qarılırğa

/qarɯlɯrʁa/

1. (v.) to choke, to have a mouthful go down the wrong way

ullu qapma qarılırsa — do not take too big a bite, you will choke
ol aşdan qarıldı — he choked on his food
sabiy sütden qarıldı — the child choked on the milk

2. (v.) to grow hoarse, to go husky

tamağı qarılğandı — his throat has gone hoarse
awazı qarıldı — his voice went husky
tamağı qarıldı — his throat went hoarse

3. (v.) to go out of tune (mus. ) — of an instrument

qobuz qarılğandı — the accordion has gone out of tune
maqamı qarıldı — its tune went off
sıbızğı qarıldı — the pipe went out of tune

Conjugation

Common forms

qarıladıhe is choking
qarıldıhe choked
qarılğandıhe has choked
qarılırhe will choke
qarıllıqdıhe is going to choke
qarıla edihe was choking
qarılsaif he chokes
qarıl!choke!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of qarılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is choking	menqarılama	senqarılasa	olqarıladı	bizqarılabız	sizqarılasız	alaqarıladıla
Present (simple & continuous)he is not choking	menqarılmayma	senqarılmaysa	olqarılmaydı	bizqarılmaybız	sizqarılmaysız	alaqarılmaydıla
Present (simple & continuous)is he choking?	menqarılamıma? qarılamamı?	senqarılamısa?	olqarılamıdı?	bizqarılamıbız? qarılabızmı?	sizqarılamısız?	alaqarılamıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he choking?	menqarılmaymıma? qarılmaymamı?	senqarılmaymısa?	olqarılmaymıdı?	bizqarılmaymıbız? qarılmaybızmı?	sizqarılmaymısız?	alaqarılmaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually chokes	menqarılıwçanma	senqarılıwçansa	olqarılıwçandı	bizqarılıwçanbız	sizqarılıwçansız	alaqarılıwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually choke	menqarılıwçan tülme	senqarılıwçan tülse	olqarılıwçan tüldü	bizqarılıwçan tülbüz	sizqarılıwçan tülsüz	alaqarılıwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually choke?	menqarılıwçanmıma? qarılıwçanmamı?	senqarılıwçanmısa?	olqarılıwçanmıdı?	bizqarılıwçanmıbız? qarılıwçanbızmı?	sizqarılıwçanmısız?	alaqarılıwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually choke?	menqarılıwçan tülmüme?	senqarılıwçan tülmüse?	olqarılıwçan tülmüdü?	bizqarılıwçan tülmübüz?	sizqarılıwçan tülmüsüz?	alaqarılıwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has choked and remains so			olqarılıbdı			alaqarılıbdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he choked?			olqarılıbmıdı?			alaqarılıbmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of choking	menqarıla turama	senqarıla turasa	olqarıla turadı	bizqarıla turabız	sizqarıla turasız	alaqarıla turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of choking	menqarıla turmayma	senqarıla turmaysa	olqarıla turmaydı	bizqarıla turmaybız	sizqarıla turmaysız	alaqarıla turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of choking?	menqarıla turamıma? qarıla turamamı?	senqarıla turamısa?	olqarıla turamıdı?	bizqarıla turamıbız? qarıla turabızmı?	sizqarıla turamısız?	alaqarıla turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of choking?	menqarıla turmaymıma? qarıla turmaymamı?	senqarıla turmaymısa?	olqarıla turmaymıdı?	bizqarıla turmaymıbız? qarıla turmaybızmı?	sizqarıla turmaymısız?	alaqarıla turmaymıdıla?
Simple past (definite)he choked	menqarıldım	senqarıldıng	olqarıldı	bizqarıldıq	sizqarıldığız	alaqarıldıla
Simple past (definite)he didn't choke	menqarılmadım	senqarılmadıng	olqarılmadı	bizqarılmadıq	sizqarılmadığız	alaqarılmadıla
Simple past (definite)did he choke?	menqarıldımmı?	senqarıldıngmı?	olqarıldımı?	bizqarıldıqmı?	sizqarıldığızmı?	alaqarıldılamı?
