tunçuğurğa

/tuntʃuʁurʁa/

1. (v.) to suffocate, to choke, to be short of breath

tunçuğub ölürge — to choke to death
tütünden tunçuğama — I am choking from the smoke
sabiy tunçuğub qaldı — the child could not get its breath

2. (v.) to drown

suwda tunçuğurğa — to drown in the water
jaş suwda tunçuğadı — the young man is drowning in the river
tunçuğannga qol uzat — hold out a hand to the one who is drowning

3. (v.) to waste away, to pine, to wither

hans tunçuğub baradı — the grass is withering away
terekle tunçuğadıla — the trees are pining
sabiy tunçuğub ösmeydi — the child is pining and does not grow

4. (v.) to be stifled, to be crushed, to be held down (fig. )

halq tunçuğub turğandı — the people were held down
söz tunçuğadı — the word is stifled
tunçuğub jaşağandıla — they lived crushed down

Conjugation

Common forms

tunçuğadıhe is suffocating
tunçuqduhe suffocated
tunçuqğandıhe has suffocated
tunçuğurhe will suffocate
tunçuğuruqduhe is going to suffocate
tunçuğa edihe was suffocating
tunçuğsaif he suffocates
tunçuğ!suffocate!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of tunçuğurğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is suffocating	mentunçuğama	sentunçuğasa	oltunçuğadı	biztunçuğabız	siztunçuğasız	alatunçuğadıla
Present (simple & continuous)he is not suffocating	mentunçuğmayma	sentunçuğmaysa	oltunçuğmaydı	biztunçuğmaybız	siztunçuğmaysız	alatunçuğmaydıla
Present (simple & continuous)is he suffocating?	mentunçuğamıma? tunçuğamamı?	sentunçuğamısa?	oltunçuğamıdı?	biztunçuğamıbız? tunçuğabızmı?	siztunçuğamısız?	alatunçuğamıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he suffocating?	mentunçuğmaymıma? tunçuğmaymamı?	sentunçuğmaymısa?	oltunçuğmaymıdı?	biztunçuğmaymıbız? tunçuğmaybızmı?	siztunçuğmaymısız?	alatunçuğmaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually suffocates	mentunçuğuwçanma	sentunçuğuwçansa	oltunçuğuwçandı	biztunçuğuwçanbız	siztunçuğuwçansız	alatunçuğuwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually suffocate	mentunçuğuwçan tülme	sentunçuğuwçan tülse	oltunçuğuwçan tüldü	biztunçuğuwçan tülbüz	siztunçuğuwçan tülsüz	alatunçuğuwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually suffocate?	mentunçuğuwçanmıma? tunçuğuwçanmamı?	sentunçuğuwçanmısa?	oltunçuğuwçanmıdı?	biztunçuğuwçanmıbız? tunçuğuwçanbızmı?	siztunçuğuwçanmısız?	alatunçuğuwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually suffocate?	mentunçuğuwçan tülmüme?	sentunçuğuwçan tülmüse?	oltunçuğuwçan tülmüdü?	biztunçuğuwçan tülmübüz?	siztunçuğuwçan tülmüsüz?	alatunçuğuwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has suffocated and remains so			oltunçuğubdu			alatunçuğubdula
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he suffocated?			oltunçuğubmudu?			alatunçuğubmudula?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of suffocating	mentunçuğa turama	sentunçuğa turasa	oltunçuğa turadı	biztunçuğa turabız	siztunçuğa turasız	alatunçuğa turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of suffocating	mentunçuğa turmayma	sentunçuğa turmaysa	oltunçuğa turmaydı	biztunçuğa turmaybız	siztunçuğa turmaysız	alatunçuğa turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of suffocating?	mentunçuğa turamıma? tunçuğa turamamı?	sentunçuğa turamısa?	oltunçuğa turamıdı?	biztunçuğa turamıbız? tunçuğa turabızmı?	siztunçuğa turamısız?	alatunçuğa turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of suffocating?	mentunçuğa turmaymıma? tunçuğa turmaymamı?	sentunçuğa turmaymısa?	oltunçuğa turmaymıdı?	biztunçuğa turmaymıbız? tunçuğa turmaybızmı?	siztunçuğa turmaymısız?	alatunçuğa turmaymıdıla?
