizçıdamağan bolurbuz	sizçıdamağan bolursuz	alaçıdamağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to endure	mençıdarıq bolurma	sençıdarıq bolursa	olçıdarıq bolur	bizçıdarıq bolurbuz	sizçıdarıq bolursuz	alaçıdarıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to endure	mençıdamazlıq bolurma	sençıdamazlıq bolursa	olçıdamazlıq bolur	bizçıdamazlıq bolurbuz	sizçıdamazlıq bolursuz	alaçıdamazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of çıdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it endure	mençıdayım	sençıda!	olçıdasın	bizçıdayıq	sizçıdağız!	alaçıdasınla
Commands & suggestionslet him/her/it not endure	mençıdamayım	sençıdama!	olçıdamasın	bizçıdamayıq	sizçıdamağız!	alaçıdamasınla
Commands & suggestionsshould he endure?	mençıdayımmı?		olçıdasınmı?	bizçıdayıqmı?		alaçıdasınlamı?
Commands & suggestionsshould he not endure?	mençıdamayımmı?		olçıdamasınmı?	bizçıdamayıqmı?		alaçıdamasınlamı?
Requestsdo let him/her/it endure		sençıdaçı²	olçıdasınçı		sizçıdaçığız	alaçıdasınlaçı
Requestsdo let him/her/it not endure		sençıdamaçı²	olçıdamasınçı		sizçıdamaçığız	alaçıdamasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you endure		sençıdağınçıdağı
Blessings & curses — may you…may you not endure		sençıdamağınçıdamağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he endured	mençıdağay edim çıdağa edim	sençıdağay eding çıdağa eding	olçıdağay edi çıdağa edi	bizçıdağay edik çıdağa edik	sizçıdağay edigiz çıdağa edigiz	alaçıdağay edile çıdağa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not endure	mençıdamağay edim çıdamağa edim	sençıdamağay eding çıdamağa eding	olçıdamağay edi çıdamağa edi	bizçıdamağay edik çıdamağa edik	sizçıdamağay edigiz çıdamağa edigiz	alaçıdamağay edile çıdamağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to endure	mençıdamağa qoyayımçıdama qoyayım	sençıdamağa qoy!çıdama qoy!	olçıdamağa qoysunçıdama qoysun	bizçıdamağa qoyayıqçıdama qoyayıq	sizçıdamağa qoyuğuz!çıdama qoyuğuz!	alaçıdamağa qoysunlaçıdama qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to endure	mençıdamağa qoymayımçıdama qoymayım	sençıdamağa qoyma!çıdama qoyma!	olçıdamağa qoymasınçıdama qoymasın	bizçıdamağa qoymayıqçıdama qoymayıq	sizçıdamağa qoymağız!çıdama qoymağız!	alaçıdamağa qoymasınlaçıdama qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to endure?	mençıdamağa qoyayımmı?çıdama qoyayımmı?		olçıdamağa qoysunmu?çıdama qoysunmu?	bizçıdamağa qoyayıqmı?çıdama qoyayıqmı?		alaçıdamağa qoysunlamı?çıdama qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to endure?	mençıdamağa qoymayımmı?çıdama qoymayımmı?		olçıdamağa qoymasınmı?çıdama qoymasınmı?	bizçıdamağa qoymayıqmı?çıdama qoymayıqmı?		alaçıdamağa qoymasınlamı?