Simple past (definite)didn't he choke?	menqarılmadımmı?	senqarılmadıngmı?	olqarılmadımı?	bizqarılmadıqmı?	sizqarılmadığızmı?	alaqarılmadılamı?
Perfect (past indefinite)he has choked	menqarılğanma	senqarılğansa	olqarılğandı	bizqarılğanbız	sizqarılğansız	alaqarılğandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't choked	menqarılmağanma	senqarılmağansa	olqarılmağandı	bizqarılmağanbız	sizqarılmağansız	alaqarılmağandıla
Perfect (past indefinite)has he choked?	menqarılğanmıma? qarılğanmamı?	senqarılğanmısa?	olqarılğanmıdı?	bizqarılğanmıbız? qarılğanbızmı?	sizqarılğanmısız?	alaqarılğanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he choked?	menqarılmağanmıma? qarılmağanmamı?	senqarılmağanmısa?	olqarılmağanmıdı?	bizqarılmağanmıbız? qarılmağanbızmı?	sizqarılmağanmısız?	alaqarılmağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will choke	menqarılırma	senqarılırsa	olqarılır	bizqarılırbız	sizqarılırsız	alaqarılırla
Indefinite future (future I)he won't choke	menqarılmazma	senqarılmazsa	olqarılmaz	bizqarılmazbız	sizqarılmazsız	alaqarılmazla
Indefinite future (future I)will he choke?	menqarılırmıma? qarılırmamı?	senqarılırmısa?	olqarılırmı?	bizqarılırmıbız? qarılırbızmı?	sizqarılırmısız?	alaqarılırmıla?
Indefinite future (future I)won't he choke?	menqarılmazmıma? qarılmazmamı?	senqarılmazmısa?	olqarılmazmı?	bizqarılmazmıbız? qarılmazbızmı?	sizqarılmazmısız?	alaqarılmazmıla?
Definite future (future II)he is going to choke	menqarıllıqma	senqarıllıqsa	olqarıllıqdı	bizqarıllıqbız	sizqarıllıqsız	alaqarıllıqdıla
Definite future (future II)he is not going to choke	menqarıllıq tülme	senqarıllıq tülse	olqarıllıq tüldü	bizqarıllıq tülbüz	sizqarıllıq tülsüz	alaqarıllıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to choke?	menqarıllıqmıma? qarıllıqmamı?	senqarıllıqmısa?	olqarıllıqmıdı?	bizqarıllıqmıbız? qarıllıqbızmı?	sizqarıllıqmısız?	alaqarıllıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to choke?	menqarıllıq tülmüme?	senqarıllıq tülmüse?	olqarıllıq tülmüdü?	bizqarıllıq tülmübüz?	sizqarıllıq tülmüsüz?	alaqarıllıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of qarılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had choked	menqarılğan edimqarılğanem	senqarılğan edingqarılğaneng	olqarılğan ediqarılğaned	bizqarılğan edikqarılğanek	sizqarılğan edigizqarılğanegiz	alaqarılğan edileqarılğanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't choked	menqarılmağan edimqarılmağanem	senqarılmağan edingqarılmağaneng	olqarılmağan ediqarılmağaned	bizqarılmağan edikqarılmağanek	sizqarılmağan edigizqarılmağanegiz	alaqarılmağan edileqarılmağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was choking	menqarıla edimqarılaem	senqarıla edingqarılaeng	olqarıla ediqarılaed	bizqarıla edikqarılaek	sizqarıla edigizqarılaegiz	alaqarıla edileqarılaelle
Past continuous (imperfect)he wasn't choking	menqarılmay edimqarılmayem	senqarılmay edingqarılmayeng	olqarılmay ediqarılmayed	bizqarılmay edikqarılmayek	sizqarılmay edigizqarılmayegiz	alaqarılmay edileqarılmayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to choke	menqarılıwçan edimqarılıwçanem	senqarılıwçan edingqarılıwçaneng	olqarılıwçan ediqarılıwçaned	bizqarılıwçan edikqarılıwçanek	sizqarılıwçan edigizqarılıwçanegiz	alaqarılıwçan edileqarılıwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to choke	menqarılıwçan tül edimqarılıwçan tül em	senqarılıwçan tül edingqarılıwçan tül eng	olqarılıwçan tül ediqarılıwçan tül ed	bizqarılıwçan tül edikqarılıwçan tül ek	sizqarılıwçan tül edigizqarılıwçan tül egiz	alaqarılıwçan tül edileqarılıwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had choked and remained so			olqarılıb