Simple past (definite)he suffocated	mentunçuqdum	sentunçuqdung	oltunçuqdu	biztunçuqduq	siztunçuqduğuz	alatunçuqdula
Simple past (definite)he didn't suffocate	mentunçuğmadım	sentunçuğmadıng	oltunçuğmadı	biztunçuğmadıq	siztunçuğmadığız	alatunçuğmadıla
Simple past (definite)did he suffocate?	mentunçuqdummu?	sentunçuqdungmu?	oltunçuqdumu?	biztunçuqduqmu?	siztunçuqduğuzmu?	alatunçuqdulamı?
Simple past (definite)didn't he suffocate?	mentunçuğmadımmı?	sentunçuğmadıngmı?	oltunçuğmadımı?	biztunçuğmadıqmı?	siztunçuğmadığızmı?	alatunçuğmadılamı?
Perfect (past indefinite)he has suffocated	mentunçuqğanma	sentunçuqğansa	oltunçuqğandı	biztunçuqğanbız	siztunçuqğansız	alatunçuqğandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't suffocated	mentunçuğmağanma	sentunçuğmağansa	oltunçuğmağandı	biztunçuğmağanbız	siztunçuğmağansız	alatunçuğmağandıla
Perfect (past indefinite)has he suffocated?	mentunçuqğanmıma? tunçuqğanmamı?	sentunçuqğanmısa?	oltunçuqğanmıdı?	biztunçuqğanmıbız? tunçuqğanbızmı?	siztunçuqğanmısız?	alatunçuqğanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he suffocated?	mentunçuğmağanmıma? tunçuğmağanmamı?	sentunçuğmağanmısa?	oltunçuğmağanmıdı?	biztunçuğmağanmıbız? tunçuğmağanbızmı?	siztunçuğmağanmısız?	alatunçuğmağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will suffocate	mentunçuğurma	sentunçuğursa	oltunçuğur	biztunçuğurbuz	siztunçuğursuz	alatunçuğurla
Indefinite future (future I)he won't suffocate	mentunçuğmazma	sentunçuğmazsa	oltunçuğmaz	biztunçuğmazbız	siztunçuğmazsız	alatunçuğmazla
Indefinite future (future I)will he suffocate?	mentunçuğurmuma? tunçuğurmamı?	sentunçuğurmusa?	oltunçuğurmu?	biztunçuğurmubuz? tunçuğurbuzmu?	siztunçuğurmusuz?	alatunçuğurmula?
Indefinite future (future I)won't he suffocate?	mentunçuğmazmıma? tunçuğmazmamı?	sentunçuğmazmısa?	oltunçuğmazmı?	biztunçuğmazmıbız? tunçuğmazbızmı?	siztunçuğmazmısız?	alatunçuğmazmıla?
Definite future (future II)he is going to suffocate	mentunçuğuruqma	sentunçuğuruqsa	oltunçuğuruqdu	biztunçuğuruqbuz	siztunçuğuruqsuz	alatunçuğuruqdula
Definite future (future II)he is not going to suffocate	mentunçuğuruq tülme	sentunçuğuruq tülse	oltunçuğuruq tüldü	biztunçuğuruq tülbüz	siztunçuğuruq tülsüz	alatunçuğuruq tüldüle
Definite future (future II)is he going to suffocate?	mentunçuğuruqmuma? tunçuğuruqmamı?	sentunçuğuruqmusa?	oltunçuğuruqmudu?	biztunçuğuruqmubuz? tunçuğuruqbuzmu?	siztunçuğuruqmusuz?	alatunçuğuruqmudula?