çıdama qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to endure	mençıdamağa qoyamaçıdama qoyama	sençıdamağa qoyasaçıdama qoyasa	olçıdamağa qoyadıçıdama qoyadı	bizçıdamağa qoyabızçıdama qoyabız	sizçıdamağa qoyasızçıdama qoyasız	alaçıdamağa qoyadılaçıdama qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to endure	mençıdamağa qoymaymaçıdama qoymayma	sençıdamağa qoymaysaçıdama qoymaysa	olçıdamağa qoymaydıçıdama qoymaydı	bizçıdamağa qoymaybızçıdama qoymaybız	sizçıdamağa qoymaysızçıdama qoymaysız	alaçıdamağa qoymaydılaçıdama qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to endure?	mençıdamağa qoyamıma?çıdama qoyamıma?	sençıdamağa qoyamısa?çıdama qoyamısa?	olçıdamağa qoyamıdı?çıdama qoyamıdı?	bizçıdamağa qoyamıbız?çıdama qoyamıbız?	sizçıdamağa qoyamısız?çıdama qoyamısız?	alaçıdamağa qoyamıdıla?çıdama qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to endure?	mençıdamağa qoymaymıma?çıdama qoymaymıma?	sençıdamağa qoymaymısa?çıdama qoymaymısa?	olçıdamağa qoymaymıdı?çıdama qoymaymıdı?	bizçıdamağa qoymaymıbız?çıdama qoymaymıbız?	sizçıdamağa qoymaymısız?çıdama qoymaymısız?	alaçıdamağa qoymaymıdıla?çıdama qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to endure	mençıdamağa qoydumçıdama qoydum	sençıdamağa qoydungçıdama qoydung	olçıdamağa qoyduçıdama qoydu	bizçıdamağa qoyduqçıdama qoyduq	sizçıdamağa qoyduğuzçıdama qoyduğuz	alaçıdamağa qoydulaçıdama qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to endure	mençıdamağa qoymadımçıdama qoymadım	sençıdamağa qoymadıngçıdama qoymadıng	olçıdamağa qoymadıçıdama qoymadı	bizçıdamağa qoymadıqçıdama qoymadıq	sizçıdamağa qoymadığızçıdama qoymadığız	alaçıdamağa qoymadılaçıdama qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to endure?	mençıdamağa qoydummu?çıdama qoydummu?	sençıdamağa qoydungmu?çıdama qoydungmu?	olçıdamağa qoydumu?çıdama qoydumu?	bizçıdamağa qoyduqmu?çıdama qoyduqmu?	sizçıdamağa qoyduğuzmu?çıdama qoyduğuzmu?	alaçıdamağa qoydulamı?çıdama qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to endure?	mençıdamağa qoymadımmı?çıdama qoymadımmı?	sençıdamağa qoymadıngmı?çıdama qoymadıngmı?	olçıdamağa qoymadımı?çıdama qoymadımı?	bizçıdamağa qoymadıqmı?çıdama qoymadıqmı?	sizçıdamağa qoymadığızmı?çıdama qoymadığızmı?	alaçıdamağa qoymadılamı?çıdama qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of çıdarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can endure	mençıdayalama	sençıdayalasa	olçıdayaladı	bizçıdayalabız	sizçıdayalasız	alaçıdayaladıla
Ability — presenthe can't endure	mençıdayalmayma	sençıdayalmaysa	olçıdayalmaydı	bizçıdayalmaybız	sizçıdayalmaysız	alaçıdayalmaydıla
Ability — presentcan he endure?	mençıdayalamıma? çıdayalamamı?	sençıdayalamısa?	olçıdayalamıdı?	bizçıdayalamıbız? çıdayalabızmı?	sizçıdayalamısız?	alaçıdayalamıdıla?