edi			alaqarılıb edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't choked			olqarılıb tül edi			alaqarılıb tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of choking	menqarıla tura edimqarıla turaem	senqarıla tura edingqarıla turaeng	olqarıla tura ediqarıla turaed	bizqarıla tura edikqarıla turaek	sizqarıla tura edigizqarıla turaegiz	alaqarıla tura edileqarıla turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of choking	menqarıla turmay edimqarıla turmayem	senqarıla turmay edingqarıla turmayeng	olqarıla turmay ediqarıla turmayed	bizqarıla turmay edikqarıla turmayek	sizqarıla turmay edigizqarıla turmayegiz	alaqarıla turmay edileqarıla turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would choke	menqarılır edimqarılır em	senqarılır edingqarılır eng	olqarılır ediqarılır ed	bizqarılır edikqarılır ek	sizqarılır edigizqarılır egiz	alaqarılır edileqarılır elle
Conditional result (would)he wouldn't choke	menqarılmaz edimqarılmaz em	senqarılmaz edingqarılmaz eng	olqarılmaz ediqarılmaz ed	bizqarılmaz edikqarılmaz ek	sizqarılmaz edigizqarılmaz egiz	alaqarılmaz edileqarılmaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have choked	menqarıllıq edimqarıllıq em	senqarıllıq edingqarıllıq eng	olqarıllıq ediqarıllıq ed	bizqarıllıq edikqarıllıq ek	sizqarıllıq edigizqarıllıq egiz	alaqarıllıq edileqarıllıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have choked	menqarıllıq tül edimqarıllıq tül em	senqarıllıq tül edingqarıllıq tül eng	olqarıllıq tül ediqarıllıq tül ed	bizqarıllıq tül edikqarıllıq tül ek	sizqarıllıq tül edigizqarıllıq tül egiz	alaqarıllıq tül edileqarıllıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of qarılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he chokes	menqarılsam	senqarılsang	olqarılsa	bizqarılsaq	sizqarılsağız	alaqarılsala
Conditionalif he doesn't choke	menqarılmasam	senqarılmasang	olqarılmasa	bizqarılmasaq	sizqarılmasağız	alaqarılmasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is choking	menqarıla esem	senqarıla eseng	olqarıla ese	bizqarıla esek	sizqarıla esegiz	alaqarıla esele
Conditional, present realif he is not choking	menqarılmay esem	senqarılmay eseng	olqarılmay ese	bizqarılmay esek	sizqarılmay esegiz	alaqarılmay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he choked	menqarılsam ediqarılsam ed	senqarılsang ediqarılsang ed	olqarılsa ediqarılsaed	bizqarılsaq ediqarılsaq ed	sizqarılsağız ediqarılsağız ed	alaqarılsala ediqarılsalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't choke	menqarılmasam ediqarılmasam ed	senqarılmasang ediqarılmasang ed	olqarılmasa ediqarılmasaed	bizqarılmasaq ediqarılmasaq ed	sizqarılmasağız ediqarılmasağız ed	alaqarılmasala ediqarılmasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he choked	menqarıldım esem	senqarıldıng eseng	olqarıldı ese	bizqarıldıq esek	sizqarıldığız esegiz	alaqarıldıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't choke	menqarılmadım esem	senqarılmadıng eseng	olqarılmadı ese	bizqarılmadıq esek	sizqarılmadığız esegiz	alaqarılmadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did choke (indeed)	menqarılğan esem	senqarılğan eseng	olqarılğan ese	bizqarılğan esek	sizqarılğan esegiz	alaqarılğan esele