Definite future (future II)isn't he going to suffocate?	mentunçuğuruq tülmüme?	sentunçuğuruq tülmüse?	oltunçuğuruq tülmüdü?	biztunçuğuruq tülmübüz?	siztunçuğuruq tülmüsüz?	alatunçuğuruq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of tunçuğurğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had suffocated	mentunçuqğan edimtunçuqğanem	sentunçuqğan edingtunçuqğaneng	oltunçuqğan editunçuqğaned	biztunçuqğan ediktunçuqğanek	siztunçuqğan edigiztunçuqğanegiz	alatunçuqğan ediletunçuqğanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't suffocated	mentunçuğmağan edimtunçuğmağanem	sentunçuğmağan edingtunçuğmağaneng	oltunçuğmağan editunçuğmağaned	biztunçuğmağan ediktunçuğmağanek	siztunçuğmağan edigiztunçuğmağanegiz	alatunçuğmağan ediletunçuğmağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was suffocating	mentunçuğa edimtunçuğaem	sentunçuğa edingtunçuğaeng	oltunçuğa editunçuğaed	biztunçuğa ediktunçuğaek	siztunçuğa edigiztunçuğaegiz	alatunçuğa ediletunçuğaelle
Past continuous (imperfect)he wasn't suffocating	mentunçuğmay edimtunçuğmayem	sentunçuğmay edingtunçuğmayeng	oltunçuğmay editunçuğmayed	biztunçuğmay ediktunçuğmayek	siztunçuğmay edigiztunçuğmayegiz	alatunçuğmay ediletunçuğmayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to suffocate	mentunçuğuwçan edimtunçuğuwçanem	sentunçuğuwçan edingtunçuğuwçaneng	oltunçuğuwçan editunçuğuwçaned	biztunçuğuwçan ediktunçuğuwçanek	siztunçuğuwçan edigiztunçuğuwçanegiz	alatunçuğuwçan ediletunçuğuwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to suffocate	mentunçuğuwçan tül edimtunçuğuwçan tül em	sentunçuğuwçan tül edingtunçuğuwçan tül eng	oltunçuğuwçan tül editunçuğuwçan tül ed	biztunçuğuwçan tül ediktunçuğuwçan tül ek	siztunçuğuwçan tül edigiztunçuğuwçan tül egiz	alatunçuğuwçan tül ediletunçuğuwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had suffocated and remained so			oltunçuğub edi			alatunçuğub edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't suffocated			oltunçuğub tül edi			alatunçuğub tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of suffocating	mentunçuğa tura edimtunçuğa turaem	sentunçuğa tura edingtunçuğa turaeng	oltunçuğa tura editunçuğa turaed	biztunçuğa tura ediktunçuğa turaek	siztunçuğa tura edigiztunçuğa turaegiz	alatunçuğa tura ediletunçuğa turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of suffocating	mentunçuğa turmay edimtunçuğa turmayem	sentunçuğa turmay edingtunçuğa turmayeng	oltunçuğa turmay editunçuğa turmayed	biztunçuğa turmay ediktunçuğa turmayek	siztunçuğa turmay edigiztunçuğa turmayegiz	alatunçuğa turmay ediletunçuğa turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would suffocate	mentunçuğur edimtunçuğur em	sentunçuğur edingtunçuğur eng	oltunçuğur editunçuğur ed	biztunçuğur ediktunçuğur ek	siztunçuğur edigiztunçuğur egiz	alatunçuğur ediletunçuğur elle
