qarağan
/qaraʁan/ · plural qarağanla
past participle of qararğa →
1. looking, gazing, watching, observing — Participle of qararğa. Before another noun it can mean 'for viewing, observation', as in an observation slit.
- taw başına qarağan adam — a person looking at the mountaintop
- jolğa qarağan ana — a mother watching the road
- künŋe qarağan gokka — a flower looking toward the sun
- başhanı qoluna qarağan aç qalır — one who looks to another's hand stays hungry
- aşağan toyğanlıqğa, qarağan toymaz — the one eating gets full, the one looking never does
- malğa qarağan jaş — a youth tending livestock
2. spectator, onlooker, member of an audience one source
- qarağanla pesanı jaratdıla — the spectators liked the play
- köb qarağanla — many spectators
- toyda qarağanla — onlookers at the feast
3. observer; caretaker, watchman — Proverb: qarağanla barısı da birça körmeydile 'everyone looks, but not everyone sees the same thing'.
- qarağanla barısı da birça körmeydile — observers do not all see alike
Expressions
- bügünŋe qarağan kibik — as if on purpose
- awuzuna el qarağan, awuzuna qarathan — widely respected
- el awuzuna qarağan — respected figure; official
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | qarağanthe spectator | qarağanımmy spectator | qarağanıŋyour spectator | qarağanıhis spectator | qarağanıbızour spectator | qarağanığızyou all's spectator | qarağanlarıtheir spectators |
| Genitive | qarağannıthe spectator's | qarağanımımy spectator's | qarağanıŋıyour spectator's | qarağanınıhis spectator's | qarağanıbıznıour spectator's | qarağanığıznıyou all's spectator's | qarağanlarınıtheir spectators' |
| Accusative | qarağannıthe spectator (as the object) | qarağanımımy spectator (as the object) | qarağanıŋıyour spectator (as the object) | qarağanınhis spectator (as the object) | qarağanıbıznıour spectator (as the object) | qarağanığıznıyou all's spectator (as the object) | qarağanlarıntheir spectators (as the object) |
| Dative | qarağanŋato the spectator | qarağanımato my spectator | qarağanıŋato your spectator | qarağanınato his spectator | qarağanıbızğato our spectator | qarağanığızğato you all's spectator | qarağanlarınato their spectators |
| Locative | qarağandain / at the spectator | qarağanımdain / at my spectator | qarağanıŋdain / at your spectator | qarağanındain / at his spectator | qarağanıbızdain / at our spectator | qarağanığızdain / at you all's spectator | qarağanlarındain / at their spectators |
| Ablative | qarağandanfrom the spectator | qarağanımdanfrom my spectator | qarağanıŋdanfrom your spectator | qarağanındanfrom his spectator | qarağanıbızdanfrom our spectator | qarağanığızdanfrom you all's spectator | qarağanlarındanfrom their spectators |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | qarağanlathe spectators | qarağanlarımmy spectators | qarağanlarıŋyour spectators | qarağanlarıhis spectators | qarağanlarıbızour spectators | qarağanlarığızyou all's spectators | qarağanlarıtheir spectators |
| Genitive | qarağanlanıthe spectators' | qarağanlarımımy spectators' | qarağanlarıŋıyour spectators' | qarağanlarınıhis spectators' | qarağanlarıbıznıour spectators' | qarağanlarığıznıyou all's spectators' | qarağanlarınıtheir spectators' |
| Accusative | qarağanlanıthe spectators (as the object) | qarağanlarımımy spectators (as the object) | qarağanlarıŋıyour spectators (as the object) | qarağanlarınhis spectators (as the object) | qarağanlarıbıznıour spectators (as the object) | qarağanlarığıznıyou all's spectators (as the object) | qarağanlarıntheir spectators (as the object) |
| Dative | qarağanlağato the spectators | qarağanlarımato my spectators | qarağanlarıŋato your spectators | qarağanlarınato his spectators | qarağanlarıbızğato our spectators | qarağanlarığızğato you all's spectators | qarağanlarınato their spectators |
| Locative | qarağanladain / at the spectators | qarağanlarımdain / at my spectators | qarağanlarıŋdain / at your spectators | qarağanlarındain / at his spectators | qarağanlarıbızdain / at our spectators | qarağanlarığızdain / at you all's spectators | qarağanlarındain / at their spectators |
| Ablative | qarağanladanfrom the spectators | qarağanlarımdanfrom my spectators | qarağanlarıŋdanfrom your spectators | qarağanlarındanfrom his spectators | qarağanlarıbızdanfrom our spectators | qarağanlarığızdanfrom you all's spectators | qarağanlarındanfrom their spectators |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: qarağanları can mean "his / her spectators", "their spectator", or "their spectators" — context decides.
Whose it is
| Case | one thing, one owner | several things, one owner | one thing, several owners | several things, several owners |
|---|---|---|---|---|
| Nominative | qarağannıqıthe spectator's one | qarağannıqılathe spectator's ones | qarağanlanıqıthe spectators' one | qarağanlanıqılathe spectators' ones |
| Genitive | qarağannıqınıof the spectator's one | qarağannıqılanıof the spectator's ones | qarağanlanıqınıof the spectators' one | qarağanlanıqılanıof the spectators' ones |
| Accusative | qarağannıqınthe spectator's one (as the object) | qarağannıqılanıthe spectator's ones (as the object) | qarağanlanıqınthe spectators' one (as the object) | qarağanlanıqılanıthe spectators' ones (as the object) |
| Dative | qarağannıqınato the spectator's one | qarağannıqılağato the spectator's ones | qarağanlanıqınato the spectators' one | qarağanlanıqılağato the spectators' ones |
| Locative | qarağannıqındain / at the spectator's one | qarağannıqıladain / at the spectator's ones | qarağanlanıqındain / at the spectators' one | qarağanlanıqıladain / at the spectators' ones |
| Ablative | qarağannıqındanfrom the spectator's one | qarağannıqıladanfrom the spectator's ones | qarağanlanıqındanfrom the spectators' one | qarağanlanıqıladanfrom the spectators' ones |
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.
Which reading? Look at what follows.
| qarağan + noun | the one who looks at (the noun is the doer) |
|---|---|
| qarağan + noun with an owner ending | the thing someone looks at |
| qarağanı, nothing after | what someone looks at |
| qarağanı under bilirge, körürge | that someone looks at |
Cases with an owner
The endings on qarağanı, the form with a third-person owner. Every other owner takes the same six.
| nominative | qarağanıhis / her having looked at |
|---|---|
| genitive | qarağanınıhis / her having looked at's |
| accusative | qarağanınhis / her having looked at |
| dative | qarağanınato his / her having looked at |
| locative | qarağanındawhen he / she looked at |
| ablative | qarağanındanafter he / she looked at |
Negative
| the negative | qaramağanthe one that didn't look at |
|---|---|
| his / her | qaramağanıhis / her not having looked at |