Conditional, past realif he didn't choke (indeed)	menqarılmağan esem	senqarılmağan eseng	olqarılmağan ese	bizqarılmağan esek	sizqarılmağan esegiz	alaqarılmağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had choked	menqarılğan bolsam	senqarılğan bolsang	olqarılğan bolsa	bizqarılğan bolsaq	sizqarılğan bolsağız	alaqarılğan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't choked	menqarılmağan bolsam	senqarılmağan bolsang	olqarılmağan bolsa	bizqarılmağan bolsaq	sizqarılmağan bolsağız	alaqarılmağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had choked	menqarılğan bolsam ediqarılğan bolsam ed	senqarılğan bolsang ediqarılğan bolsang ed	olqarılğan bolsa ediqarılğan bolsaed	bizqarılğan bolsaq ediqarılğan bolsaq ed	sizqarılğan bolsağız ediqarılğan bolsağız ed	alaqarılğan bolsala ediqarılğan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't choked	menqarılmağan bolsam ediqarılmağan bolsam ed	senqarılmağan bolsang ediqarılmağan bolsang ed	olqarılmağan bolsa ediqarılmağan bolsaed	bizqarılmağan bolsaq ediqarılmağan bolsaq ed	sizqarılmağan bolsağız ediqarılmağan bolsağız ed	alaqarılmağan bolsala ediqarılmağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will choke	menqarılır esem	senqarılır eseng	olqarılır ese	bizqarılır esek	sizqarılır esegiz	alaqarılır esele
Conditional, aoristif he won't choke	menqarılmaz esem	senqarılmaz eseng	olqarılmaz ese	bizqarılmaz esek	sizqarılmaz esegiz	alaqarılmaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to choke	menqarıllıq esem	senqarıllıq eseng	olqarıllıq ese	bizqarıllıq esek	sizqarıllıq esegiz	alaqarıllıq esele
Conditional, futureif he is not going to choke	menqarıllıq tül esem	senqarıllıq tül eseng	olqarıllıq tül ese	bizqarıllıq tül esek	sizqarıllıq tül esegiz	alaqarıllıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to choke	menqarıllıq bolsam	senqarıllıq bolsang	olqarıllıq bolsa	bizqarıllıq bolsaq	sizqarıllıq bolsağız	alaqarıllıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to choke	menqarılmazlıq bolsam	senqarılmazlıq bolsang	olqarılmazlıq bolsa	bizqarılmazlıq bolsaq	sizqarılmazlıq bolsağız	alaqarılmazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso qarıldıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of qarılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be choking	menqarıla bolurma	senqarıla bolursa	olqarıla bolur	bizqarıla bolurbuz	sizqarıla bolursuz	alaqarıla bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be choking	menqarılmay bolurma	senqarılmay bolursa	olqarılmay bolur	bizqarılmay bolurbuz	sizqarılmay bolursuz	alaqarılmay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of choking	menqarıla tura bolurma	senqarıla tura bolursa	olqarıla tura bolur	bizqarıla tura bolurbuz	sizqarıla tura bolursuz	alaqarıla tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not choking	menqarılmay tura bolurma	senqarılmay tura bolursa	olqarılmay tura bolur	bizqarılmay tura bolurbuz	sizqarılmay tura bolursuz	alaqarılmay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have choked	menqarılğan bolurma	senqarılğan bolursa	olqarılğan bolur	bizqarılğan bolurbuz	sizqarılğan bolursuz	alaqarılğan bolurla
Inference (must have)he must not have choked	menqarılmağan bolurma	senqarılmağan bolursa	olqarılmağan bolur	bizqarılmağan bolurbuz	sizqarılmağan bolursuz	alaqarılmağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to choke	menqarıllıq bolurma	senqarıllıq bolursa	olqarıllıq bolur	bizqarıllıq bolurbuz	sizqarıllıq bolursuz	alaqarıllıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to choke	menqarılmazlıq bolurma	senqarılmazlıq bolursa	olqarılmazlıq bolur	bizqarılmazlıq bolurbuz	sizqarılmazlıq bolursuz	alaqarılmazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of qarılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it choke	menqarılayım	senqarıl!	olqarılsın	bizqarılayıq	sizqarılığız!	alaqarılsınla
Commands & suggestionslet him/her/it not choke	menqarılmayım	senqarılma!	olqarılmasın	bizqarılmayıq	sizqarılmağız!	alaqarılmasınla
Commands & suggestionsshould he choke?	menqarılayımmı?		olqarılsınmı?	bizqarılayıqmı?		alaqarılsınlamı?