Conditional result (would)he wouldn't suffocate	mentunçuğmaz edimtunçuğmaz em	sentunçuğmaz edingtunçuğmaz eng	oltunçuğmaz editunçuğmaz ed	biztunçuğmaz ediktunçuğmaz ek	siztunçuğmaz edigiztunçuğmaz egiz	alatunçuğmaz ediletunçuğmaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have suffocated	mentunçuğuruq edimtunçuğuruq em	sentunçuğuruq edingtunçuğuruq eng	oltunçuğuruq editunçuğuruq ed	biztunçuğuruq ediktunçuğuruq ek	siztunçuğuruq edigiztunçuğuruq egiz	alatunçuğuruq ediletunçuğuruq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have suffocated	mentunçuğuruq tül edimtunçuğuruq tül em	sentunçuğuruq tül edingtunçuğuruq tül eng	oltunçuğuruq tül editunçuğuruq tül ed	biztunçuğuruq tül ediktunçuğuruq tül ek	siztunçuğuruq tül edigiztunçuğuruq tül egiz	alatunçuğuruq tül ediletunçuğuruq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of tunçuğurğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he suffocates	mentunçuğsam	sentunçuğsang	oltunçuğsa	biztunçuğsaq	siztunçuğsağız	alatunçuğsala
Conditionalif he doesn't suffocate	mentunçuğmasam	sentunçuğmasang	oltunçuğmasa	biztunçuğmasaq	siztunçuğmasağız	alatunçuğmasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is suffocating	mentunçuğa esem	sentunçuğa eseng	oltunçuğa ese	biztunçuğa esek	siztunçuğa esegiz	alatunçuğa esele
Conditional, present realif he is not suffocating	mentunçuğmay esem	sentunçuğmay eseng	oltunçuğmay ese	biztunçuğmay esek	siztunçuğmay esegiz	alatunçuğmay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he suffocated	mentunçuğsam editunçuğsam ed	sentunçuğsang editunçuğsang ed	oltunçuğsa editunçuğsaed	biztunçuğsaq editunçuğsaq ed	siztunçuğsağız editunçuğsağız ed	alatunçuğsala editunçuğsalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't suffocate	mentunçuğmasam editunçuğmasam ed	sentunçuğmasang editunçuğmasang ed	oltunçuğmasa editunçuğmasaed	biztunçuğmasaq editunçuğmasaq ed	siztunçuğmasağız editunçuğmasağız ed	alatunçuğmasala editunçuğmasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he suffocated	mentunçuqdum esem	sentunçuqdung eseng	oltunçuqdu ese	biztunçuqduq esek	siztunçuqduğuz esegiz	alatunçuqdula esele
Conditional, definite past¹if he didn't suffocate	mentunçuğmadım esem	sentunçuğmadıng eseng	oltunçuğmadı ese	biztunçuğmadıq esek	siztunçuğmadığız esegiz	alatunçuğmadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did suffocate (indeed)	mentunçuqğan esem	sentunçuqğan eseng	oltunçuqğan ese	biztunçuqğan esek	siztunçuqğan esegiz	alatunçuqğan esele
Conditional, past realif he didn't suffocate (indeed)	mentunçuğmağan esem	sentunçuğmağan eseng	oltunçuğmağan ese	biztunçuğmağan esek	siztunçuğmağan esegiz	alatunçuğmağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had suffocated	mentunçuqğan bolsam	sentunçuqğan bolsang	oltunçuqğan bolsa	biztunçuqğan bolsaq	siztunçuqğan bolsağız	alatunçuqğan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't suffocated	mentunçuğmağan bolsam	sentunçuğmağan bolsang	oltunçuğmağan bolsa	biztunçuğmağan bolsaq	siztunçuğmağan bolsağız	alatunçuğmağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had suffocated	mentunçuqğan bolsam editunçuqğan bolsam ed	sentunçuqğan bolsang editunçuqğan bolsang ed	oltunçuqğan bolsa editunçuqğan bolsaed	biztunçuqğan bolsaq editunçuqğan bolsaq ed	siztunçuqğan bolsağız editunçuqğan bolsağız ed	alatunçuqğan bolsala editunçuqğan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't suffocated	mentunçuğmağan bolsam editunçuğmağan bolsam ed	sentunçuğmağan bolsang editunçuğmağan bolsang ed	oltunçuğmağan bolsa editunçuğmağan bolsaed	biztunçuğmağan bolsaq editunçuğmağan bolsaq ed	siztunçuğmağan bolsağız editunçuğmağan bolsağız ed	alatunçuğmağan bolsala editunçuğmağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will suffocate	mentunçuğur esem	sentunçuğur eseng	oltunçuğur ese	biztunçuğur esek	siztunçuğur esegiz	alatunçuğur esele
