qızıl

/qɯzɯl/ · plural qızılla

1. (adj.) red

qızıl bayraq — a red banner
qızıl qan — red blood
qızıl tuwar — red cattle
qızıl ala — bright scarlet
qızıl bolğunçu — until it goes red
içi qızıl ot kibik — red inside like fire
açı qızıl terk oŋar — bright red fades fast

2. (adj.) ruddy, rosy, flushed (of a face or cheeks, of baked pies)

qızıl qanlı bet — a ruddy face
qızıl uwurtla — rosy cheeks
anı uwurtları qızıldıla — her cheeks are rosy
betine qızıl urdu — his face flushed red
qızıl bişgen hıçınla — pies baked to a golden red

3. (adj.) chestnut, sorrel (of a horse's coat) one source

qızıl at — a chestnut horse
qızıl baytal — a sorrel mare

4. (n.) Red, a supporter of the Bolsheviks or a soldier of the Red Army (hist.)

qızılla keldile — the Reds came
qızıllanı askeri — the army of the Reds
Qızıl Asker — the Red Army
qızıl askerçi — a Red Army soldier
qızıl partizanla — Red partisans

Expressions

ağı bla qızılı teŋ tögülürge — be strikingly beautiful (Idiom)
qızıl tini – qısha — meat soon gone (Idiom · Proverb or saying)
qızılı bla ağı tögülgen — rosy and radiant (Idiom)
qızıl ala eterge — make bloody (Collocation)

Found in

Colors The Karachay horse

Sources

Show 8 sources

Gochiyaeva et al. 1993 · Russian–Karachay Learner's Dictionary · meaning 1
Guzeev (ed.) 1996–2005 · Explanatory Dictionary of the Karachay-Balkar Language · meanings 1, 2, 4
Khabichev (ed.) 1990 · Russian–Karachay-Balkar Phrasebook · meaning 1
Nevruz 1991 · Karachay-Balkar–Turkish Dictionary · meaning 1
Otarov and Gabaeva 2000 · Russian–Balkar Explanatory Dictionary of Sectoral Vocabulary · meaning 4
Suyunchev and Urusbiev (eds.) 1965 · Russian–Karachay-Balkar Dictionary · meanings 1, 2
Tenishev and Suyunchev (eds.) 1989 · Karachay-Balkar–Russian Dictionary · all meanings
Zhulabov et al. 1997 · School Russian–Balkar Dictionary · meaning 1

Feedback

Report a mistake or send feedback.

As an adjective

Degrees

Degrees — qızıl
Degree	—form
base form	qızılred
comparative — more	qızılıraqredder
intensifier — very	bek qızılvery red
superlative — most	em qızılthe reddest

Saying it about mine, yours, theirs

One thing

One thing — qızıl
Degree	menikimine	senikiyours	anıqıhis / hers	biznikiours	siznikiyours (pl.)	alanıqıtheirs
base form	meniki qızıldımine is red	seniki qızıldıyours is red	anıqı qızıldıhis is red	bizniki qızıldıours is red	sizniki qızıldıyours (pl.) is red	alanıqı qızıldıtheirs is red
comparative — more	meniki qızılıraqdımine is redder	seniki qızılıraqdıyours is redder	anıqı qızılıraqdıhis is redder	bizniki qızılıraqdıours is redder	sizniki qızılıraqdıyours (pl.) is redder	alanıqı qızılıraqdıtheirs is redder
intensifier — very	meniki bek qızıldımine is very red	seniki bek qızıldıyours is very red	anıqı bek qızıldıhis is very red	bizniki bek qızıldıours is very red	sizniki bek qızıldıyours (pl.) is very red	alanıqı bek qızıldıtheirs is very red
superlative — most	meniki em qızıldımine is the reddest	seniki em qızıldıyours is the reddest	anıqı em qızıldıhis is the reddest	bizniki em qızıldıours is the reddest	sizniki em qızıldıyours (pl.) is the reddest	alanıqı em qızıldıtheirs is the reddest