Commands & suggestionsshould he not choke?	menqarılmayımmı?		olqarılmasınmı?	bizqarılmayıqmı?		alaqarılmasınlamı?
Requestsdo let him/her/it choke		senqarılçı²	olqarılsınçı		sizqarılçığız	alaqarılsınlaçı
Requestsdo let him/her/it not choke		senqarılmaçı²	olqarılmasınçı		sizqarılmaçığız	alaqarılmasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you choke		senqarılğınqarılğı
Blessings & curses — may you…may you not choke		senqarılmağınqarılmağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he choked	menqarılğay edim qarılğa edim	senqarılğay eding qarılğa eding	olqarılğay edi qarılğa edi	bizqarılğay edik qarılğa edik	sizqarılğay edigiz qarılğa edigiz	alaqarılğay edile qarılğa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not choke	menqarılmağay edim qarılmağa edim	senqarılmağay eding qarılmağa eding	olqarılmağay edi qarılmağa edi	bizqarılmağay edik qarılmağa edik	sizqarılmağay edigiz qarılmağa edigiz	alaqarılmağay edile qarılmağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to choke	menqarılmağa qoyayımqarılma qoyayım	senqarılmağa qoy!qarılma qoy!	olqarılmağa qoysunqarılma qoysun	bizqarılmağa qoyayıqqarılma qoyayıq	sizqarılmağa qoyuğuz!qarılma qoyuğuz!	alaqarılmağa qoysunlaqarılma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to choke	menqarılmağa qoymayımqarılma qoymayım	senqarılmağa qoyma!qarılma qoyma!	olqarılmağa qoymasınqarılma qoymasın	bizqarılmağa qoymayıqqarılma qoymayıq	sizqarılmağa qoymağız!qarılma qoymağız!	alaqarılmağa qoymasınlaqarılma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to choke?	menqarılmağa qoyayımmı?qarılma qoyayımmı?		olqarılmağa qoysunmu?qarılma qoysunmu?	bizqarılmağa qoyayıqmı?qarılma qoyayıqmı?		alaqarılmağa qoysunlamı?qarılma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to choke?	menqarılmağa qoymayımmı?qarılma qoymayımmı?		olqarılmağa qoymasınmı?qarılma qoymasınmı?	bizqarılmağa qoymayıqmı?qarılma qoymayıqmı?		alaqarılmağa qoymasınlamı?qarılma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to choke	menqarılmağa qoyamaqarılma qoyama	senqarılmağa qoyasaqarılma qoyasa	olqarılmağa qoyadıqarılma qoyadı	bizqarılmağa qoyabızqarılma qoyabız	sizqarılmağa qoyasızqarılma qoyasız	alaqarılmağa qoyadılaqarılma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to choke	menqarılmağa qoymaymaqarılma qoymayma	senqarılmağa qoymaysaqarılma qoymaysa	olqarılmağa qoymaydıqarılma qoymaydı	bizqarılmağa qoymaybızqarılma qoymaybız	sizqarılmağa qoymaysızqarılma qoymaysız	alaqarılmağa qoymaydılaqarılma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to choke?	