Conditional, aoristif he won't suffocate	mentunçuğmaz esem	sentunçuğmaz eseng	oltunçuğmaz ese	biztunçuğmaz esek	siztunçuğmaz esegiz	alatunçuğmaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to suffocate	mentunçuğuruq esem	sentunçuğuruq eseng	oltunçuğuruq ese	biztunçuğuruq esek	siztunçuğuruq esegiz	alatunçuğuruq esele
Conditional, futureif he is not going to suffocate	mentunçuğuruq tül esem	sentunçuğuruq tül eseng	oltunçuğuruq tül ese	biztunçuğuruq tül esek	siztunçuğuruq tül esegiz	alatunçuğuruq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to suffocate	mentunçuğuruq bolsam	sentunçuğuruq bolsang	oltunçuğuruq bolsa	biztunçuğuruq bolsaq	siztunçuğuruq bolsağız	alatunçuğuruq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to suffocate	mentunçuğmazlıq bolsam	sentunçuğmazlıq bolsang	oltunçuğmazlıq bolsa	biztunçuğmazlıq bolsaq	siztunçuğmazlıq bolsağız	alatunçuğmazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso tunçuqdung ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of tunçuğurğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be suffocating	mentunçuğa bolurma	sentunçuğa bolursa	oltunçuğa bolur	biztunçuğa bolurbuz	siztunçuğa bolursuz	alatunçuğa bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be suffocating	mentunçuğmay bolurma	sentunçuğmay bolursa	oltunçuğmay bolur	biztunçuğmay bolurbuz	siztunçuğmay bolursuz	alatunçuğmay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of suffocating	mentunçuğa tura bolurma	sentunçuğa tura bolursa	oltunçuğa tura bolur	biztunçuğa tura bolurbuz	siztunçuğa tura bolursuz	alatunçuğa tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not suffocating	mentunçuğmay tura bolurma	sentunçuğmay tura bolursa	oltunçuğmay tura bolur	biztunçuğmay tura bolurbuz	siztunçuğmay tura bolursuz	alatunçuğmay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have suffocated	mentunçuqğan bolurma	sentunçuqğan bolursa	oltunçuqğan bolur	biztunçuqğan bolurbuz	siztunçuqğan bolursuz	alatunçuqğan bolurla
Inference (must have)he must not have suffocated	mentunçuğmağan bolurma	sentunçuğmağan bolursa	oltunçuğmağan bolur	biztunçuğmağan bolurbuz	siztunçuğmağan bolursuz	alatunçuğmağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to suffocate	mentunçuğuruq bolurma	sentunçuğuruq bolursa	oltunçuğuruq bolur	biztunçuğuruq bolurbuz	siztunçuğuruq bolursuz	alatunçuğuruq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to suffocate	mentunçuğmazlıq bolurma	sentunçuğmazlıq bolursa	oltunçuğmazlıq bolur	biztunçuğmazlıq bolurbuz	siztunçuğmazlıq bolursuz	alatunçuğmazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of tunçuğurğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it suffocate	mentunçuğayım	sentunçuğ!	oltunçuğsun	biztunçuğayıq	siztunçuğuğuz!	alatunçuğsunla
Commands & suggestionslet him/her/it not suffocate	mentunçuğmayım	sentunçuğma!	oltunçuğmasın	biztunçuğmayıq	siztunçuğmağız!	alatunçuğmasınla
Commands & suggestionsshould he suffocate?	mentunçuğayımmı?		oltunçuğsunmu?	biztunçuğayıqmı?		alatunçuğsunlamı?