Ability — presentcan't he endure?	mençıdayalmaymıma? çıdayalmaymamı?	sençıdayalmaymısa?	olçıdayalmaymıdı?	bizçıdayalmaymıbız? çıdayalmaybızmı?	sizçıdayalmaymısız?	alaçıdayalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can endure	mençıdayalsam	sençıdayalsang	olçıdayalsa	bizçıdayalsaq	sizçıdayalsağız	alaçıdayalsala
Ability — if I can…if he can't endure	mençıdayalmasam	sençıdayalmasang	olçıdayalmasa	bizçıdayalmasaq	sizçıdayalmasağız	alaçıdayalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to endure	mençıdayaldım	sençıdayaldıng	olçıdayaldı	bizçıdayaldıq	sizçıdayaldığız	alaçıdayaldıla
Ability — simple pasthe could not endure	mençıdayalmadım	sençıdayalmadıng	olçıdayalmadı	bizçıdayalmadıq	sizçıdayalmadığız	alaçıdayalmadıla
Ability — simple pastwas he able to endure?	mençıdayaldımmı?	sençıdayaldıngmı?	olçıdayaldımı?	bizçıdayaldıqmı?	sizçıdayaldığızmı?	alaçıdayaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he endure?	mençıdayalmadımmı?	sençıdayalmadıngmı?	olçıdayalmadımı?	bizçıdayalmadıqmı?	sizçıdayalmadığızmı?	alaçıdayalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to endure	mençıdayalğanma	sençıdayalğansa	olçıdayalğandı	bizçıdayalğanbız	sizçıdayalğansız	alaçıdayalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to endure	mençıdayalmağanma	sençıdayalmağansa	olçıdayalmağandı	bizçıdayalmağanbız	sizçıdayalmağansız	alaçıdayalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to endure?	mençıdayalğanmıma? çıdayalğanmamı?	sençıdayalğanmısa?	olçıdayalğanmıdı?	bizçıdayalğanmıbız? çıdayalğanbızmı?	sizçıdayalğanmısız?	alaçıdayalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to endure?	mençıdayalmağanmıma? çıdayalmağanmamı?	sençıdayalmağanmısa?	olçıdayalmağanmıdı?	bizçıdayalmağanmıbız? çıdayalmağanbızmı?	sizçıdayalmağanmısız?	alaçıdayalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to endure	mençıdayalğan edimçıdayalğanem	sençıdayalğan edingçıdayalğaneng	olçıdayalğan ediçıdayalğaned	bizçıdayalğan edikçıdayalğanek	sizçıdayalğan edigizçıdayalğanegiz	alaçıdayalğan edileçıdayalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to endure	mençıdayalmağan edimçıdayalmağanem	sençıdayalmağan edingçıdayalmağaneng	olçıdayalmağan ediçıdayalmağaned	bizçıdayalmağan edikçıdayalmağanek	sizçıdayalmağan edigizçıdayalmağanegiz	alaçıdayalmağan edileçıdayalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could endure	mençıdayala edimçıdayalaem	sençıdayala edingçıdayalaeng	olçıdayala ediçıdayalaed	bizçıdayala edikçıdayalaek	sizçıdayala edigizçıdayalaegiz	alaçıdayala edileçıdayalaelle
Ability — past backgroundhe could not endure	mençıdayalmay edimçıdayalmayem	sençıdayalmay edingçıdayalmayeng	olçıdayalmay ediçıdayalmayed	bizçıdayalmay edikçıdayalmayek	sizçıdayalmay edigizçıdayalmayegiz	alaçıdayalmay edileçıdayalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to endure	mençıdayalırma	sençıdayalırsa	olçıdayalır	bizçıdayalırbız	sizçıdayalırsız	alaçıdayalırla
Ability — future Ihe won't be able to endure	mençıdayalmazma	sençıdayalmazsa	olçıdayalmaz	bizçıdayalmazbız	sizçıdayalmazsız	alaçıdayalmazla
Ability — future Iwill he be able to endure?	mençıdayalırmıma? çıdayalırmamı?	sençıdayalırmısa?	olçıdayalırmı?	bizçıdayalırmıbız? çıdayalırbızmı?	sizçıdayalırmısız?	alaçıdayalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to endure?	mençıdayalmazmıma? çıdayalmazmamı?	sençıdayalmazmısa?	olçıdayalmazmı?	bizçıdayalmazmıbız? çıdayalmazbızmı?	sizçıdayalmazmısız?	alaçıdayalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to endure	mençıdayallıqma	sençıdayallıqsa	olçıdayallıqdı	bizçıdayallıqbız	sizçıdayallıqsız	alaçıdayallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to endure	mençıdayallıq tülme	sençıdayallıq tülse	olçıdayallıq tüldü	bizçıdayallıq tülbüz	sizçıdayallıq tülsüz	alaçıdayallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to endure?	