menqarılmağa qoyamıma?qarılma qoyamıma?	senqarılmağa qoyamısa?qarılma qoyamısa?	olqarılmağa qoyamıdı?qarılma qoyamıdı?	bizqarılmağa qoyamıbız?qarılma qoyamıbız?	sizqarılmağa qoyamısız?qarılma qoyamısız?	alaqarılmağa qoyamıdıla?qarılma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to choke?	menqarılmağa qoymaymıma?qarılma qoymaymıma?	senqarılmağa qoymaymısa?qarılma qoymaymısa?	olqarılmağa qoymaymıdı?qarılma qoymaymıdı?	bizqarılmağa qoymaymıbız?qarılma qoymaymıbız?	sizqarılmağa qoymaymısız?qarılma qoymaymısız?	alaqarılmağa qoymaymıdıla?qarılma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to choke	menqarılmağa qoydumqarılma qoydum	senqarılmağa qoydungqarılma qoydung	olqarılmağa qoyduqarılma qoydu	bizqarılmağa qoyduqqarılma qoyduq	sizqarılmağa qoyduğuzqarılma qoyduğuz	alaqarılmağa qoydulaqarılma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to choke	menqarılmağa qoymadımqarılma qoymadım	senqarılmağa qoymadıngqarılma qoymadıng	olqarılmağa qoymadıqarılma qoymadı	bizqarılmağa qoymadıqqarılma qoymadıq	sizqarılmağa qoymadığızqarılma qoymadığız	alaqarılmağa qoymadılaqarılma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to choke?	menqarılmağa qoydummu?qarılma qoydummu?	senqarılmağa qoydungmu?qarılma qoydungmu?	olqarılmağa qoydumu?qarılma qoydumu?	bizqarılmağa qoyduqmu?qarılma qoyduqmu?	sizqarılmağa qoyduğuzmu?qarılma qoyduğuzmu?	alaqarılmağa qoydulamı?qarılma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to choke?	menqarılmağa qoymadımmı?qarılma qoymadımmı?	senqarılmağa qoymadıngmı?qarılma qoymadıngmı?	olqarılmağa qoymadımı?qarılma qoymadımı?	bizqarılmağa qoymadıqmı?qarılma qoymadıqmı?	sizqarılmağa qoymadığızmı?qarılma qoymadığızmı?	alaqarılmağa qoymadılamı?qarılma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of qarılırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can choke	menqarılalama	senqarılalasa	olqarılaladı	bizqarılalabız	sizqarılalasız	alaqarılaladıla
Ability — presenthe can't choke	menqarılalmayma	senqarılalmaysa	olqarılalmaydı	bizqarılalmaybız	sizqarılalmaysız	alaqarılalmaydıla
Ability — presentcan he choke?	menqarılalamıma? qarılalamamı?	senqarılalamısa?	olqarılalamıdı?	bizqarılalamıbız? qarılalabızmı?	sizqarılalamısız?	alaqarılalamıdıla?