Commands & suggestionsshould he not suffocate?	mentunçuğmayımmı?		oltunçuğmasınmı?	biztunçuğmayıqmı?		alatunçuğmasınlamı?
Requestsdo let him/her/it suffocate		sentunçuğçu²	oltunçuğsunçu		siztunçuğçuğuz	alatunçuğsunlaçı
Requestsdo let him/her/it not suffocate		sentunçuğmaçı²	oltunçuğmasınçı		siztunçuğmaçığız	alatunçuğmasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you suffocate		sentunçuqğuntunçuqğu
Blessings & curses — may you…may you not suffocate		sentunçuğmağıntunçuğmağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he suffocated	mentunçuqğay edim tunçuqğa edim	sentunçuqğay eding tunçuqğa eding	oltunçuqğay edi tunçuqğa edi	biztunçuqğay edik tunçuqğa edik	siztunçuqğay edigiz tunçuqğa edigiz	alatunçuqğay edile tunçuqğa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not suffocate	mentunçuğmağay edim tunçuğmağa edim	sentunçuğmağay eding tunçuğmağa eding	oltunçuğmağay edi tunçuğmağa edi	biztunçuğmağay edik tunçuğmağa edik	siztunçuğmağay edigiz tunçuğmağa edigiz	alatunçuğmağay edile tunçuğmağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to suffocate	mentunçuğmağa qoyayımtunçuğma qoyayım	sentunçuğmağa qoy!tunçuğma qoy!	oltunçuğmağa qoysuntunçuğma qoysun	biztunçuğmağa qoyayıqtunçuğma qoyayıq	siztunçuğmağa qoyuğuz!tunçuğma qoyuğuz!	alatunçuğmağa qoysunlatunçuğma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to suffocate	mentunçuğmağa qoymayımtunçuğma qoymayım	sentunçuğmağa qoyma!tunçuğma qoyma!	oltunçuğmağa qoymasıntunçuğma qoymasın	biztunçuğmağa qoymayıqtunçuğma qoymayıq	siztunçuğmağa qoymağız!tunçuğma qoymağız!	alatunçuğmağa qoymasınlatunçuğma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to suffocate?	mentunçuğmağa qoyayımmı?tunçuğma qoyayımmı?		oltunçuğmağa qoysunmu?tunçuğma qoysunmu?	biztunçuğmağa qoyayıqmı?tunçuğma qoyayıqmı?		alatunçuğmağa qoysunlamı?tunçuğma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to suffocate?	mentunçuğmağa qoymayımmı?tunçuğma qoymayımmı?		oltunçuğmağa qoymasınmı?tunçuğma qoymasınmı?	biztunçuğmağa qoymayıqmı?tunçuğma qoymayıqmı?		alatunçuğmağa qoymasınlamı?tunçuğma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to suffocate	mentunçuğmağa qoyamatunçuğma qoyama	sentunçuğmağa qoyasatunçuğma qoyasa	oltunçuğmağa qoyadıtunçuğma qoyadı	biztunçuğmağa qoyabıztunçuğma qoyabız	siztunçuğmağa qoyasıztunçuğma qoyasız	alatunçuğmağa qoyadılatunçuğma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to suffocate	mentunçuğmağa qoymaymatunçuğma qoymayma	sentunçuğmağa qoymaysatunçuğma qoymaysa	oltunçuğmağa qoymaydıtunçuğma qoymaydı	biztunçuğmağa qoymaybıztunçuğma qoymaybız	siztunçuğmağa qoymaysıztunçuğma qoymaysız	alatunçuğmağa qoymaydılatunçuğma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to suffocate?	mentunçuğmağa qoyamıma?tunçuğma qoyamıma?	sentunçuğmağa qoyamısa?tunçuğma qoyamısa?	oltunçuğmağa qoyamıdı?tunçuğma qoyamıdı?	biztunçuğmağa qoyamıbız?tunçuğma qoyamıbız?	siztunçuğmağa qoyamısız?tunçuğma qoyamısız?	alatunçuğmağa qoyamıdıla?tunçuğma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to suffocate?	mentunçuğmağa qoymaymıma?tunçuğma qoymaymıma?	sentunçuğmağa qoymaymısa?tunçuğma qoymaymısa?	oltunçuğmağa qoymaymıdı?tunçuğma qoymaymıdı?	biztunçuğmağa qoymaymıbız?tunçuğma qoymaymıbız?	siztunçuğmağa qoymaymısız?tunçuğma qoymaymısız?	alatunçuğmağa qoymaymıdıla?tunçuğma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to suffocate	mentunçuğmağa qoydumtunçuğma qoydum	sentunçuğmağa qoydungtunçuğma qoydung	oltunçuğmağa qoydutunçuğma qoydu	biztunçuğmağa qoyduqtunçuğma qoyduq	siztunçuğmağa qoyduğuztunçuğma qoyduğuz	alatunçuğmağa qoydulatunçuğma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to suffocate	mentunçuğmağa qoymadımtunçuğma qoymadım	sentunçuğmağa qoymadıngtunçuğma qoymadıng	oltunçuğmağa qoymadıtunçuğma qoymadı	biztunçuğmağa qoymadıqtunçuğma qoymadıq	siztunçuğmağa qoymadığıztunçuğma qoymadığız	alatunçuğmağa qoymadılatunçuğma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to suffocate?	mentunçuğmağa qoydummu?tunçuğma qoydummu?	sentunçuğmağa qoydungmu?tunçuğma qoydungmu?	oltunçuğmağa qoydumu?tunçuğma qoydumu?	biztunçuğmağa qoyduqmu?tunçuğma qoyduqmu?	siztunçuğmağa qoyduğuzmu?tunçuğma qoyduğuzmu?	alatunçuğmağa qoydulamı?tunçuğma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to suffocate?	mentunçuğmağa qoymadımmı?tunçuğma qoymadımmı?	sentunçuğmağa qoymadıngmı?tunçuğma qoymadıngmı?	oltunçuğmağa qoymadımı?tunçuğma qoymadımı?	biztunçuğmağa qoymadıqmı?tunçuğma qoymadıqmı?	siztunçuğmağa qoymadığızmı?tunçuğma qoymadığızmı?	alatunçuğmağa qoymadılamı?tunçuğma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of tunçuğurğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can suffocate	mentunçuğalama	sentunçuğalasa	oltunçuğaladı	biztunçuğalabız	siztunçuğalasız	alatunçuğaladıla
Ability — presenthe can't suffocate	mentunçuğalmayma	sentunçuğalmaysa	oltunçuğalmaydı	biztunçuğalmaybız	siztunçuğalmaysız	alatunçuğalmaydıla
Ability — presentcan he suffocate?	mentunçuğalamıma? tunçuğalamamı?	sentunçuğalamısa?	oltunçuğalamıdı?	biztunçuğalamıbız? tunçuğalabızmı?	siztunçuğalamısız?	alatunçuğalamıdıla?