Several things

Several things — qızıl
Degree	menikilemine	senikileyours	anıqılahis / hers	biznikileours	siznikileyours (pl.)	alanıqılatheirs
base form	menikile qızıldılamine are red	senikile qızıldılayours are red	anıqıla qızıldılahis are red	biznikile qızıldılaours are red	siznikile qızıldılayours (pl.) are red	alanıqıla qızıldılatheirs are red
comparative — more	menikile qızılıraqdılamine are redder	senikile qızılıraqdılayours are redder	anıqıla qızılıraqdılahis are redder	biznikile qızılıraqdılaours are redder	siznikile qızılıraqdılayours (pl.) are redder	alanıqıla qızılıraqdılatheirs are redder
intensifier — very	menikile bek qızıldılamine are very red	senikile bek qızıldılayours are very red	anıqıla bek qızıldılahis are very red	biznikile bek qızıldılaours are very red	siznikile bek qızıldılayours (pl.) are very red	alanıqıla bek qızıldılatheirs are very red
superlative — most	menikile em qızıldılamine are the reddest	senikile em qızıldılayours are the reddest	anıqıla em qızıldılahis are the reddest	biznikile em qızıldılaours are the reddest	siznikile em qızıldılayours (pl.) are the reddest	alanıqıla em qızıldılatheirs are the reddest

Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qızıldı, bıla qızıldıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".

As a noun

Cases and owners

Singular

Singular — cases of qızıl, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominative	qızılthe Red	qızılımmy Red	qızılıŋyour Red	qızılıhis Red	qızılıbızour Red	qızılığızyou all's Red	qızıllarıtheir Reds
Genitive	qızılnıthe Red's	qızılımımy Red's	qızılıŋıyour Red's	qızılınıhis Red's	qızılıbıznıour Red's	qızılığıznıyou all's Red's	qızıllarınıtheir Reds'
Accusative	qızılnıthe Red (as the object)	qızılımımy Red (as the object)	qızılıŋıyour Red (as the object)	qızılınhis Red (as the object)	qızılıbıznıour Red (as the object)	qızılığıznıyou all's Red (as the object)	qızıllarıntheir Reds (as the object)
Dative	qızılğato the Red	qızılımato my Red	qızılıŋato your Red	qızılınato his Red	qızılıbızğato our Red	qızılığızğato you all's Red	qızıllarınato their Reds
Locative	qızıldain / at the Red	qızılımdain / at my Red	qızılıŋdain / at your Red	qızılındain / at his Red	qızılıbızdain / at our Red	qızılığızdain / at you all's Red	qızıllarındain / at their Reds
Ablative	qızıldanfrom the Red	qızılımdanfrom my Red	qızılıŋdanfrom your Red	qızılındanfrom his Red	qızılıbızdanfrom our Red	qızılığızdanfrom you all's Red	qızıllarındanfrom their Reds

Plural

Plural — cases of qızıl, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominative	qızıllathe Reds	qızıllarımmy Reds	qızıllarıŋyour Reds	qızıllarıhis Reds	qızıllarıbızour Reds	qızıllarığızyou all's Reds	qızıllarıtheir Reds
Genitive	qızıllanıthe Reds'	qızıllarımımy Reds'	qızıllarıŋıyour Reds'	qızıllarınıhis Reds'	qızıllarıbıznıour Reds'	qızıllarığıznıyou all's Reds'	qızıllarınıtheir Reds'
Accusative	qızıllanıthe Reds (as the object)	qızıllarımımy Reds (as the object)	qızıllarıŋıyour Reds (as the object)	qızıllarınhis Reds (as the object)	qızıllarıbıznıour Reds (as the object)	qızıllarığıznıyou all's Reds (as the object)	qızıllarıntheir Reds (as the object)
Dative	qızıllağato the Reds	qızıllarımato my Reds	qızıllarıŋato your Reds	qızıllarınato his Reds	qızıllarıbızğato our Reds	qızıllarığızğato you all's Reds	qızıllarınato their Reds
Locative	qızılladain / at the Reds	qızıllarımdain / at my Reds	qızıllarıŋdain / at your Reds	qızıllarındain / at his Reds	qızıllarıbızdain / at our Reds	qızıllarığızdain / at you all's Reds	qızıllarındain / at their Reds
Ablative	qızılladanfrom the Reds	qızıllarımdanfrom my Reds	qızıllarıŋdanfrom your Reds	qızıllarındanfrom his Reds	qızıllarıbızdanfrom our Reds	qızıllarığızdanfrom you all's Reds	qızıllarındanfrom their Reds

The overlap in the last rows is real, not a mistake: qızılları can mean "his / her Reds", "their Red", or "their Reds" — context decides.

The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.