Ability — presentcan't he choke?	menqarılalmaymıma? qarılalmaymamı?	senqarılalmaymısa?	olqarılalmaymıdı?	bizqarılalmaymıbız? qarılalmaybızmı?	sizqarılalmaymısız?	alaqarılalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can choke	menqarılalsam	senqarılalsang	olqarılalsa	bizqarılalsaq	sizqarılalsağız	alaqarılalsala
Ability — if I can…if he can't choke	menqarılalmasam	senqarılalmasang	olqarılalmasa	bizqarılalmasaq	sizqarılalmasağız	alaqarılalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to choke	menqarılaldım	senqarılaldıng	olqarılaldı	bizqarılaldıq	sizqarılaldığız	alaqarılaldıla
Ability — simple pasthe could not choke	menqarılalmadım	senqarılalmadıng	olqarılalmadı	bizqarılalmadıq	sizqarılalmadığız	alaqarılalmadıla
Ability — simple pastwas he able to choke?	menqarılaldımmı?	senqarılaldıngmı?	olqarılaldımı?	bizqarılaldıqmı?	sizqarılaldığızmı?	alaqarılaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he choke?	menqarılalmadımmı?	senqarılalmadıngmı?	olqarılalmadımı?	bizqarılalmadıqmı?	sizqarılalmadığızmı?	alaqarılalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to choke	menqarılalğanma	senqarılalğansa	olqarılalğandı	bizqarılalğanbız	sizqarılalğansız	alaqarılalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to choke	menqarılalmağanma	senqarılalmağansa	olqarılalmağandı	bizqarılalmağanbız	sizqarılalmağansız	alaqarılalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to choke?	menqarılalğanmıma? qarılalğanmamı?	senqarılalğanmısa?	olqarılalğanmıdı?	bizqarılalğanmıbız? qarılalğanbızmı?	sizqarılalğanmısız?	alaqarılalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to choke?	menqarılalmağanmıma? qarılalmağanmamı?	senqarılalmağanmısa?	olqarılalmağanmıdı?	bizqarılalmağanmıbız? qarılalmağanbızmı?	sizqarılalmağanmısız?	alaqarılalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to choke	menqarılalğan edimqarılalğanem	senqarılalğan edingqarılalğaneng	olqarılalğan ediqarılalğaned	bizqarılalğan edikqarılalğanek	sizqarılalğan edigizqarılalğanegiz	alaqarılalğan edileqarılalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to choke	menqarılalmağan edimqarılalmağanem	senqarılalmağan edingqarılalmağaneng	olqarılalmağan ediqarılalmağaned	bizqarılalmağan edikqarılalmağanek	sizqarılalmağan edigizqarılalmağanegiz	alaqarılalmağan edileqarılalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could choke	menqarılala edimqarılalaem	senqarılala edingqarılalaeng	olqarılala ediqarılalaed	bizqarılala edikqarılalaek	sizqarılala edigizqarılalaegiz	alaqarılala edileqarılalaelle
Ability — past backgroundhe could not choke	menqarılalmay edimqarılalmayem	senqarılalmay edingqarılalmayeng	olqarılalmay ediqarılalmayed	bizqarılalmay edikqarılalmayek	sizqarılalmay edigizqarılalmayegiz	alaqarılalmay edileqarılalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to choke	menqarılalırma	senqarılalırsa	olqarılalır	bizqarılalırbız	sizqarılalırsız	alaqarılalırla
Ability — future Ihe won't be able to choke	menqarılalmazma	senqarılalmazsa	olqarılalmaz	bizqarılalmazbız	sizqarılalmazsız	alaqarılalmazla
Ability — future Iwill he be able to choke?	menqarılalırmıma? qarılalırmamı?	senqarılalırmısa?	olqarılalırmı?	bizqarılalırmıbız? qarılalırbızmı?	sizqarılalırmısız?	alaqarılalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to choke?	menqarılalmazmıma? qarılalmazmamı?	senqarılalmazmısa?	olqarılalmazmı?	bizqarılalmazmıbız? qarılalmazbızmı?	sizqarılalmazmısız?	alaqarılalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to choke	menqarılallıqma	senqarılallıqsa	olqarılallıqdı	bizqarılallıqbız	sizqarılallıqsız	alaqarılallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to choke	menqarılallıq tülme	senqarılallıq tülse	olqarılallıq tüldü	bizqarılallıq tülbüz	sizqarılallıq tülsüz	alaqarılallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to choke?	menqarılallıqmıma? qarılallıqmamı?	