Ability — presentcan't he suffocate?	mentunçuğalmaymıma? tunçuğalmaymamı?	sentunçuğalmaymısa?	oltunçuğalmaymıdı?	biztunçuğalmaymıbız? tunçuğalmaybızmı?	siztunçuğalmaymısız?	alatunçuğalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can suffocate	mentunçuğalsam	sentunçuğalsang	oltunçuğalsa	biztunçuğalsaq	siztunçuğalsağız	alatunçuğalsala
Ability — if I can…if he can't suffocate	mentunçuğalmasam	sentunçuğalmasang	oltunçuğalmasa	biztunçuğalmasaq	siztunçuğalmasağız	alatunçuğalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to suffocate	mentunçuğaldım	sentunçuğaldıng	oltunçuğaldı	biztunçuğaldıq	siztunçuğaldığız	alatunçuğaldıla
Ability — simple pasthe could not suffocate	mentunçuğalmadım	sentunçuğalmadıng	oltunçuğalmadı	biztunçuğalmadıq	siztunçuğalmadığız	alatunçuğalmadıla
Ability — simple pastwas he able to suffocate?	mentunçuğaldımmı?	sentunçuğaldıngmı?	oltunçuğaldımı?	biztunçuğaldıqmı?	siztunçuğaldığızmı?	alatunçuğaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he suffocate?	mentunçuğalmadımmı?	sentunçuğalmadıngmı?	oltunçuğalmadımı?	biztunçuğalmadıqmı?	siztunçuğalmadığızmı?	alatunçuğalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to suffocate	mentunçuğalğanma	sentunçuğalğansa	oltunçuğalğandı	biztunçuğalğanbız	siztunçuğalğansız	alatunçuğalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to suffocate	mentunçuğalmağanma	sentunçuğalmağansa	oltunçuğalmağandı	biztunçuğalmağanbız	siztunçuğalmağansız	alatunçuğalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to suffocate?	mentunçuğalğanmıma? tunçuğalğanmamı?	sentunçuğalğanmısa?	oltunçuğalğanmıdı?	biztunçuğalğanmıbız? tunçuğalğanbızmı?	siztunçuğalğanmısız?	alatunçuğalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to suffocate?	mentunçuğalmağanmıma? tunçuğalmağanmamı?	sentunçuğalmağanmısa?	oltunçuğalmağanmıdı?	biztunçuğalmağanmıbız? tunçuğalmağanbızmı?	siztunçuğalmağanmısız?	alatunçuğalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to suffocate	mentunçuğalğan edimtunçuğalğanem	sentunçuğalğan edingtunçuğalğaneng	oltunçuğalğan editunçuğalğaned	biztunçuğalğan ediktunçuğalğanek	siztunçuğalğan edigiztunçuğalğanegiz	alatunçuğalğan ediletunçuğalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to suffocate	mentunçuğalmağan edimtunçuğalmağanem	sentunçuğalmağan edingtunçuğalmağaneng	oltunçuğalmağan editunçuğalmağaned	biztunçuğalmağan ediktunçuğalmağanek	siztunçuğalmağan edigiztunçuğalmağanegiz	alatunçuğalmağan ediletunçuğalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could suffocate	mentunçuğala edimtunçuğalaem	sentunçuğala edingtunçuğalaeng	oltunçuğala editunçuğalaed	biztunçuğala ediktunçuğalaek	siztunçuğala edigiztunçuğalaegiz	alatunçuğala ediletunçuğalaelle
Ability — past backgroundhe could not suffocate	mentunçuğalmay edimtunçuğalmayem	sentunçuğalmay edingtunçuğalmayeng	oltunçuğalmay editunçuğalmayed	biztunçuğalmay ediktunçuğalmayek	siztunçuğalmay edigiztunçuğalmayegiz	alatunçuğalmay ediletunçuğalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to suffocate	mentunçuğalırma	sentunçuğalırsa	oltunçuğalır	biztunçuğalırbız	siztunçuğalırsız	alatunçuğalırla
Ability — future Ihe won't be able to suffocate	mentunçuğalmazma	sentunçuğalmazsa	oltunçuğalmaz	biztunçuğalmazbız	siztunçuğalmazsız	alatunçuğalmazla
Ability — future Iwill he be able to suffocate?	mentunçuğalırmıma? tunçuğalırmamı?	sentunçuğalırmısa?	oltunçuğalırmı?	biztunçuğalırmıbız? tunçuğalırbızmı?	siztunçuğalırmısız?	alatunçuğalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to suffocate?	mentunçuğalmazmıma? tunçuğalmazmamı?	sentunçuğalmazmısa?	oltunçuğalmazmı?	biztunçuğalmazmıbız? tunçuğalmazbızmı?	siztunçuğalmazmısız?	alatunçuğalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to suffocate	mentunçuğallıqma	sentunçuğallıqsa	oltunçuğallıqdı	biztunçuğallıqbız	siztunçuğallıqsız	alatunçuğallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to suffocate	mentunçuğallıq tülme	sentunçuğallıq tülse	oltunçuğallıq tüldü	biztunçuğallıq tülbüz	siztunçuğallıq tülsüz	alatunçuğallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to suffocate?	mentunçuğallıqmıma? tunçuğallıqmamı?	