qızıl
/qɯzɯl/ · plural qızılla
1. red
- qızıl bayraq — a red banner
- qızıl ala — bright scarlet
- qızıl bolğunçu — until it goes red
- qızıl qan — red blood
2. ruddy, rosy (of a face, of cheeks, of baked pies)
- qızıl qanlı bet — a ruddy face
- qızıl uwurtla — rosy cheeks
- qızıl bişgen hıçınla — pies baked to a golden red
3. chestnut, sorrel (of a horse's coat)
- qızıl at — a chestnut horse
- qızıl tuwar — a red-coated beast
- qızıl baytal — a sorrel mare
4. a Red, a supporter of the Bolsheviks
- qızılla keldile — the Reds came
- qızıl askerçi — a Red Army soldier
- qızıllanı askeri — the army of the Reds
As an adjective
Degrees
| Degree | —form |
|---|---|
| base formred | —qızıl |
| comparative — moreredder | —qızılıraq |
| intensifier — veryvery red | —bek qızıl |
| superlative — mostthe reddest | —em qızıl |
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are red | menikimeniki qızıldı | senikiseniki qızıldı | anıqıanıqı qızıldı | biznikibizniki qızıldı | siznikisizniki qızıldı | alanıqıalanıqı qızıldı |
| comparative — moreis / are redder | menikimeniki qızılıraqdı | senikiseniki qızılıraqdı | anıqıanıqı qızılıraqdı | biznikibizniki qızılıraqdı | siznikisizniki qızılıraqdı | alanıqıalanıqı qızılıraqdı |
| intensifier — veryis / are very red | menikimeniki bek qızıldı | senikiseniki bek qızıldı | anıqıanıqı bek qızıldı | biznikibizniki bek qızıldı | siznikisizniki bek qızıldı | alanıqıalanıqı bek qızıldı |
| superlative — mostis / are the reddest | menikimeniki em qızıldı | senikiseniki em qızıldı | anıqıanıqı em qızıldı | biznikibizniki em qızıldı | siznikisizniki em qızıldı | alanıqıalanıqı em qızıldı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are red | menikilemenikile qızıldıla | senikilesenikile qızıldıla | anıqılaanıqıla qızıldıla | biznikilebiznikile qızıldıla | siznikilesiznikile qızıldıla | alanıqılaalanıqıla qızıldıla |
| comparative — moreis / are redder | menikilemenikile qızılıraqdıla | senikilesenikile qızılıraqdıla | anıqılaanıqıla qızılıraqdıla | biznikilebiznikile qızılıraqdıla | siznikilesiznikile qızılıraqdıla | alanıqılaalanıqıla qızılıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very red | menikilemenikile bek qızıldıla | senikilesenikile bek qızıldıla | anıqılaanıqıla bek qızıldıla | biznikilebiznikile bek qızıldıla | siznikilesiznikile bek qızıldıla | alanıqılaalanıqıla bek qızıldıla |
| superlative — mostis / are the reddest | menikilemenikile em qızıldıla | senikilesenikile em qızıldıla | anıqılaanıqıla em qızıldıla | biznikilebiznikile em qızıldıla | siznikilesiznikile em qızıldıla | alanıqılaalanıqıla em qızıldıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qızıldı, bıla qızıldıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe Red | —qızıl | meniqızılım | seniqızılıng | anıqızılı | bizniqızılıbız | sizniqızılığız | alanıqızılları |
| Genitivethe Red's | —qızılnı | meniqızılımı | seniqızılıngı | anıqızılını | bizniqızılıbıznı | sizniqızılığıznı | alanıqızıllarını |
| Accusativethe Red (as the object) | —qızılnı | meniqızılımı | seniqızılıngı | anıqızılın | bizniqızılıbıznı | sizniqızılığıznı | alanıqızılların |
| Dativeto the Red | —qızılğa | meniqızılıma | seniqızılınga | anıqızılına | bizniqızılıbızğa | sizniqızılığızğa | alanıqızıllarına |
| Locativeat / in the Red | —qızılda | meniqızılımda | seniqızılıngda | anıqızılında | bizniqızılıbızda | sizniqızılığızda | alanıqızıllarında |
| Ablativefrom the Red | —qızıldan | meniqızılımdan | seniqızılıngdan | anıqızılından | bizniqızılıbızdan | sizniqızılığızdan | alanıqızıllarından |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe Reds | —qızılla | meniqızıllarım | seniqızıllarıng | anıqızılları | bizniqızıllarıbız | sizniqızıllarığız | alanıqızılları |
| Genitivethe Reds' | —qızıllanı | meniqızıllarımı | seniqızıllarıngı | anıqızıllarını | bizniqızıllarıbıznı | sizniqızıllarığıznı | alanıqızıllarını |
| Accusativethe Reds (as the object) | —qızıllanı | meniqızıllarımı | seniqızıllarıngı | anıqızılların | bizniqızıllarıbıznı | sizniqızıllarığıznı | alanıqızılların |
| Dativeto the Reds | —qızıllağa | meniqızıllarıma | seniqızıllarınga | anıqızıllarına | bizniqızıllarıbızğa | sizniqızıllarığızğa | alanıqızıllarına |
| Locativeat / in the Reds | —qızıllada | meniqızıllarımda | seniqızıllarıngda | anıqızıllarında | bizniqızıllarıbızda | sizniqızıllarığızda | alanıqızıllarında |
| Ablativefrom the Reds | —qızılladan | meniqızıllarımdan | seniqızıllarıngdan | anıqızıllarından | bizniqızıllarıbızdan | sizniqızıllarığızdan | alanıqızıllarından |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: qızılları can mean "his / her Reds", "their Red", or "their Reds" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.