senqarılallıqmısa?	olqarılallıqmıdı?	bizqarılallıqmıbız? qarılallıqbızmı?	sizqarılallıqmısız?	alaqarılallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to choke?	menqarılallıq tülmüme?	senqarılallıq tülmüse?	olqarılallıq tülmüdü?	bizqarılallıq tülmübüz?	sizqarılallıq tülmüsüz?	alaqarılallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to choke	menqarılalır edimqarılalır em	senqarılalır edingqarılalır eng	olqarılalır ediqarılalır ed	bizqarılalır edikqarılalır ek	sizqarılalır edigizqarılalır egiz	alaqarılalır edileqarılalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to choke	menqarılalmaz edimqarılalmaz em	senqarılalmaz edingqarılalmaz eng	olqarılalmaz ediqarılalmaz ed	bizqarılalmaz edikqarılalmaz ek	sizqarılalmaz edigizqarılalmaz egiz	alaqarılalmaz edileqarılalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to choke		senqarılalğınqarılalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to choke		senqarılalmağınqarılalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of qarılırğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be choking	menqarıla bolmazma	senqarıla bolmazsa	olqarıla bolmaz	bizqarıla bolmazbız	sizqarıla bolmazsız	alaqarıla bolmazla
Inference, present — double negationhe must be choking (emphatic)	menqarılmay bolmazma	senqarılmay bolmazsa	olqarılmay bolmaz	bizqarılmay bolmazbız	sizqarılmay bolmazsız	alaqarılmay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of choking	menqarıla tura bolmazma	senqarıla tura bolmazsa	olqarıla tura bolmaz	bizqarıla tura bolmazbız	sizqarıla tura bolmazsız	alaqarıla tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not choking (emphatic)	menqarılmay tura bolmazma	senqarılmay tura bolmazsa	olqarılmay tura bolmaz	bizqarılmay tura bolmazbız	sizqarılmay tura bolmazsız	alaqarılmay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not choking	menqarılmay turama	senqarılmay turasa	olqarılmay turadı	bizqarılmay turabız	sizqarılmay turasız	alaqarılmay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not choking	menqarılmay turmayma	senqarılmay turmaysa	olqarılmay turmaydı	bizqarılmay turmaybız	sizqarılmay turmaysız	alaqarılmay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not choking?	menqarılmay turmaymıma	senqarılmay turmaymısa	olqarılmay turmaymıdı	bizqarılmay turmaymıbız	sizqarılmay turmaymısız	alaqarılmay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have choked	menqarılğan bolmazma	senqarılğan bolmazsa	olqarılğan bolmaz	bizqarılğan bolmazbız	sizqarılğan bolmazsız	alaqarılğan bolmazla
Inference — double negationhe must have choked (emphatic)	menqarılmağan bolmazma	senqarılmağan bolmazsa	olqarılmağan bolmaz	bizqarılmağan bolmazbız	sizqarılmağan bolmazsız	alaqarılmağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had choked	menqarılğan bolmasam	senqarılğan bolmasang	olqarılğan bolmasa	bizqarılğan bolmasaq	sizqarılğan bolmasağız	alaqarılğan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't choked	menqarılmağan bolmasam	senqarılmağan bolmasang	olqarılmağan bolmasa	bizqarılmağan bolmasaq	sizqarılmağan bolmasağız	alaqarılmağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to choke	menqarıllıq bolmazma	senqarıllıq bolmazsa	olqarıllıq bolmaz	bizqarıllıq bolmazbız	sizqarıllıq bolmazsız	alaqarıllıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to choke (emphatic)	menqarılmazlıq bolmazma	senqarılmazlıq bolmazsa	olqarılmazlıq bolmaz	bizqarılmazlıq bolmazbız	sizqarılmazlıq bolmazsız	alaqarılmazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to choke	menqarıllıq bolmasam	senqarıllıq bolmasang	olqarıllıq bolmasa	bizqarıllıq bolmasaq	sizqarıllıq bolmasağız	alaqarıllıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to choke	menqarılmazlıq bolmasam	senqarılmazlıq bolmasang	olqarılmazlıq bolmasa	bizqarılmazlıq bolmasaq	sizqarılmazlıq bolmasağız	alaqarılmazlıq bolmasala