mençıdayallıqmıma? çıdayallıqmamı?	sençıdayallıqmısa?	olçıdayallıqmıdı?	bizçıdayallıqmıbız? çıdayallıqbızmı?	sizçıdayallıqmısız?	alaçıdayallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to endure?	mençıdayallıq tülmüme?	sençıdayallıq tülmüse?	olçıdayallıq tülmüdü?	bizçıdayallıq tülmübüz?	sizçıdayallıq tülmüsüz?	alaçıdayallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to endure	mençıdayalır edimçıdayalır em	sençıdayalır edingçıdayalır eng	olçıdayalır ediçıdayalır ed	bizçıdayalır edikçıdayalır ek	sizçıdayalır edigizçıdayalır egiz	alaçıdayalır edileçıdayalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to endure	mençıdayalmaz edimçıdayalmaz em	sençıdayalmaz edingçıdayalmaz eng	olçıdayalmaz ediçıdayalmaz ed	bizçıdayalmaz edikçıdayalmaz ek	sizçıdayalmaz edigizçıdayalmaz egiz	alaçıdayalmaz edileçıdayalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to endure		sençıdayalğınçıdayalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to endure		sençıdayalmağınçıdayalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of çıdarğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be enduring	mençıday bolmazma	sençıday bolmazsa	olçıday bolmaz	bizçıday bolmazbız	sizçıday bolmazsız	alaçıday bolmazla
Inference, present — double negationhe must be enduring (emphatic)	mençıdamay bolmazma	sençıdamay bolmazsa	olçıdamay bolmaz	bizçıdamay bolmazbız	sizçıdamay bolmazsız	alaçıdamay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of enduring	mençıday tura bolmazma	sençıday tura bolmazsa	olçıday tura bolmaz	bizçıday tura bolmazbız	sizçıday tura bolmazsız	alaçıday tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not enduring (emphatic)	mençıdamay tura bolmazma	sençıdamay tura bolmazsa	olçıdamay tura bolmaz	bizçıdamay tura bolmazbız	sizçıdamay tura bolmazsız	alaçıdamay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not enduring	mençıdamay turama	sençıdamay turasa	olçıdamay turadı	bizçıdamay turabız	sizçıdamay turasız	alaçıdamay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not enduring	mençıdamay turmayma	sençıdamay turmaysa	olçıdamay turmaydı	bizçıdamay turmaybız	sizçıdamay turmaysız	alaçıdamay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not enduring?	mençıdamay turmaymıma	sençıdamay turmaymısa	olçıdamay turmaymıdı	bizçıdamay turmaymıbız	sizçıdamay turmaymısız	alaçıdamay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have endured	mençıdağan bolmazma	sençıdağan bolmazsa	olçıdağan bolmaz	bizçıdağan bolmazbız	sizçıdağan bolmazsız	alaçıdağan bolmazla
Inference — double negationhe must have endured (emphatic)	mençıdamağan bolmazma	sençıdamağan bolmazsa	olçıdamağan bolmaz	bizçıdamağan bolmazbız	sizçıdamağan bolmazsız	alaçıdamağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had endured	mençıdağan bolmasam	sençıdağan bolmasang	olçıdağan bolmasa	bizçıdağan bolmasaq	sizçıdağan bolmasağız	alaçıdağan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't endured	mençıdamağan bolmasam	sençıdamağan bolmasang	olçıdamağan bolmasa	bizçıdamağan bolmasaq	sizçıdamağan bolmasağız	alaçıdamağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to endure	mençıdarıq bolmazma	sençıdarıq bolmazsa	olçıdarıq bolmaz	bizçıdarıq bolmazbız	sizçıdarıq bolmazsız	alaçıdarıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to endure (emphatic)	mençıdamazlıq bolmazma	sençıdamazlıq bolmazsa	olçıdamazlıq bolmaz	bizçıdamazlıq bolmazbız	sizçıdamazlıq bolmazsız	alaçıdamazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to endure	mençıdarıq bolmasam	sençıdarıq bolmasang	olçıdarıq bolmasa	bizçıdarıq bolmasaq	sizçıdarıq bolmasağız	alaçıdarıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to endure	mençıdamazlıq bolmasam	sençıdamazlıq bolmasang	olçıdamazlıq bolmasa	bizçıdamazlıq bolmasaq	sizçıdamazlıq bolmasağız	alaçıdamazlıq bolmasala