sentunçuğallıqmısa?	oltunçuğallıqmıdı?	biztunçuğallıqmıbız? tunçuğallıqbızmı?	siztunçuğallıqmısız?	alatunçuğallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to suffocate?	mentunçuğallıq tülmüme?	sentunçuğallıq tülmüse?	oltunçuğallıq tülmüdü?	biztunçuğallıq tülmübüz?	siztunçuğallıq tülmüsüz?	alatunçuğallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to suffocate	mentunçuğalır edimtunçuğalır em	sentunçuğalır edingtunçuğalır eng	oltunçuğalır editunçuğalır ed	biztunçuğalır ediktunçuğalır ek	siztunçuğalır edigiztunçuğalır egiz	alatunçuğalır ediletunçuğalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to suffocate	mentunçuğalmaz edimtunçuğalmaz em	sentunçuğalmaz edingtunçuğalmaz eng	oltunçuğalmaz editunçuğalmaz ed	biztunçuğalmaz ediktunçuğalmaz ek	siztunçuğalmaz edigiztunçuğalmaz egiz	alatunçuğalmaz ediletunçuğalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to suffocate		sentunçuğalğıntunçuğalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to suffocate		sentunçuğalmağıntunçuğalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of tunçuğurğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be suffocating	mentunçuğa bolmazma	sentunçuğa bolmazsa	oltunçuğa bolmaz	biztunçuğa bolmazbız	siztunçuğa bolmazsız	alatunçuğa bolmazla
Inference, present — double negationhe must be suffocating (emphatic)	mentunçuğmay bolmazma	sentunçuğmay bolmazsa	oltunçuğmay bolmaz	biztunçuğmay bolmazbız	siztunçuğmay bolmazsız	alatunçuğmay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of suffocating	mentunçuğa tura bolmazma	sentunçuğa tura bolmazsa	oltunçuğa tura bolmaz	biztunçuğa tura bolmazbız	siztunçuğa tura bolmazsız	alatunçuğa tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not suffocating (emphatic)	mentunçuğmay tura bolmazma	sentunçuğmay tura bolmazsa	oltunçuğmay tura bolmaz	biztunçuğmay tura bolmazbız	siztunçuğmay tura bolmazsız	alatunçuğmay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not suffocating	mentunçuğmay turama	sentunçuğmay turasa	oltunçuğmay turadı	biztunçuğmay turabız	siztunçuğmay turasız	alatunçuğmay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not suffocating	mentunçuğmay turmayma	sentunçuğmay turmaysa	oltunçuğmay turmaydı	biztunçuğmay turmaybız	siztunçuğmay turmaysız	alatunçuğmay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not suffocating?	mentunçuğmay turmaymıma	sentunçuğmay turmaymısa	oltunçuğmay turmaymıdı	biztunçuğmay turmaymıbız	siztunçuğmay turmaymısız	alatunçuğmay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have suffocated	mentunçuqğan bolmazma	sentunçuqğan bolmazsa	oltunçuqğan bolmaz	biztunçuqğan bolmazbız	siztunçuqğan bolmazsız	alatunçuqğan bolmazla
Inference — double negationhe must have suffocated (emphatic)	mentunçuğmağan bolmazma	sentunçuğmağan bolmazsa	oltunçuğmağan bolmaz	biztunçuğmağan bolmazbız	siztunçuğmağan bolmazsız	alatunçuğmağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had suffocated	mentunçuqğan bolmasam	sentunçuqğan bolmasang	oltunçuqğan bolmasa	biztunçuqğan bolmasaq	siztunçuqğan bolmasağız	alatunçuqğan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't suffocated	mentunçuğmağan bolmasam	sentunçuğmağan bolmasang	oltunçuğmağan bolmasa	biztunçuğmağan bolmasaq	siztunçuğmağan bolmasağız	alatunçuğmağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to suffocate	mentunçuğuruq bolmazma	sentunçuğuruq bolmazsa	oltunçuğuruq bolmaz	biztunçuğuruq bolmazbız	siztunçuğuruq bolmazsız	alatunçuğuruq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to suffocate (emphatic)	mentunçuğmazlıq bolmazma	sentunçuğmazlıq bolmazsa	oltunçuğmazlıq bolmaz	biztunçuğmazlıq bolmazbız	siztunçuğmazlıq bolmazsız	alatunçuğmazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to suffocate	mentunçuğuruq bolmasam	sentunçuğuruq bolmasang	oltunçuğuruq bolmasa	biztunçuğuruq bolmasaq	siztunçuğuruq bolmasağız	alatunçuğuruq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to suffocate	mentunçuğmazlıq bolmasam	sentunçuğmazlıq bolmasang	oltunçuğmazlıq bolmasa	biztunçuğmazlıq bolmasaq	siztunçuğmazlıq bolmasağız	alatunçuğmazlıq bolmasala